Λύσεις — Συστήματα Ελέγχου Ολίσθησης Τροχών (σελ. 212) – ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ ΙΙ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Συστήματα Ελέγχου Ολίσθησης Τροχών

Λύσεις στις 11 ερωτήσεις του κεφαλαίου: EDS/EDL, ESP, MSR, EBV, BAS, ASR/TCS, πλεονεκτήματα-περιορισμοί, απενεργοποίηση ASR, συντήρηση-έλεγχος.

Συστήματα ενεργητικής ασφάλειας ελέγχου ολίσθησης

Ερώτηση: Ποια συστήματα ενεργητικής ασφάλειας ελέγχου ολίσθησης - κατεύθυνσης του αυτοκινήτου γνωρίζετε;

Απάντηση:

• Ποια συστήματα ενεργητικής ασφάλειας ελέγχου ολίσθησης - κατεύθυνσης του αυτοκινήτου γνωρίζετε;

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα βασικά συστήματα ενεργητικής ασφάλειας ελέγχου ολίσθησης-κατεύθυνσης που χρησιμοποιούνται στα αυτοκίνητα είναι έξι: (1) ο ηλεκτρονικός έλεγχος (μπλοκάρισμα) του διαφορικού EDS ή EDL, (2) το ηλεκτρονικό σταθεροποιητικό σύστημα δυναμικής κίνησης αυτοκινήτου ESP ή ESBS, (3) το σύστημα ηλεκτρονικού ελέγχου της ροπής του κινητήρα MSR ή EBC, (4) ο ηλεκτρονικός κατανεμητής πίεσης φρένων EBV ή EBD, (5) το ηλεκτρονικό σύστημα άμεσης ενεργοποίησης φρεναρίσματος BAS ή EVA, και (6) το σύστημα ελέγχου πρόσφυσης των τροχών κατά την εκκίνηση ASR, TCS ή ASC. Όλα αυτά τα συστήματα χρησιμοποιούν τα εξαρτήματα και τους μηχανισμούς του συστήματος πέδησης και του ABS, φρενάροντας επιλεκτικά μία ή περισσότερες ρόδες ώστε να διατηρείται ο έλεγχος του αυτοκινήτου σε δύσκολες καταστάσεις οδήγησης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• EDS/EDL, ESP/ESBS, MSR/EBC, EBV/EBD, BAS/EVA, ASR/TCS/ASC — όλα βασίζονται στην υποδομή του ABS

Συνεργασία ABS με άλλα συστήματα

Ερώτηση: Με ποια άλλα συστήματα μπορεί να συνεργάζεται ένα σύστημα ABS;

Απάντηση:

• Με ποια άλλα συστήματα μπορεί να συνεργάζεται ένα σύστημα ABS;

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το σύστημα ABS αποτελεί τη βασική υποδομή πάνω στην οποία στηρίζονται όλα τα υπόλοιπα συστήματα ενεργητικής ασφάλειας ελέγχου ολίσθησης-κατεύθυνσης, χρησιμοποιώντας συνήθως τους ίδιους αισθητήρες τροχών (και συχνά και την ίδια ηλεκτροϋδραυλική μονάδα), με διαφορετικό όμως λογισμικό (πρόγραμμα λειτουργίας) το καθένα. Έτσι το ABS μπορεί να συνεργάζεται με: το ηλεκτρονικό σύστημα ελέγχου μπλοκαρίσματος διαφορικού EDS/EDL, το ηλεκτρονικό σταθεροποιητικό σύστημα δυναμικής κίνησης ESP/ESBS, το σύστημα ελέγχου ροπής κινητήρα MSR/EBC, τον ηλεκτρονικό κατανεμητή πίεσης φρένων EBV, το σύστημα άμεσης ενεργοποίησης φρεναρίσματος BAS, καθώς και με το σύστημα ελέγχου πρόσφυσης ASR, το οποίο μάλιστα εφαρμόστηκε στα αυτοκίνητα ως άμεση εξέλιξη του ABS.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• EDS/EDL, ESP/ESBS, MSR/EBC, EBV, BAS, ASR — όλα χρησιμοποιούν την υποδομή/αισθητήρες του ABS με διαφορετικό λογισμικό

Λειτουργία EDS

Ερώτηση: Πώς λειτουργεί το σύστημα ηλεκτρονικού ελέγχου μπλοκαρίσματος των τροχών EDS;

Απάντηση:

• Πώς λειτουργεί το σύστημα ηλεκτρονικού ελέγχου μπλοκαρίσματος των τροχών EDS;

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το σύστημα EDS (ή EDL) χρησιμοποιεί τις πληροφορίες που παίρνει από τους αισθητήρες του συστήματος ABS και ελέγχει διαρκώς την ταχύτητα περιστροφής των κινητήριων τροχών. Όταν ένας τροχός, λόγω μειωμένης πρόσφυσης (π.χ. λάσπη, χώμα, πάγο) αρχίσει να γυρνάει με μεγαλύτερη ταχύτητα από τον απέναντί του, το σύστημα φρενάρει επιλεκτικά αυτόν τον τροχό μέσω δύο ηλεκτρομαγνητικών βαλβίδων ελέγχου πίεσης, με αποτέλεσμα να μεταφέρεται η ροπή του κινητήρα στον τροχό που έχει πρόσφυση, ακριβώς όπως θα έκανε ένα μηχανικό μπλοκέ διαφορικό — χωρίς όμως τα μειονεκτήματά του. Η ενεργοποίησή του γίνεται όταν η διαφορά στροφών μεταξύ των δύο κινητήριων τροχών ξεπεράσει τις 100 σ.α.λ., και λειτουργεί μέχρι τα 40 χλμ./ώρα (σε βελτιωμένα μοντέλα έως 80 χλμ./ώρα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Χρησιμοποιεί τους αισθητήρες του ABS· όταν ένας τροχός σπινάρει (διαφορά στροφών >100 σ.α.λ.), τον φρενάρει επιλεκτικά μεταφέροντας ροπή στον τροχό με πρόσφυση

Λειτουργία ESP

Ερώτηση: Πώς λειτουργεί το ηλεκτρονικό σταθεροποιητικό σύστημα δυναμικής κίνησης αυτοκινήτου ESP;

Απάντηση:

• Πώς λειτουργεί το ηλεκτρονικό σταθεροποιητικό σύστημα δυναμικής κίνησης αυτοκινήτου ESP;

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το ESP (ή ESBS, FDR, DSC) εξασφαλίζει την ευστάθεια του αυτοκινήτου κατά το φρενάρισμα σε στροφή. Η αρχή λειτουργίας του είναι να συγκρίνει διαρκώς τη θεωρητική γραμμή κίνησης που ορίζει ο οδηγός (μέσω της γωνίας του τιμονιού) με την πραγματική κίνηση του αυτοκινήτου, χρησιμοποιώντας εκτός από τους βασικούς αισθητήρες του ABS και επιπλέον αισθητήρες: γωνίας περιστροφής τιμονιού, πλευρικής επιτάχυνσης, διαμήκους επιτάχυνσης (μόνο σε 4×4) και ροπής εκτροπής. Όταν εντοπίζεται απόκλιση ανάμεσα στις δύο πορείες, το σύστημα φρενάρει επιλεκτικά έναν ή περισσότερους τροχούς, ρυθμίζοντας την υδραυλική πίεση ξεχωριστά σε κάθε τροχό, ώστε να επαναφέρει το αυτοκίνητο στην επιθυμητή πορεία, χωρίς να επηρεάζεται η συνολική απόδοση των φρένων. Λειτουργεί μόνο κατά την κίνηση προς τα εμπρός και το αποτέλεσμά του φαίνεται σε καταστάσεις υποστροφής (μεγαλύτερη πέδηση στον εσωτερικό πίσω τροχό) ή υπερστροφής (μεγαλύτερη πέδηση στον εξωτερικό μπροστινό τροχό).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Συγκρίνει θεωρητική με πραγματική πορεία· φρενάρει επιλεκτικά τροχούς (εσωτερικό πίσω σε υποστροφή, εξωτερικό μπρος σε υπερστροφή) για να διορθώσει την πορεία

Λειτουργία MSR

Ερώτηση: Πώς λειτουργεί το σύστημα ηλεκτρονικού ελέγχου της ροπής του κινητήρα MSR;

Απάντηση:

• Πώς λειτουργεί το σύστημα ηλεκτρονικού ελέγχου της ροπής του κινητήρα MSR;

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο βασικός προορισμός του συστήματος MSR (ή EBC) είναι να ελέγχει τη ροπή του κινητήρα στην περίπτωση που μπλοκάρουν οι κινητήριοι τροχοί. Αυτό μπορεί να συμβεί μετά από απότομη αλλαγή της ταχύτητας από μεγαλύτερη σε μικρότερη («κατέβασμα» ταχύτητας) ή από απότομο κλείσιμο του γκαζιού σε ολισθηρό οδόστρωμα, οπότε η απότομη επιβράδυνση των στροφών του κινητήρα μπορεί να μπλοκάρει τους κινητήριους τροχούς. Στην περίπτωση αυτή, οι αισθητήρες του ABS ανιχνεύουν το μπλοκάρισμα του τροχού και το σύστημα MSR αυξάνει ελεγχόμενα τη ροπή του κινητήρα: το ηλεκτρομηχανικό σύστημα ελέγχου της πεταλούδας του γκαζιού την ανοίγει, αυξάνοντας τις στροφές του κινητήρα μέχρι ο τροχός να αρχίσει ξανά να περιστρέφεται κανονικά. Σε μερικά συστήματα υπάρχει επιπλέον δυνατότητα μεταβολής και στην προπορεία του συστήματος ανάφλεξης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Οι αισθητήρες ABS ανιχνεύουν μπλοκάρισμα τροχού λόγω απότομης επιβράδυνσης κινητήρα· το MSR αυξάνει ελεγχόμενα τη ροπή του κινητήρα (ανοίγει την πεταλούδα) μέχρι να ξαναγυρίσει ο τροχός

Λειτουργία EBV

Ερώτηση: Πώς λειτουργεί ο ηλεκτρονικός κατανεμητής πίεσης φρένων EBV;

Απάντηση:

• Πώς λειτουργεί ο ηλεκτρονικός κατανεμητής πίεσης φρένων EBV;

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο ηλεκτρονικός κατανεμητής πίεσης φρένων EBV (ή EBD) ελέγχει την πίεση σε κάθε κύκλωμα των πίσω τροχών. Όταν οι αισθητήρες του συστήματος ABS ανιχνεύσουν διαφορά στροφών μεταξύ των μπροστινών και των πίσω τροχών του αυτοκινήτου, ενεργοποιείται η ηλεκτρονική μονάδα του ABS και μειώνει την πίεση των υγρών στο κύκλωμα των πίσω τροχών, ώστε να αποφεύγεται το υπερβολικό φρενάρισμά τους και το αυτοκίνητο να παραμένει σταθερό στην πορεία του. Το σύστημα αυτό λειτουργεί ακόμη και σε μικρά φρεναρίσματα, ιδιαίτερα σε στροφές, χρησιμοποιεί τα ίδια εξαρτήματα και μηχανισμούς με το ABS αλλά με διαφορετικό λογισμικό, ρυθμίζοντας την πίεση ξεχωριστά σε κάθε τροχό και καταργώντας πλέον τον παλιό μηχανικό κατανεμητή πίεσης που υπήρχε στα παλαιότερα αυτοκίνητα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Μειώνει την πίεση στο κύκλωμα των πίσω τροχών όταν εντοπιστεί διαφορά στροφών μπρος-πίσω, αποφεύγοντας υπερβολικό φρενάρισμα των πίσω τροχών· καταργεί το μηχανικό κατανεμητή

Λειτουργία BAS

Ερώτηση: Πώς λειτουργεί το ηλεκτρονικό σύστημα άμεσης ενεργοποίησης φρεναρίσματος BAS;

Απάντηση:

• Πώς λειτουργεί το ηλεκτρονικό σύστημα άμεσης ενεργοποίησης φρεναρίσματος BAS;

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το σύστημα BAS (Brake Assist System) είναι ένας μηχανισμός στο σύστημα πέδησης που σκοπό έχει να μειώσει την απόσταση φρεναρίσματος σε επείγουσες καταστάσεις. Όταν ο οδηγός διστάζει να φρενάρει ή φρενάρει πολύ απαλά σε μια επείγουσα κατάσταση, το σύστημα προκαλεί πέδηση με πλήρη ισχύ μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου: η ηλεκτρονική μονάδα ελέγχου ενεργοποιεί μια ηλεκτρονικά ελεγχόμενη βαλβίδα που επιτρέπει την αύξηση της πίεσης σε έναν από τους δύο θαλάμους του σερβόφρενου, υποβοηθώντας κατ' αυτόν τον τρόπο τη δύναμη πέδησης στο μέγιστο. Το μπλοκάρισμα των τροχών παραμένει αδύνατο κατά τη διάρκεια της πέδησης με πλήρη δύναμη, γιατί το ABS εξακολουθεί να ρυθμίζει τη δύναμη πέδησης. Όταν ο οδηγός σταματήσει να πατά το πεντάλ, ένας διακόπτης κλείνει την ηλεκτρομαγνητική βαλβίδα, αποσυμπλέκοντας αυτόματα τον μηχανισμό του σερβόφρενου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ενεργοποιεί ηλεκτρονικά ελεγχόμενη βαλβίδα που αυξάνει την πίεση στο σερβόφρενο για πέδηση πλήρους ισχύος όταν ο οδηγός φρενάρει διστακτικά/απαλά· το ABS εμποδίζει το μπλοκάρισμα

Λειτουργία ASR

Ερώτηση: Πώς λειτουργεί το σύστημα ελέγχου πρόσφυσης των τροχών κατά την εκκίνηση ASR;

Απάντηση:

• Πώς λειτουργεί το σύστημα ελέγχου πρόσφυσης των τροχών κατά την εκκίνηση ASR;

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το σύστημα ASR (ή TCS, ASC) επεμβαίνει όταν σπινάρουν οι κινητήριοι τροχοί κάτω από συνθήκες κακής πρόσφυσης, όπως κατά την κίνηση σε χαλίκι ή πάγο, επεμβαίνοντας είτε στις λειτουργίες διαχείρισης του κινητήρα, είτε στο σύστημα πέδησης, είτε και στα δύο. Όταν επεμβαίνει στη διαχείριση του κινητήρα, δίνει εντολή στον ενεργοποιητή ελέγχου της πεταλούδας του γκαζιού να κλείσει, μειώνοντας τις στροφές του κινητήρα και τη μεταφερόμενη ροπή προς τους τροχούς· αν αυτό δεν αρκεί, το σύστημα επεμβαίνει και στην αλλαγή προπορείας ανάφλεξης. Παράλληλα, το ASR έχει τη δυνατότητα να φρενάρει τον τροχό ή τους τροχούς που σπινάρουν, χρησιμοποιώντας τους αισθητήρες και τους ενεργοποιητές του ABS, λειτουργώντας έτσι σαν ηλεκτρονικό μπλοκέ διαφορικό ώστε το αυτοκίνητο να αποκτήσει πρόσφυση και να κινηθεί με ασφάλεια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Επεμβαίνει στη διαχείριση κινητήρα (κλείνει πεταλούδα γκαζιού) και/ή φρενάρει τον τροχό που σπινάρει (σαν ηλεκτρονικό μπλοκέ διαφορικό), χρησιμοποιώντας τους αισθητήρες/ενεργοποιητές του ABS

Πλεονεκτήματα-μειονεκτήματα ASR

Ερώτηση: Ποια είναι τα πλεονεκτήματα - μειονεκτήματα ενός συστήματος ASR;

Απάντηση:

• Ποια είναι τα πλεονεκτήματα - μειονεκτήματα ενός συστήματος ASR;

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το βασικό πλεονέκτημα του συστήματος ASR είναι ότι λειτουργεί αυτόματα σαν ηλεκτρονικό μπλοκέ διαφορικό, βελτιώνοντας την πρόσφυση και την ευστάθεια του αυτοκινήτου σε δύσκολες συνθήκες οδήγησης (π.χ. χαλίκι, πάγο, βροχή) χωρίς να απαιτείται καμία ενέργεια από τον οδηγό, αφού εφαρμόστηκε ως εξέλιξη του ABS χρησιμοποιώντας τα ίδια, ήδη υπάρχοντα εξαρτήματα. Το μειονέκτημα (ή, ακριβέστερα, ο περιορισμός) του συστήματος είναι ότι σε ορισμένες ειδικές περιπτώσεις η ίδια η ολίσθηση των τροχών είναι απαραίτητη για να προχωρήσει το όχημα, οπότε το ASR, μειώνοντας τη ροπή ή φρενάροντας τον τροχό που σπινάρει, εμποδίζει την προσπάθεια αντί να βοηθά — για αυτό και πρέπει να απενεργοποιείται σκόπιμα σε τέτοιες περιπτώσεις (π.χ. με αλυσίδες, σε βαθύ χιόνι ή λάσπη, με τον εφεδρικό τροχό, ή πάνω σε δυναμοπέδη).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Πλεονέκτημα: αυτόματη βελτίωση πρόσφυσης χωρίς ενέργεια οδηγού· περιορισμός: σε ειδικές περιπτώσεις (χιόνι/λάσπη/αλυσίδες/δυναμοπέδη) εμποδίζει αντί να βοηθά, γι' αυτό χρειάζεται σκόπιμη απενεργοποίηση

Απενεργοποίηση ASR

Ερώτηση: Σε ποιες περιπτώσεις επιτρέπεται η απενεργοποίηση ενός συστήματος ASR;

Απάντηση:

• Σε ποιες περιπτώσεις επιτρέπεται η απενεργοποίηση ενός συστήματος ASR;

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η απενεργοποίηση του συστήματος ASR θεωρείται σκόπιμη στις εξής περιπτώσεις: κατά την οδήγηση με εφεδρικό τροχό, κατά την οδήγηση με αντιολισθητικές αλυσίδες, κατά την οδήγηση πάνω σε παχύ στρώμα χιονιού ή μαλακό υπόστρωμα, όταν το αυτοκίνητο έχει κολλήσει σε λάσπη ή χιόνι, και πάνω σε δυναμοπέδη. Σε όλες αυτές τις καταστάσεις χρειάζεται μια ελεγχόμενη ολίσθηση των τροχών (π.χ. για να «σκάψει» το λάστιχο και να ξεκολλήσει το αυτοκίνητο, ή γιατί ο εφεδρικός τροχός έχει διαφορετική διάμετρο και θα προκαλούσε λανθασμένη ένδειξη στους αισθητήρες), οπότε το σύστημα μπορεί να απενεργοποιηθεί με το πάτημα ενός κουμπιού. Σε όλες τις υπόλοιπες περιπτώσεις, κατά κανόνα, το ASR πρέπει πάντα να βρίσκεται σε λειτουργία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Με εφεδρικό τροχό, με αλυσίδες, σε βαθύ χιόνι/μαλακό υπόστρωμα, όταν το όχημα έχει κολλήσει, ή πάνω σε δυναμοπέδη

Έλεγχος συστημάτων ελέγχου ολίσθησης

Ερώτηση: Πώς γίνεται ο έλεγχος των παραπάνω συστημάτων;

Απάντηση:

• Πώς γίνεται ο έλεγχος των παραπάνω συστημάτων;

Σύνοψη: (ενδεικτική) Επειδή τα περισσότερα συστήματα ελέγχου ολίσθησης χρησιμοποιούν το βασικό σύστημα ABS, ο έλεγχός τους και οι βλάβες τους είναι αντίστοιχες με αυτές του συστήματος ABS. Για το συμβατικό (μηχανικό/υδραυλικό) τμήμα του συστήματος πέδησης ισχύουν οι ίδιοι κανόνες συντήρησης και ελέγχου που ισχύουν για κάθε τυπικό σύστημα πέδησης. Ο έλεγχος του ίδιου του συστήματος ABS και όλων των συστημάτων ελέγχου ολίσθησης των τροχών, για τυχόν βλάβες, γίνεται με τη βοήθεια της διαγνωστικής συσκευής: οι βλάβες που είναι αποθηκευμένες στη μνήμη της ηλεκτρονικής μονάδας ελέγχου (εγκέφαλος) αναγνωρίζονται από αυτήν, ή σε κάποια συστήματα εμφανίζονται μέσω της ενδεικτικής λυχνίας ως κωδικοί βλαβών. Μετά από κάθε επισκευή ή αντικατάσταση εξαρτημάτων πρέπει να γίνεται μηδενισμός των βλαβών από τη μνήμη της ηλεκτρονικής μονάδας ελέγχου, να χρησιμοποιούνται τα ανταλλακτικά που προτείνει ο κατασκευαστής, και να τηρούνται οι σωστές ροπές σύσφιγξης κατά την επανασυναρμολόγηση, ενώ οι πιέσεις των ελαστικών πρέπει να είναι οι οριζόμενες από τον κατασκευαστή και τα ελαστικά σε καλή κατάσταση και του ίδιου τύπου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Με τη διαγνωστική συσκευή (κωδικοί βλαβών στη μνήμη της ΗΜΕ, όπως στο ABS)· μηδενισμός βλαβών μετά από κάθε επισκευή, γνήσια ανταλλακτικά, σωστές ροπές σύσφιγξης, σωστές πιέσεις ελαστικών