Λύσεις — Κεφάλαιο 3: Θεσμικές μορφές οργάνωσης γεωργικών επιχειρήσεων (σελ. 96) – ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Γ΄ ΕΠΑΛ
Λύσεις — Κεφάλαιο 3: Θεσμικές μορφές οργάνωσης γεωργικών επιχειρήσεων (σελ. 96)
Λύσεις των 18 ερωτήσεων του κεφαλαίου 3 (ατομική επιχείρηση, ευθύνη ομόρρυθμων-ετερόρρυθμων εταίρων, Α.Ε. — μετοχικό κεφάλαιο, μετοχές — Ε.Π.Ε., συνεταιρισμοί: βαθμίδες, βιωσιμότητα, διαφορές από εταιρείες, ιστορική εξέλιξη, μερίδα, Ε.Α.Σ., ΚΕ.Σ.Ε., ΠΑ.Σ.Ε.ΓΕ.Σ., Διεπαγγελματικές Οργανώσεις).
Ερώτηση 1 — Διαχείριση της ατομικής γεωργικής επιχείρησης
Ερώτηση: Ποιος διαχειρίζεται την ατομική γεωργική επιχείρηση;
Απάντηση:
- Στην ατομική επιχείρηση κάτοχος είναι το φυσικό πρόσωπο στο όνομα του οποίου λειτουργεί — ιδιοκτήτης, μισθωτής (τη νοικιάζει από τον ιδιοκτήτη) ή επικαρπωτής (καρπώνεται με συμφωνία μέρος των κερδών και μπορεί να παραχωρήσει πλήρη ή μερική εξουσία αποφάσεων στον διαχειριστή). Ο κάτοχος ενεργεί αυτόνομα και παίρνει τις κατά τη γνώμη του καλύτερες αποφάσεις (σελ. 75).
- Η ατομική επιχείρηση διευθύνεται από τον κάτοχό της ή από εξειδικευμένο πρόσωπο, όταν απαιτούνται ειδικές γνώσεις· ο διευθυντής είναι υπεύθυνος για την οργάνωση και την τρέχουσα καθημερινή διαχείριση (σελ. 76). Κατά την Ανακεφαλαίωση (σελ. 95), συνήθως ο παραγωγός-ιδιοκτήτης είναι ταυτόχρονα και ο διευθυντής, με πλεονέκτημα τη γρήγορη λήψη αποφάσεων (και απολαμβάνει το κέρδος ή υφίσταται τη ζημιά) και μειονέκτημα το μικρό μέγεθος, την περιορισμένη επιρροή στην αγορά και τους περιορισμένους πόρους.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο κάτοχος (ιδιοκτήτης, μισθωτής ή επικαρπωτής), που συνήθως είναι και ο διευθυντής· όταν χρειάζονται ειδικές γνώσεις, εξειδικευμένο πρόσωπο (διαχειριστής).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Να αναφερθούν οι τρεις μορφές κατόχου και η δυνατότητα εξειδικευμένου διευθυντή.
Ερώτηση 2 — Γιατί δημιουργούνται οι ομόρρυθμες εταιρείες
Ερώτηση: Για ποιους λόγους δημιουργούνται οι ομόρρυθμες εταιρείες;
Απάντηση:
- Η ατομική επιχείρηση έχει κατά κανόνα περιορισμένες δυνατότητες· όσα δεν μπορεί να υλοποιήσει ο ιδιοκτήτης με τα μέσα και τις ικανότητές του, υλοποιούνται με την ένωση, τη συνεργασία και τις κοινές προσπάθειες δύο ή περισσότερων προσώπων, δημιουργώντας μεγαλύτερες οικονομικές μονάδες για βελτιωμένο οικονομικό αποτέλεσμα (σελ. 76). Η Ο.Ε. είναι η αντιπροσωπευτικότερη προσωπική εταιρεία, με σκοπό τη διενέργεια εμπορικών πράξεων με κοινή επωνυμία, και στηρίζεται στις καλές προσωπικές σχέσεις, την καλή πίστη και την αλληλοεκτίμηση των ικανοτήτων των εταίρων (σελ. 77).
- Κατά την Ανακεφαλαίωση (σελ. 95), οι προσωπικές εταιρείες δημιουργούνται για την εξασφάλιση επιχειρηματικών ωφελειών, την ευκολότερη συγκέντρωση μέσων παραγωγής και τη μείωση των επιχειρηματικών κινδύνων για ορισμένους εταίρους — με γραπτή συμφωνία δύο τουλάχιστον εταίρων και σύνταξη καταστατικού.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Για να ξεπεραστούν οι περιορισμένες δυνατότητες της ατομικής επιχείρησης: συνεργασία 2+ προσώπων → μεγαλύτερη μονάδα, ευκολότερη συγκέντρωση μέσων παραγωγής, επιχειρηματικές ωφέλειες, καταμερισμός κινδύνων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Σύνδεση με τα όρια της ατομικής επιχείρησης + οι λόγοι της Ανακεφαλαίωσης.
Ερώτηση 3 — Ευθύνη των ομόρρυθμων εταίρων
Ερώτηση: Ποια είναι η ευθύνη των ομόρρυθμων εταίρων;
Απάντηση:
- Οι ομόρρυθμοι εταίροι ευθύνονται απέναντι στους πιστωτές της εταιρείας απεριόριστα — δηλαδή με ολόκληρη την περιουσία τους — και αλληλέγγυα (σελ. 78). Αυτό σημαίνει ότι, αν η Ο.Ε. δεν μπορέσει να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της προς έναν πιστωτή, εκείνος μπορεί να στραφεί εναντίον οποιουδήποτε εταίρου και να απαιτήσει από αυτόν ολόκληρο το ποσό που του οφείλει η εταιρεία — ακόμη κι αν ο συγκεκριμένος εταίρος έχει καταβάλει την εισφορά του ενώ άλλοι όχι. Ο εταίρος που εξόφλησε τον πιστωτή νομιμοποιείται στη συνέχεια να στραφεί εναντίον των άλλων εταίρων και να ζητήσει το ποσό που τους αναλογεί. Τα κέρδη και οι ζημιές διανέμονται συνήθως εξίσου (εκτός αν συμφωνήθηκε διαφορετικά).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Απεριόριστη (με όλη την προσωπική περιουσία) και αλληλέγγυα: ο πιστωτής απαιτεί ολόκληρο το ποσό από οποιονδήποτε εταίρο, ο οποίος μετά αναζητά την αναλογία από τους άλλους.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δύο λέξεις-κλειδιά: απεριόριστη και αλληλέγγυα, με εξήγηση.
Ερώτηση 4 — Ευθύνη των ετερόρρυθμων εταίρων
Ερώτηση: Ποια είναι η ευθύνη των ετερόρρυθμων εταίρων;
Απάντηση:
- Στην ετερόρρυθμη εταιρεία άλλοι εταίροι ευθύνονται απεριόριστα (ομόρρυθμοι) και άλλοι περιορισμένα: οι ετερόρρυθμοι εταίροι ευθύνονται για τα χρέη της Ε.Ε. συνήθως μέχρι το ποσό της εισφοράς τους στην εταιρεία (σελ. 79). Θεωρούνται απλοί χρηματοδότες· η διανομή της ζημιάς φτάνει μέχρι το ποσό της εισφοράς τους — αν η ζημιά που τους αναλογεί την ξεπερνά, το επιπλέον καλύπτουν αναλογικά οι ομόρρυθμοι εταίροι (σελ. 80).
- Προϋποθέσεις της περιορισμένης ευθύνης: τα ονόματά τους δεν αναφέρονται στην επωνυμία και δεν επιτρέπεται να συμμετέχουν στη διαχείριση — αν δεν τηρηθούν αυτά, η Ε.Ε. θεωρείται ομόρρυθμη, με αλληλέγγυα ευθύνη για όλα τα χρέη. Στους τίτλους των λογαριασμών τους αναγράφεται υποχρεωτικά η ένδειξη «Ε.Ε.».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Περιορισμένη, συνήθως μέχρι το ποσό της εισφοράς τους (απλοί χρηματοδότες)· η ζημιά τους περιορίζεται στην εισφορά, με όρο να μη μετέχουν στη διαχείριση και να μη φαίνονται στην επωνυμία.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Ευθύνη μέχρι την εισφορά + οι δύο όροι (όχι επωνυμία, όχι διαχείριση).
Ερώτηση 5 — Γιατί δημιουργούνται οι ανώνυμες εταιρείες
Ερώτηση: Για ποιους λόγους δημιουργούνται οι ανώνυμες εταιρείες;
Απάντηση:
- Οι λόγοι σύστασης μιας Α.Ε. (σελ. 81-82): 1. η εξασφάλιση μέσων παραγωγής και κεφαλαίου· 2. ο καταμερισμός των κινδύνων της επιχειρηματικότητας μεταξύ πολλών ατόμων — φορέων του κεφαλαίου· 3. ο περιορισμός των κινδύνων απώλειας του συνόλου της περιουσίας των μετόχων· 4. ο περιορισμός της ευθύνης όλων των εταίρων μέχρι του ποσού που έχουν καταβάλει· 5. η δυνατότητα ανανέωσης και αλλαγής των προσώπων — φορέων του κεφαλαίου — με την εύκολη μεταβίβαση των μετοχών.
- Επιδιώξεις της Α.Ε.: επίτευξη μακροχρόνιων οικονομικο-επιχειρηματικών σκοπών με διάθεση σημαντικών κεφαλαίων· επιχειρηματική ευελιξία με ανάθεση αρμοδιοτήτων στο μάνατζμεντ· αύξηση της φήμης στις συναλλαγές· δημιουργία ικανών στελεχών, ώστε να μην εξαρτάται από την ικανότητα των μετόχων.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Εξασφάλιση μέσων και κεφαλαίου, καταμερισμός κινδύνων, περιορισμός απώλειας περιουσίας, ευθύνη μέχρι την καταβολή, εύκολη μεταβίβαση μετοχών· επιδιώξεις: μακροχρόνιοι σκοποί, ευελιξία, φήμη, στελέχη.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Πέντε λόγοι σύστασης· πρόσθετη αξία οι τέσσερις επιδιώξεις.
Ερώτηση 6 — Μετοχικό κεφάλαιο Α.Ε.
Ερώτηση: Τι είναι το μετοχικό κεφάλαιο μιας Α.Ε.;
Απάντηση:
- Το μετοχικό κεφάλαιο της Α.Ε. είναι το ποσό που διαμορφώνεται κατά την έναρξή της με τις εισφορές των μετόχων, το οποίο πρέπει να έχει ένα ελάχιστο ύψος που ορίζεται από τον νόμο (60.000 € το 2003). Μπορεί να αυξάνεται με έκδοση νέων μετοχών (σελ. 82). Καθορίζεται στο καταστατικό μαζί με την ονομαστική αξία της μετοχής (σελ. 81)· διαιρούμενο σε ισότιμα μερίδια δίνει τις μετοχές.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το ποσό των εισφορών των μετόχων κατά την έναρξη, με νόμιμο ελάχιστο (60.000 € το 2003), που αυξάνεται με έκδοση νέων μετοχών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Ορισμός + ελάχιστο ύψος + τρόπος αύξησης.
Ερώτηση 7 — Η μετοχή και τα είδη της
Ερώτηση: Τι είναι η μετοχή Α.Ε.; Πόσα είδη μετοχών υπάρχουν;
Απάντηση:
- Η μετοχή είναι αποδεικτικός τίτλος συμμετοχής στο μετοχικό κεφάλαιο της Α.Ε. Προκύπτει από τη διαίρεση του μετοχικού κεφαλαίου σε ισότιμα μερίδια, δείχνει τη συμμετοχή του κατόχου της στο κεφάλαιο και στα κέρδη της Α.Ε. και μπορεί να μεταβιβάζεται (σελ. 83). Οι σημαντικότεροι τύποι μετοχών είναι τρεις: Α. Ονομαστικές — φέρουν το όνομα του μετόχου, ισχύουν μόνο γι' αυτόν και καταχωρούνται στα βιβλία της εταιρείας· Β. Ανώνυμες — δεν έχουν όνομα, ο μέτοχος είναι άγνωστος στην εταιρεία και τα δικαιώματα ανήκουν στον κομιστή· Γ. Μετοχές που μεταβιβάζονται και κυκλοφορούν με οπισθογράφηση, όπως οι συναλλαγματικές και τα γραμμάτια σε διαταγή.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αποδεικτικός τίτλος συμμετοχής στο μετοχικό κεφάλαιο (ισότιμο μερίδιο, συμμετοχή στα κέρδη, μεταβιβάσιμη)· τρία είδη: ονομαστικές, ανώνυμες, με οπισθογράφηση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Ορισμός + τρία είδη με το χαρακτηριστικό καθενός.
Ερώτηση 8 — Χαρακτηριστικά Ε.Π.Ε.
Ερώτηση: Αναφέρετε τα χαρακτηριστικά μιας Ε.Π.Ε.;
Απάντηση:
- Η Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης είναι εταιρεία κεφαλαίου και νομικό πρόσωπο που, κατά τον Ν. 3190/1955, συγκροτείται με συμβολαιογραφική ιδρυτική σύμβαση (καταστατικό), όπου προβλέπονται: επωνυμία, έδρα, ονόματα εταίρων, αντικείμενο και διάρκεια, κεφάλαιο και μερίδια (και τα μερίδια κάθε εταίρου), διαχειριστής, δημοσιοποίηση στο Πρωτοδικείο (σελ. 83-84). Γιατί ιδρύεται: για να μετριαστούν τα μειονεκτήματα των προσωπικών εταιρειών (απεριόριστη ευθύνη των ομόρρυθμων, εμπόδια στη συνέχεια λόγω θανάτου εταίρων) και οι αυξημένες απαιτήσεις κεφαλαίου των Α.Ε. — το ελάχιστο κεφάλαιο είναι πολύ μικρότερο (18.000 € το 2003).
- Ευθύνη: ίση με το κεφάλαιο που έχουν διαθέσει οι εταίροι· ο αριθμός μεριδίων, οι ψήφοι και η διανομή κερδών ορίζονται στο καταστατικό. Όργανα: Γενική Συνέλευση (όλα τα μέλη), Διοικητικό Συμβούλιο (μέλη από το καταστατικό ή τη Γ.Σ.· αποφάσεις με πλειοψηφία προσώπων και κεφαλαίων), Διαχειριστής (ένας ή περισσότεροι, εταίροι ή όχι). Κατά την Ανακεφαλαίωση: μικρότερες απαιτήσεις σε κεφάλαιο από τις Α.Ε., σχέσεις εταίρων από το καταστατικό, ευθύνη όπως στις Α.Ε.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Εταιρεία κεφαλαίου (Ν. 3190/1955, συμβολαιογραφικό καταστατικό), ελάχιστο κεφάλαιο 18.000 €, ευθύνη = το κεφάλαιο που διέθεσαν, όργανα Γ.Σ.-Δ.Σ. (πλειοψηφία προσώπων και κεφαλαίων)-διαχειριστής· ενδιάμεση λύση μεταξύ προσωπικών εταιρειών και Α.Ε.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Νομική βάση, σκοπός ίδρυσης, ευθύνη, όργανα.
Ερώτηση 9 — Προβλήματα που λύνει η συνεργασία των αγροτών
Ερώτηση: Ποια προβλήματα επιλύονται με την κοινή προσπάθεια και συνεργασία των αγρότων;
Απάντηση:
- Οι πρωτοβάθμιοι αγροτικοί συνεταιρισμοί δημιουργούνται με την εθελοντική οικονομική συνεργασία των αγροτών (σελ. 86). Ο συνεταιρισμός, ως επιχείρηση συλλογικής οικονομικής συνεργασίας, επιτρέπει: την κοινή και αλληλέγγυα αντιμετώπιση των προβλημάτων, την αυτοδιαχείριση και την κοινή εκμετάλλευση παραγωγικών μέσων, με σκοπό την αύξηση του εισοδήματος των μελών. Είναι το μέσο που στηρίζει τη βιωσιμότητα των οικογενειακών γεωργικών επιχειρήσεων, γιατί η συλλογική δράση τούς προσδίδει τα χαρακτηριστικά των μεγάλων επιχειρήσεων — δηλαδή λύνει τα προβλήματα του μικρού μεγέθους, της περιορισμένης επιρροής στην αγορά και των περιορισμένων πόρων που έχει η ατομική επιχείρηση (σελ. 95).
- Συγκεκριμένα (σελ. 87), οι συνεταιρισμοί είναι μηχανισμοί αυτοπροστασίας των αγροτών και των εισοδημάτων τους, με τα πλεονεκτήματα των μεγάλων μονάδων, και προσφέρουν προμήθεια εισροών, δανειοδοτήσεις, εξασφάλιση της διάθεσης της παραγωγής σε ικανοποιητικές τιμές — βελτιώνοντας την οικονομική και κοινωνική θέση των μελών.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μικρό μέγεθος, αδυναμία επιρροής στην αγορά και περιορισμένοι πόροι: με κοινή αντιμετώπιση προβλημάτων, αυτοδιαχείριση και κοινή εκμετάλλευση μέσων ο συνεταιρισμός δίνει στις οικογενειακές επιχειρήσεις τα πλεονεκτήματα των μεγάλων (εισροές, δάνεια, διάθεση σε καλές τιμές) → αύξηση εισοδήματος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Σύνθεση από σελ. 86-87 και 95· να συνδεθούν τα προβλήματα της ατομικής με τα οφέλη του συνεταιρισμού.
Ερώτηση 10 — Βαθμίδες Α.Σ.Ο.
Ερώτηση: Σε ποιες βαθμίδες διακρίνονται οι Α.Σ.Ο.;
Απάντηση:
- Οι Αγροτικές Συνεταιριστικές Οργανώσεις διακρίνονται σε τρεις βαθμίδες (σελ. 85): α) Πρωτοβάθμιες — οι Αγροτικοί Συνεταιρισμοί (Α.Σ.)· β) Δευτεροβάθμιες — οι Ενώσεις Αγροτικών Συνεταιρισμών (Ε.Α.Σ.) και οι Κοινοπραξίες Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων (Κ.Α.Σ.Ο.)· γ) Τριτοβάθμιες — οι Κεντρικές Συνεταιριστικές Ενώσεις (ΚΕ.Σ.Ε.). Οι Α.Σ.Ο. όλων των βαθμίδων αναπτύσσουν κάθε δραστηριότητα για τους σκοπούς τους στο πλαίσιο του νόμου (Ν. 2810/2000) και του καταστατικού τους. Πάνω από αυτές, ως ιδεολογική και συντονιστική οργάνωση χωρίς εμπορική ιδιότητα, βρίσκεται η ΠΑ.Σ.Ε.ΓΕ.Σ.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρωτοβάθμιες (Α.Σ.), δευτεροβάθμιες (Ε.Α.Σ., Κ.Α.Σ.Ο.), τριτοβάθμιες (ΚΕ.Σ.Ε.)· συντονιστικά η ΠΑ.Σ.Ε.ΓΕ.Σ.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Τρεις βαθμίδες με τους φορείς καθεμιάς.
Ερώτηση 11 — Προϋποθέσεις βιωσιμότητας συνεταιρισμού
Ερώτηση: Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για να έχει βιωσιμότητα ένας αγροτικός συνεταιρισμός;
Απάντηση:
- Ο αγροτικός συνεταιρισμός πρέπει να στοχεύει στην οικονομική του αυτοδυναμία — επιχειρηματική αποτελεσματικότητα και ανεξαρτησία από επιδοτήσεις ή καλύψεις ελλειμμάτων από το κράτος (σελ. 86). Για να επιτύχει οικονομική βιωσιμότητα πρέπει να: 1. έχει ανάλογο μέγεθος, 2. διαθέτει κεφάλαια και προσωπικό, 3. χρησιμοποιεί σύγχρονη και κατάλληλη τεχνολογία, 4. προσαρμόζεται στις συνθήκες και τις απαιτήσεις της αγοράς, 5. εξασφαλίζει ικανοποιητική απόδοση του επενδυμένου κεφαλαίου.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οικονομική αυτοδυναμία: ανάλογο μέγεθος, κεφάλαια και προσωπικό, σύγχρονη τεχνολογία, προσαρμογή στην αγορά, ικανοποιητική απόδοση κεφαλαίου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Πέντε προϋποθέσεις + ο στόχος της ανεξαρτησίας από επιδοτήσεις.
Ερώτηση 12 — Συνεταιρισμοί vs εταιρείες κεφαλαίου
Ερώτηση: Ποια χαρακτηριστικά διαφοροποιούν τους συνεταιρισμούς από τις εταιρείες κεφαλαίου;
Απάντηση:
- Τα κύρια χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν τους συνεταιρισμούς από τις εταιρείες (σελ. 86): 1. Η δημοκρατική διοίκηση — κάθε μέλος έχει μία ψήφο στη λήψη αποφάσεων, ανεξάρτητα από το μέγεθος της προσωπικής του επιχείρησης (ενώ στην Α.Ε. οι ψήφοι είναι όσες οι μετοχές). 2. Η χρήση και διανομή των ωφελειών — τα χρηματικά οφέλη χρησιμοποιούνται για την επέκταση των δραστηριοτήτων και, όταν διανέμονται, ως βάση χρησιμοποιείται το ύψος των συναλλαγών κάθε μέλους με τον συνεταιρισμό (ενώ στις Α.Ε. διανέμονται με βάση το κεφάλαιο κάθε μετόχου).
- Συμπληρωματικά: ο συνεταιρισμός είναι αυτόνομη, εθελοντική ένωση προσώπων με αμοιβαία βοήθεια και συνιδιόκτητη επιχείρηση (σελ. 85)· η συνεταιριστική μερίδα είναι ίση και αδιαίρετη για όλα τα μέλη (σελ. 89)· και, κατά την Ανακεφαλαίωση (σελ. 95), οι συνεταιρισμοί είναι ιδιωτικοί φορείς που δεν ανήκουν ούτε στις κρατικές, ούτε στις προσωπικές εταιρείες, ούτε στις εταιρείες κεφαλαίου — είναι φορείς κοινωνικής οικονομίας.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ένα μέλος-μία ψήφος (όχι κατά κεφάλαιο) και διανομή πλεονασμάτων κατά τις συναλλαγές (όχι κατά το κεφάλαιο)· εθελοντική ένωση προσώπων με ίση μερίδα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Τα δύο βασικά χαρακτηριστικά της σελ. 86 με την αντιδιαστολή προς την Α.Ε.
Ερώτηση 13 — Γιατί περιορισμένη ανάπτυξη των συνεταιρισμών στην Ελλάδα
Ερώτηση: Για ποιους λόγους είχαν περιορισμένη ανάπτυξη οι αγροτικοί συνεταιρισμοί στη Ελλάδα;
Απάντηση:
- Αν εξαιρεθούν ορισμένες περίοδοι (ο πρώτος συνεταιρισμός το 1900, έντονη ανάπτυξη με την αγροτική μεταρρύθμιση 1923-32), η ανάπτυξη των αγροτικών συνεταιρισμών στην Ελλάδα δεν ήταν η καλύτερη δυνατή, για τρεις λόγους (σελ. 87): 1. Λανθασμένη αντίληψη του ρόλου και των δυνατοτήτων τους — οι περισσότεροι συμμετέχοντες δεν κατάλαβαν ότι οι συνεταιρισμοί είναι μηχανισμοί αυτοπροστασίας των ίδιων και των εισοδημάτων τους, με τα πλεονεκτήματα των μεγάλων μονάδων· τους είδαν όχι ως δική τους επιχείρηση, αλλά ως προέκταση του κράτους. 2. Η αφαίρεση από το κράτος της πρωτοβουλίας κινήσεων — ο κρατικός προστατευτισμός μετέβαλε τους συνεταιρισμούς σε όργανα εφαρμογής της κρατικής πολιτικής και όχι σε επιχειρήσεις των μελών. 3. Ο κομματισμός των τελευταίων δεκαετιών — κομματικός ανταγωνισμός και κρατική παρέμβαση τους ταλαιπώρησαν, τους απαξίωσαν και περιόρισαν τη δυνατότητα ουσιαστικής βοήθειας στα μέλη (προμήθειες εισροών, δανειοδοτήσεις, διάθεση της παραγωγής σε ικανοποιητικές τιμές).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Λανθασμένη αντίληψη (προέκταση του κράτους αντί δική τους επιχείρηση), κρατικός προστατευτισμός (όργανα κρατικής πολιτικής), κομματισμός (απαξίωση, κρατική παρέμβαση).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Τρεις λόγοι με σύντομη εξήγηση του καθενός.
Ερώτηση 14 — Συνεταιριστική μερίδα
Ερώτηση: Τι είναι η συνεταιριστική μερίδα;
Απάντηση:
- Συνεταιριστική μερίδα είναι το ελάχιστο χρηματικό ποσό συμμετοχής κάθε μέλους στο κεφάλαιο του συνεταιρισμού (σελ. 89). Το ύψος της ορίζεται από το καταστατικό και μπορεί να είναι μικρό ή μεγάλο, ανάλογα με τις βλέψεις και τις ανάγκες του συνεταιρισμού σε κεφάλαια. Κάθε μέλος συμμετέχει με μία υποχρεωτική μερίδα και έχει μία ψήφο. Η μερίδα είναι αδιαίρετη και ίση για όλα τα μέλη· η αύξηση ή μείωση της αξίας της γίνεται με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης. Σε περίπτωση θανάτου μέλους, ο κληρονόμος (ή ο υποδειχθείς με γραπτή συμφωνία) αποκτά όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις. Η ευθύνη των μελών προς τρίτους είναι επικουρική και συνήθως ορίζεται ίση με το ποσό της υποχρεωτικής μερίδας (και τυχόν πρόσθετων) ή με ακέραιο πολλαπλάσιό της.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το ελάχιστο ποσό συμμετοχής κάθε μέλους στο κεφάλαιο, ορίζεται από το καταστατικό, μία υποχρεωτική μερίδα = μία ψήφος, αδιαίρετη και ίση για όλους, αλλάζει με απόφαση Γ.Σ., κληρονομείται· βάση της (επικουρικής) ευθύνης.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Ορισμός + ιδιότητες (ίση, αδιαίρετη, μία ψήφος) + σχέση με την ευθύνη.
Ερώτηση 15 — Ενώσεις Αγροτικών Συνεταιρισμών
Ερώτηση: Τι είναι οι Ενώσεις Αγροτικών Συνεταιρισμών (Ε.Α.Σ.);
Απάντηση:
- Η Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών είναι δευτεροβάθμια Α.Σ.Ο. που δημιουργείται από δύο ή περισσότερους αγροτικούς συνεταιρισμούς, με σύνταξη, υπογραφή και έγκριση καταστατικού από το (Μονομελές) Πρωτοδικείο, μετά από απόφαση των Γενικών Συνελεύσεων των συνεταιρισμών που τη θέλουν (σελ. 91). Σκοπός: η ενίσχυση, η διεύρυνση και ο συντονισμός των δραστηριοτήτων των συνεταιρισμών-μελών· μπορεί να αναλαμβάνει και η ίδια δραστηριότητες που προβλέπονται για τα μέλη της, για λογαριασμό τους ή για δικό της.
- Οργάνωση: έδρα ο Δήμος ή η Κοινότητα της διοίκησής της, περιφέρεια από το καταστατικό, επωνυμία που περιλαμβάνει την έδρα και διακρίνεται από άλλες Ε.Α.Σ. της ίδιας έδρας. Κάθε συνεταιρισμός συμμετέχει με μία υποχρεωτική μερίδα και μία ψήφο· πρόσθετες μερίδες και ψήφοι (μέχρι 5) αποκτώνται ανάλογα με το ύψος των συναλλαγών του με την Ένωση. Το Δ.Σ. εκλέγεται από τη Γενική Συνέλευση των αντιπροσώπων με μυστική ψηφοφορία από ενιαίο ψηφοδέλτιο. Οι Ε.Α.Σ. είναι τα μέλη της ΠΑ.Σ.Ε.ΓΕ.Σ.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Δευτεροβάθμια Α.Σ.Ο. από 2+ συνεταιρισμούς (καταστατικό εγκεκριμένο από Πρωτοδικείο) για ενίσχυση, διεύρυνση και συντονισμό των μελών· μία μερίδα-μία ψήφος ανά συνεταιρισμό (έως 5 κατά συναλλαγές), Δ.Σ. από Γ.Σ. αντιπροσώπων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Σύσταση, σκοπός, ψήφοι.
Ερώτηση 16 — Κεντρικές Συνεταιριστικές Ενώσεις
Ερώτηση: Τι είναι οι Κεντρικές Συνεταιριστικές Ενώσεις (ΚΕ.Σ.Ε.);
Απάντηση:
- Οι Κεντρικές Συνεταιριστικές Ενώσεις είναι τριτοβάθμιες Α.Σ.Ο. που συστήνονται από δύο ή περισσότερες Ενώσεις Αγροτικών Συνεταιρισμών (σελ. 91-92). Έδρα τους είναι ο Δήμος ή η Κοινότητα της διοίκησής τους, η περιφέρεια ορίζεται από το καταστατικό, το οποίο εγκρίνεται από το Μονομελές Πρωτοδικείο της έδρας· μπορεί να προβλέπεται συμμετοχή και πρωτοβάθμιων συνεταιρισμών που δεν μετέχουν σε Ε.Α.Σ. Η Γενική Συνέλευση συγκροτείται από τους αντιπροσώπους των μελών. Αντικείμενο: ο συντονισμός και η ενίσχυση της συνεταιριστικής δράσης των μελών, καθώς και η ανάληψη εργασιών και η παροχή υπηρεσιών σε ευρύτερη κλίμακα — για λογαριασμό τους ή για λογαριασμό των μελών τους.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τριτοβάθμιες Α.Σ.Ο. από 2+ Ε.Α.Σ. (και πρωτοβάθμιους εκτός Ε.Α.Σ.), με Γ.Σ. αντιπροσώπων· συντονίζουν-ενισχύουν τη συνεταιριστική δράση και παρέχουν εργασίες-υπηρεσίες σε ευρύτερη κλίμακα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Βαθμίδα, σύσταση, αντικείμενο.
Ερώτηση 17 — ΠΑ.Σ.Ε.ΓΕ.Σ.
Ερώτηση: Τι είναι η ΠΑ.Σ.Ε.ΓΕ.Σ.;
Απάντηση:
- Η Πανελλήνια Συνομοσπονδία Ενώσεων Γεωργικών (Αγροτικών) Συνεταιρισμών είναι ιδεολογική και συντονιστική οργάνωση των Α.Σ.Ο. και δεν έχει εμπορική ιδιότητα· διέπεται από τον Ν. 2810/2000 και το καταστατικό της εγκρίνεται από το Μονομελές Πρωτοδικείο (σελ. 92). Μέλη της είναι οι Ενώσεις Αγροτικών Συνεταιρισμών (και, κατά το καταστατικό, οι Κ.Α.Σ.Ο., οι ΚΕ.Σ.Ε., οι κοινές τους επιχειρήσεις και οι Σ.Ε.). Έχει περιφέρεια ολόκληρη την ελληνική επικράτεια.
- Έργο (σελ. 92-93): εκπροσωπεί τα μέλη στο εσωτερικό και το εξωτερικό· φροντίζει για την τήρηση των συνεταιριστικών αρχών και την ανάπτυξη της συνεταιριστικής ιδέας· δεν ενεργεί η ίδια πράξεις παραγωγής, διακίνησης ή εμπορίας, αλλά προάγει τις δραστηριότητες των Α.Σ.Ο.· εκπονεί μελέτες και έρευνες· μετέχει σε διαγωνισμούς έργων-υπηρεσιών αγροτικής/συνεταιριστικής ανάπτυξης· ιδρύει εκπαιδευτικά κέντρα· διαπραγματεύεται και συνάπτει συλλογικές συμβάσεις εργασίας για το προσωπικό των Α.Σ.Ο.· συντονίζει και ενισχύει το έργο των μελών· γνωμοδοτεί στον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης για ενισχύσεις-κίνητρα προς τις Α.Σ.Ο. και για σχέδια νόμων που αφορούν τα μέλη της.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ιδεολογική-συντονιστική οργάνωση των Α.Σ.Ο. χωρίς εμπορική ιδιότητα, με μέλη τις Ε.Α.Σ. και περιφέρεια όλη τη χώρα: εκπροσώπηση, συνεταιριστικές αρχές, μελέτες, εκπαίδευση, συλλογικές συμβάσεις, γνωμοδοτήσεις.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Φύση (όχι εμπορική), μέλη, βασικές αρμοδιότητες.
Ερώτηση 18 — Διεπαγγελματικές Οργανώσεις
Ερώτηση: Τι είναι οι Διεπαγγελματικές Οργανώσεις;
Απάντηση:
- Οι Διεπαγγελματικές Οργανώσεις (Δ.Ο.) είναι οι φορείς που κάνουν σήμερα τον οικονομικό συντονισμό των γεωργικών επιχειρήσεων παραγωγής, μεταποίησης και εμπορίας (σελ. 93-94). Συγκροτούνται από εκπροσώπους φορέων που καλύπτουν το σύνολο της αλυσίδας αξίας ενός προϊόντος, ενός κλάδου ή ομοειδών κλάδων — παραγωγή, διακίνηση, μεταποίηση, εμπορία — με στόχο, μέσα από τη συνεργασία και την πληροφόρηση, να βελτιώσουν τη θέση του προϊόντος στην εσωτερική και τη διεθνή αγορά. Είναι φορείς μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα· σε άλλες χώρες (Ολλανδία, Η.Π.Α.) έχουν σημαντική παρουσία, ενώ για την Ελλάδα είναι νέος σχετικά θεσμός.
- Μέλη τους μπορεί να είναι εκπρόσωποι όλων των δραστηριοτήτων παραγωγής-επεξεργασίας-διακίνησης-εμπορίας· ιδρύονται για κάθε κλάδο αρμοδιότητας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, σε επίπεδο χώρας ή περιφέρειας, με αίτηση αναγνώρισης στο Υπουργείο και στη συνέχεια αναγνώριση από την Ε.Ε.· μετά συμμετέχουν στη λειτουργία της Κοινής Οργάνωσης Αγοράς (Κ.Ο.Α.) του προϊόντος τους. Παραδείγματα εθνικών Δ.Ο.: καπνός, βαμβάκι, λάδι, αμπελοοινικά προϊόντα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μη κερδοσκοπικοί φορείς με εκπροσώπους όλης της αλυσίδας αξίας ενός προϊόντος/κλάδου (παραγωγή-διακίνηση-μεταποίηση-εμπορία) για τον οικονομικό συντονισμό και τη βελτίωση της θέσης του προϊόντος· αναγνώριση από Υπουργείο και Ε.Ε., συμμετοχή στην Κ.Ο.Α. (καπνός, βαμβάκι, λάδι, οίνος).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Σύνθεση, σκοπός, μη κερδοσκοπικός χαρακτήρας, αναγνώριση-Κ.Ο.Α., παραδείγματα.
