Λύσεις — Κεφάλαιο 9 (Ερωτήσεις σελ. 381) – ΕΜΠΟΡΙΑ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 9 (Ερωτήσεις σελ. 381)

Απαντήσεις στις 16 ερωτήσεις κατανόησης του κεφαλαίου 9. Οι 6 εργαστηριακές ασκήσεις (ΚΟΑ/εξαγωγές προϊόντων της περιοχής σας, επίσκεψη σε εξαγωγική επιχείρηση) είναι ανοιχτές δραστηριότητες πεδίου/προσωπικής εμπειρίας χωρίς μία σωστή απάντηση.

Ερώτηση 1 — Αλλαγές που ενισχύουν την παγκοσμιοποίηση

Ερώτηση: Ποιες είναι οι κυριότερες αλλαγές στο διεθνή χώρο, που ενισχύουν την παγκοσμιοποίηση των αγορών των γεωργικών προϊόντων;

Απάντηση:

• Οι διαδοχικές διαπραγματεύσεις για τη γεωργία στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (Π.Ο.Ε.), η Οικονομική και Νομισματική Ένωση (ΟΝΕ) στην προοπτική της ευρωπαϊκής ενοποίησης, και η είσοδος στην οικονομία της αγοράς των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΚΑΕ) και της πρώην Σοβιετικής Ένωσης (σελ. 349).

Σύνοψη: Διαπραγματεύσεις ΠΟΕ για τη γεωργία, Οικονομική και Νομισματική Ένωση (ΟΝΕ), είσοδος στην οικονομία της αγοράς των χωρών ΚΑΕ και πρώην Σοβιετικής Ένωσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Βασικές αρχές λειτουργίας ΚΑΠ

Ερώτηση: Ποιες οι βασικές αρχές λειτουργίας της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ);

Απάντηση:

• 3 αρχές (σελ. 352-353): α) Ενιαία αγορά (ελεύθερη κυκλοφορία γεωργικών προϊόντων μεταξύ κρατών-μελών, χωρίς δασμούς/εισφορές, κοινές τιμές/κανόνες), β) Κοινοτική προτίμηση (προτεραιότητα στα κοινοτικά προϊόντα έναντι εισαγόμενων), γ) Οικονομική αλληλεγγύη (δαπάνες από κοινούς πόρους της κοινότητας, όχι από τα επιμέρους κράτη-μέλη).

Σύνοψη: Ενιαία αγορά, κοινοτική προτίμηση, οικονομική αλληλεγγύη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Ενδεικτική τιμή και τιμή κατωφλιού

Ερώτηση: Τι είναι η ενδεικτική τιμή ή τιμή στόχου και τι η τιμή κατωφλιού ή τιμή εισόδου;

Απάντηση:

• Ενδεικτική τιμή/τιμή στόχου: η επιθυμητή τιμή που εξασφαλίζει στους παραγωγούς ικανοποιητικό βιοτικό επίπεδο (σελ. 354).
• Τιμή κατωφλιού/τιμή εισόδου: κατηγορία τιμών που εξαγγέλλει η Ε.Ε. ως μέσο σύγκρισης για τα εισαγόμενα προϊόντα — αν η τελική τιμή εισαγωγής (μετά επιβαρύνσεις) είναι χαμηλότερή της, επιβάλλεται εισφορά εισαγωγής πλέον του δασμού, ώστε διεθνής τιμή + δασμός + εισφορά = τιμή κατωφλιού (σελ. 354-355).

Σύνοψη: Ενδεικτική τιμή: επιθυμητή τιμή για ικανοποιητικό εισόδημα παραγωγών. Τιμή κατωφλιού: ελάχιστη τιμή σύγκρισης εισαγωγών, κάτω από την οποία επιβάλλεται εισφορά εισαγωγής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Μελλοντικές τάσεις ΚΑΠ

Ερώτηση: Ποιες οι μελλοντικές τάσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ);

Απάντηση:

• Λιγότερη στήριξη/προστασία στα σύνορα, περισσότερα μέτρα που δε στρεβλώνουν το εξωτερικό εμπόριο, αύξηση ανταγωνιστικότητας ευρωπαϊκής γεωργίας στις διεθνείς αγορές (σελ. 358).
• Νέο θεμέλιο: πολιτική αγροτικής ανάπτυξης (Agenda 2000) — αναζωογόνηση αγροτικών περιοχών, προστασία/διατήρηση περιβάλλοντος, συμπληρωματικές απασχολήσεις (αγροτουρισμός, βιοτεχνίες). Αναμενόμενη διεύρυνση προς χώρες ΚΑΕ, πιθανός περιορισμός κονδυλίων/ενισχύσεων προς την ελληνική γεωργία.

Σύνοψη: Λιγότερη στήριξη τιμών, περισσότερη αγροτική ανάπτυξη/προστασία περιβάλλοντος (Agenda 2000), πιθανός περιορισμός ενισχύσεων λόγω διεύρυνσης προς ΚΑΕ.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Προϊόντα ΠΟΠ/ΠΓΕ

Ερώτηση: Τι είναι τα προϊόντα ΠΟΠ ή ΠΓΕ και πώς γίνεται η αναγνώρισή τους;

Απάντηση:

• ΠΟΠ (Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης) και ΠΓΕ (Προϊόντα Γεωγραφικής Ένδειξης): προϊόντα με αναγραφή στην ετικέτα ονομασίας προέλευσης, που τα διαφοροποιεί από ανταγωνιστικά/υποκατάστατα προϊόντα (σελ. 359).
• Αναγνώριση κατά τον Κανονισμό 2081/92: υποβολή πλήρους φακέλου με όνομα, περιγραφή, γεωγραφική περιοχή παραγωγής, μέθοδο παραγωγής και στοιχεία που αποδεικνύουν το δεσμό με το γεωγραφικό περιβάλλον/καταγωγή. Τελική έγκριση/καταχώρηση από την Ε.Ε. σε ειδικό μητρώο. Ελληνικά προϊόντα: τυριά, ελαιόλαδα, σταφίδες, σύκα, μέλι, όσπρια, κρασιά.

Σύνοψη: Προϊόντα με προστατευμένη ονομασία προέλευσης/γεωγραφική ένδειξη. Αναγνωρίζονται με φάκελο τεκμηρίωσης (Καν. 2081/92) και έγκριση/καταχώρηση από την Ε.Ε.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Βιολογικά προϊόντα

Ερώτηση: Τι είναι τα βιολογικά προϊόντα και ποιοι παράγοντες ευνοούν την παραγωγή βιολογικών προϊόντων στη χώρα μας;

Απάντηση:

• Βιολογική γεωργία = σύστημα διαχείρισης με σημαντικούς περιορισμούς στη χρήση λιπασμάτων/γεωργικών φαρμάκων (Κανονισμός 2092/91), με στόχο προστασία περιβάλλοντος, φυσικών πόρων, υγείας καταναλωτή/παραγωγού (σελ. 360).
• Ευνοϊκοί παράγοντες για Ελλάδα: εδαφοκλιματικές συνθήκες, μικρό μέγεθος εκμεταλλεύσεων (οικογενειακού τύπου — ευχερής έλεγχος), γεωγραφικά απομονωμένες περιοχές (ορεινές, νησιωτικές).

Σύνοψη: Γεωργία με περιορισμούς σε λιπάσματα/φάρμακα. Ευνοϊκοί παράγοντες: κλίμα, μικρές οικογενειακές εκμεταλλεύσεις, απομονωμένες περιοχές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Πιστοποίηση βιολογικών προϊόντων

Ερώτηση: Ποια η σημασία της πιστοποίησης των βιολογικών προϊόντων και από ποιους φορείς γίνεται;

Απάντηση:

• Η πιστοποίηση διασφαλίζει τη γνησιότητα — αν χαθεί η εμπιστοσύνη στους μηχανισμούς εγγύησης, χάνεται σημαντική εξαγωγική ευκαιρία (σελ. 361).
• Γίνεται κύρια από τον ΟΠΕΓΕΠ/AGROCERT (Ν. 2332/95), που χορηγεί «σήμα ποιότητας AGRO» (ταυτότητα, εγγύηση ελληνικής προέλευσης, ανώτερη ποιότητα, εξαγωγική δυνατότητα). Ειδικά για βιολογικά προϊόντα, πιστοποίηση γίνεται και από ιδιωτικούς οργανισμούς: ΣΟΓΕ (Σύλλογος Οικολογικής Γεωργίας Ελλάδος) και ΔΗΩ (Οργανισμός Ελέγχου και Πιστοποίησης Βιολογικών Προϊόντων).

Σύνοψη: Εξασφαλίζει εμπιστοσύνη καταναλωτή/αγορά εξαγωγών. Φορείς: ΟΠΕΓΕΠ/AGROCERT (κύριος), ΣΟΓΕ και ΔΗΩ (ιδιωτικοί, ειδικά για βιολογικά).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Ρόλος ΠΟΕ

Ερώτηση: Ποιος είναι ο ρόλος του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ) και ποιες οι κυριότερες ρυθμίσεις της συμφωνίας που αφορούν τη γεωργία;

Απάντηση:

• Ο ΠΟΕ αντικατέστησε τη GATT και παρακολουθεί την εφαρμογή της Συμφωνίας του Γύρου της Ουρουγουάης (1986-1994, ισχύς από 1995) — στόχος: απελευθέρωση του διεθνούς εμπορίου αγροτικών προϊόντων, δεσμευτική για ~130 χώρες (σελ. 364).
• 3 κατηγορίες ρυθμίσεων: εισαγωγές (δασμοποίηση, μείωση 36% σε 6ετία, ελάχιστη πρόσβαση 3%→5%), εξαγωγές (μείωση επιδοτήσεων 36%, μείωση επιδοτούμενων ποσοτήτων 21%), εσωτερική στήριξη (μείωση μη ουδέτερων μέτρων 20%).

Σύνοψη: Ο ΠΟΕ (διάδοχος GATT) εφαρμόζει τη Συμφωνία της Ουρουγουάης — ρυθμίσεις για εισαγωγές, εξαγωγές και εσωτερική στήριξη της γεωργίας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Διακρατικές συμφωνίες

Ερώτηση: Τι είναι οι διακρατικές συμφωνίες και πώς διακρίνονται;

Απάντηση:

• Διακρατικές συμφωνίες = συμφωνίες μεταξύ κρατών που επηρεάζουν ποσότητες εισαγωγών-εξαγωγών, τιμές, αποθέματα, για αμοιβαίο όφελος (δεν παραβιάζουν τις αρχές ελεύθερου εμπορίου) (σελ. 365-366).
• Διακρίνονται σε διμερείς (μεταξύ 2 χωρών — π.χ. Ελλάδα-Ρωσία, Ελλάδα-Βουλγαρία) και πολυμερείς (μεταξύ περισσότερων χωρών, για ένα ή σύνολο προϊόντων).

Σύνοψη: Συμφωνίες κρατών για ποσότητες/τιμές/αποθέματα. Διμερείς (2 χώρες) και πολυμερείς (περισσότερες χώρες).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Ελλειμματικό εμπορικό ισοζύγιο

Ερώτηση: Γιατί το εμπορικό ισοζύγιο γεωργικών προϊόντων είναι ελλειμματικό και σε ποια κυρίως προϊόντα;

Απάντηση:

• Το ισοζύγιο έγινε ελλειμματικό λόγω αδυναμίας της γεωργικής παραγωγής να προσαρμοστεί στα εξελισσόμενα πρότυπα της εγχώριας κατανάλωσης, κυρίως λόγω της διόγκωσης εισαγωγών ζωικής παραγωγής (κρέας, γάλα) (σελ. 367).
• Η Ελλάδα είναι πλεονασματική σε οπωροκηπευτικά, καπνό, βαμβάκι, ελαιόλαδο, αμπελο-οινικά, αλλά ελλειμματική σε κρέατα, γαλακτοκομικά, καφέ, ποτά, ζωοτροφές.

Σύνοψη: Λόγω αυξημένων εισαγωγών κρέατος/γάλακτος. Έλλειμμα κυρίως σε κρέατα, γαλακτοκομικά, καφέ, ποτά, ζωοτροφές· πλεόνασμα σε οπωροκηπευτικά, καπνό, βαμβάκι, ελαιόλαδο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 11 — Έρευνα αγοράς πριν την εξαγωγή

Ερώτηση: Ποια βασικά μεγέθη πρέπει να εξεταστούν με μια έρευνα αγοράς, πριν μια επιχείρηση προχωρήσει σε οποιαδήποτε εξαγωγική δραστηριότητα;

Απάντηση:

• Το μέγεθος των εισαγωγών της ξένης χώρας, ο ρυθμός εξέλιξης τα τελευταία χρόνια, οι κύριες προμηθεύτριες επιχειρήσεις, το επίπεδο τιμών των ανταγωνιστών (σελ. 369) — καθώς και ο ρυθμός μεταβολής (αύξησης/συρρίκνωσης) του μεγέθους της αγοράς, που έχει ακόμα μεγαλύτερη σημασία από το ίδιο το μέγεθος.

Σύνοψη: Μέγεθος εισαγωγών ξένης χώρας, ρυθμός εξέλιξης αγοράς, κύριες προμηθεύτριες επιχειρήσεις, επίπεδο τιμών ανταγωνιστών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 12 — Φορείς στήριξης εξαγωγών

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι κυριότεροι δημόσιοι ή ιδιωτικοί φορείς, που χρησιμοποιούνται για τη στήριξη των εξαγωγικών δραστηριοτήτων;

Απάντηση:

• Δημόσιοι (σελ. 370-372): επιμελητήρια, Οργανισμός Προώθησης Εξαγωγών (ΟΠΕ), Οργανισμός Ασφάλισης Εξαγωγικών Πιστώσεων (ΟΑΕΠ), εμπορικοί ακόλουθοι πρεσβειών.
• Ιδιωτικοί: Πανελλήνιος Σύνδεσμος Εξαγωγέων (ΠΣΕ), επαγγελματικές ενώσεις, Εταιρείες Διεθνούς Εμπορίου (ΕΔΕ), τράπεζες, ασφαλιστικές και μεταφορικές εταιρείες.

Σύνοψη: Δημόσιοι: επιμελητήρια, ΟΠΕ, ΟΑΕΠ, εμπορικοί ακόλουθοι. Ιδιωτικοί: ΠΣΕ, επαγγελματικές ενώσεις, ΕΔΕ, τράπεζες/ασφαλιστικές/μεταφορικές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 13 — Οργανισμός Προώθησης Εξαγωγών (ΟΠΕ)

Ερώτηση: Τι είναι ο Οργανισμός Προώθησης Εξαγωγών (ΟΠΕ) και ποιες υπηρεσίες παρέχει στους εξαγωγείς;

Απάντηση:

• Ο ΟΠΕ είναι ο κύριος εξαγωγικός οργανισμός της χώρας, εποπτευόμενος από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας — ασχολείται με τη γενικότερη στρατηγική προώθησης/προβολής ελληνικών προϊόντων στο εξωτερικό (σελ. 370-371).
• Υπηρεσίες: διεξάγει έρευνες αγοράς, συμμετέχει σε διεθνείς εκθέσεις, διοργανώνει/χρηματοδοτεί εμπορικές αποστολές, χρηματοδοτεί συμμετοχή επιχειρήσεων σε εκθέσεις, εκδίδει οδηγό εξαγωγικών επιχειρήσεων, παρέχει νομικές συμβουλευτικές υπηρεσίες εξαγωγικού εμπορίου.

Σύνοψη: Κύριος εξαγωγικός οργανισμός της χώρας. Έρευνες αγοράς, διεθνείς εκθέσεις, εμπορικές αποστολές, οδηγός εξαγωγικών επιχειρήσεων, νομική υποστήριξη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 14 — Στάδια πληρωμής με πίστωση

Ερώτηση: Ποια τα βασικά στάδια της πληρωμής εξαγόμενων προϊόντων με πίστωση;

Απάντηση:

• 5 στάδια (σελ. 373): α) ο εξαγωγέας στέλνει προτιμολόγιο στον αγοραστή, β) ο αγοραστής (εντολέας) ανοίγει πίστωση στην τράπεζά του, γ) η τράπεζα του αγοραστή (εκδότρια τράπεζα) γνωστοποιεί με πιστωτική επιστολή (letter of credit - L/C) στον εξαγωγέα (δικαιούχο), δ) ο εξαγωγέας αποστέλλει τα προϊόντα, ε) ο εξαγωγέας εισπράττει παρουσιάζοντας τα φορτωτικά έγγραφα.

Σύνοψη: Προτιμολόγιο → άνοιγμα πίστωσης από αγοραστή → πιστωτική επιστολή (L/C) → αποστολή προϊόντων → είσπραξη με φορτωτικά έγγραφα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 15 — Κατηγορίες πληρωμής με αξίες προς είσπραξη

Ερώτηση: Σε ποιες κατηγορίες διακρίνεται ο τρόπος πληρωμής εξαγόμενων προϊόντων με αξίες προς είσπραξη;

Απάντηση:

• 3 κατηγορίες (σελ. 374-375): α) εξαγωγές έναντι φορτωτικών εγγράφων (cash against documents — ανάλογο αντικαταβολής), β) εξαγωγές έναντι προκαταβολής (advance payment — για χώρες/πελάτες υψηλού κινδύνου ή άγνωστους), γ) εξαγωγές με ανοικτή πίστωση (open credit — απαιτεί μακροχρόνια εμπιστοσύνη, δε συνιστάται για νέους εξαγωγείς).

Σύνοψη: Έναντι φορτωτικών εγγράφων, έναντι προκαταβολής, με ανοικτή πίστωση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 16 — Τιμή fob και τιμή cif

Ερώτηση: Τι είναι τιμή fob και τι τιμή cif;

Απάντηση:

• Τιμή fob (free on board — «ελεύθερο πάνω στο πλοίο»): η τιμή του προϊόντος όπως διαμορφώνεται στο λιμάνι φόρτωσης, δηλαδή στη χώρα προέλευσης (σελ. 376-377).
• Τιμή cif (cost, insurance, freight — «κόστος, ασφάλιστρα, ναύλος»): η τιμή του προϊόντος όπως διαμορφώνεται στο λιμάνι εκφόρτωσης (χώρα προορισμού), περιλαμβάνοντας την τιμή αγοράς + όλα τα μεταφορικά/φορτοεκφορτωτικά/λιμενικά έξοδα + ασφάλιστρα.

Σύνοψη: Fob: τιμή στο λιμάνι φόρτωσης (χώρα προέλευσης). Cif: τιμή στο λιμάνι εκφόρτωσης, συμπεριλαμβανομένων μεταφορικών/ασφαλίστρων.

Κριτήρια αξιολόγησης: