Λύσεις — Κεφάλαιο 7 (Ερωτήσεις σελ. 300, Εργαστηριακό Μέρος σελ. 301-305) – ΕΜΠΟΡΙΑ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 7 (Ερωτήσεις σελ. 300, Εργαστηριακό Μέρος σελ. 301-305)

Απαντήσεις στις 11 ερωτήσεις κατανόησης και τις 5 εργαστηριακές ασκήσεις (αριθμητικές ασκήσεις ζήτησης/ελαστικότητας/προσφοράς) του κεφαλαίου 7.

Ερώτηση 1 — Ζήτηση και προσδιοριστικοί παράγοντες

Ερώτηση: Τι είναι ζήτηση και ποιοι παράγοντες προσδιορίζουν τη ζήτηση ενός αγαθού;

Απάντηση:

• Ζήτηση (Demand) ενός αγαθού = η ποσότητα του αγαθού που θα ζητηθεί σε διάφορες τιμές, για ορισμένη χρονική περίοδο (σελ. 271-272).
• Πέρα από την τιμή, τη ζήτηση προσδιορίζουν (σελ. 273-278): το εισόδημα των καταναλωτών (μέγεθος-κατανομή), οι τιμές των άλλων αγαθών (υποκατάστατα/συμπληρωματικά), το μέγεθος του πληθυσμού, οι προτιμήσεις των καταναλωτών, οι προσδοκίες των καταναλωτών.

Σύνοψη: Ζήτηση = η ποσότητα που θα ζητηθεί σε διάφορες τιμές. Προσδιοριστικοί παράγοντες: εισόδημα, τιμές άλλων αγαθών, μέγεθος πληθυσμού, προτιμήσεις, προσδοκίες καταναλωτών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Ελαστικότητα ζήτησης και χαρακτηριστικές τιμές

Ερώτηση: Τι είναι ελαστικότητα ζήτησης και ποιες οι χαρακτηριστικές τιμές ή βαθμοί της ελαστικότητας ζήτησης;

Απάντηση:

• Ελαστικότητα ζήτησης ως προς την τιμή = ο λόγος της ποσοστιαίας μεταβολής της ζητούμενης ποσότητας προς την ποσοστιαία μεταβολή της τιμής: Εz = (ΔΠ/Π)/(ΔΤ/Τ) (σελ. 279).
• Χαρακτηριστικές τιμές (σελ. 279-284): |Εz|<1 ανελαστική ζήτηση· |Εz|>1 ελαστική ζήτηση· |Εz|=1 μοναδιαία ελαστικότητα· Εz=0 πλήρως ανελαστική (κάθετη καμπύλη, π.χ. φάρμακα)· Εz=∞ πλήρως ελαστική (οριζόντια καμπύλη, π.χ. παραγωγός σε πλήρως ανταγωνιστική αγορά).

Σύνοψη: Εz = %μεταβολή ποσότητας / %μεταβολή τιμής. Τιμές: <1 ανελαστική, >1 ελαστική, =1 μοναδιαία, =0 πλήρως ανελαστική, =∞ πλήρως ελαστική.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Ζήτηση αγαθού και τιμή συμπληρωματικού

Ερώτηση: Να εξηγήσετε τη σχέση που υπάρχει ανάμεσα στη ζήτηση ενός αγαθού και στην τιμή ενός συμπληρωματικού του. Να δώσετε ένα παράδειγμα.

Απάντηση:

• Συμπληρωματικά είναι τα αγαθά που καταναλώνονται μαζί για να ικανοποιήσουν μια ανάγκη. Η σχέση που συνδέει την τιμή ενός αγαθού με τη ζήτηση του συμπληρωματικού του είναι αντίστροφη: αν αυξηθεί η τιμή ενός αγαθού, μειώνεται η ζητούμενη ποσότητά του και άρα μειώνεται και η ζήτηση του συμπληρωματικού του (σελ. 275-276).
• Παράδειγμα: καφές και ζάχαρη — αύξηση στην τιμή του καφέ μειώνει τη ζητούμενη ποσότητα καφέ, άρα μειώνεται και η ζήτηση ζάχαρης (συμπληρωματικό του καφέ).

Σύνοψη: Αντίστροφη σχέση: αύξηση τιμής αγαθού → μείωση ζήτησης του συμπληρωματικού του. Π.χ. καφές-ζάχαρη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Ελαστική και ανελαστική ζήτηση, παραδείγματα

Ερώτηση: Ποια αγαθά έχουν συνήθως ελαστική και ποια ανελαστική ζήτηση; Αναφέρετε παραδείγματα.

Απάντηση:

• Ανελαστική ζήτηση έχουν συνήθως τα είδη πρώτης ανάγκης: τρόφιμα, είδη ένδυσης/υπόδησης — και ιδίως τα περισσότερα γεωργικά προϊόντα (σελ. 280, 286-287).
• Ελαστική ζήτηση έχουν συνήθως τα είδη πολυτελείας: χαβιάρι, καπνιστός σολομός, κοσμήματα, ακριβά αυτοκίνητα, ταξίδια αναψυχής (σελ. 281-282).

Σύνοψη: Ανελαστική: είδη πρώτης ανάγκης (τρόφιμα, γεωργικά προϊόντα). Ελαστική: είδη πολυτελείας (κοσμήματα, ακριβά αυτοκίνητα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Αύξηση τιμής ανελαστικού προϊόντος και συνολική δαπάνη

Ερώτηση: Αν αυξηθεί η τιμή ενός γεωργικού προϊόντος που έχει ανελαστική ζήτηση, τι θα συμβεί στη συνολική δαπάνη για το προϊόν;

Απάντηση:

• Όταν |Εz| < 1 (ανελαστική ζήτηση), η ποσοστιαία μείωση της ζητούμενης ποσότητας είναι μικρότερη από την ποσοστιαία αύξηση της τιμής, άρα η συνολική δαπάνη (Τιμή × Ποσότητα) αυξάνεται — μεταβάλλεται προς την ίδια κατεύθυνση με την τιμή (σελ. 285).

Σύνοψη: Η συνολική δαπάνη θα αυξηθεί, αφού η ζήτηση είναι ανελαστική.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Παράγοντες ανελαστικότητας γεωργικών προϊόντων

Ερώτηση: Ποιοι παράγοντες καθιστούν ανελαστική τη ζήτηση των γεωργικών προϊόντων;

Απάντηση:

• 3 κύριοι παράγοντες (σελ. 286-287): α) η αναγκαιότητά τους για τη διατροφή του ανθρώπου, β) η ευπάθειά τους/φθαρτότητά τους — ο καταναλωτής δεν αγοράζει μεγάλες ποσότητες ούτε όταν πέσει η τιμή, από φόβο αλλοίωσης, γ) το μικρό ποσοστό που απορροφούν από το εισόδημα των καταναλωτών.

Σύνοψη: Αναγκαιότητα για διατροφή, ευπάθεια/φθαρτότητα του προϊόντος, μικρό ποσοστό του εισοδήματος που απορροφούν.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Επιπτώσεις ανελαστικότητας ζήτησης

Ερώτηση: Ποιες οι επιπτώσεις από την ανελαστικότητα ζήτησης των αγροτικών προϊόντων στον παραγωγό, στον καταναλωτή και στο κράτος;

Απάντηση:

• (σελ. 287) Στον παραγωγό: αύξηση της προσφοράς (από αύξηση εγχώριας παραγωγής ή αλόγιστες εισαγωγές) προκαλεί μεγάλη πτώση τιμών — δυσμενείς επιπτώσεις.
• Στον καταναλωτή: μικρή μείωση της προσφοράς βασικού προϊόντος (π.χ. κρέας) προκαλεί σημαντική αύξηση τιμής και μείωση της ευημερίας του.
• Στο κράτος: υποχρεούται να λαμβάνει μέτρα (επιδοτήσεις, αποθηκευτικοί χώροι, παρεμβάσεις στην αγορά, ενίσχυση μεταποίησης) ώστε να αποφεύγονται μεγάλες διακυμάνσεις προσφοράς — θεμέλιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ).

Σύνοψη: Παραγωγός: μεγάλες διακυμάνσεις τιμών από μεταβολές προσφοράς. Καταναλωτής: κίνδυνος απότομης ακρίβειας βασικών προϊόντων. Κράτος: υποχρέωση παρέμβασης (ΚΑΠ).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Παράγοντες προσφοράς γεωργικού προϊόντος

Ερώτηση: Ποιοι οι κυριότεροι παράγοντες που προσδιορίζουν την προσφορά ενός γεωργικού προϊόντος;

Απάντηση:

• Εκτός από την τιμή του προϊόντος (σελ. 289): οι τιμές των συντελεστών παραγωγής (κόστος παραγωγής), η τεχνολογία παραγωγής, οι τιμές των άλλων αγαθών, οι προσδοκίες των παραγωγών, η εφαρμοζόμενη αγροτική πολιτική, οι εδαφοκλιματικές συνθήκες.

Σύνοψη: Κόστος παραγωγής, τεχνολογία παραγωγής, τιμές άλλων αγαθών, προσδοκίες παραγωγών, αγροτική πολιτική, εδαφοκλιματικές συνθήκες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Τιμή ισορροπίας

Ερώτηση: Τι σημαίνει τιμή ισορροπίας ενός αγαθού;

Απάντηση:

• Τιμή ισορροπίας = η τιμή στην οποία η ζητούμενη και η προσφερόμενη ποσότητα ενός αγαθού είναι ίσες, δηλαδή το σημείο τομής των καμπυλών προσφοράς και ζήτησης (σελ. 290-291). Σε αυτή την τιμή εξισορροπούνται οι επιδιώξεις αγοραστών (χαμηλότερη τιμή) και πωλητών (υψηλότερη τιμή) — σε κάθε άλλη τιμή δημιουργείται πλεόνασμα ή έλλειμμα που δεν διατηρείται.

Σύνοψη: Η τιμή στην οποία η ζητούμενη ποσότητα ισούται με την προσφερόμενη (σημείο τομής καμπυλών ζήτησης-προσφοράς).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Τιμολόγηση με βάση το κόστος και άλλες μέθοδοι

Ερώτηση: Πώς γίνεται η τιμολόγηση με βάση το κόστος παραγωγής; Ποιες άλλες μέθοδοι τιμολόγησης εφαρμόζονται;

Απάντηση:

• Τιμολόγηση με βάση το κόστος: ο καθορισμός της τιμής στηρίζεται στο κόστος ανά μονάδα προϊόντος (κόστος παραγωγής + κόστος εμπορίας) με προσθήκη ενός ποσοστού κέρδους. Μειονέκτημα: αγνοεί τη ζήτηση/τον ανταγωνισμό (σελ. 291-292).
• Άλλες μέθοδοι (σελ. 292-293): τιμολόγηση με σκοπό τη σταθερότητα/αύξηση όγκου πωλήσεων, την κατάκτηση μεριδίου αγοράς, την προσέλκυση οριακών αγοραστών, την αύξηση της φήμης της επιχείρησης.

Σύνοψη: Κόστος παραγωγής+εμπορίας+ποσοστό κέρδους. Άλλες μέθοδοι: σταθερότητα πωλήσεων, μερίδιο αγοράς, οριακοί αγοραστές, φήμη επιχείρησης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 11 — Αποδοτικότητα Μάρκετινγκ και είδη

Ερώτηση: Τι είναι αποδοτικότητα του Μάρκετινγκ και σε ποια είδη διακρίνεται;

Απάντηση:

• Αποδοτικότητα = η σχέση μεταξύ του παραγόμενου έργου και των δαπανών που απαιτήθηκαν: ΑΜ = Επίπεδο παρεχόμενων υπηρεσιών Μάρκετινγκ / Συνολικό κόστος Μάρκετινγκ (σελ. 295).
• Διακρίνεται σε 2 είδη: α) Τεχνολογική αποδοτικότητα (εξαρτάται από τεχνολογία/οργάνωση — βελτιώνεται με λιγότερες εισροές για ίδια εκροή), β) Οικονομική αποδοτικότητα (από βελτίωση πωλήσεων και ευνοϊκές τιμές εισροών-εκροών, υπό συνθήκες ανταγωνισμού) (σελ. 296).

Σύνοψη: ΑΜ = υπηρεσίες Μάρκετινγκ / κόστος Μάρκετινγκ. Διακρίνεται σε τεχνολογική και οικονομική αποδοτικότητα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Εργαστηριακή Άσκηση 1 — Καμπύλη ζήτησης και ελαστικότητα

Ερώτηση: Δίνεται ο πίνακας ζήτησης ενός γεωργικού προϊόντος σε μία εβδομάδα: Τιμή (δρχ.): 5,7,10,12,15 — Ποσότητα (χιλ. κιλά): 40,36,32,28,20. Ζητείται: α. Να σχεδιασθεί η καμπύλη ζήτησης και να σχολιαστεί η πορεία της. β. Να υπολογιστεί η ελαστικότητα ζήτησης, όταν η τιμή αυξηθεί από 12 σε 15 δρχ. γ. Να υπολογιστεί η ελαστικότητα ζήτησης, όταν η τιμή μειωθεί από 12 σε 10 δρχ. δ. Να σχολιαστεί το είδος της ζήτησης στις δύο προηγούμενες περιπτώσεις.

Απάντηση:

• α. Η καμπύλη ζήτησης κατευθύνεται από πάνω αριστερά προς κάτω δεξιά, γιατί η σχέση τιμής-ζητούμενης ποσότητας είναι αντίστροφη (σελ. 301).
• β. Εz = ΔΠ/ΔΤ × Τ/Π, όπου ΔΠ = 20-28 = -8, ΔΤ = 15-12 = 3, Π = 28, Τ = 12 ⇒ Εz = (-8/3) × (12/28) = -1,14. Αν η τιμή αυξηθεί κατά 10%, η ζητούμενη ποσότητα θα μειωθεί κατά 11,4% (σελ. 302).
• γ. ΔΠ = 32-28 = 4, ΔΤ = 10-12 = -2, Π = 28, Τ = 12 ⇒ Εz = (4/-2) × (12/28) = -0,86. Αν η τιμή αυξηθεί κατά 10%, η ζητούμενη ποσότητα θα μειωθεί κατά 8,6% (σελ. 302).
• δ. Στην περίπτωση β η ζήτηση είναι ελαστική (|Εz|=1,14 > 1), ενώ στην περίπτωση γ είναι ανελαστική (|Εz|=0,86 < 1). Η ελαστικότητα είναι διαφορετική σε διάφορα σημεία της ίδιας καμπύλης ζήτησης (σελ. 302).

Σύνοψη: α. Φθίνουσα καμπύλη ζήτησης. β. Εz=-1,14 (ελαστική). γ. Εz=-0,86 (ανελαστική). δ. Η ελαστικότητα διαφέρει ανά σημείο της καμπύλης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Εργαστηριακή Άσκηση 2 — Μεταβολή ζητούμενης ποσότητας από γνωστή ελαστικότητα

Ερώτηση: Εάν η σημερινή τιμή του αγελαδινού γάλακτος είναι 300 δρχ. το κιλό και η κατανάλωση ανέρχεται σε 300.000 τόνους, ποια θα είναι η ζητούμενη ποσότητα γάλακτος, όταν η τιμή του αυξηθεί κατά 20% (ΕΖ γάλακτος = -0,4);

Απάντηση:

• Δεδομένα: Τ = 300, Π = 300.000, Εz = -0,4, ΔΤ = 20% × 300 = 60 (σελ. 302-303).
• Από τον τύπο Εz = ΔΠ/ΔΤ × Τ/Π: -0,4 = ΔΠ/60 × 300/300.000 = ΔΠ/60.000 ⇒ ΔΠ = -24.000.
• Άρα η νέα ζητούμενη ποσότητα γάλακτος θα είναι 300.000 - 24.000 = 276.000 τόνοι.

Σύνοψη: Η ζητούμενη ποσότητα θα μειωθεί σε 276.000 τόνους (από 300.000).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Εργαστηριακή Άσκηση 3 — Τιμή και ποσότητα ισορροπίας, πλεονάσματα

Ερώτηση: Δίνεται ο πίνακας ζήτησης και προσφοράς ενός γεωργικού προϊόντος για μια εβδομάδα: Τιμή δρχ. 50,40,30,20,10 — Ζητούμενη ποσότητα (χιλ. κιλά): 10,20,30,40,50 — Προσφερόμενη ποσότητα (χιλ. κιλά): 50,40,30,20,10. Ζητείται: α. Να κατασκευάσετε σε ένα διάγραμμα τις καμπύλες ζήτησης και προσφοράς. β. Να προσδιορίσετε την τιμή και την ποσότητα ισορροπίας. γ. Να προσδιορίσετε τι θα συμβεί αν η τιμή του προϊόντος καθοριστεί στις 50 δρχ. το κιλό. δ. Να προσδιορίσετε τι θα συμβεί αν η τιμή του προϊόντος καθοριστεί στις 20 δρχ. το κιλό.

Απάντηση:

• α. Οι ποσότητες τοποθετούνται στον οριζόντιο άξονα και οι τιμές στον κάθετο· η καμπύλη ζήτησης είναι φθίνουσα, η καμπύλη προσφοράς αύξουσα (σελ. 303-304).
• β. Το σημείο τομής των δύο καμπυλών δίνει τιμή ισορροπίας Τ1 = 30 δρχ. και ποσότητα ισορροπίας Π1 = 30 χιλ. κιλά (εκεί όπου ζητούμενη = προσφερόμενη ποσότητα).
• γ. Στα 50 δρχ. δημιουργείται πλεόνασμα προσφοράς 50-10 = 40 χιλ. κιλά (προσφέρονται 50, ζητούνται μόνο 10 χιλ. κιλά).
• δ. Στα 20 δρχ. δημιουργείται πλεόνασμα ζήτησης 40-20 = 20 χιλ. κιλά (προσφέρονται 20, ζητούνται 40 χιλ. κιλά).

Σύνοψη: β. Τιμή ισορροπίας 30 δρχ., ποσότητα ισορροπίας 30 χιλ. κιλά. γ. Στα 50 δρχ.: πλεόνασμα προσφοράς 40 χιλ. κιλά. δ. Στα 20 δρχ.: πλεόνασμα ζήτησης 20 χιλ. κιλά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Εργαστηριακή Άσκηση 4 — Ελαστικότητα ζήτησης από πίνακα τιμών-ποσοτήτων

Ερώτηση: Δίνεται ο πιο κάτω πίνακας ζήτησης ενός γεωργικού προϊόντος: Τιμή σε δρχ. 50,40,30,20 — Ζητούμενη ποσότητα σε κιλά: 5.000, 6.000, 7.000, 8.000. Ζητείται: α. Να σχεδιαστεί η καμπύλη ζήτησης. β. Να υπολογιστεί η ελαστικότητα ζήτησης, όταν η τιμή μειωθεί από 40 σε 30 δρχ. γ. Να χαρακτηριστεί η ζήτηση, με βάση το βαθμό ελαστικότητας που θα βρεθεί.

Απάντηση:

• α. Η καμπύλη ζήτησης είναι φθίνουσα (τιμή στον κάθετο άξονα, ποσότητα στον οριζόντιο) — καθώς μειώνεται η τιμή, αυξάνεται η ζητούμενη ποσότητα (σελ. 305).
• β. Εz = ΔΠ/ΔΤ × Τ/Π, όπου ΔΠ = 7.000-6.000 = 1.000, ΔΤ = 30-40 = -10, Π = 6.000 (αρχική ποσότητα στα 40 δρχ.), Τ = 40 ⇒ Εz = (1.000/-10) × (40/6.000) = -100 × 0,00667 = -0,67.
• γ. |Εz| = 0,67 < 1, άρα η ζήτηση χαρακτηρίζεται ανελαστική (η % μεταβολή της ποσότητας είναι μικρότερη από την % μεταβολή της τιμής).

Σύνοψη: β. Εz ≈ -0,67. γ. Ανελαστική ζήτηση (|Εz|<1).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Εργαστηριακή Άσκηση 5 — Ζητούμενη ποσότητα και συνολική δαπάνη πορτοκαλιών

Ερώτηση: Η τιμή των πορτοκαλιών είναι 40 δρχ. το κιλό και η ζητούμενη ποσότητα είναι 20.000 τόνοι. Η ελαστικότητα ζήτησης των πορτοκαλιών είναι -0,6. Πόση θα είναι η ζητούμενη ποσότητα των πορτοκαλιών, όταν η τιμή τους αυξηθεί στις 52 δρχ.; Ποια θα είναι η συνολική δαπάνη πριν και μετά την αύξηση της τιμής;

Απάντηση:

• Δεδομένα: Τ = 40, Π = 20.000, Εz = -0,6, νέα τιμή = 52 ⇒ ΔΤ = 52-40 = 12 (σελ. 305).
• Από τον τύπο Εz = ΔΠ/ΔΤ × Τ/Π: -0,6 = ΔΠ/12 × 40/20.000 ⇒ ΔΠ = -0,6 × 12 × 20.000/40 = -3.600.
• Νέα ζητούμενη ποσότητα = 20.000 - 3.600 = 16.400 τόνοι.
• Συνολική δαπάνη πριν = Τ × Π = 40 × 20.000 = 800.000. Συνολική δαπάνη μετά = 52 × 16.400 = 852.800 — η συνολική δαπάνη αυξάνεται, όπως αναμένεται αφού η ζήτηση είναι ανελαστική (|Εz|=0,6<1) και η τιμή αυξήθηκε (σελ. 285).

Σύνοψη: Νέα ζητούμενη ποσότητα: 16.400 τόνοι. Συνολική δαπάνη: από 800.000 σε 852.800 (αύξηση, συνεπές με ανελαστική ζήτηση).

Κριτήρια αξιολόγησης: