Λύσεις — Κεφάλαιο 5 (Ερωτήσεις σελ. 70-71) – ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 5 (Ερωτήσεις σελ. 70-71)

Απαντήσεις στις 7 ερωτήσεις, την άσκηση Σωστού-Λάθους και την αντιστοίχιση του κεφαλαίου 5.

Ερώτηση 1 — Τι είναι τα ορθοδοντικά μηχανήματα

Ερώτηση: Τι είναι τα ορθοδοντικά μηχανήματα;

Απάντηση:

• Ορθοδοντικά μηχανήματα ονομάζονται όλα εκείνα τα μηχανικά μέσα, τα οποία χρησιμοποιούνται στην Ορθοδοντική με σκοπό την πρόληψη, καταστολή και διόρθωση των ανωμαλιών σύγκλεισης των δοντιών, της σχέσης των γνάθων και γενικότερα την αποκατάσταση των λειτουργικών και αισθητικών προβλημάτων του στοματογναθικού συστήματος (σελ. 63). Διακρίνονται σε ενδοστοματικά-εξωστοματικά, κινητά-ακίνητα-μικτά, παθητικά-ενεργητικά-λειτουργικά, και πρέπει να πληρούν ορισμένες προδιαγραφές-ιδιότητες· κατασκευάζονται από τον Οδοντοτεχνίτη κατά τις οδηγίες του Ορθοδοντικού (π.χ. Hawley, επικλινές επίπεδο, activator, γλωσσικό τόξο, Nance).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Όλα τα μηχανικά μέσα της Ορθοδοντικής για πρόληψη, καταστολή και διόρθωση των ανωμαλιών σύγκλεισης των δοντιών και της σχέσης των γνάθων και για αποκατάσταση λειτουργικών-αισθητικών προβλημάτων του στοματογναθικού συστήματος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Προδιαγραφές και ιδιότητες

Ερώτηση: Ποιες προδιαγραφές πρέπει να τηρούνται κατά την κατασκευή των ορθοδοντικών μηχανημάτων και ποιες ιδιότητες πρέπει να πληρούν;

Απάντηση:

• Από τα πιο απλά ως τα πιο σύνθετα, τα μηχανήματα πρέπει να έχουν τις ιδιότητες που απαιτεί ο σκοπός τους (σελ. 63): 1. Να μην προκαλούν προβλήματα στους παρακείμενους ιστούς. 2. Να μην εμποδίζουν τις λειτουργίες του στοματογναθικού συστήματος (μάσηση, ομιλία, κατάποση). 3. Να μην προσβάλλονται από το στοματικό περιβάλλον (διάβρωση — ανοξείδωτος χάλυβας). 4. Να καθαρίζονται εύκολα και να μην εμποδίζουν τη στοματική υγιεινή. 5. Η κατασκευή τους να είναι απλή, να έχουν εφαρμογή και συγκράτηση, να ρυθμίζονται και να αναπροσαρμόζονται εύκολα. 6. Να έχουν αντοχή και ελαστικότητα, ώστε να μην καταστρέφονται εύκολα. 7. Να είναι ανεκτά από τον ασθενή και να μην του προκαλούν δυσφορία. 8. Να έχουν καλή αισθητική εμφάνιση. Στην πράξη: παθητικά σύρματα, αγκύλες 1 χιλ. από τον βλεννογόνο, λείες-γυαλισμένες επιφάνειες, ισοπαχής πλάκα 2-2,5 χιλ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Να μη βλάπτουν τους ιστούς, να μην εμποδίζουν τις λειτουργίες, να μην προσβάλλονται από το στόμα, να καθαρίζονται εύκολα, απλή κατασκευή με εφαρμογή-συγκράτηση-ρύθμιση, αντοχή-ελαστικότητα, ανεκτότητα χωρίς δυσφορία, καλή αισθητική.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Τύποι μηχανημάτων κατά εφαρμογή, στήριξη, λειτουργία

Ερώτηση: Ποιους τύπους μηχανημάτων γνωρίζετε ανάλογα με: α) τον τρόπο εφαρμογής τους; β) με τον τρόπο στήριξής τους; γ) με τον τρόπο λειτουργίας τους;

Απάντηση:

• α) Κατά τον τρόπο εφαρμογής (σελ. 63): ενδοστοματικά — εφαρμόζονται μέσα στη στοματική κοιλότητα· εξωστοματικά — έξω από τη στοματική κοιλότητα, συνήθως σε συνδυασμό με ενδοστοματικές κατασκευές (π.χ. εξωστοματική έλξη με σωληνίσκους στους δακτυλίους). β) Τα ενδοστοματικά κατά τον τρόπο στήριξης (σελ. 64-65): κινητά — αφαιρούνται και επανατοποθετούνται από τον ίδιο τον ασθενή χωρίς επέμβαση του Ορθοδοντικού (Hawley, activator)· ακίνητα — συγκολλούνται από τον Ορθοδοντικό και δεν αφαιρούνται από τον ασθενή (γλωσσικό τόξο, brackets)· μικτά — χρησιμοποιούνται είτε ως ακίνητα είτε ως κινητά ή αποτελούνται από κινητά και ακίνητα τμήματα (επικλινές επίπεδο, Nance). γ) Τα ενδοστοματικά κατά τον τρόπο δράσης-λειτουργίας (σελ. 66): παθητικά — συγκρατούν τα δόντια στις θέσεις και σχέσεις που έχουν (Hawley συγκράτησης, μηχάνημα διατήρησης χώρου)· ενεργητικά — ασκούν πιέσεις στα δόντια, στα φατνία και στα οστά για τη μετακίνησή τους (Hawley με εξελίκτρα-ελατήρια)· λειτουργικά — χρησιμοποιούν τις δυνάμεις των μυών του προσώπου και του στόματος για να αλλάξουν τις σχέσεις δοντιών και γνάθων (activator, επικλινές επίπεδο).

Σύνοψη: (ενδεικτική) α) Ενδοστοματικά / εξωστοματικά (συνήθως σε συνδυασμό)· β) κινητά (αφαιρεί ο ασθενής), ακίνητα (συγκολλά ο Ορθοδοντικός), μικτά· γ) παθητικά (συγκράτηση), ενεργητικά (πιέσεις για μετακίνηση), λειτουργικά (δυνάμεις των μυών).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Ρόλος της βασικής ακρυλικής πλάκας

Ερώτηση: Σε τι χρησιμεύει η βασική ακρυλική πλάκα στα κινητά μηχανήματα;

Απάντηση:

• Η βασική ακρυλική πλάκα είναι το πρώτο στοιχείο συγκράτησης των κινητών μηχανημάτων (σελ. 67). Χρησιμεύει για τη συγκράτηση των μεταλλικών εξαρτημάτων στη θέση τους — τόσο των συγκρατητικών (άγκιστρα, προστομιακό τόξο) όσο και των ενεργών (ελατήρια, εξελίκτρες), που ενσωματώνονται σε αυτήν — και για την αύξηση της στήριξης των μηχανημάτων, αφού έρχεται σε επαφή με τα δόντια και τον βλεννογόνο της υπερώας ή της φατνιακής απόφυσης. Κατά το κεφ. 7 (σελ. 102) κύριος σκοπός της είναι η ενσωμάτωση των συρμάτινων εξαρτημάτων και δευτερεύοντες η ενίσχυση της συγκράτησης, η διατήρηση χώρου σε πρόωρη απώλεια δοντιών και η εφαρμογή της ως λειτουργικού μηχανήματος· πρέπει να έχει πάχος 2-2,5 χιλ., να είναι ομοιογενής, καλά γυαλισμένη και να μην μπαίνει σε εσοχές.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Συγκρατεί στη θέση τους τα μεταλλικά εξαρτήματα (συγκρατητικά και ενεργά) και αυξάνει τη στήριξη του μηχανήματος, εφαπτόμενη στα δόντια και στον βλεννογόνο της υπερώας/φατνιακής απόφυσης· επίσης διατήρηση χώρου και λειτουργική χρήση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Χρησιμότητα των αγκίστρων στα κινητά μηχανήματα

Ερώτηση: Ποια είναι η χρησιμότητα των αγκίστρων στα κινητά μηχανήματα;

Απάντηση:

• Τα άγκιστρα ανήκουν στα μεταλλικά τμήματα για συγκράτηση των κινητών μηχανημάτων (σελ. 67): είναι ειδικές κατασκευές από ορθοδοντικό σύρμα που χρησιμοποιούνται για τη συγκράτηση, αλλά και για τη στήριξη των μηχανημάτων — δηλαδή για να παραμένει το μηχάνημα στη θέση του και να αντιστέκεται στις δυνάμεις που ασκούνται κατά τη μετακίνηση των δοντιών (συγκράτηση = ικανότητα να μένει στη θέση του, στήριξη = ικανότητα να ανθίσταται στις δυνάμεις — λεξιλόγιο). Υπάρχουν διάφορα είδη: απλά ή περιφερικά, άγκιστρα Adams (το αποτελεσματικότερο, στους πρώτους μόνιμους γομφίους), ακροσφαιρικά (συμπληρωματική συγκράτηση, στις μεσοδόντιες θηλές), Schwarz κ.ά. Χωρίς σωστά άγκιστρα δημιουργούνται προβλήματα συγκράτησης — το βασικό μειονέκτημα των κινητών μηχανημάτων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Είναι συρμάτινα στοιχεία συγκράτησης και στήριξης του κινητού μηχανήματος στο στόμα (να μένει στη θέση του και να αντιστέκεται στις δυνάμεις)· είδη: απλά/περιφερικά, Adams, ακροσφαιρικά, Schwarz κ.ά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Ενεργά τμήματα κινητών μηχανημάτων

Ερώτηση: Ποια ονομάζουμε ενεργά τμήματα των κινητών μηχανημάτων;

Απάντηση:

• Ενεργά τμήματα ή στοιχεία εφαρμογής κινητηρίου δύναμης είναι τα τμήματα των μηχανημάτων που ασκούν δυνάμεις πάνω στα δόντια για να τα μετακινήσουν (σελ. 67-68). Συνήθως είναι: τα ελατήρια — διαφόρων τύπων (προστομιακών, γλωσσικών, εγγύς-άπω, αξονικών, περιστροφικών μετακινήσεων), κατασκευάζονται από ορθοδοντικό σύρμα (συνήθως 0,5-0,6 χιλ.) και έχουν ενεργό και παθητικό τμήμα· οι εξελίκτρες — έτοιμες μεταλλικές κατασκευές που δρουν με την αρχή του κοχλία, κυρίως για διεύρυνση του τόξου· και το προστομιακό τόξο, όταν ενεργοποιείται για τη μετακίνηση των προσθίων δοντιών (ενεργητικό, ενώ ως παθητικό σταθεροποιεί).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα τμήματα που ασκούν δυνάμεις στα δόντια για μετακίνηση: ελατήρια (από σύρμα, διάφοροι τύποι), εξελίκτρες (έτοιμοι μεταλλικοί κοχλίες) και το προστομιακό τόξο (όταν ενεργοποιείται).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Στοιχεία ακίνητων μηχανημάτων

Ερώτηση: Από ποια στοιχεία αποτελούνται τα ακίνητα ορθοδοντικά μηχανήματα;

Απάντηση:

• Τα ακίνητα μηχανήματα αποτελούνται από (σελ. 68): Α. Τους δακτυλίους — από ανοξείδωτο χάλυβα, κατασκευασμένους από μεταλλικό έλασμα στο εργαστήριο ή έτοιμους στο εμπόριο σε διάφορα μεγέθη· τοποθετούνται συνήθως στους πρώτους μόνιμους γομφίους και χρησιμεύουν για τη συγκράτηση ή τη συγκόλληση των εξαρτημάτων. Β. Τα άγκιστρα (brackets) — συγκολλώνται πάνω στους δακτυλίους ή κατευθείαν πάνω στα δόντια. Γ. Τους σωληνίσκους — συγκολλούνται στους δακτυλίους, για την εφαρμογή εξωστοματικών μηχανημάτων. Δ. Τα τόξα — από διάφορα είδη ορθοδοντικών συρμάτων, για τις μετακινήσεις των δοντιών. Ε. Τα βοηθητικά εξαρτήματα — μαγνήτες, ελαστικοί δακτύλιοι, ελαστικές αλυσίδες και σπειροειδή ελατήρια. Παραδείγματα ακίνητων μηχανημάτων του βιβλίου (κεφ. 9): δακτύλιοι με γλωσσικό τόξο, Nance, μηχάνημα διατήρησης χώρου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δακτύλιοι (ανοξείδωτος χάλυβας, στους πρώτους μόνιμους γομφίους), άγκιστρα-brackets (σε δακτυλίους ή δόντια), σωληνίσκοι (για εξωστοματικά), τόξα (μετακινήσεις) και βοηθητικά εξαρτήματα (μαγνήτες, ελαστικοί δακτύλιοι-αλυσίδες, σπειροειδή ελατήρια).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Σωστό ή Λάθος

Ερώτηση: Να σημειώσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές (Σ) και ποιες είναι λανθασμένες (Λ). Στη συνέχεια να ξαναδιατυπώσετε τις λανθασμένες προτάσεις με το σωστό τρόπο:

Απάντηση:

• 1. «Με τα κινητά ορθοδοντικά μηχανήματα η τήρηση της στοματικής υγιεινής είναι εύκολη.» → Σ — αφαιρούνται και καθαρίζονται από τον ασθενή (πλεονέκτημα 1 κινητών, σελ. 68).
• 2. «Το κόστος των κινητών μηχανημάτων είναι πολύ μεγάλο.» → Λ. Σωστή διατύπωση: Το κόστος των κινητών μηχανημάτων είναι συνήθως χαμηλότερο από το κόστος των ακίνητων.
• 3. «Η συνεργασία με τον ασθενή στα κινητά μηχανήματα είναι τελείως απαραίτητη.» → Σ — μειονέκτημα 2 των κινητών: χωρίς συνεργασία δεν υπάρχει ικανοποιητικό αποτέλεσμα.
• 4. «Τα κινητά ορθοδοντικά μηχανήματα επιτυγχάνουν όλα τα είδη των οδοντικών μετακινήσεων.» → Λ. Σωστή διατύπωση: Τα κινητά μηχανήματα επιτυγχάνουν συνήθως μόνο αποκλίσεις των δοντιών· όλα τα είδη οδοντικών μετακινήσεων τα επιτυγχάνουν τα ακίνητα μηχανήματα.
• 5. «Τα ακίνητα ορθοδοντικά μηχανήματα απαιτούν μεγάλη ακρίβεια.» → Σ — γι' αυτό η κατασκευή και η εφαρμογή τους είναι δυσκολότερη (μειονέκτημα 3 ακίνητων, σελ. 69).
• 6. «Η θεραπεία με τα ακίνητα μηχανήματα απαιτεί λιγότερο χρόνο απ' ό,τι με τα κινητά.» → Σ — πλεονέκτημα 4 των ακίνητων· στα κινητά η διάρκεια θεραπείας είναι μεγαλύτερη.

Σύνοψη: (ενδεικτική) 1 Σ· 2 Λ (το κόστος των κινητών είναι συνήθως χαμηλότερο από των ακίνητων)· 3 Σ· 4 Λ (τα κινητά επιτυγχάνουν κυρίως αποκλίσεις — όλα τα είδη μετακινήσεων τα ακίνητα)· 5 Σ· 6 Σ.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Σ/Λ με επαναδιατύπωση των λανθασμένων.

Ερώτηση 9 — Αντιστοίχιση τύπων μηχανημάτων

Ερώτηση: Να αντιστοιχίσετε τις παρακάτω προτάσεις:

Απάντηση:

• Αντιστοίχιση των τύπων (1-8) με τις περιγραφές (Α-Θ) — το βιβλίο δίνει τη λύση 1-Β, 2-Ζ, 3-Α, 4-Η, 5-Θ, 6-Γ, 7-Δ, 8-ΣΤ:

• Τύπος	Περιγραφή	Αιτιολόγηση (σελ. 63-66)
  1. Κινητά	Β. Αφαιρούνται και επανατοποθετούνται στο στόμα από τον ασθενή	ορισμός κινητών
  2. Μικτά	Ζ. Χρησιμοποιούνται είτε σαν κινητά είτε σαν ακίνητα	ορισμός μικτών
  3. Ενδοστοματικά	Α. Εφαρμόζονται μέσα στη στοματική κοιλότητα	τρόπος εφαρμογής
  4. Λειτουργικά	Η. Γίνονται ενεργά με τη λειτουργία των μυών	δυνάμεις μυών προσώπου-στόματος
  5. Παθητικά	Θ. Συγκρατούν τα δόντια στις θέσεις και τις σχέσεις που έχουν	ορισμός παθητικών
  6. Ακίνητα	Γ. Συγκολλούνται μέσα στο στόμα	από τον Ορθοδοντικό, δεν αφαιρούνται
  7. Εξωστοματικά	Δ. Εφαρμόζονται έξω από τη στοματική κοιλότητα	τρόπος εφαρμογής
  8. Ενεργητικά	Ε. Ασκούν πιέσεις στα δόντια	ορισμός ενεργητικών

• Σημείωση: η δοσμένη λύση του βιβλίου αντιστοιχεί το 8 (ενεργητικά) με το ΣΤ («λειτουργούν σαν ενδοστοματικά και εξωστοματικά»), προφανώς από τυπογραφικό λάθος· κατά τους ορισμούς του κεφαλαίου τα ενεργητικά μηχανήματα «ασκούν πιέσεις στα δόντια» (Ε), ενώ η περιγραφή ΣΤ ταιριάζει στον συνδυασμό ενδοστοματικού-εξωστοματικού μηχανήματος (Εικ. 5.3) και δεν αντιστοιχεί σε κανέναν από τους 8 τύπους της άσκησης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) 1-Β, 2-Ζ, 3-Α, 4-Η, 5-Θ, 6-Γ, 7-Δ, 8-Ε (το βιβλίο δίνει 8-ΣΤ, αλλά κατά τον ορισμό τα ενεργητικά «ασκούν πιέσεις στα δόντια» = Ε).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Αντιστοίχιση — λύση του βιβλίου με διόρθωση στο 8.