Λύσεις — Κεφάλαιο 5: Προϋπολογισμοί γεωργικών επιχειρήσεων (σελ. 149-151) – ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Γ΄ ΕΠΑΛ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Γ΄ ΕΠΑΛ – ΛΥΣΕΙΣ – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ασκήσεων Σχολικού Βιβλίου Λύσεις — Κεφάλαιο 5: Προϋπολογισμοί γεωργικών επιχειρήσεων (σελ. 149-151) – ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 5: Προϋπολογισμοί γεωργικών επιχειρήσεων (σελ. 149-151)

Λύσεις των 8 ερωτήσεων του κεφαλαίου 5 (σελ. 149) και των 3 εργαστηριακών ασκήσεων μερικού προϋπολογισμού (σελ. 149-151): τομάτα → τεύτλα, αραβόσιτος → βαμβάκι (με τόκο κυκλοφοριακού κεφαλαίου), φέτα αιγοπρόβεια → πρόβεια.

Ερώτηση 1 — Σκοπός σύνταξης προϋπολογισμών

Ερώτηση: Ποιος είναι ο σκοπός σύνταξης προϋπολογισμών σε γεωργική επιχείρηση;

Απάντηση:

Ο προϋπολογισμός είναι μεθοδολογικό εργαλείο για τη λήψη επιχειρηματικών αποφάσεων που αφορούν τη μελλοντική αναδιάρθρωση (μερική ή ολική) του παραγωγικού συστήματος της επιχείρησης (σελ. 135). Σκοπός της σύνταξής του είναι ο τεχνικοοικονομικός έλεγχος εναλλακτικών σχεδίων παραγωγής: προϋπολογίζονται οι προβλεπόμενες δαπάνες και τα αναμενόμενα οικονομικά αποτελέσματα κάθε σχεδίου και, με τη συστηματική παρουσίαση των δεδομένων και των δεικτών αποδοτικότητας, η διοίκηση μπορεί να συγκρίνει και να επιλέξει το καταλληλότερο.
Αποβλέπει στην καλύτερη δυνατή αξιοποίηση των διαθέσιμων συντελεστών παραγωγής, εξετάζοντας διαφορετικούς κλάδους και συστήματα παραγωγής, και στο να γνωρίζει ο παραγωγός εκ των προτέρων, με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια, το μελλοντικό του εισόδημα — ώστε να επιτύχει αύξησή του (σελ. 136). Κατά την Ανακεφαλαίωση: προγραμματισμός της μελλοντικής παραγωγικής δραστηριότητας με το υψηλότερο δυνατό οικονομικό αποτέλεσμα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τεχνικοοικονομικός έλεγχος εναλλακτικών σχεδίων παραγωγής (προβλεπόμενες δαπάνες και αναμενόμενα αποτελέσματα) για σύγκριση και επιλογή του καταλληλότερου, καλύτερη αξιοποίηση των συντελεστών και εκ των προτέρων γνώση/αύξηση του εισοδήματος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ορισμός ως εργαλείου + σκοπός (σύγκριση σχεδίων, αξιοποίηση συντελεστών, εισόδημα).

Ερώτηση 2 — Κατηγορίες προϋπολογιστικών μεθόδων

Ερώτηση: Ποιες κατηγορίες προϋπολογιστικών μεθόδων διακρίνουμε;

Απάντηση:

Οι προϋπολογισμοί διακρίνονται σε δύο ομάδες (σελ. 137-138): α) Με βάση τη χρησιμοποιούμενη τεχνική και τον βαθμό ακρίβειας: ο εμπειρικός προϋπολογισμός (διαδοχικές προσεγγίσεις, έλεγχος εναλλακτικών σχεδίων «μέσω της απλής αριθμητικής», χωρίς μεγάλο βαθμό ακρίβειας) και οι προϋπολογισμοί με τεχνικές επιχειρησιακής έρευνας — i) γραμμικός προγραμματισμός και ii) απλοποιημένος προγραμματισμός (κυρίως για ολικό προϋπολογισμό, αποτελέσματα υψηλής ακρίβειας). β) Με βάση την έκταση των προβλεπόμενων αλλαγών στο παραγωγικό σύστημα: ο μερικός προϋπολογισμός (μερικές ή μικρές μεταβολές του υπάρχοντος σχεδίου· παραλλαγές: προϋπολογισμός κρίσιμου σημείου και πίνακας ωφελειών) και ο ολικός προϋπολογισμός (νέα επιχείρηση εξαρχής ή γενική/σημαντική αναδιοργάνωση). Ειδική περίπτωση: ο προϋπολογισμός ταμειακής ροής.

Σύνοψη: (ενδεικτική) α) Κατά τεχνική-ακρίβεια: εμπειρικός / με επιχειρησιακή έρευνα (γραμμικός, απλοποιημένος προγραμματισμός). β) Κατά έκταση αλλαγών: μερικός (κρίσιμο σημείο, πίνακας ωφελειών) / ολικός. Ειδική περίπτωση: ταμειακής ροής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Δύο κριτήρια διάκρισης με τα είδη καθενός.

Ερώτηση 3 — Πού εφαρμόζεται ο μερικός προϋπολογισμός

Ερώτηση: Σε ποιες μεταβολές του σχεδίου παραγωγής εφαρμόζεται ο μερικός προϋπολογισμός;

Απάντηση:

Ο μερικός προϋπολογισμός χρησιμοποιείται στον έλεγχο της οικονομικότητας μιας γεωργικής τεχνικής ή ενός κλάδου παραγωγής και εφαρμόζεται στις εξής κυρίως μεταβολές (σελ. 138): 1. Ολική ή μερική αντικατάσταση ενός κλάδου παραγωγής από άλλον (π.χ. τεύτλα → βαμβάκι). 2. Εισαγωγή, επέκταση, μείωση ή ολοκληρωτική αφαίρεση ενός κλάδου, χωρίς να θίγεται άλλος κλάδος — όταν ο κλάδος δεν χρησιμοποιεί γεωργικό έδαφος (χοιροτροφία, πτηνοτροφία). 3. Ολική ή μερική υποκατάσταση ενός συντελεστή παραγωγής από άλλον (ανθρώπινη εργασία → μηχανική εργασία). 4. Αύξηση της παραγωγικότητας ενός κλάδου με βελτιωμένη τεχνολογία. Οι μεταβολές μπορεί να ανήκουν σε μία ή περισσότερες κατηγορίες ταυτόχρονα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) 1) αντικατάσταση κλάδου από άλλον, 2) εισαγωγή/επέκταση/μείωση/αφαίρεση κλάδου χωρίς να θίγεται άλλος, 3) υποκατάσταση συντελεστή, 4) αύξηση παραγωγικότητας με νέα τεχνολογία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τέσσερις περιπτώσεις με παράδειγμα.

Ερώτηση 4 — Μέτρηση της μεταβολής του οικονομικού αποτελέσματος

Ερώτηση: Πώς μετράται η μεταβολή του οικονομικού αποτελέσματος στο μερικό προϋπολογισμό;

Απάντηση:

Με τον μερικό προϋπολογισμό υπολογίζεται η επίδραση της μεταβολής στην πρόσοδο και στις δαπάνες της επιχείρησης, απαντώντας σε δύο ερωτήματα: ποια είναι η μεταβολή των εσόδων και ποια η μεταβολή των δαπανών (σελ. 139). Συντάσσεται πίνακας (Πίνακας 5.1) με τέσσερα μέρη: Α) Περικοπτόμενες δαπάνες — οι δαπάνες παραγωγής (μεταβλητές και σταθερές) του υπάρχοντος κλάδου που καταργείται· Β) Πρόσθετα έσοδα — η ακαθάριστη πρόσοδος του νέου κλάδου· Γ) Πρόσθετες δαπάνες — οι δαπάνες παραγωγής του νέου κλάδου· Δ) Περικοπτόμενα έσοδα — η ακαθάριστη πρόσοδος του υπάρχοντος κλάδου. Μεταβολή του οικονομικού αποτελέσματος = (Α + Β) − (Γ + Δ), δηλαδή το άθροισμα των περικοπτόμενων δαπανών και των πρόσθετων εσόδων μείον το άθροισμα των πρόσθετων δαπανών και των περικοπτόμενων εσόδων (σελ. 139-140).
```
   Α) Περικοπτόμενες δαπάνες   |   Γ) Πρόσθετες δαπάνες
   (υπάρχων κλάδος)            |   (νέος κλάδος)
   ----------------------------+----------------------------
   Β) Πρόσθετα έσοδα           |   Δ) Περικοπτόμενα έσοδα
   (νέος κλάδος)               |   (υπάρχων κλάδος)
   Μεταβολή = (Α + Β) − (Γ + Δ)
```

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με πίνακα Α (περικοπτόμενες δαπάνες), Β (πρόσθετα έσοδα), Γ (πρόσθετες δαπάνες), Δ (περικοπτόμενα έσοδα): μεταβολή αποτελέσματος = (Α + Β) − (Γ + Δ).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τα τέσσερα στοιχεία και ο τύπος.

Ερώτηση 5 — Αρνητική μεταβολή του αποτελέσματος

Ερώτηση: Όταν η μεταβολή του οικονομικού αποτελέσματος είναι αρνητική, κατά τη σύνταξη μερικού προϋπολογισμού, η εξεταζόμενη αλλαγή του σχεδίου παραγωγής είναι συμφέρουσα για τη γεωργική επιχείρηση;

Απάντηση:

Όχι. Όταν από τη διαφορά (Α + Β) − (Γ + Δ) προκύπτει αρνητικός αριθμός — δηλαδή το άθροισμα των πρόσθετων δαπανών και των περικοπτόμενων εσόδων είναι μεγαλύτερο από το άθροισμα των περικοπτόμενων δαπανών και των πρόσθετων εσόδων — τότε η προτεινόμενη μεταβολή εκτιμάται ως μη συμφέρουσα για τη γεωργική επιχείρηση, γιατί η εφαρμογή της θα μείωνε το οικονομικό της αποτέλεσμα (σελ. 140). Συμφέρουσα είναι μόνο όταν η μεταβολή είναι θετική (αύξηση του αποτελέσματος), και όσο μεγαλύτερη η θετική μεταβολή, τόσο πιο συμφέρουσα η αλλαγή (Ανακεφαλαίωση, σελ. 148).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Όχι — αρνητική μεταβολή σημαίνει ότι η αλλαγή θα μειώσει το οικονομικό αποτέλεσμα· συμφέρουσα είναι μόνο αν (Α + Β) − (Γ + Δ) > 0.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Σαφής αρνητική απάντηση με αιτιολόγηση.

Ερώτηση 6 — Πότε χρησιμοποιείται ο ολικός προϋπολογισμός

Ερώτηση: Σε ποιες περιπτώσεις μεταβολών στη γεωργική επιχείρηση χρησιμοποιείται ο ολικός προϋπολογισμός;

Απάντηση:

Ο ολικός προϋπολογισμός εφαρμόζεται (σελ. 138, 140): α) όταν επιζητείται ο εξαρχής σχεδιασμός (οργάνωση) μιας νέας γεωργικής επιχείρησης, και β) όταν επιδιώκεται η γενική ή σημαντική αναδιοργάνωση μιας υπάρχουσας επιχείρησης — αναδιάρθρωση σε μεγάλη κλίμακα του σχεδίου οργάνωσής της, δηλαδή ανασυνδυασμός συντελεστών και κλάδων παραγωγής που αφορά μεγάλο μέρος ή το σύνολο του παραγωγικού συστήματος, με αποτέλεσμα να επηρεάζονται σημαντικά η ακαθάριστη πρόσοδος και οι παραγωγικές δαπάνες. Αφορά τον πλήρη προϋπολογισμό δαπανών και αποτελεσμάτων ενός ή περισσότερων εναλλακτικών σχεδίων, που συγκρίνονται μεταξύ τους και με τον «βασικό προϋπολογισμό» (την υφιστάμενη κατάσταση).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στον εξαρχής σχεδιασμό νέας επιχείρησης και στη μεγάλης κλίμακας αναδιάρθρωση υπάρχουσας (ανασυνδυασμός συντελεστών-κλάδων που επηρεάζει σημαντικά πρόσοδο και δαπάνες).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Δύο περιπτώσεις + αντιδιαστολή με τον μερικό.

Ερώτηση 7 — Στάδια σύνταξης του ολικού προϋπολογισμού

Ερώτηση: Ποια είναι τα στάδια σύνταξης του ολικού προϋπολογισμού;

Απάντηση:

Ο ολικός προϋπολογισμός περιλαμβάνει επτά στάδια (σελ. 141): 1. Καθορισμός σκοπών για τους οποίους καταρτίζεται (αύξηση καθαρού κέρδους, ακαθάριστου κέρδους, γεωργικού οικογενειακού εισοδήματος, καλύτερη οργάνωση εργασίας), σύμφωνα με τους στόχους της επιχείρησης. 2. Καθολική απογραφή των διαθέσιμων μέσων παραγωγής και επισήμανση των περιορισμών χρήσης τους (αμειψισπορά, διαθέσιμες βοσκές). 3. Προσδιορισμός των εφικτών κλάδων παραγωγής (με βάση την αγορά και τις εδαφοκλιματικές συνθήκες) και του μεγέθους τους (στρέμματα, αριθμός ζώων), των απαιτήσεών τους σε συντελεστές και των αποδόσεών τους. 4. Εκτίμηση των προβλεπόμενων παραγωγικών δαπανών και αναμενόμενων εσόδων για κάθε κλάδο. 5. Προετοιμασία εναλλακτικών σχεδίων που η εφαρμογή τους κρίνεται εφικτή. 6. Κατάρτιση αντίστοιχων προϋπολογισμών ανά εναλλακτικό σχέδιο (αναλυτικά σταθερές-μεταβλητές δαπάνες και κυριότερα οικονομικά αποτελέσματα). 7. Λήψη απόφασης — σύγκριση των προϋπολογισμών και επιλογή του σχεδίου που αξιοποιεί καλύτερα τα μέσα και δίνει τα ικανοποιητικότερα αποτελέσματα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) 1) σκοποί, 2) καθολική απογραφή μέσων-περιορισμοί, 3) εφικτοί κλάδοι/μέγεθος/απαιτήσεις/αποδόσεις, 4) δαπάνες-έσοδα ανά κλάδο, 5) εναλλακτικά σχέδια, 6) προϋπολογισμός ανά σχέδιο, 7) σύγκριση και απόφαση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Επτά στάδια με τη σωστή σειρά.

Ερώτηση 8 — Αντιμετώπιση της αβεβαιότητας αποδόσεων και τιμών

Ερώτηση: Πώς αντιμετωπίζονται, κατά τη σύνταξη του προϋπολογισμού, οι περιπτώσεις αβεβαιότητας ως προς τα ύψη φυσικών αποδόσεων και τιμών πώλησης των γεωργικών προϊόντων.

Απάντηση:

Η αξιοπιστία του προϋπολογισμού επηρεάζεται αρνητικά από την αβεβαιότητα των μελλοντικών αποδόσεων και τιμών· το πρόβλημα αντιμετωπίζεται σε μεγάλο βαθμό με τη σύνταξη εναλλακτικών προϋπολογισμών, δηλαδή με διαφορετικούς συνδυασμούς τιμών και αποδόσεων (σελ. 136). Συγκεκριμένα (σελ. 141-142): για τις επιχειρήσεις εξειδικευμένης παραγωγής, όταν υπάρχει έντονη αβεβαιότητα, οι υπολογισμοί αρχίζουν με χαμηλές στρεμματικές αποδόσεις και τιμές του βασικού κλάδου και στη συνέχεια χρησιμοποιούνται εναλλακτικά υψηλότερα επίπεδα — έτσι υπολογίζονται διάφορα επίπεδα εισοδήματος, από τα πλέον μετριοπαθή έως τα περισσότερο ευνοϊκά (αλλά λιγότερο πιθανά). Για τις επιχειρήσεις μη εξειδικευμένης παραγωγής (πολλοί κλάδοι) η αβεβαιότητα μπορεί να αγνοηθεί, γιατί είναι σπάνιο οι αποδόσεις και οι τιμές όλων των κλάδων να είναι ταυτόχρονα χαμηλές ή υψηλές.
Στον μερικό προϋπολογισμό, όταν η αβεβαιότητα αφορά έναν από τους δύο παράγοντες της ακαθάριστης προσόδου (φυσική απόδοση ή τιμή), χρησιμοποιείται η παραλλαγή του προϋπολογισμού του κρίσιμου σημείου, και όταν αλλάζουν ταυτόχρονα δύο στοιχεία, ο πίνακας ωφελειών (σελ. 140).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με εναλλακτικούς προϋπολογισμούς (συνδυασμοί χαμηλών → υψηλότερων αποδόσεων και τιμών, από μετριοπαθή έως ευνοϊκά εισοδήματα) στις εξειδικευμένες επιχειρήσεις· στις πολυκλαδικές μπορεί να αγνοηθεί· στον μερικό: κρίσιμο σημείο και πίνακας ωφελειών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Εναλλακτικοί προϋπολογισμοί + διάκριση εξειδικευμένης/μη εξειδικευμένης· πρόσθετη αξία: κρίσιμο σημείο, πίνακας ωφελειών.

Εργαστήριο — Άσκηση 1: αντικατάσταση βιομηχανικής τομάτας με τεύτλα (5 στρ.)

Ερώτηση: Γεωργική επιχείρηση εξετάζει την περίπτωση αντικατάστασης καλλιέργειας βιομηχανικής τομάτας έκτασης 5 στρεμμάτων με τεύτλα. Οι σταθερές δαπάνες της επιχείρησης θα παραμείνουν αμετάβλητες, ανεξάρτητα από την καλλιέργεια που θα επιλεγεί. Οι εκτιμώμενες συνολικές μεταβλητές δαπάνες της βιομηχανικής τομάτας (καλλιέργεια 5 στρεμμάτων) ανέρχονται σε 950 ευρώ, ενώ οι συνολικές μεταβλητές δαπάνες των τεύτλων (καλλιέργεια 5 στρεμμάτων) ανέρχονται σε 1.040 ευρώ. Η προβλεπόμενη απόδοση της καλλιέργειας της βιομηχανικής τομάτας υπολογίζεται σε 7.000 κιλά ανά στρέμμα και η τιμή πώλησης εκτιμάται σε 0,04 ευρώ ανά κιλό βιομηχανικής τομάτας. Όσον αφορά την καλλιέργεια των τεύτλων, η εκτιμώμενη απόδοση ανέρχεται σε 5.500 κιλά ανά στρέμμα και η τιμή πώλησης σε 0,06 ευρώ ανά κιλό τεύτλων. Να υπολογισθεί εάν είναι συμφέρουσα η αντικατάσταση της καλλιέργειας της βιομηχανικής τομάτας με τεύτλα.

Απάντηση:

Μέθοδος: μερικός προϋπολογισμός (Πίνακας 5.1, σελ. 139). Αφού οι σταθερές δαπάνες δεν αλλάζουν, στον πίνακα μπαίνουν μόνο οι μεταβλητές δαπάνες και τα έσοδα των δύο κλάδων.

Έσοδα: τομάτα = 5 στρ. × 7.000 kg × 0,04 €/kg = 1.400 €· τεύτλα = 5 × 5.500 × 0,06 = 1.650 €.

Α) Περικοπτόμενες δαπάνες (τομάτα)	€	Γ) Πρόσθετες δαπάνες (τεύτλα)	€
Μεταβλητές δαπάνες τομάτας	950	Μεταβλητές δαπάνες τεύτλων	1.040
Β) Πρόσθετα έσοδα (τεύτλα)		Δ) Περικοπτόμενα έσοδα (τομάτα)
Ακαθάριστη πρόσοδος τεύτλων	1.650	Ακαθάριστη πρόσοδος τομάτας	1.400
Α + Β	2.600	Γ + Δ	2.440

Μεταβολή οικονομικού αποτελέσματος = (Α + Β) − (Γ + Δ) = 2.600 − 2.440 = +160 €. Η μεταβολή είναι θετική, άρα η αντικατάσταση της βιομηχανικής τομάτας με τεύτλα είναι συμφέρουσα: το οικονομικό αποτέλεσμα της επιχείρησης θα αυξηθεί κατά 160 € (32 €/στρ.). Επαλήθευση με το ακαθάριστο κέρδος (πρόσοδος − μεταβλητές δαπάνες): τομάτα 1.400 − 950 = 450 €, τεύτλα 1.650 − 1.040 = 610 € → διαφορά 610 − 450 = +160 € ✓.

Σύνοψη: Έσοδα: τομάτα 1.400 €, τεύτλα 1.650 €. (Α + Β) − (Γ + Δ) = (950 + 1.650) − (1.040 + 1.400) = 2.600 − 2.440 = +160 € > 0 → συμφέρουσα η αντικατάσταση (ακαθάριστο κέρδος 610 έναντι 450 €).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Πίνακας Α-Β-Γ-Δ με μόνο τις μεταβλητές δαπάνες (οι σταθερές δεν αλλάζουν).
Θετικό πρόσημο → συμφέρουσα.

Εργαστήριο — Άσκηση 2: αντικατάσταση αραβοσίτου με βαμβάκι (100 στρ.)

Ερώτηση: Γεωργική επιχείρηση καλλιεργεί αρδευόμενη γη 100 στρεμμάτων με αραβόσιτο. Διερευνήστε τη δυνατότητα αντικατάστασης της καλλιέργειας του αραβοσίτου με βαμβάκι, στο σύνολο της καλλιεργούμενης έκτασης, κατά την επόμενη καλλιεργητική περίοδο. Οι σταθερές δαπάνες της επιχείρησης θα παραμείνουν οι ίδιες, ανεξάρτητα από την καλλιέργεια που θα επιλέξει ο αρχηγός της επιχείρησης. Για την καλλιέργεια 100 στρεμμάτων με βαμβάκι υπολογίζονται συνολικά δαπάνες 955 ευρώ για αγορά σπόρων, 1.100 ευρώ για αγορά λιπασμάτων, 2.200 ευρώ για αγορά φυτοφαρμάκων και ζιζανιοκτόνων, δαπάνες καυσίμων 3.000 ευρώ, λοιπές δαπάνες 1.200 ευρώ (αρδευτικά τέλη κ.λπ.) και δαπάνες μηχανικής συλλογής 2.300 ευρώ. Η αναμενόμενη παραγωγή υπολογίζεται σε 300 κιλά/στρέμμα και η τιμή πώλησης του βαμβακιού εκτιμάται σε 0,78 ευρώ/κιλό (περιλαμβανομένης και της ενίσχυσης). Για την καλλιέργεια 100 στρεμμάτων αραβοσίτου εκτιμώνται συνολικά δαπάνες 1.500 για αγορά σπόρων, 1.600 ευρώ για αγορά λιπασμάτων, 1.200 ευρώ για αγορά φυτοφαρμάκων και ζιζανιοκτόνων, δαπάνες καυσίμων 3.300 ευρώ, λοιπές δαπάνες 1.300 ευρώ (αρδευτικά τέλη κ.λπ.) και δαπάνες μηχανικής συλλογής 2.300 ευρώ. Η αναμενόμενη παραγωγή υπολογίζεται σε 1.200 κιλά/στρέμμα καρπού αραβοσίτου και η τιμή πώλησης του καρπού θεωρείται ότι θα είναι 0,18 ευρώ/κιλό. Ακόμη, η επιχείρηση θα εισπράξει στρεμματική ενίσχυση 36 ευρώ/στρέμμα. Για το σύνολο των δαπανών σε κάθε καλλιέργεια, θα υπολογισθεί τόκος κυκλοφοριακού κεφαλαίου για 6 μήνες, με επιτόκιο 7%. Να υπολογισθεί εάν είναι συμφέρουσα η αντικατάσταση της καλλιέργειας του αραβοσίτου με βαμβάκι.

Απάντηση:

Μεταβλητές δαπάνες βαμβακιού (100 στρ.): 955 + 1.100 + 2.200 + 3.000 + 1.200 + 2.300 = 10.755 €· τόκος κυκλοφοριακού κεφαλαίου 6 μηνών με 7 %: 10.755 × 0,07 × 6/12 = 376,43 € → σύνολο 11.131,43 €. Έσοδα βαμβακιού: 100 στρ. × 300 kg × 0,78 €/kg = 23.400 € (η ενίσχυση περιλαμβάνεται στην τιμή).

Μεταβλητές δαπάνες αραβοσίτου (100 στρ.): 1.500 + 1.600 + 1.200 + 3.300 + 1.300 + 2.300 = 11.200 €· τόκος 11.200 × 0,07 × 6/12 = 392 € → σύνολο 11.592 €. Έσοδα αραβοσίτου: 100 × 1.200 × 0,18 = 21.600 € + στρεμματική ενίσχυση 100 × 36 = 3.600 € → 25.200 €.

Μερικός προϋπολογισμός (αντικατάσταση αραβοσίτου → βαμβάκι, σταθερές δαπάνες αμετάβλητες):

Α) Περικοπτόμενες δαπάνες (αραβόσιτος)	€	Γ) Πρόσθετες δαπάνες (βαμβάκι)	€
Μεταβλητές δαπάνες + τόκος	11.592,00	Μεταβλητές δαπάνες + τόκος	11.131,43
Β) Πρόσθετα έσοδα (βαμβάκι)	23.400,00	Δ) Περικοπτόμενα έσοδα (αραβόσιτος)	25.200,00
Α + Β	34.992,00	Γ + Δ	36.331,43

Μεταβολή οικονομικού αποτελέσματος = (Α + Β) − (Γ + Δ) = 34.992,00 − 36.331,43 = −1.339,43 €. Η μεταβολή είναι αρνητική, άρα η αντικατάσταση του αραβοσίτου με βαμβάκι δεν είναι συμφέρουσα — θα μείωνε το αποτέλεσμα κατά ≈ 1.339 € (≈ 13,4 €/στρ.). Επαλήθευση: ακαθάριστο κέρδος αραβοσίτου 25.200 − 11.592 = 13.608 €, βαμβακιού 23.400 − 11.131,43 = 12.268,57 € → διαφορά −1.339,43 € ✓. Παρατήρηση: το βαμβάκι έχει μικρότερες δαπάνες κατά 460,57 €, αλλά ο αραβόσιτος αποφέρει 1.800 € περισσότερα έσοδα (κυρίως χάρη στη στρεμματική ενίσχυση των 3.600 €).

Σύνοψη: Βαμβάκι: δαπάνες 10.755 + τόκος 376,43 = 11.131,43 €, έσοδα 23.400 €. Αραβόσιτος: δαπάνες 11.200 + τόκος 392 = 11.592 €, έσοδα 21.600 + 3.600 = 25.200 €. (Α + Β) − (Γ + Δ) = 34.992 − 36.331,43 = −1.339,43 € < 0 → μη συμφέρουσα η αντικατάσταση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τόκος = δαπάνες × 0,07 × 6/12.
Η ενίσχυση 36 €/στρ. μπαίνει στα έσοδα του αραβοσίτου· στο βαμβάκι είναι μέσα στην τιμή.
Αρνητικό πρόσημο → όχι.

Εργαστήριο — Άσκηση 3: φέτα από αιγοπρόβειο (Α) ή αποκλειστικά πρόβειο γάλα (Β)

Ερώτηση: Τυροκομική επιχείρηση παράγει 1.000 τόνους φέτας ετησίως με τη χρήση αιγοπρόβειου γάλακτος (προϊόν Α). Η φέτα πωλείται σε χονδρεμπορικές επιχειρήσεις προς 4,16 ευρώ/κιλό. Η επιχείρηση εξετάζει εάν είναι συμφέρουσα η αντικατάσταση του παραγόμενου προϊόντος από προϊόν υψηλότερης ποιότητας, παράγοντας φέτα αποκλειστικά από πρόβειο γάλα (προϊόν Β). Στην περίπτωση αυτή, θα εξακολουθεί η επιχείρηση να παράγει 1.000 τόνους τυριού, που ως φέτα υψηλής ποιότητας θα πωλείται προς 4,36 ευρώ/κιλό. Οι δαπάνες παραγωγής που μεταβάλλονται κατά την αντικατάσταση του ενός παραγόμενου προϊόντος από το άλλο είναι: α) Το κόστος αγοράς του γάλακτος, β) Το κόστος συγκέντρωσης και μεταφοράς του γάλακτος. Για την παραγωγή φέτας από αιγοπρόβειο γάλα (προϊόν Α) απαιτείται η συγκέντρωση και μεταφορά στο τυροκομείο 4.500.000 κιλών αιγοπροβείου γάλακτος, με συνολική δαπάνη 270.000 ευρώ. Αιγοπρόβειο γάλα για παραγωγή 1.000 τόνων φέτας (προϊόν Α): Πρόβειο γάλα 3.200.000 κιλά × 0,82 ευρώ/κιλό = 2.624.000 ευρώ, Αίγειο γάλα 1.300.000 κιλά × 0,45 ευρώ/κιλό = 585.000 ευρώ, Σύνολο δαπάνης αγοράς γάλακτος 3.209.000 ευρώ. Πρόβειο γάλα για παραγωγή 1.000 τόνων φέτας (προϊόν Β): Πρόβειο γάλα 4.000.000 κιλά × 0,82 ευρώ/κιλό = 3.280.000 ευρώ. Για την παραγωγή φέτας από πρόβειο γάλα (προϊόν Β) απαιτείται η συγκέντρωση και μεταφορά στο τυροκομείο 4.000.000 κιλών πρόβειου γάλακτος, με συνολική δαπάνη 240.000 ευρώ. Να υπολογισθεί εάν είναι συμφέρουσα για την τυροκομική επιχείρηση, η αντικατάσταση της παραγωγής φέτας από αιγοπρόβειο γάλα (προϊόν Α) από την παραγωγή φέτας από πρόβειο γάλα (προϊόν Β).

Απάντηση:

Έσοδα: προϊόν Α = 1.000 t = 1.000.000 kg × 4,16 €/kg = 4.160.000 €· προϊόν Β = 1.000.000 × 4,36 = 4.360.000 €. Μεταβαλλόμενες δαπάνες: Α = αγορά γάλακτος 3.209.000 + συγκέντρωση-μεταφορά 270.000 = 3.479.000 €· Β = 3.280.000 + 240.000 = 3.520.000 €. Οι υπόλοιπες δαπάνες (τυροκόμηση, προσωπικό, αποσβέσεις) δεν αλλάζουν και δεν μπαίνουν στον πίνακα.

Α) Περικοπτόμενες δαπάνες (προϊόν Α)	€	Γ) Πρόσθετες δαπάνες (προϊόν Β)	€
Αγορά γάλακτος	3.209.000	Αγορά γάλακτος	3.280.000
Συγκέντρωση-μεταφορά	270.000	Συγκέντρωση-μεταφορά	240.000
Σύνολο Α	3.479.000	Σύνολο Γ	3.520.000
Β) Πρόσθετα έσοδα (προϊόν Β)	4.360.000	Δ) Περικοπτόμενα έσοδα (προϊόν Α)	4.160.000
Α + Β	7.839.000	Γ + Δ	7.680.000

Μεταβολή οικονομικού αποτελέσματος = (Α + Β) − (Γ + Δ) = 7.839.000 − 7.680.000 = +159.000 €. Θετική → η αντικατάσταση της φέτας από αιγοπρόβειο γάλα με φέτα αποκλειστικά από πρόβειο γάλα είναι συμφέρουσα: το αποτέλεσμα βελτιώνεται κατά 159.000 € ετησίως. Επαλήθευση: περιθώριο Α = 4.160.000 − 3.479.000 = 681.000 €, Β = 4.360.000 − 3.520.000 = 840.000 € → +159.000 € ✓. Ανάλυση: τα πρόσθετα έσοδα (+200.000 €, από την υψηλότερη τιμή 0,20 €/kg) υπερκαλύπτουν τις πρόσθετες δαπάνες γάλακτος (+71.000 €), ενώ η συγκέντρωση-μεταφορά μειώνεται κατά 30.000 € (λιγότερα κιλά γάλακτος).

Σύνοψη: Έσοδα Α 4.160.000, Β 4.360.000 €· μεταβαλλόμενες δαπάνες Α 3.479.000, Β 3.520.000 €. (Α + Β) − (Γ + Δ) = 7.839.000 − 7.680.000 = +159.000 € > 0 → συμφέρουσα η μετάβαση στο προϊόν Β.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Μόνο οι δαπάνες που μεταβάλλονται (γάλα, μεταφορά).
Θετικό πρόσημο → συμφέρουσα.

Προηγούμενο Στοιχείο

Επιστροφή στην Ενότητα

Επόμενο Στοιχείο