Λύσεις — Κεφάλαιο 8 (Ερωτήσεις σελ. 137) – ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 8 (Ερωτήσεις σελ. 137)

Απαντήσεις στις 7 ερωτήσεις του κεφαλαίου 8.

Ερώτηση 1 — Γιατί δεύτερο εκμαγείο εργασίας

Ερώτηση: Γιατί κατασκευάζουμε δεύτερο εκμαγείο εργασίας, όταν θέλουμε να κάνουμε συγκόλληση;

Απάντηση:

• Επειδή η θερμοκρασία που αναπτύσσεται κατά τη συγκόλληση είναι πολύ υψηλή (φλόγα φλογίστρου — σκληρές κολλήσεις τήξης ≥ 700 °C, ηλεκτροσυγκόλληση 600 °C), για να μην καταστραφεί το εκμαγείο εργασίας, κατασκευάζουμε ένα δεύτερο εκμαγείο πάνω στο οποίο θα γίνουν οι συγκολλήσεις (σελ. 134). Η γύψος του εκμαγείου συγκόλλησης καίγεται, ραγίζει και λερώνεται από το μέσο τήξης και την κόλληση· έτσι το αρχικό εκμαγείο εργασίας διατηρείται ακέραιο για τον έλεγχο της εφαρμογής του μηχανήματος μετά τη λείανση και για την κατασκευή του ακρυλικού τμήματος (π.χ. στο Nance).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Επειδή η θερμοκρασία της συγκόλλησης είναι πολύ υψηλή και θα κατέστρεφε το εκμαγείο εργασίας — οι συγκολλήσεις γίνονται σε δεύτερο εκμαγείο και το αρχικό μένει ακέραιο για τον τελικό έλεγχο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Τεχνικές συγκόλλησης

Ερώτηση: Πόσες και ποιες είναι οι τεχνικές της συγκόλλησης;

Απάντηση:

• Οι τεχνικές συγκόλλησης ορθοδοντικών εξαρτημάτων είναι δύο (σελ. 133): α) Ηλεκτροσυγκόλληση — γίνεται με τον ηλεκτροσυγκολλητήρα, ειδικό μηχάνημα με δύο ηλεκτρόδια από τα οποία διέρχεται ρεύμα πολύ υψηλής έντασης και ανεβάζει τη θερμοκρασία της ακίδας του στους 600 °C· χρησιμοποιείται για κράματα NiTi (νικελίου-τιτανίου) ή T.M.A. (τιτανίου-μολυβδαινίου-αλόης) με ειδική κόλληση· δεν χρησιμοποιείται μέσο τήξης (βόρακας) και πλεονέκτημά της είναι ότι δεν μαυρίζει το σημείο της συγκόλλησης. β) Συγκόλληση με φλόγιστρο (συγκόλληση της ανοικτής φλόγας) — με ειδικά φλόγιστρα για ορθοδοντικές συγκολλήσεις, που αποτελούνται από μικρή φιάλη αερίου και λυχνία· η φλόγα έχει τρεις κώνους — εσωτερικό (σκούρος μπλε-πράσινος, οξειδωτικός), μέσο (ανοικτό μπλε, αναγωγικός — αυτός χρησιμοποιείται), εξωτερικό (ερυθρός, οξειδωτικός, δεν χρησιμοποιείται).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δύο: α) ηλεκτροσυγκόλληση (ηλεκτροσυγκολλητήρας, 600 °C, για NiTi-TMA, χωρίς βόρακα, δεν μαυρίζει)· β) συγκόλληση με φλόγιστρο/ανοικτής φλόγας (φιάλη αερίου + λυχνία, χρησιμοποιείται ο μέσος αναγωγικός κώνος).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Κολλήσεις της Ορθοδοντικής

Ερώτηση: Ποιες κολλήσεις χρησιμοποιούνται στην ορθοδοντική;

Απάντηση:

• Οι κολλήσεις διακρίνονται κατά το σημείο τήξης σε μαλακές (≤ 427 °C) και σκληρές (≥ 700 °C) (σελ. 133). Στην Ορθοδοντική χρησιμοποιούνται κυρίως: 1. Οι χρυσοκολλήσεις — έχουν αντοχή, σκληρότητα, δεν μαυρίζουν και δεν διαβρώνονται· είναι κράματα χρυσού, αργύρου και χαλκού, με μικρότερα ποσά κασσιτέρου και ψευδαργύρου και πιθανόν λίγο φώσφορο (αλλάζει τη ρευστότητα και τη θερμοκρασία τήξης). 2. Οι ασημοκολλήσεις (αργυροκολλήσεις) — χρησιμοποιούνται όταν απαιτείται χαμηλότερη θερμοκρασία, για τη συγκόλληση ανοξείδωτου χάλυβα ή άλλου κράματος· αποτελούνται από άργυρο, χαλκό και ψευδάργυρο, με μικρές ποσότητες καδμίου, κασσιτέρου ή φωσφόρου ανάλογα με τη θερμοκρασία τήξης· οξειδώνονται πιο εύκολα από τις χρυσοκολλήσεις, αλλά έχουν μηχανική αντοχή. Σήμερα χρησιμοποιούνται κυρίως οι ασημοκολλήσεις (π.χ. γλωσσικό τόξο, Nance — ασημοκόλληση με βόρακα).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Χρυσοκολλήσεις (Au-Ag-Cu + Sn, Zn, P· αντοχή, δεν μαυρίζουν) και ασημοκολλήσεις/αργυροκολλήσεις (Ag-Cu-Zn + Cd, Sn, P· χαμηλότερη θερμοκρασία, για ανοξείδωτο χάλυβα) — σήμερα κυρίως οι ασημοκολλήσεις.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Διαφορά συγκόλλησης και κόλλησης

Ερώτηση: Ποια είναι η διαφορά συγκόλλησης και κόλλησης;

Απάντηση:

• Κόλληση είναι η ουσία (το κράμα) που χρησιμοποιείται για να γίνει η συγκόλληση δύο ή περισσότερων μεταλλικών μερών — π.χ. χρυσοκόλληση, ασημοκόλληση (λεξιλόγιο σελ. 162). Συγκόλληση είναι η διαδικασία/σύνδεση δύο ή περισσότερων μετάλλων με κόλληση (σελ. 163): με τη συγκόλληση η κόλληση λιώνει και ρέει ανάμεσα και γύρω από τα σημεία των μεταλλικών τμημάτων, δημιουργώντας μηχανική ένωση μεταξύ τους (σελ. 133). Η δύναμη της συγκόλλησης εξαρτάται από το πόσο και πώς η κόλληση καλύπτει τα προς συγκόλληση μέρη. Δηλαδή: η κόλληση είναι το υλικό, η συγκόλληση η ένωση-τεχνική (ηλεκτροσυγκόλληση ή με φλόγιστρο).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κόλληση = το υλικό/κράμα (χρυσο-, ασημοκόλληση) που λιώνει· συγκόλληση = η σύνδεση των μετάλλων με κόλληση — η διαδικασία κατά την οποία η κόλληση ρέει γύρω από τα μέρη και δημιουργεί μηχανική ένωση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Γιατί μέσα τήξης

Ερώτηση: Γιατί χρησιμοποιούμε τα μέσα τήξης;

Απάντηση:

• Το μέσο τήξης (μείγμα βόρακα και βορικού οξέος) είναι αντιοξειδωτική ουσία που χρησιμοποιείται στη συγκόλληση των μεταλλικών ορθοδοντικών τμημάτων (λεξιλόγιο σελ. 162). Για να μην οξειδωθεί η κόλληση, βάζουμε μια μικρή ποσότητα μέσου τήξης στις περιοχές που θα συγκολληθούν και τη θερμαίνουμε μέχρι να αλλάξει χρώμα — από άσπρο να γίνει διαφανές (σελ. 135)· τότε τοποθετούμε την κόλληση. Το μέσο τήξης καθαρίζει την επιφάνεια από οξείδια και βοηθά την κόλληση να ρέει και να διαβρέχει τα μέρη. Αν χρειάζεται επιπλέον κόλληση, βάζουμε πάλι μέσο τήξης. Μετά τη συγκόλληση αφήνει στρώμα σαν βερνίκι, που ξύνεται με μαχαιράκι στη λείανση. (Στην ηλεκτροσυγκόλληση δεν χρησιμοποιείται.) Στη συγκόλληση του δακτυλίου προστίθεται βόρακας για τον ίδιο λόγο (σελ. 143).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Είναι αντιοξειδωτικά (βόρακας + βορικό οξύ): εμποδίζουν την οξείδωση της κόλλησης και των μετάλλων, θερμαίνονται ως να γίνουν διαφανή και βοηθούν την κόλληση να ρέει-διαβρέχει τα μέρη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Ιδιότητες της κόλλησης

Ερώτηση: Ποιες είναι οι ιδιότητες της κόλλησης;

Απάντηση:

• Μια κόλληση για να είναι ικανοποιητική θα πρέπει (σελ. 134): 1. Το σημείο τήξης της να είναι χαμηλότερο από εκείνο των μερών που θα συγκολληθούν (να μη λιώνουν-αλλοιώνονται τα σύρματα-δακτύλιοι). 2. Να ρέει ικανοποιητικά και να είναι ικανή να διαβρέχει την περιοχή, ώστε να απλώνεται με ευκολία. 3. Η αντοχή της να είναι ανάλογη με τα μέρη που θα συγκολληθούν. 4. Να αντέχει στο μαύρισμα και τη διάβρωση στο περιβάλλον του στόματος. 5. Το χρώμα της να είναι όμοιο με τα μέρη που θα συγκολληθούν.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σημείο τήξης χαμηλότερο από τα μέρη· καλή ροή-διαβροχή· αντοχή ανάλογη με τα μέρη· αντοχή στο μαύρισμα-διάβρωση στο στόμα· χρώμα όμοιο με τα μέρη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Ρόλος του γυαλίσματος της συγκόλλησης

Ερώτηση: Ποιος ο ρόλος του γυαλίσματος της συγκόλλησης;

Απάντηση:

• Επειδή τα συγκολλημένα τμήματα των ορθοδοντικών εργασιών είναι άγρια και θαμπά, πρέπει να γυαλίζονται (σελ. 136). Η λείανση-στίλβωση: αφαιρεί την περίσσια της κόλλησης και τις αδρές-ανώμαλες επιφάνειες (η ένωση πρέπει να μην είναι ογκώδης και να είναι απαλή), αφαιρεί το στρώμα του μέσου τήξης (ξύσιμο), εξαλείφει ραβδώσεις και πόρους (δίσκοι σε γωνία 90° ο ένας ως προς τον άλλο), και δίνει λεία-στιλπνή επιφάνεια, ώστε το μηχάνημα να μην ερεθίζει τον βλεννογόνο ή τη γλώσσα και να μη συσσωρεύει οδοντική πλάκα (κριτήρια γλωσσικού τόξου, Nance, μηχανήματος διατήρησης χώρου: «οι συγκολλήσεις να μην είναι ογκώδεις, να είναι καλά τροχισμένες και λειασμένες»). Στάδια: κοπή περισσευμάτων με δίσκο διαχωρισμού → ξύσιμο «βερνικιού» → steamer για τα κεριά → αφαίρεση από το εκμαγείο χωρίς παραμόρφωση → τροχόλιθος → όλο και μαλακότεροι δίσκοι (90°) → αφαίρεση πόρων → υγρή ελαφρόπετρα + πάστα γυαλίσματος → συσκευή υπερήχων (γύψος) → επανατοποθέτηση για έλεγχο θέσης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα συγκολλημένα σημεία είναι άγρια-θαμπά: το γυάλισμα αφαιρεί περίσσια κόλλησης, μέσο τήξης, ραβδώσεις-πόρους και δίνει λεία επιφάνεια που δεν ερεθίζει τον βλεννογόνο-γλώσσα και δεν μαζεύει πλάκα· γίνεται με δίσκους, τροχόλιθους, ελαφρόπετρα-πάστα, υπερήχους και έλεγχο στο εκμαγείο.

Κριτήρια αξιολόγησης: