Λύσεις — Κεφάλαιο 4: Συντελεστές παραγωγής και οικονομικά αποτελέσματα (σελ. 131-134) – ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Γ΄ ΕΠΑΛ
Λύσεις — Κεφάλαιο 4: Συντελεστές παραγωγής και οικονομικά αποτελέσματα (σελ. 131-134)
Λύσεις των 14 ερωτήσεων του κεφαλαίου 4 (σελ. 131) και των 4 εργαστηριακών ασκήσεων (σελ. 132-134): ταξινόμηση δαπανών αγροτουριστικής επιχείρησης, καταβαλλόμενες δαπάνες επιχείρησης μαρμελάδας, κέρδος-αποδοτικότητα-κόστος ανά κιλό σε καλλιέργεια αραβοσίτου, πλήρης σειρά οικονομικών αποτελεσμάτων εκμετάλλευσης σκληρού σιταριού.
Ερώτηση 1 — Κατηγορίες κεφαλαιουχικών αγαθών
Ερώτηση: Ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες κεφαλαιουχικών αγαθών και πώς ορίζονται; Ποια κεφαλαιουχικά αγαθά περιλαμβάνονται σε κάθε κατηγορία;
Απάντηση:
- Το κεφάλαιο (κεφαλαιουχικά αγαθά) περιλαμβάνει το έδαφος, τα κτίσματα, τον μηχανολογικό εξοπλισμό και το κυκλοφοριακό κεφάλαιο. Βασικό χαρακτηριστικό (πλην εδάφους): είναι φθαρτά — άλλα χρησιμοποιούνται μία φορά, άλλα σταδιακά (→ απόσβεση). Τρεις κατηγορίες (σελ. 103-105): 1. Μόνιμο ή πάγιο ή κτηματικό κεφάλαιο — τα αγαθά μακράς διάρκειας που είναι δεμένα με τη γη: έδαφος, έγγειες βελτιώσεις, κτίσματα (αποθήκες, στάβλοι), πολυετείς φυτείες (δενδρώνες, αμπελώνες, πολυετείς θάμνοι, δασικά δένδρα). 2. Ημιμόνιμο ή ημιπάγιο κεφάλαιο — αγαθά που χρησιμοποιούνται πολλές φορές και φθείρονται σταδιακά: ζωικό κεφάλαιο (ζώα παραγωγής και εργασίας — αγελάδες, πρόβατα, χοίροι, άλογα), μηχανολογικός εξοπλισμός (μηχανήματα, εργαλεία), σκεύη και υλικά διαρκείας (κιβώτια, πλαστικά καλύμματα θερμοκηπίων πολλών χρήσεων, ξυλεία, έπιπλα).
- 3. Κυκλοφοριακό ή αναλώσιμο κεφάλαιο — ό,τι καταναλώνεται μέσα στην παραγωγική περίοδο ή κυκλοφορεί: εφόδια, αποθέματα, υλικά (σπόροι, λιπάσματα, φάρμακα, ζωοτροφές, συσκευασίες), παχυνόμενα ζώα (μόσχοι, χοιρίδια, αρνιά), ηρτημένη σοδειά (προϊόντα που δεν ωρίμασαν/συγκομίστηκαν ακόμη), προκαταβολές καλλιεργειών (συντελεστές που χρησιμοποιήθηκαν πριν από την απογραφή για παραγωγή που θα γίνει μετά), μετρητά, καταθέσεις, απαιτήσεις (γραμμάτια εισπρακτέα, επιταγές), αδιάθετα προϊόντα στις αποθήκες. Το μόνιμο και το ημιμόνιμο ονομάζονται και σταθερό κεφάλαιο, το κυκλοφοριακό μεταβλητό κεφάλαιο.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μόνιμο (έδαφος, έγγειες βελτιώσεις, κτίσματα, πολυετείς φυτείες)· ημιμόνιμο (ζώα παραγωγής-εργασίας, μηχανήματα-εργαλεία, σκεύη-υλικά διαρκείας)· κυκλοφοριακό (εφόδια-αποθέματα, παχυνόμενα ζώα, ηρτημένη σοδειά, προκαταβολές καλλιεργειών, μετρητά-απαιτήσεις, αδιάθετα προϊόντα).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Τρεις κατηγορίες με ορισμό και παραδείγματα· η διάκριση ζώα παραγωγής (ημιμόνιμο) / παχυνόμενα (κυκλοφοριακό).
Ερώτηση 2 — Αποφάσεις της διευθυντικής εργασίας
Ερώτηση: Ποιες είναι οι κύριες αποφάσεις, επιλογές και ενέργειες της διευθυντικής εργασίας, όσον αφορά την οργάνωση και τη διαχείριση του συστήματος παραγωγής της επιχείρησης;
Απάντηση:
- Διευθυντική εργασία (management) = η συνολική πνευματική εργασία του επικεφαλής για την αντιμετώπιση των προβλημάτων οργάνωσης και διαχείρισης, ώστε να επιτευχθούν οι προκαθορισμένοι στόχοι (σελ. 105). Αφορά το σύνολο των αποφάσεων, επιλογών και ενεργειών που έχουν σχέση: α) με την οργάνωση του συστήματος παραγωγής: την επιλογή των κλάδων παραγωγής που θα εφαρμοστούν· τον προσδιορισμό του είδους και της ποσότητας των συντελεστών παραγωγής· την επιλογή του τρόπου χρησιμοποίησης και του συνδυασμού των συντελεστών (τεχνική παραγωγής)· την επιλογή του τρόπου, του τόπου και του χρόνου αγοράς των συντελεστών και διάθεσης των προϊόντων. β) με τη διαχείριση του συστήματος παραγωγής: την εξασφάλιση της συνεχούς λειτουργίας της επιχείρησης με βάση το σχέδιο οργάνωσής της· την εφαρμογή των αναγκαίων προσαρμογών ανάλογα με τις μεταβολές των τεχνικοοικονομικών συνθηκών· τη συνεχή παρακολούθηση και τον έλεγχο της λειτουργίας· τον υπολογισμό και την αξιολόγηση των τελικών αποτελεσμάτων.
- Στις μικρές επιχειρήσεις τη διευθυντική εργασία παρέχει ο αρχηγός-ιδιοκτήτης (χρειάζεται γνώσεις τεχνικής παραγωγής και οικονομίας και ικανότητα αντίληψης των εξελίξεων της αγοράς και της αγροτικής-οικονομικής πολιτικής)· όσο μεγαλώνει η επιχείρηση, μεγαλώνει ο ρόλος της και στις μεγάλες παρέχεται από αμειβόμενα εξειδικευμένα στελέχη (σελ. 105-106).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οργάνωση: επιλογή κλάδων, είδος-ποσότητα συντελεστών, τεχνική παραγωγής, τρόπος-τόπος-χρόνος αγοράς συντελεστών και διάθεσης προϊόντων. Διαχείριση: συνεχής λειτουργία κατά το σχέδιο, προσαρμογές, παρακολούθηση-έλεγχος, υπολογισμός-αξιολόγηση αποτελεσμάτων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δύο ομάδες (οργάνωση 4 σημεία, διαχείριση 4 σημεία).
Ερώτηση 3 — Τα τρία στάδια παραγωγής γραφικά
Ερώτηση: Πώς προσδιορίζονται γραφικά τα τρία στάδια παραγωγής; Ποιο στάδιο παραγωγής χρησιμοποιεί ο παραγωγός που λειτουργεί ορθολογικά;
Απάντηση:
- Τα στάδια προσδιορίζονται από τη σχέση των καμπυλών συνολικού (Υ), μέσου (Υ/Χ) και οριακού (ΔΥ/ΔΧ) προϊόντος (σελ. 110-111, Διαγράμματα 4.1-4.2). Στάδιο Ι: από τη μικρότερη ποσότητα του μεταβλητού συντελεστή μέχρι το σημείο όπου η καμπύλη του οριακού τέμνει την καμπύλη του μέσου προϊόντος (οριακό = μέσο, δηλαδή στο μέγιστο του μέσου)· σε όλο το στάδιο το συνολικό και το μέσο προϊόν αυξάνουν συνεχώς. Στάδιο ΙΙ: από το τέλος του Ι μέχρι το σημείο όπου η καμπύλη του οριακού προϊόντος τέμνει τον οριζόντιο άξονα (οριακό = 0) — εκεί η καμπύλη του συνολικού προϊόντος έχει τη μέγιστη τιμή της· το μέσο προϊόν μειώνεται αλλά παραμένει θετικό και μεγαλύτερο από το οριακό. Στάδιο ΙΙΙ: η καμπύλη του οριακού είναι κάτω από τον άξονα (αρνητικό) και η καμπύλη του συνολικού κατεβαίνει. Στο παράδειγμα του βιβλίου (σπόρος kg/στρ.): Ι = 1-6 kg (μέσο = οριακό = 30 kg, Υ = 180), ΙΙ = 6-8 kg (Υ max = 196, οριακό 0), ΙΙΙ > 8 kg (οριακό −18).
-
kg προϊόντος 40 | ΟΠ max(40) 30 | /‾‾\____ ΜΠ=ΟΠ=30 (6 kg) 20 | / ΜΠ ‾‾‾‾--___ ΜΠ 10 | / ‾‾--_ 0 +---------------------------●------ kg σπόρου | 1 2 3 4 5 6 7 8 \ 9 -18 | ΣΤΑΔΙΟ Ι | ΣΤ.ΙΙ | ΙΙΙ ΟΠ<0Ο ορθολογικός παραγωγός παράγει μόνο στο στάδιο ΙΙ. Το στάδιο Ι δεν είναι κατάλληλο, γιατί η μικρή ποσότητα του μεταβλητού συντελεστή σπαταλά τους σταθερούς συντελεστές (αν ήθελε τόσο χαμηλή παραγωγή θα έπρεπε να μειώσει έδαφος, εργασία κ.λπ.), και αφού το μέσο προϊόν ακόμη αυξάνει, συμφέρει να συνεχίσει. Το στάδιο ΙΙΙ δεν είναι κατάλληλο, γιατί η πρόσθετη ποσότητα του μεταβλητού μειώνει το συνολικό προϊόν — υπερβολική χρήση, πρέπει να μειωθεί. Το ακριβές σημείο μέσα στο ΙΙ καθορίζεται από τις τιμές προϊόντος και συντελεστή.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ι: μέχρι την τομή οριακού-μέσου (μέγιστο μέσο)· ΙΙ: μέχρι οριακό = 0 (μέγιστο συνολικό)· ΙΙΙ: οριακό αρνητικό, συνολικό μειώνεται. Ορθολογικός = στάδιο ΙΙ (στο Ι σπατάλη σταθερών, στο ΙΙΙ πλεόνασμα μεταβλητού).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Γραφικός προσδιορισμός με τις τομές των καμπυλών.
- Αιτιολόγηση γιατί απορρίπτονται τα Ι και ΙΙΙ.
Ερώτηση 4 — Βασικές κατηγορίες παραγωγικών δαπανών
Ερώτηση: Αναφέρετε τις βασικές κατηγορίες παραγωγικών δαπανών (ονομαστικά μόνο).
Απάντηση:
- Οι βασικές κατηγορίες παραγωγικών δαπανών είναι οκτώ (σελ. 115): α) η αμοιβή ανθρώπινης εργασίας, β) η δαπάνη έργου μηχανημάτων, γ) η αξία αναλώσιμων υλικών και προσφερόμενων υπηρεσιών, δ) η απόσβεση κεφαλαίων, ε) οι δαπάνες συντήρησης και επισκευών των κεφαλαίων, στ) οι δαπάνες ασφαλίστρων, ζ) οι τόκοι κεφαλαίων, η) το ενοίκιο εδάφους. (Οι μέθοδοι υπολογισμού τους ανήκουν σε βιβλίο του πρώτου κύκλου και δεν αναπτύσσονται εδώ.)
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αμοιβή εργασίας, έργο μηχανημάτων, αναλώσιμα-υπηρεσίες, απόσβεση, συντήρηση-επισκευές, ασφάλιστρα, τόκοι κεφαλαίων, ενοίκιο εδάφους.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Οκτώ κατηγορίες, ονομαστικά.
Ερώτηση 5 — Ορισμός σταθερών και μεταβλητών δαπανών
Ερώτηση: Ποιος είναι ο ορισμός των σταθερών και μεταβλητών δαπανών;
Απάντηση:
- Η διάκριση αφορά τις δαπάνες των σταθερών και των μεταβλητών συντελεστών παραγωγής αντίστοιχα (σελ. 117). Σταθερές δαπάνες: αντιστοιχούν στους σταθερούς συντελεστές και είναι ανεξάρτητες από την ποσότητα του παραγόμενου προϊόντος κατά τη διάρκεια μιας παραγωγικής διαδικασίας (ή σύντομης περιόδου, όπως το έτος)· είναι οι δαπάνες που δεν μπορεί ούτε να αυξομειώσει ούτε να αποφύγει ο επιχειρηματίας, χωρίς προηγουμένως μεγάλης έκτασης αναδιοργάνωση της επιχείρησης (διαδικασία μεγάλης χρονικής διάρκειας). Μεταβλητές δαπάνες: αντιστοιχούν στους μεταβλητούς συντελεστές και το ύψος τους εξαρτάται από την παραγόμενη ποσότητα· είναι οι δαπάνες που μπορούν να αυξομειωθούν σε σύντομο χρονικό διάστημα, χωρίς σημαντική αναδιοργάνωση της επιχείρησης.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σταθερές: των σταθερών συντελεστών, ανεξάρτητες από την ποσότητα προϊόντος, δεν αλλάζουν χωρίς μεγάλη αναδιοργάνωση. Μεταβλητές: των μεταβλητών συντελεστών, εξαρτώνται από την παραγόμενη ποσότητα, αυξομειώνονται σύντομα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δύο ορισμοί με το κριτήριο της εξάρτησης από την ποσότητα και του χρόνου προσαρμογής.
Ερώτηση 6 — Κυριότερες σταθερές δαπάνες
Ερώτηση: Ποιες είναι οι κυριότερες σταθερές δαπάνες;
Απάντηση:
- Οι σταθερές δαπάνες ταξινομούνται ως εξής (σελ. 117): 1. Αμοιβή μόνιμου προσωπικού (οικογενειακού και μη)· 2. Απόσβεση κεφαλαίων (μόνιμου, ημιμόνιμου)· 3. Συντήρηση κεφαλαίων (μόνιμου, ημιμόνιμου)· 4. Ασφάλιστρα κεφαλαίων (μόνιμου, ημιμόνιμου)· 5. Τέλη, δικαιώματα, γενικά έξοδα κ.λπ.· 6. Ενοίκιο εδάφους· 7. Τόκοι κεφαλαίων — μόνιμου, ημιμόνιμου, αμοιβής μόνιμου προσωπικού, συντήρησης κεφαλαίων, ασφαλίστρων μόνιμου-ημιμόνιμου κεφαλαίου, τελών-δικαιωμάτων. Το άθροισμά τους = ΣΥΝΟΛΟ ΣΤΑΘΕΡΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ (Ι).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αμοιβή μόνιμου προσωπικού, αποσβέσεις, συντήρηση, ασφάλιστρα (μόνιμου-ημιμόνιμου), τέλη-γενικά έξοδα, ενοίκιο εδάφους, τόκοι όλων αυτών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Επτά ομάδες σταθερών δαπανών.
Ερώτηση 7 — Κυριότερες μεταβλητές δαπάνες
Ερώτηση: Ποιες είναι οι κυριότερες μεταβλητές δαπάνες;
Απάντηση:
- Οι μεταβλητές δαπάνες (σελ. 118): 1. Αμοιβή εργασίας μη μόνιμου προσωπικού (ημερομίσθιου και εποχικού)· 2. Αξία αναλώσιμων υλικών (λιπασμάτων, φυτοφαρμάκων, καυσίμων, λιπαντικών, ζωοτροφών κ.λπ.)· 3. Αμοιβή υπηρεσιών τρίτων (μηχανικό έργο, μεταφορικά, τέλη, δικαιώματα, ασφάλιστρα που εξαρτώνται από το ύψος παραγωγής)· 4. Τόκοι των παραπάνω μεταβλητών δαπανών. Άθροισμα = ΣΥΝΟΛΟ ΜΕΤΑΒΛΗΤΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ (ΙΙ), και Ι + ΙΙ = ΣΥΝΟΛΟ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αμοιβή μη μόνιμου (ημερομίσθιου-εποχικού) προσωπικού, αξία αναλώσιμων (λιπάσματα, φυτοφάρμακα, καύσιμα, ζωοτροφές), υπηρεσίες τρίτων (μηχανικό έργο, μεταφορικά, τέλη-ασφάλιστρα κατά την παραγωγή), τόκοι τους.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Τέσσερις ομάδες μεταβλητών δαπανών.
Ερώτηση 8 — Καταβαλλόμενες δαπάνες
Ερώτηση: Αναφέρετε τις καταβαλλόμενες δαπάνες.
Απάντηση:
- Οι δαπάνες δεν καταβάλλονται όλες σε τρίτους — οι ιδιοκτήτες διαθέτουν δικούς τους συντελεστές (εργασία, κεφάλαιο), των οποίων οι αμοιβές μένουν στην επιχείρηση ως εισόδημά τους. Οι καταβαλλόμενες δαπάνες (σε τρίτους) είναι (σελ. 118-119): 1. Καταβαλλόμενο ενοίκιο εδάφους· 2. Καταβαλλόμενη αμοιβή εργασίας — μόνιμου ξένου προσωπικού, μη μόνιμου (εποχικού) ξένου προσωπικού· 3. Αξία αγοραζόμενων αναλώσιμων υλικών — λιπασμάτων, φυτοφαρμάκων, καυσίμων, ζωοτροφών, κτηνιατρικών φαρμάκων, συντήρησης κεφαλαίων· 4. Αμοιβή υπηρεσιών τρίτων — μηχανικού έργου, μεταφορικών, γεωπόνου-κτηνίατρου-τεχνιτών, καταβαλλόμενων ασφαλίστρων, τελών-δικαιωμάτων-φόρων· 5. Καταβαλλόμενοι τόκοι — μόνιμου, ημιμόνιμου, κυκλοφοριακού κεφαλαίου και εργασίας. Μη καταβαλλόμενες (για αντιδιαστολή): ενοίκιο ιδιόκτητου εδάφους, αμοιβή εργασίας παραγωγού-οικογένειας, ιδιοπαραγόμενα αναλώσιμα (σπόροι, ζωοτροφές), τόκοι ιδίων κεφαλαίων, αποσβέσεις, αυτασφάλιστρα (σελ. 120).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Καταβαλλόμενο ενοίκιο, αμοιβή ξένου προσωπικού (μόνιμου-εποχικού), αγοραζόμενα αναλώσιμα (λιπάσματα, φυτοφάρμακα, καύσιμα, ζωοτροφές, κτηνιατρικά, συντήρηση), υπηρεσίες τρίτων (μηχανικό έργο, μεταφορικά, γεωπόνος-κτηνίατρος, ασφάλιστρα, τέλη-φόροι), καταβαλλόμενοι τόκοι.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Πέντε ομάδες· η λέξη-κλειδί είναι «σε τρίτους».
Ερώτηση 9 — Υπολογισμός ακαθάριστης προσόδου
Ερώτηση: Πώς υπολογίζεται η ακαθάριστη πρόσοδος της επιχείρησης;
Απάντηση:
- Ακαθάριστη πρόσοδος = η συνολική αξία όλων των τελικών προϊόντων που παράγονται στη γεωργική επιχείρηση σε ορισμένη περίοδο (ημερολογιακό ή γεωργικό έτος), μαζί με τις αποζημιώσεις και τις επιδοτήσεις παραγωγής (σελ. 121). Τελικά προϊόντα = τα προϊόντα των τελικών/κύριων κλάδων που διατίθενται εκτός της επιχείρησης (πωλούνται ή καταναλώνονται από τον ιδιοκτήτη)· η αξία των ενδιάμεσων προϊόντων (των βοηθητικών κλάδων, π.χ. αραβόσιτος που γίνεται ζωοτροφή των αγελάδων) δεν περιλαμβάνεται — περιλαμβάνονται το γάλα και το κρέας. Υπολογίζεται ως άθροισμα των ακαθάριστων προσόδων όλων των τελικών προϊόντων της περιόδου.
- Αναλυτικά περιλαμβάνει (σελ. 122): την αξία των πωλούμενων προϊόντων· την αξία προϊόντων που χορηγήθηκαν σε τρίτους (με πίστωση, για εξόφληση χρεών, ως αμοιβή για ξένους συντελεστές)· την αξία της αυτοκατανάλωσης (παραγωγός και οικογένεια)· την αξία των αποθεμάτων (απούλητα στις αποθήκες/ψυγεία)· την αύξηση των κεφαλαίων που οφείλεται αποκλειστικά στην παραγωγή (αύξηση αξίας παχυνόμενων ζώων, δενδρυλλίων)· τις επιδοτήσεις παραγωγής (όχι για αγορά συντελεστών) και τις αποζημιώσεις ασφαλιστικών οργανισμών για καταστροφή παραγωγής ή αποθεμάτων.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Άθροισμα της αξίας όλων των τελικών προϊόντων της περιόδου (πωλήσεις, χορηγήσεις σε τρίτους, αυτοκατανάλωση, αποθέματα, αύξηση κεφαλαίων από παραγωγή) + επιδοτήσεις παραγωγής + αποζημιώσεις· χωρίς τα ενδιάμεσα προϊόντα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Ορισμός + έξι συστατικά + εξαίρεση των ενδιάμεσων προϊόντων.
Ερώτηση 10 — Κέρδος της επιχείρησης
Ερώτηση: Τι αντιπροσωπεύει το κέρδος της επιχείρησης και πώς υπολογίζεται;
Απάντηση:
- Υπολογισμός: Κέρδος επιχείρησης = Ακαθάριστη πρόσοδος − Σύνολο παραγωγικών δαπανών (σελ. 122). Αν η διαφορά είναι αρνητική → ζημία. «Νεκρό σημείο» = το ύψος παραγωγής όπου ακαθάριστη πρόσοδος = συνολικές δαπάνες (ούτε κέρδος ούτε ζημία)· πάνω από αυτό κέρδος, κάτω ζημία. Στις παραγωγικές δαπάνες (όπως και στην πρόσοδο) δεν περιλαμβάνεται η αξία των ενδιάμεσων ιδιοπαραγόμενων προϊόντων, ώστε να αποφεύγεται ο διπλός υπολογισμός.
- Τι αντιπροσωπεύει (σελ. 123-124): το πρόσθετο οικονομικό αποτέλεσμα που πετυχαίνει ο ιδιοκτήτης έναντι εκείνου που θα λάμβανε αν εκμίσθωνε την εργασία του (και την υπόλοιπη οικογενειακή/μισθωμένη εργασία) σε άλλη δραστηριότητα, αν δάνειζε τα κεφάλαιά του σε τρίτους και αν ενοικίαζε τη γη του σε άλλες επιχειρήσεις, χωρίς να αναλαμβάνει επιχειρηματικό κίνδυνο. Είναι δηλαδή η αμοιβή του ιδιοκτήτη για τις επιτυχείς αποφάσεις οργάνωσης-διαχείρισης σε συνθήκες αβεβαιότητας και για τον κίνδυνο να χάσει μέρος του κεφαλαίου του.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κέρδος = ακαθάριστη πρόσοδος − σύνολο παραγωγικών δαπανών (αρνητικό = ζημία, νεκρό σημείο = ισότητα)· αντιπροσωπεύει την αμοιβή του επιχειρηματία για τις επιτυχείς αποφάσεις και τον κίνδυνο, πέρα από τις αμοιβές που θα είχε εκμισθώνοντας εργασία, κεφάλαιο και γη.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Τύπος + έννοια (αμοιβή επιχειρηματικότητας και κινδύνου) + νεκρό σημείο.
Ερώτηση 11 — Ακαθάριστο κέρδος
Ερώτηση: Πώς υπολογίζεται το ακαθάριστο κέρδος της επιχείρησης;
Απάντηση:
- Το ακαθάριστο κέρδος (ή πρόσοδος πάνω από τις μεταβλητές δαπάνες ή μικτό κέρδος) υπολογίζεται αφαιρώντας μόνο τις μεταβλητές δαπάνες από την ακαθάριστη πρόσοδο (σελ. 124): Ακαθάριστο κέρδος = Ακαθάριστη πρόσοδος − Μεταβλητές δαπάνες. Εναλλακτικά: Ακαθάριστο κέρδος = Σταθερές δαπάνες + Κέρδος. Αντιστοιχεί δηλαδή στις σταθερές δαπάνες και στο τυχόν κέρδος — αποτελεί την πρόσοδο των σταθερών συντελεστών παραγωγής. Είναι και το μέγεθος με το οποίο μετριέται το οικονομικό μέγεθος των επιχειρήσεων πρωτογενούς παραγωγής (κεφ. 1) και η βάση του μερικού προϋπολογισμού (κεφ. 5).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ακαθάριστο κέρδος = ακαθάριστη πρόσοδος − μεταβλητές δαπάνες = σταθερές δαπάνες + κέρδος (πρόσοδος των σταθερών συντελεστών).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δύο ισοδύναμοι τύποι + η ερμηνεία.
Ερώτηση 12 — Αποδοτικότητα ιδίων κεφαλαίων
Ερώτηση: Πώς υπολογίζεται η αποδοτικότητα ιδίων κεφαλαίων; Ποια η χρησιμότητα του υπολογισμού της;
Απάντηση:
- Πρώτα υπολογίζεται η πρόσοδος καθαρής περιουσίας (καθαρή πρόσοδος του ιδίου κεφαλαίου): από την καθαρή πρόσοδο (= τόκοι + ενοίκιο εδάφους + κέρδος) αφαιρούνται οι καταβαλλόμενοι τόκοι του ξένου κεφαλαίου και το καταβαλλόμενο ενοίκιο ξένου εδάφους (σελ. 125-126): Πρόσοδος καθαρής περιουσίας = Καθαρή πρόσοδος − (Τόκοι ξένου κεφαλαίου + ενοίκιο ξένου εδάφους) = Τόκοι ιδίου κεφαλαίου + μη καταβαλλόμενο ενοίκιο ιδιόκτητου εδάφους + κέρδος. Είναι η πρόσοδος του κεφαλαίου (μαζί με το έδαφος) που ανήκει στον παραγωγό και την οικογένειά του. Μετά: Αποδοτικότητα ιδίου κεφαλαίου (%) = Πρόσοδος καθαρής περιουσίας / Μέσο επενδυμένο ίδιο κεφάλαιο × 100 (σελ. 127).
- Χρησιμότητα: είναι μέτρο σύγκρισης της αποδοτικότητας του ιδιόκτητου κεφαλαίου που επενδύεται στην επιχείρηση με το επιτόκιο καταθέσεων των εμπορικών τραπεζών — δείχνει στον ιδιοκτήτη αν τον συμφέρει να τοποθετεί τα κεφάλαιά του στην επιχείρηση ή να τα καταθέτει στην τράπεζα. (Αντίστοιχα η αποδοτικότητα κεφαλαίου = καθαρή πρόσοδος / μέσο επενδυμένο συνολικό κεφάλαιο × 100 συγκρίνει με ομοειδείς επιχειρήσεις και με το επιτόκιο.)
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αποδοτικότητα ιδίου κεφαλαίου = πρόσοδος καθαρής περιουσίας (καθαρή πρόσοδος − τόκοι ξένου κεφαλαίου − ενοίκιο ξένης γης) / μέσο επενδυμένο ίδιο κεφάλαιο × 100· δείχνει αν συμφέρει η επένδυση στην επιχείρηση έναντι της τραπεζικής κατάθεσης.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δύο βήματα (πρόσοδος καθαρής περιουσίας → ποσοστό) + η σύγκριση με το επιτόκιο.
Ερώτηση 13 — Γεωργικό οικογενειακό εισόδημα
Ερώτηση: Τι αντιπροσωπεύει το γεωργικό οικογενειακό εισόδημα και πώς υπολογίζεται;
Απάντηση:
- Το γεωργικό οικογενειακό εισόδημα αντιπροσωπεύει τη συνολική καθαρή αμοιβή όλων των συντελεστών παραγωγής που ανήκουν στον παραγωγό και την οικογένειά του — την οικογενειακή εργασία, τα ίδια κεφάλαια (μαζί με το έδαφος) — καθώς και το τυχόν κέρδος (σελ. 127). Είναι το ποσό που μπορεί να διαθέσει η οικογένεια κατά τη βούλησή της (διαβίωση κ.λπ.) χωρίς να μειώνεται η αξία των ιδίων κεφαλαίων, δηλαδή οι παραγωγικές δυνατότητες της επιχείρησης — γι' αυτό αφαιρούνται οι αποσβέσεις, για την κάλυψη της φθοράς μόνιμου-ημιμόνιμου κεφαλαίου (σελ. 128). Εκφράζει τη συμβολή της γεωργίας στο συνολικό εισόδημα της οικογένειας (που συχνά συμπληρώνεται από εξωγεωργικά) και η μεγιστοποίησή του είναι ο σημαντικότερος στόχος των οικογενειακών εκμεταλλεύσεων.
- Υπολογισμός (τρεις ισοδύναμοι τύποι): ΓΟΕ = Ακαθάριστη πρόσοδος − (Καταβαλλόμενες δαπάνες + Αποσβέσεις + Αυτασφάλιστρα) = Κέρδος + Αμοιβή οικογενειακής εργασίας + Τόκοι ιδίων κεφαλαίων + Μη καταβαλλόμενο ενοίκιο ιδιόκτητου εδάφους = Πρόσοδος καθαρής περιουσίας + Αμοιβή οικογενειακής εργασίας.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η καθαρή αμοιβή των οικογενειακών συντελεστών (εργασία, ίδια κεφάλαια, έδαφος) + κέρδος = ΑΠ − (καταβαλλόμενες + αποσβέσεις + αυτασφάλιστρα) = πρόσοδος καθαρής περιουσίας + αμοιβή οικογενειακής εργασίας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Έννοια (τι μπορεί να διαθέσει η οικογένεια χωρίς να μειωθεί το κεφάλαιο) + τύποι.
Ερώτηση 14 — Ρευστότητα
Ερώτηση: Τι θεωρείται ως ρευστότητα σε μια επιχείρηση;
Απάντηση:
- Ρευστότητα είναι η δυνατότητα της επιχείρησης να ανταποκριθεί στις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις της — πληρωμή μισθών και ημερομισθίων, εξόφληση δόσης δανείου, πληρωμή φόρων, εξόφληση προμηθευτών — για τις οποίες πρέπει να διαθέτει ανάλογα μετρητά (ρευστά διαθέσιμα) (σελ. 129). Η κερδοφορία δεν εξασφαλίζει απαραίτητα ρευστότητα, γιατί ορισμένες δαπάνες (π.χ. αποσβέσεις) δεν καταβάλλονται σε μετρητά και γιατί συχνά οι πωλήσεις και οι αγορές γίνονται επί πιστώσει. Πρόχειρη εκτίμηση: Ρευστότητα = Κέρδος + Αποσβέσεις· με μεγαλύτερη ακρίβεια με το ταμειακό πρόγραμμα (κεφ. 10). Βιώσιμη είναι μια επιχείρηση όταν έχει κερδοφορία και ρευστότητα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η δυνατότητα κάλυψης των βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων με μετρητά· η κερδοφορία δεν την εξασφαλίζει· εκτίμηση: κέρδος + αποσβέσεις (ακριβέστερα: ταμειακό πρόγραμμα)· βιωσιμότητα = κερδοφορία + ρευστότητα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Ορισμός + γιατί διαφέρει από την κερδοφορία + τύπος εκτίμησης.
Εργαστήριο — Άσκηση 1: ταξινόμηση δαπανών αγροτουριστικής επιχείρησης
Ερώτηση: Να ταξινομηθούν α) στις αντίστοιχες κατηγορίες των βασικών συντελεστών παραγωγής και β) σε σταθερές και μεταβλητές δαπάνες οι παρακάτω δαπάνες αγροτουριστικής επιχείρησης: Αμοιβές μόνιμου προσωπικού 24.000 — Δαπάνες συντήρησης των κτιρίων και του εξοπλισμού 9.000 — Αμοιβές εποχικού προσωπικού 12.000 — Δαπάνες ΔΕΗ 4.000 — Τόκοι μονίμων και ημιμόνιμων κεφαλαίων 21.000 — Απόσβεση 12.000 — Ασφάλιστρα των κτιρίων και του εξοπλισμού 2.500 — Διάφορα γενικά έξοδα 3.500 (σε ευρώ).
Απάντηση:
-
Κριτήρια (σελ. 115-118): κατά συντελεστή → Ι. Δαπάνες εργασίας (μόνιμο/μη μόνιμο προσωπικό) και ΙΙ. Δαπάνες κεφαλαίου (ΙΙ.1 μόνιμου-ημιμόνιμου: τόκοι, απόσβεση, συντήρηση, ασφάλιστρα· ΙΙ.2 κυκλοφοριακού: αναλώσιμα, υπηρεσίες τρίτων, γενικά έξοδα)· σταθερές = ανεξάρτητες από την παραγωγή (μόνιμο προσωπικό, αποσβέσεις, συντήρηση, ασφάλιστρα, τέλη-γενικά έξοδα, τόκοι)· μεταβλητές = εξαρτώνται από την παραγωγή (εποχικό προσωπικό, αναλώσιμα, υπηρεσίες τρίτων).
Δαπάνη € α) Συντελεστής β) Σταθερή / Μεταβλητή Αμοιβές μόνιμου προσωπικού 24.000 Ι. Εργασία (μόνιμο προσωπικό) Σταθερή Συντήρηση κτιρίων-εξοπλισμού 9.000 ΙΙ.1 Κεφάλαιο μόνιμο-ημιμόνιμο (συντήρηση) Σταθερή Αμοιβές εποχικού προσωπικού 12.000 Ι. Εργασία (μη μόνιμο προσωπικό) Μεταβλητή Δαπάνες ΔΕΗ 4.000 ΙΙ.2 Κυκλοφοριακό κεφάλαιο (αναλώσιμα-ενέργεια / υπηρεσίες τρίτων) Μεταβλητή Τόκοι μονίμων-ημιμόνιμων κεφαλαίων 21.000 ΙΙ.1 Κεφάλαιο μόνιμο-ημιμόνιμο (τόκοι) Σταθερή Απόσβεση 12.000 ΙΙ.1 Κεφάλαιο μόνιμο-ημιμόνιμο (απόσβεση) Σταθερή Ασφάλιστρα κτιρίων-εξοπλισμού 2.500 ΙΙ.1 Κεφάλαιο μόνιμο-ημιμόνιμο (ασφάλιστρα) Σταθερή Διάφορα γενικά έξοδα 3.500 ΙΙ.2 Κυκλοφοριακό κεφάλαιο (γενικά έξοδα) Σταθερή (τέλη, δικαιώματα, γενικά έξοδα) -
Σύνολα: Δαπάνες εργασίας = 24.000 + 12.000 = 36.000 €· δαπάνες κεφαλαίου = 9.000 + 4.000 + 21.000 + 12.000 + 2.500 + 3.500 = 52.000 €. Σταθερές = 24.000 + 9.000 + 21.000 + 12.000 + 2.500 + 3.500 = 72.000 €· μεταβλητές = 12.000 + 4.000 = 16.000 €· σύνολο παραγωγικών δαπανών = 88.000 €. Παρατήρηση: σε αγροτουριστική επιχείρηση οι σταθερές δαπάνες κυριαρχούν (82 %), γιατί το κόστος είναι κυρίως κτίρια, εξοπλισμός και μόνιμο προσωπικό· η ΔΕΗ θεωρείται μεταβλητή γιατί η κατανάλωση ενέργειας εξαρτάται από τη λειτουργία (πληρότητα), ενώ τα γενικά έξοδα ταξινομούνται από το βιβλίο στις σταθερές (κατηγορία 5, σελ. 117).
Σύνοψη: Εργασία 36.000 (μόνιμο 24.000 σταθερή, εποχικό 12.000 μεταβλητή)· κεφάλαιο 52.000 (συντήρηση 9.000, τόκοι 21.000, απόσβεση 12.000, ασφάλιστρα 2.500, γενικά έξοδα 3.500 σταθερές· ΔΕΗ 4.000 μεταβλητή). Σταθερές 72.000, μεταβλητές 16.000, σύνολο 88.000 €.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Δύο ταξινομήσεις σε πίνακα.
- Μεταβλητές μόνο εποχικοί + ΔΕΗ (16.000).
Εργαστήριο — Άσκηση 2: καταβαλλόμενες δαπάνες επιχείρησης μαρμελάδας
Ερώτηση: Να υπολογιστούν οι συνολικές καταβαλλόμενες δαπάνες σε επιχείρηση παραγωγής μαρμελάδας με τα παρακάτω στοιχεία: Αγορά πρώτων υλών (φρούτα, ζάχαρη κτλ.) 180.000 — Ενέργεια, ηλεκτρισμός, νερό 34.000 — Είδη συσκευασίας 30.000 — Αποσβέσεις 6.000 — Μεταφορικά 15.000 — Μισθοί (και ασφαλιστικές εισφορές) 38.000 — Τόκοι ιδίων κεφαλαίων 7.000 — Τόκοι καταβαλλόμενοι στην τράπεζα 3.000 (σε ευρώ).
Απάντηση:
-
Κριτήριο (σελ. 118-120): καταβαλλόμενες = οι δαπάνες που πληρώνονται σε τρίτους (αγοραζόμενα υλικά, υπηρεσίες τρίτων, ξένη εργασία, καταβαλλόμενοι τόκοι-ενοίκια)· μη καταβαλλόμενες = αποσβέσεις, τόκοι ιδίων κεφαλαίων, αυτασφάλιστρα, αμοιβή οικογενειακής εργασίας, ιδιοπαραγόμενα υλικά, τεκμαρτό ενοίκιο.
Δαπάνη € Χαρακτηρισμός Αγορά πρώτων υλών 180.000 Καταβαλλόμενη (αγοραζόμενα αναλώσιμα) Ενέργεια, ηλεκτρισμός, νερό 34.000 Καταβαλλόμενη (αγοραζόμενα αναλώσιμα / υπηρεσίες) Είδη συσκευασίας 30.000 Καταβαλλόμενη (αγοραζόμενα υλικά) Αποσβέσεις 6.000 Μη καταβαλλόμενη Μεταφορικά 15.000 Καταβαλλόμενη (υπηρεσίες τρίτων) Μισθοί και εισφορές 38.000 Καταβαλλόμενη (ξένη εργασία) Τόκοι ιδίων κεφαλαίων 7.000 Μη καταβαλλόμενη Τόκοι στην τράπεζα 3.000 Καταβαλλόμενη (τόκοι ξένου κεφαλαίου) -
Συνολικές καταβαλλόμενες δαπάνες = 180.000 + 34.000 + 30.000 + 15.000 + 38.000 + 3.000 = 300.000 €. Μη καταβαλλόμενες = 6.000 + 7.000 = 13.000 €. Σύνολο παραγωγικών δαπανών = 313.000 €. Οι 13.000 € δεν εκταμιεύονται: οι αποσβέσεις αναπληρώνουν τη φθορά του εξοπλισμού και οι τόκοι ιδίων κεφαλαίων παραμένουν στην επιχείρηση ως εισόδημα των ιδιοκτητών.
Σύνοψη: Καταβαλλόμενες = 180.000 + 34.000 + 30.000 + 15.000 + 38.000 + 3.000 = 300.000 €· μη καταβαλλόμενες (αποσβέσεις 6.000 + τόκοι ιδίων 7.000) = 13.000 €· σύνολο 313.000 €.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Εξαιρούνται μόνο αποσβέσεις και τόκοι ιδίων κεφαλαίων.
Εργαστήριο — Άσκηση 3: κέρδος, αποδοτικότητα και κόστος ανά κιλό αραβοσίτου
Ερώτηση: Γεωργική επιχείρηση 300 στρεμμάτων καλλιεργούμενων με αραβόσιτο πέτυχε ετήσια παραγωγή 1.200 κιλά/στρέμμα το οποίο πούλησε προς 0,15 ευρώ/κιλό και έλαβε επιδότηση 50 ευρώ/στρέμμα αραβοσίτου. Το ενοίκιο του εδάφους ήταν 60 ευρώ/στρέμμα και το σύνολο των παραγωγικών δαπανών ήταν 35.200 ευρώ. Αν οι τόκοι κεφαλαίου ήταν 5.780 ευρώ και το μέσο συνολικό επενδυμένο κεφάλαιο 115.000 ευρώ, να υπολογίσετε: α) το καθαρό κέρδος της επιχείρησης β) την αποδοτικότητα του κεφαλαίου γ) το κόστος παραγωγής/κιλό αραβοσίτου.
Απάντηση:
-
Δεδομένα: 300 στρ. × 1.200 kg/στρ. = 360.000 kg· τιμή 0,15 €/kg· επιδότηση 50 €/στρ.· ενοίκιο 60 €/στρ. → 300 × 60 = 18.000 €· σύνολο παραγωγικών δαπανών 35.200 € (περιλαμβάνει ενοίκιο και τόκους)· τόκοι 5.780 €· μέσο επενδυμένο κεφάλαιο 115.000 €.
Ακαθάριστη πρόσοδος (σελ. 121: αξία τελικών προϊόντων + επιδοτήσεις παραγωγής) = 360.000 × 0,15 + 300 × 50 = 54.000 + 15.000 = 69.000 €.
α) Καθαρό κέρδος = Ακαθάριστη πρόσοδος − Σύνολο παραγωγικών δαπανών (σελ. 122) = 69.000 − 35.200 = 33.800 €.
-
β) Αποδοτικότητα κεφαλαίου (σελ. 125) = Καθαρή πρόσοδος / Μέσο επενδυμένο κεφάλαιο × 100, όπου Καθαρή πρόσοδος = Κέρδος + Τόκοι + Ενοίκιο εδάφους = 33.800 + 5.780 + 18.000 = 57.580 € (η πρόσοδος του συνολικού κεφαλαίου, μαζί με το έδαφος — γι' αυτό η εκφώνηση δίνει τόκους και ενοίκιο). Αποδοτικότητα = 57.580 / 115.000 × 100 = 50,07 % ≈ 50 %. Σημείωση: αν κάποιος υπολογίσει απλουστευτικά μόνο με το κέρδος (33.800 / 115.000) προκύπτει 29,4 %· ο ορισμός του βιβλίου όμως χρησιμοποιεί την καθαρή πρόσοδο, γιατί οι τόκοι και το ενοίκιο είναι επίσης αμοιβή του επενδυμένου κεφαλαίου.
γ) Κόστος παραγωγής ανά κιλό = Σύνολο παραγωγικών δαπανών / Παραγωγή = 35.200 / 360.000 = 0,0978 €/kg ≈ 0,098 €/kg (≈ 9,8 λεπτά), δηλαδή χαμηλότερο από την τιμή πώλησης 0,15 €/kg· χωρίς την επιδότηση το κέρδος θα ήταν 54.000 − 35.200 = 18.800 €.
Σύνοψη: Παραγωγή 360.000 kg· ακαθάριστη πρόσοδος 54.000 + 15.000 = 69.000 €· α) κέρδος 69.000 − 35.200 = 33.800 €· β) καθαρή πρόσοδος 33.800 + 5.780 + 18.000 = 57.580 € → αποδοτικότητα 57.580/115.000 = 50,1 %· γ) κόστος 35.200/360.000 = 0,098 €/kg.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Η επιδότηση μπαίνει στην ακαθάριστη πρόσοδο.
- Αποδοτικότητα με καθαρή πρόσοδο (κέρδος + τόκοι + ενοίκιο) κατά τον ορισμό του βιβλίου.
Εργαστήριο — Άσκηση 4: οικονομικά αποτελέσματα εκμετάλλευσης σκληρού σιταριού
Ερώτηση: Μια γεωργική επιχείρηση οικογενειακής μορφής (γεωργική εκμετάλλευση) καλλιεργεί με σκληρό σιτάρι έκταση 200 στρεμμάτων (ίδιας ποιότητας και αξίας), από τα οποία τα 150 στρέμματα είναι ιδιόκτητα και τα 50 στρέμματα ενοικιαζόμενα. Η αξία του κάθε στρέμματος (ιδιόκτητου και ενοικιαζόμενου) ανέρχεται σε 440 ευρώ. Πληρώνει ενοίκιο 18 ευρώ ανά στρέμμα. Ο παραγωγός πέτυχε παραγωγή 400 κιλά/στρέμμα και την πούλησε προς 0,14 ευρώ/κιλό. Ακόμη, εισέπραξε επιδότηση 50 ευρώ/στρέμμα. Η συνολική δαπάνη εργασίας του παραγωγού, των μελών της οικογένειάς του και των ξένων εργατών ήταν 250 ευρώ. Οι συνολικές δαπάνες για την παραγωγή του σιταριού ανήλθαν σε 13.880 ευρώ. Από αυτές, οι καταβαλλόμενες δαπάνες ανήλθαν σε 9.240 ευρώ, οι δαπάνες αποσβέσεων σε 500 ευρώ και οι συνολικές μεταβλητές δαπάνες σε 7.190 ευρώ. Η αξία του μέσου επενδυμένου κεφαλαίου σε (ιδιόκτητα) γεωργικά μηχανήματα στην εκμετάλλευση ανέρχεται σε 7.300 ευρώ. Οι δαπάνες της γεωργικής εκμετάλλευσης για τόκους του κυκλοφοριακού κεφαλαίου είναι 465 ευρώ, για τόκους του παγίου κεφαλαίου 985 ευρώ, ενώ για τη συντήρηση και τα ασφάλιστρα 32 ευρώ. Για να μπορέσει να καλλιεργήσει το σκληρό σιτάρι, αναγκάσθηκε να πάρει από τη Αγροτική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε. καλλιεργητικό δάνειο 2.350 ευρώ για έξι μήνες με επιτόκιο 8%. Ζητείται να υπολογιστούν τα βασικά οικονομικά αποτελέσματα της γεωργικής εκμετάλλευσης: 1. Ακαθάριστη πρόσοδος 2. Καθαρό κέρδος 3. Ακαθάριστο κέρδος 4. Γεωργικό οικογενειακό εισόδημα 5. Καθαρή πρόσοδος ή πρόσοδος κεφαλαίου 6. Αποδοτικότητα κεφαλαίου (%) 7. Πρόσοδος καθαρής περιουσίας 8. Αποδοτικότητα ιδίου κεφαλαίου (%).
Απάντηση:
-
Προκαταρκτικοί υπολογισμοί: παραγωγή 200 × 400 = 80.000 kg· πωλήσεις 80.000 × 0,14 = 11.200 €· επιδότηση 200 × 50 = 10.000 €· καταβαλλόμενο ενοίκιο ξένης γης 50 × 18 = 900 €· τεκμαρτό (μη καταβαλλόμενο) ενοίκιο ιδιόκτητης γης 150 × 18 = 2.700 € (παραδοχή: ίδια τιμή ενοικίου, αφού η γη είναι ίδιας ποιότητας και αξίας)· τόκος του δανείου = 2.350 × 8 % × 6/12 = 94 € (= οι καταβαλλόμενοι τόκοι ξένου κεφαλαίου — περιλαμβάνονται στους τόκους κυκλοφοριακού 465 €)· σύνολο τόκων = 465 + 985 = 1.450 €· σύνολο ενοικίων = 900 + 2.700 = 3.600 €· μέσο επενδυμένο κεφάλαιο = γη 200 × 440 = 88.000 + μηχανήματα 7.300 = 95.300 € (το βιβλίο, σελ. 125, περιλαμβάνει την αξία ιδιόκτητου και ενοικιαζόμενου εδάφους)· μέσο ίδιο κεφάλαιο = 150 × 440 + 7.300 = 66.000 + 7.300 = 73.300 €.
1. Ακαθάριστη πρόσοδος = πωλήσεις + επιδοτήσεις = 11.200 + 10.000 = 21.200 €.
2. Καθαρό κέρδος = 21.200 − 13.880 = 7.320 €.
3. Ακαθάριστο κέρδος = ΑΠ − μεταβλητές = 21.200 − 7.190 = 14.010 € (= σταθερές 6.690 + κέρδος 7.320 ✓).
4. Γεωργικό οικογενειακό εισόδημα = ΑΠ − καταβαλλόμενες − αποσβέσεις − αυτασφάλιστρα = 21.200 − 9.240 − 500 − 0 = 11.460 € (αυτασφάλιστρα δεν δίνονται· τα 32 € συντήρησης-ασφαλίστρων θεωρούνται καταβαλλόμενα, μέσα στα 9.240).
-
5. Καθαρή πρόσοδος (πρόσοδος κεφαλαίου) = Κέρδος + Τόκοι + Ενοίκια = 7.320 + 1.450 + 3.600 = 12.370 €.
6. Αποδοτικότητα κεφαλαίου = 12.370 / 95.300 × 100 = 12,98 % ≈ 13,0 %.
7. Πρόσοδος καθαρής περιουσίας = Καθαρή πρόσοδος − (τόκοι ξένου κεφαλαίου + ενοίκιο ξένης γης) = 12.370 − (94 + 900) = 11.376 €.
8. Αποδοτικότητα ιδίου κεφαλαίου = 11.376 / 73.300 × 100 = 15,52 % ≈ 15,5 % — πολύ πάνω από ένα τραπεζικό επιτόκιο καταθέσεων, άρα η επένδυση στην εκμετάλλευση συμφέρει.
Έλεγχος συνέπειας: ΓΟΕ = Πρόσοδος καθαρής περιουσίας + αμοιβή οικογενειακής εργασίας → 11.460 − 11.376 = 84 € = το μέρος των 250 € εργασίας που αναλογεί στην οικογένεια (τα υπόλοιπα 166 € καταβλήθηκαν σε ξένους εργάτες) — συμβατό με τα δεδομένα. Οι μη καταβαλλόμενες δαπάνες 13.880 − 9.240 = 4.640 € = αποσβέσεις 500 + τεκμαρτό ενοίκιο 2.700 + τόκοι ιδίων κεφαλαίων (1.450 − 94 = 1.356) + οικογενειακή εργασία 84 = 4.640 € ✓.
Αποτέλεσμα € 1. Ακαθάριστη πρόσοδος 21.200 2. Καθαρό κέρδος 7.320 3. Ακαθάριστο κέρδος 14.010 4. Γεωργικό οικογενειακό εισόδημα 11.460 5. Καθαρή πρόσοδος 12.370 6. Αποδοτικότητα κεφαλαίου 12,98 % 7. Πρόσοδος καθαρής περιουσίας 11.376 8. Αποδοτικότητα ιδίου κεφαλαίου 15,52 %
Σύνοψη: ΑΠ 21.200· κέρδος 7.320· ακαθάριστο κέρδος 14.010· ΓΟΕ 11.460· καθαρή πρόσοδος 7.320 + 1.450 + 3.600 = 12.370· αποδοτικότητα 12.370/95.300 = 12,98 %· πρόσοδος καθαρής περιουσίας 12.370 − 94 − 900 = 11.376· αποδοτικότητα ιδίου 11.376/73.300 = 15,52 %.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Τόκος δανείου 2.350 × 0,08 × 6/12 = 94 €.
- Παραδοχές: τεκμαρτό ενοίκιο 18 €/στρ. για την ιδιόκτητη γη, κεφάλαιο = γη (200 × 440) + μηχανήματα.
- Έλεγχος: ΓΟΕ − ΠΚΠ = οικογενειακή εργασία (84 €).
