Λύσεις — Συστήματα Παθητικής Ασφάλειας (σελ. 265) – ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ ΙΙ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Συστήματα Παθητικής Ασφάλειας

Λύσεις στις 11 από τις 12 ερωτήσεις του κεφαλαίου (η ερώτηση 10, για τη σωστή τοποθέτηση ενεργοποιημένου αερόσακου σε πάγκο εργασίας, εξαιρέθηκε γιατί απαντάται αποκλειστικά από σχήμα χωρίς περιγραφικό κείμενο): ενεργητική/παθητική ασφάλεια, αερόσακοι μηχανικοί/ηλεκτρονικοί, πλευρικοί αερόσακοι, ζώνες με προεντατήρα, μέτρα ασφάλειας.

Παθητική και ενεργητική ασφάλεια

Ερώτηση: Τι λέγεται παθητική και τι ενεργητική ασφάλεια σε ένα αυτοκίνητο;

Απάντηση:

• Τι λέγεται παθητική και τι ενεργητική ασφάλεια σε ένα αυτοκίνητο;

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενεργητική ασφάλεια λέγεται η ασφάλεια που παρέχεται στον οδηγό από τα διάφορα συστήματα του αυτοκινήτου και εξαρτάται από τη λειτουργικότητα και τη σχεδίασή τους· περιλαμβάνει όλα εκείνα τα συστήματα και τους μηχανισμούς που σκοπό έχουν να συμβάλουν στην αποφυγή ενός ατυχήματος, όπως το σύστημα πέδησης ABS, το σύστημα διεύθυνσης, το σύστημα ανάρτησης, το σύστημα αντιολίσθησης κ.τ.λ. Παθητική ασφάλεια, αντίθετα, λέγεται η ασφάλεια που παρέχει η καμπίνα και γενικά το αμάξωμα στους επιβάτες σε περίπτωση σύγκρουσης — η παραμόρφωση του αμαξώματος απορροφά μεγάλο μέρος της δύναμης της σύγκρουσης, με αποτέλεσμα αυτή να γίνεται όσο το δυνατόν πιο ελαστική και ακίνδυνη για τους επιβάτες. Η παθητική ασφάλεια περιλαμβάνει, εκτός από το ίδιο το αμάξωμα, όλα εκείνα τα συστήματα και τους μηχανισμούς που προστατεύουν τον οδηγό και τους επιβάτες μετά το ατύχημα, όπως οι αερόσακοι και οι ζώνες ασφαλείας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ενεργητική = συμβάλλει στην αποφυγή ατυχήματος (ABS, διεύθυνση, ανάρτηση, αντιολίσθηση)· παθητική = προστατεύει τους επιβάτες σε/μετά τη σύγκρουση (αμάξωμα, αερόσακοι, ζώνες)

Συστήματα ενεργητικής ασφάλειας σύγχρονου αυτοκινήτου

Ερώτηση: Να αναφέρετε τα συστήματα ενεργητικής ασφάλειας που έχει ένα σύγχρονο αυτοκίνητο.

Απάντηση:

• Να αναφέρετε τα συστήματα ενεργητικής ασφάλειας που έχει ένα σύγχρονο αυτοκίνητο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ένα σύγχρονο αυτοκίνητο διαθέτει πλήθος συστημάτων ενεργητικής ασφάλειας, δηλαδή συστημάτων που βοηθούν στην αποφυγή ενός ατυχήματος. Στα βασικότερα ανήκουν το σύστημα πέδησης ABS (αντιμπλοκαριστικό σύστημα πέδησης), το σύστημα διεύθυνσης (με υδραυλική ή ηλεκτρική υποβοήθηση), το σύστημα ανάρτησης (ηλεκτρονικά ελεγχόμενο σε πολλά μοντέλα) και τα διάφορα συστήματα ελέγχου ολίσθησης/αντιολίσθησης, όπως το EDS/EDL (ηλεκτρονικός έλεγχος διαφορικού), το ESP/ESBS (ηλεκτρονικό σταθεροποιητικό σύστημα δυναμικής κίνησης), το MSR/EBC (έλεγχος ροπής κινητήρα), το EBV/EBD (ηλεκτρονικός κατανεμητής πίεσης φρένων), το BAS/EVA (άμεση ενεργοποίηση φρεναρίσματος) και το ASR/TCS (έλεγχος πρόσφυσης κατά την εκκίνηση). Όλα αυτά τα συστήματα εξαρτώνται από την καλή λειτουργικότητα και σχεδίασή τους για να συμβάλλουν αποτελεσματικά στην αποφυγή ατυχημάτων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ABS, σύστημα διεύθυνσης, σύστημα ανάρτησης, και συστήματα ελέγχου ολίσθησης (EDS/EDL, ESP, MSR, EBV, BAS, ASR/TCS)

Λειτουργία μηχανικά ενεργοποιούμενου αερόσακου

Ερώτηση: Πώς λειτουργεί ο μηχανικά ενεργοποιούμενος αερόσακος;

Απάντηση:

• Πώς λειτουργεί ο μηχανικά ενεργοποιούμενος αερόσακος;

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο μηχανικά ενεργοποιούμενος αερόσακος ενεργοποιείται με καθαρά μηχανικό τρόπο, χωρίς τη χρήση ηλεκτρικών ή ηλεκτρονικών εξαρτημάτων. Αποτελείται από τον κυρίως αερόσακο (κατασκευασμένο από συνθετικό ύφασμα υψηλής αντοχής, με βάση το νάιλον, διπλωμένος κάτω από το πλαστικό κάλυμμα του τιμονιού, με δύο ή περισσότερες οπές διαφυγής στο πίσω μέρος για τα παραγόμενα αέρια) και τον ενεργοποιητή του αερόσακου, ο οποίος περιλαμβάνει το σύστημα ελέγχου της επιβράδυνσης, το σύστημα πυροδότησης, τη γεννήτρια παραγωγής αερίων και τη βάση στήριξης όλων αυτών. Το σύστημα επιβράδυνσης αποτελείται από μια μεταλλική σφαίρα που βρίσκεται σε ισορροπία με ένα μηχανικό σύστημα και ένα ελατήριο· όταν η τιμή επιβράδυνσης του αυτοκινήτου γίνει μεγάλη (δηλαδή σε σφοδρή σύγκρουση), η μεταλλική σφαίρα μετακινείται και ο μηχανισμός πυροδοτεί ένα καψούλι. Ο σπινθήρας που δημιουργείται αναφλέγει τις ταμπλέτες του προωθητικού αερίου, ξεκινώντας την παραγωγή αερίου που φουσκώνει τον αερόσακο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Μηχανικό σύστημα με μεταλλική σφαίρα/ελατήριο: σε μεγάλη επιβράδυνση η σφαίρα μετακινείται, πυροδοτεί καψούλι που αναφλέγει τις ταμπλέτες αερίου και φουσκώνει τον αερόσακο — χωρίς ηλεκτρονικά

Λειτουργία ηλεκτρονικά ενεργοποιούμενου αερόσακου

Ερώτηση: Πώς λειτουργεί ο ηλεκτρονικά ενεργοποιούμενος αερόσακος;

Απάντηση:

• Πώς λειτουργεί ο ηλεκτρονικά ενεργοποιούμενος αερόσακος;

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στον ηλεκτρονικά ενεργοποιούμενο αερόσακο, σε αντίθεση με τον μηχανικό, η πυροδότηση της γεννήτριας του προωθητικού αερίου γίνεται με ηλεκτρονικό τρόπο. Ο αερόσακος ελέγχεται από μια ηλεκτρονική μονάδα, η οποία δέχεται τα σήματα από τους αισθητήρες επιβράδυνσης (συνήθως δύο: έναν που δίνει το αρχικό σήμα και έναν δεύτερο που δίνει το σήμα επιβεβαίωσης), επεξεργάζεται αυτές τις πληροφορίες και, σε περίπτωση σύγκρουσης, στέλνει έναν ηλεκτρικό παλμό στον πυροκροτικό μηχανισμό, ο οποίος πυροδοτεί τις ταμπλέτες αερίου (με βάση τη Νιτρική Αμμωνία) και αρχίζει η χημική αντίδραση παραγωγής των καυσαερίων που φουσκώνουν τον αερόσακο. Αυτός ο τύπος αερόσακου προσφέρει πολύ καλό έλεγχο ως προς τον χρόνο ανοίγματος, ως προς το άνοιγμα ανάλογα με τη γωνία πρόσκρουσης, και ως προς τη συνεργασία με τις ζώνες ασφαλείας που διαθέτουν μηχανισμό προεντατήρα· γι' αυτό και έχει σχεδόν αντικαταστήσει τον μηχανικά ενεργοποιούμενο αερόσακο σε όλα τα σύγχρονα αυτοκίνητα, αποτελώντας συμπληρωματικό σύστημα προστασίας (SRS) μαζί με τις ζώνες ασφαλείας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ηλεκτρονική μονάδα δέχεται σήματα αισθητήρων επιβράδυνσης, στέλνει παλμό στον πυροκροτικό μηχανισμό που πυροδοτεί τις ταμπλέτες αερίου· καλύτερος έλεγχος χρόνου/γωνίας ανοίγματος και συνεργασία με προεντατήρες ζωνών

Σημεία τοποθέτησης αερόσακων

Ερώτηση: Σε ποια σημεία του αυτοκινήτου τοποθετούνται αερόσακοι ασφαλείας;

Απάντηση:

• Σε ποια σημεία του αυτοκινήτου τοποθετούνται αερόσακοι ασφαλείας;

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι αερόσακοι ασφαλείας τοποθετούνται σε αρκετά σημεία του αυτοκινήτου. Ο αερόσακος του οδηγού τοποθετείται μέσα στο βολάν του τιμονιού και καλύπτεται από πλαστικό κάλυμμα, ενώ ο αντίστοιχος αερόσακος του συνοδηγού τοποθετείται στο ταμπλό του αυτοκινήτου, κοντά στο ντουλαπάκι του συνοδηγού. Επιπλέον, στα πιο σύγχρονα αυτοκίνητα υπάρχουν και πλευρικοί αερόσακοι, οι οποίοι τοποθετούνται πλευρικά στις πόρτες του αυτοκινήτου, στα καθίσματα, καθώς και στις κολώνες του αμαξώματος, προσφέροντας πλήρη προστασία σε περίπτωση πλευρικής ή πολλαπλής σύγκρουσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Στο τιμόνι (οδηγός), στο ταμπλό (συνοδηγός), και πλευρικά σε πόρτες/καθίσματα/κολώνες (πλευρικοί αερόσακοι)

Γιατί χρειάζεται η ζώνη ασφαλείας παρά την ύπαρξη αερόσακου

Ερώτηση: Γιατί πρέπει να φορούν ζώνες ασφαλείας υποχρεωτικά οι επιβάτες των αυτοκινήτων που διαθέτουν αερόσακο;

Απάντηση:

• Γιατί πρέπει να φορούν ζώνες ασφαλείας υποχρεωτικά οι επιβάτες των αυτοκινήτων που διαθέτουν αερόσακο;

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι επιβάτες πρέπει να φορούν πάντα ζώνη ασφαλείας, ακόμη κι αν το αυτοκίνητο διαθέτει αερόσακο, γιατί ο αερόσακος αποτελεί συμπληρωματικό (και όχι αυτόνομο) σύστημα προστασίας του οδηγού και του συνοδηγού — γι' αυτό ονομάζεται και σύστημα SRS (Supplementary Restraint System). Μόνο σε συνδυασμό με τη ζώνη ασφαλείας δίνει θετικά αποτελέσματα: σε ένα ατύχημα, η ζώνη είναι αυτή που συγκρατεί το κορμί και την κοιλιά του επιβάτη πάνω στο κάθισμα, ενώ ο αερόσακος προστατεύει κυρίως το κεφάλι, εμποδίζοντάς το να χτυπήσει στο βολάν του τιμονιού ή στο ταμπλό. Χωρίς τη ζώνη, ο επιβάτης θα εκτοξευόταν προς τα εμπρός με μεγάλη ταχύτητα, οπότε ο αερόσακος —που ανοίγει και ξεφουσκώνει μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου— δεν θα μπορούσε από μόνος του να τον συγκρατήσει σωστά στη θέση του, με κίνδυνο μάλιστα να προκαλέσει ο ίδιος τραυματισμό σε επιβάτη που δεν είναι σωστά καθισμένος/δεμένος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Γιατί ο αερόσακος είναι συμπληρωματικό σύστημα (SRS) που δίνει θετικά αποτελέσματα μόνο σε συνδυασμό με τη ζώνη — η ζώνη συγκρατεί το σώμα, ο αερόσακος προστατεύει το κεφάλι

Είδη ζωνών με σύστημα προέντασης

Ερώτηση: Πόσα είδη ζωνών ασφαλείας με σύστημα προέντασης γνωρίζετε;

Απάντηση:

• Πόσα είδη ζωνών ασφαλείας με σύστημα προέντασης γνωρίζετε;

Σύνοψη: (ενδεικτική) Υπάρχουν δύο είδη ζωνών ασφαλείας με σύστημα προέντασης (προεντατήρα), ανάλογα με τον τρόπο ενεργοποίησής τους: η αυτόματη ζώνη ασφαλείας με μηχανικά ενεργοποιούμενο προεντατήρα και η αυτόματη ζώνη ασφαλείας με ηλεκτρονικά ενεργοποιούμενο προεντατήρα. Ο μηχανικά ενεργοποιούμενος προεντατήρας τοποθετείται στα μπροστινά καθίσματα και λειτουργεί με τη βοήθεια ενός ελατηρίου που εφαρμόζει δύναμη σε ένα συρματόσχοινο, ενεργοποιούμενος από μηχανικό αισθητήρα επιβράδυνσης μόνο εφόσον η ταχύτητα μετωπικής σύγκρουσης ξεπεράσει περίπου τα 20 km/h. Ο ηλεκτρονικά ενεργοποιούμενος προεντατήρας αποτελείται από κύλινδρο με έμβολο, το οποίο σπρώχνεται από αέριο που παράγεται από πυροδοτικό μηχανισμό ελεγχόμενο από την ηλεκτρονική μονάδα των αερόσακων, τραβώντας μέσω συρματόσχοινου την αγκράφα της ζώνης· υπάρχουν επίσης και περιστρεφόμενοι ηλεκτρονικά ενεργοποιούμενοι προεντατήρες, που τυλίγουν το συρματόσχοινο σε έναν κύλινδρο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δύο είδη: μηχανικά ενεργοποιούμενος προεντατήρας και ηλεκτρονικά ενεργοποιούμενος προεντατήρας (με παραλλαγή τον περιστρεφόμενο)

Πότε δεν ανοίγει ο αερόσακος του συνοδηγού

Ερώτηση: Σε ποιες περιπτώσεις ατυχήματος δεν ανοίγει ο αερόσακος του συνοδηγού;

Απάντηση:

• Σε ποιες περιπτώσεις ατυχήματος δεν ανοίγει ο αερόσακος του συνοδηγού;

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο αερόσακος του συνοδηγού (όπως και του οδηγού) είναι σχεδιασμένος να ανοίγει μόνο σε συγκεκριμένες συνθήκες: σε μετωπική σύγκρουση με ταχύτητα μεγαλύτερη από 30 km/h και με πλάγια παρέκκλιση έως περίπου 30 μοίρες. Επομένως, ο αερόσακος του συνοδηγού ΔΕΝ ανοίγει στις εξής περιπτώσεις ατυχήματος: όταν η σύγκρουση είναι μετωπική αλλά με ταχύτητα μικρότερη από 30 km/h (δεν θεωρείται αρκετά σφοδρή ώστε να ενεργοποιηθεί το σύστημα)· όταν η γωνία πρόσκρουσης είναι πολύ πλάγια, δηλαδή ξεπερνά σημαντικά τις 30 μοίρες παρέκκλισης από το μέτωπο του αυτοκινήτου· όταν πρόκειται για οπίσθια σύγκρουση (το αυτοκίνητο χτυπιέται από πίσω)· και όταν πρόκειται για καθαρά πλευρική σύγκρουση, οπότε τον ρόλο της προστασίας αναλαμβάνουν —εφόσον υπάρχουν— οι ξεχωριστοί πλευρικοί αερόσακοι, που διαθέτουν δικούς τους αισθητήρες και δική τους ηλεκτρονική μονάδα ελέγχου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Σε σύγκρουση με ταχύτητα <30 km/h, σε πολύ πλάγια πρόσκρουση (>~30° παρέκκλιση), σε οπίσθια σύγκρουση, ή σε καθαρά πλευρική σύγκρουση (εκεί χρειάζονται πλευρικοί αερόσακοι)

Γιατί απαγορεύεται η μέτρηση αντίστασης αερόσακων με ωμόμετρο

Ερώτηση: Γιατί δεν πρέπει να μετράτε με ωμόμετρο τα συστήματα των αερόσακων;

Απάντηση:

• Γιατί δεν πρέπει να μετράτε με ωμόμετρο τα συστήματα των αερόσακων;

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δεν πρέπει ποτέ να γίνεται μέτρηση της αντίστασης των μονάδων των αερόσακων (τόσο του οδηγού όσο και του συνοδηγού) με ωμόμετρο, γιατί το ίδιο το ηλεκτρικό ρεύμα που στέλνει το όργανο μέτρησης μέσα από τα κυκλώματα του πυροκροτικού μηχανισμού μπορεί να είναι αρκετό για να ενεργοποιήσει (να πυροδοτήσει) κατά λάθος τον αερόσακο, με κίνδυνο τραυματισμού του τεχνικού που κάνει τη μέτρηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Γιατί το ρεύμα του ωμόμετρου μπορεί να πυροδοτήσει κατά λάθος τον πυροκροτικό μηχανισμό του αερόσακου, με κίνδυνο τραυματισμού

Πιθανά μέτρα ασφαλείας κατά τις εργασίες σε αερόσακους/προεντατήρες

Ερώτηση: Να αναφέρετε τα μέτρα ασφάλειας που πρέπει να λαμβάνετε όταν κάνετε εργασίες στα συστήματα των ζωνών με προεντατήρα και στους αερόσακους.

Απάντηση:

• Να αναφέρετε τα μέτρα ασφάλειας που πρέπει να λαμβάνετε όταν κάνετε εργασίες στα συστήματα των ζωνών με προεντατήρα και στους αερόσακους.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Όταν γίνονται εργασίες σε συστήματα ζωνών με προεντατήρα και σε αερόσακους πρέπει να λαμβάνονται αυστηρά μέτρα ασφάλειας, καθώς πρόκειται για συστήματα με πυροτεχνικά στοιχεία: πρέπει να αποσυνδέονται οι μονάδες των αερόσακων (οδηγού και συνοδηγού) από το κύκλωμα πυροδότησης, ή να αποσυνδέεται η μπαταρία, ώστε να αποτραπεί συμπτωματική ενεργοποίηση. Ποτέ δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται εξαρτήματα του συστήματος από άλλο αυτοκίνητο, ούτε να επιχειρείται αποσυναρμολόγηση των μονάδων. Απαιτείται μεγάλη προσοχή κατά τη μεταφορά και αποθήκευση μη ενεργοποιημένων μονάδων (κίνδυνος εκτίναξης σε τυχαία ενεργοποίηση), ενώ αν το αυτοκίνητο εκτεθεί σε θερμοκρασίες άνω των 90°C (π.χ. στέγνωμα βαφής) πρέπει να αφαιρούνται πρώτα όλα τα εξαρτήματα του συστήματος. Πριν από ηλεκτροσυγκόλληση πρέπει να αποσυνδέονται οι πρίζες αερόσακων/προεντατήρων. Ποτέ δεν πρέπει να μετράται η αντίσταση των μονάδων με ωμόμετρο, γιατί το ρεύμα του οργάνου μπορεί να τις ενεργοποιήσει. Οι μηχανισμοί που έχουν ήδη ενεργοποιηθεί δεν ξαναχρησιμοποιούνται, αλλά αντικαθίστανται με καινούργιους σε πλήρες σετ (μαζί με ιμάντες, βάσεις στήριξης κ.λπ.), με προσοχή στις σωστές ροπές σύσφιγξης, και πρέπει πάντα να τηρούνται οι οδηγίες επισκευής/συντήρησης του κατασκευαστή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Αποσύνδεση κυκλώματος πυροδότησης/μπαταρίας, όχι εξαρτήματα από άλλο όχημα, προσοχή σε θερμοκρασία/χτυπήματα, όχι μέτρηση με ωμόμετρο, αντικατάσταση ενεργοποιημένων μονάδων σε πλήρες σετ

Διαφορές πλευρικών αερόσακων από αερόσακους οδηγού-συνοδηγού

Ερώτηση: Ποιες είναι οι βασικές διαφορές μεταξύ πλευρικών αερόσακων και αερόσακων οδηγού - συνοδηγού;

Απάντηση:

• Ποιες είναι οι βασικές διαφορές μεταξύ πλευρικών αερόσακων και αερόσακων οδηγού - συνοδηγού;

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η βασικότερη διαφορά είναι το μέγεθος και η θέση τοποθέτησής τους: οι αερόσακοι οδηγού-συνοδηγού είναι μεγαλύτεροι σε χωρητικότητα (30-60 lit ο αερόσακος του οδηγού, 60-100 lit αυτός του συνοδηγού) και τοποθετούνται στο τιμόνι και στο ταμπλό αντίστοιχα, προστατεύοντας κυρίως από μετωπική σύγκρουση, ενώ οι πλευρικοί αερόσακοι είναι αρκετά μικρότεροι (περίπου 15 lit) και τοποθετούνται στα πλαϊνά των καθισμάτων, στις πόρτες ή στις κολώνες του αυτοκινήτου, προσφέροντας προστασία ειδικά σε περίπτωση πλευρικής ή πολλαπλής σύγκρουσης. Επιπλέον, οι πλευρικοί αερόσακοι διαθέτουν συνήθως τη δική τους, ξεχωριστή ηλεκτρονική μονάδα ελέγχου, καθώς και δικούς τους δύο αισθητήρες επιβράδυνσης (έναν αισθητήρα ελέγχου και έναν αισθητήρα επιβεβαίωσης), ανεξάρτητους από αυτούς των αερόσακων οδηγού-συνοδηγού. Κατά τα λοιπά, ενεργοποιούνται και ελέγχονται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, και ισχύουν γι' αυτούς τα ίδια μέτρα ασφάλειας και προστασίας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Οι πλευρικοί είναι μικρότεροι (~15 lit, έναντι 30-100 lit), τοποθετούνται σε πόρτες/καθίσματα/κολώνες (όχι τιμόνι/ταμπλό) και έχουν δική τους ξεχωριστή ηλεκτρονική μονάδα/αισθητήρες