Λύσεις — Κεφ.2 Αγωγοί και Καλώδια (σελ. 84-88) – ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Β΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις των ασκήσεων του σχολικού βιβλίου (σελ. 84-88).

Ομάδα Α — σελ. 84-87

Άσκηση Α.1 — σελ. 84

Εκφώνηση. Ένας αγωγός μπορεί να περιλαμβάνει πολλά καλώδια. α) Σωστό β) Λάθος

Σκέψη. Έλεγξε την κατεύθυνση της σχέσης: ποιο περιέχει ποιο;

Λύση.

• Ο ορισμός του βιβλίου: «καλώδιο ονομάζεται το σύνολο ενός ή περισσοτέρων μονωμένων αγωγών που βρίσκονται μέσα στο ίδιο περίβλημα».
• Άρα το καλώδιο περιέχει αγωγούς, όχι το αντίστροφο.

Απάντηση. Λάθος (β)

Πρόσεξε:

• Είναι το συχνότερο λάθος ορολογίας του κεφαλαίου. Στην καθομιλουμένη λέμε «καλώδιο» και για τον μονωμένο αγωγό, αλλά τεχνικά είναι διαφορετικά.

Άσκηση Α.2 — σελ. 84

Εκφώνηση. Οι αγωγοί μέσα στα καλώδια είναι μονωμένοι. α) Σωστό β) Λάθος

Σκέψη. Ο ίδιος ο ορισμός του καλωδίου απαντά.

Λύση.

• Ο ορισμός λέει ρητά «σύνολο ενός ή περισσοτέρων μονωμένων αγωγών».
• Χωρίς μόνωση οι αγωγοί μέσα στο ίδιο περίβλημα θα βραχυκύκλωναν μεταξύ τους.

Απάντηση. Σωστό (α)

Πρόσεξε:

• Γυμνοί αγωγοί υπάρχουν (π.χ. αλουμινίου με χαλύβδινη ψυχή στις εναέριες γραμμές), αλλά όχι μέσα σε καλώδιο.

Άσκηση Α.3 — σελ. 84

Εκφώνηση. Τα καλώδια με μονόκλωνους αγωγούς είναι πιο εύκαμπτα από εκείνα με πολύκλωνους αγωγούς. α) Σωστό β) Λάθος

Σκέψη. Θυμήσου τον κανόνα της ευκαμψίας — και πρόσεξε ότι η πρόταση τον λέει ανάποδα.

Λύση.

• Ο κανόνας: «όσο περισσότερους κλώνους έχει ένας αγωγός συγκεκριμένης διατομής, τόσο περισσότερη ευκαμψία παρουσιάζει».
• Ο μονόκλωνος έχει έναν μόνο κλώνο — άρα είναι ο λιγότερο εύκαμπτος.

Απάντηση. Λάθος (β)

Πρόσεξε:

• Πρακτικά: τα μονόκλωνα χρησιμοποιούνται σε σταθερές εγκαταστάσεις, τα λεπτοπολύκλωνα σε κινητές συσκευές και μπαλαντέζες.

Άσκηση Α.4 — σελ. 84

Εκφώνηση. Οι αγωγοί με μεγάλη διατομή είναι πολύκλωνοι. α) Σωστό β) Λάθος

Σκέψη. Σκέψου πρακτικά: πόσο θα λύγιζε ένα συμπαγές σύρμα 25 mm²;

Λύση.

• Ένας μονόκλωνος αγωγός μεγάλης διατομής θα ήταν πρακτικά άκαμπτος και αδύνατο να εγκατασταθεί.
• Γι' αυτό οι μεγάλες διατομές κατασκευάζονται πολύκλωνες, με σύρματα στριμμένα σε διαδοχικά στρώματα.

Απάντηση. Σωστό (α)

Πρόσεξε:

• Στα καλώδια ενέργειας οι πολύκλωνοι παίρνουν συχνά μορφή κυκλικού τομέα, που δίνει μικρότερη εξωτερική διάμετρο για την ίδια ηλεκτρική διατομή.

Άσκηση Α.5 — σελ. 84

Εκφώνηση. Οι λεπτοπολύκλωνοι αγωγοί είναι πολύκλωνοι αγωγοί, όπου ο κάθε κλώνος αποτελείται από συρματίδια. α) Σωστό β) Λάθος

Σκέψη. Είναι ο ορισμός του βιβλίου, σχεδόν αυτολεξεί.

Λύση.

• «Λεπτοπολύκλωνοι: είναι πολύκλωνοι, αλλά το κάθε στριμμένο σύρμα αποτελείται από αρκετά συρματίδια».

Απάντηση. Σωστό (α)

Πρόσεξε:

• Η διαφορά με τους απλούς πολύκλωνους είναι βαθμού: υποδιαίρεση σε ακόμη λεπτότερα σύρματα, άρα ακόμη μεγαλύτερη ευκαμψία.

Άσκηση Α.6 — σελ. 84

Εκφώνηση. Τα καλώδια ενέργειας είναι κατασκευασμένα για τάση 230/400V. α) Σωστό β) Λάθος

Σκέψη. Το βιβλίο δίνει συγκεκριμένο όριο τάσης για την κατηγορία «καλώδια ενέργειας».

Λύση.

• Τα καλώδια ενέργειας ή ισχύος ορίζονται ως εκείνα ονομαστικής τάσης μεγαλύτερης των 600/1000 V.
• Τα 230/400 V είναι η χαμηλή τάση των συνήθων εσωτερικών εγκαταστάσεων — πολύ κάτω από αυτό το όριο.

Απάντηση. Λάθος (β)

Πρόσεξε:

• Παράδειγμα καλωδίου ενέργειας από το βιβλίο: 12/20 kV, για βιομηχανικές εγκαταστάσεις και σταθμούς παραγωγής/διανομής.

Άσκηση Α.7 — σελ. 84

Εκφώνηση. Τα τηλεφωνικά καλώδια (μέγιστη τάση λειτουργίας 300V) μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τροφοδότηση ηλεκτρικών συσκευών. α) Σωστό β) Λάθος

Σκέψη. Σύγκρινε την τάση λειτουργίας του καλωδίου με την τάση του δικτύου — και σκέψου και τη διατομή.

Λύση.

• Τα τηλεφωνικά καλώδια έχουν ελάχιστη διατομή 0,5 mm² και προορίζονται για τάση ≤ 50 V (σημάνσεις, κυκλώματα ελέγχου).
• Το δίκτυο τροφοδότησης συσκευών είναι 230/400 V και απαιτεί κατάλληλη μόνωση και διατομή για το ρεύμα φορτίου.
• Η χρήση τους για τροφοδότηση συσκευών θα οδηγούσε σε υπερθέρμανση και πυρκαγιά.

Απάντηση. Λάθος (β)

Πρόσεξε:

• Κάθε καλώδιο έχει δύο ταυτόχρονους περιορισμούς: την τάση (μόνωση) και το ρεύμα (διατομή). Η παράβαση οποιουδήποτε είναι επικίνδυνη.

Άσκηση Α.8 — σελ. 84

Εκφώνηση. Το καλώδιο A05VV-U (ΝΥΜ(re)) μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε σταθερές εγκαταστάσεις, σε ξηρούς ή υγρούς χώρους. α) Σωστό β) Λάθος

Σκέψη. Το NYM είναι το κλασικό καλώδιο εσωτερικών εγκαταστάσεων — θυμήσου πού τοποθετείται.

Λύση.

• Το A05VV-U (NYM) είναι πολυπολικό καλώδιο με μόνωση PVC και μανδύα PVC.
• Ο μανδύας του δίνει προστασία που επιτρέπει χρήση σε σταθερές εγκαταστάσεις, τόσο σε ξηρούς όσο και σε υγρούς χώρους.
• Το κατάληξη -U δηλώνει μονόκλωνο αγωγό, άρα προορίζεται για σταθερή τοποθέτηση.

Απάντηση. Σωστό (α)

Πρόσεξε:

• «Σταθερή εγκατάσταση» σημαίνει ότι δεν μετακινείται — γι' αυτό ταιριάζει ο μονόκλωνος αγωγός, που δεν χρειάζεται ευκαμψία.

Άσκηση Α.9 — σελ. 85

Εκφώνηση. Τα μονοπολικά καλώδια φέρουν μανδύα. α) Σωστό β) Λάθος

Σκέψη. Ο μανδύας είναι η εξωτερική επένδυση πάνω από τους μονωμένους αγωγούς — έχει νόημα μόνο όταν υπάρχουν πολλοί αγωγοί μαζί.

Λύση.

• Το βιβλίο: μονοπολικά (με έναν αγωγό) με μόνωση από PVC — και σταματά εκεί.
• Πολυπολικά (δύο έως έξι αγωγοί): μόνωση των αγωγών και εξωτερική επένδυση (μανδύας) από PVC ή ελαστικό.
• Άρα ο μανδύας χαρακτηρίζει τα πολυπολικά.

Απάντηση. Λάθος (β)

Πρόσεξε:

• Ορισμένα πολυπολικά φέρουν επιπλέον εσωτερική επένδυση — κυρίως τα καλώδια ενέργειας.

Άσκηση Α.10 — σελ. 85

Εκφώνηση. Η ηλεκτρική θωράκιση στα καλώδια ενέργειας προστατεύει το μεταφερόμενο σήμα. α) Σωστό β) Λάθος

Σκέψη. Η θωράκιση κάνει διαφορετική δουλειά ανάλογα με το είδος του καλωδίου. Η πρόταση μπερδεύει τους δύο ρόλους.

Λύση.

• Στα τηλεφωνικά και μεταφοράς δεδομένων: η θωράκιση προστατεύει το μεταφερόμενο σήμα.
• Στα καλώδια ενέργειας: εξομαλύνει το ηλεκτρικό πεδίο, συμβάλλει στην καλύτερη εφαρμογή του μονωτικού και αποτρέπει τον σχηματισμό κενών που θα προκαλούσαν τοπικό ιονισμό.
• Στα καλώδια ενέργειας δεν μεταφέρεται «σήμα» προς προστασία — μεταφέρεται ισχύς.

Απάντηση. Λάθος (β)

Πρόσεξε:

• Ο τοπικός ιονισμός στα κενά είναι πραγματικός κίνδυνος: διαβρώνει σταδιακά τη μόνωση και οδηγεί σε διάτρηση.

Άσκηση Α.11 — σελ. 85

Εκφώνηση. Το καλώδιο A05VV-U (NYM(re)) φέρει ηλεκτρική θωράκιση. α) Σωστό β) Λάθος

Σκέψη. Η θωράκιση δεν είναι γενικό χαρακτηριστικό — μπαίνει μόνο όπου το απαιτεί η χρήση.

Λύση.

• Το βιβλίο: θωράκιση απαιτείται «σε ορισμένα καλώδια, λόγω της ιδιαιτερότητας της χρήσης τους» — τηλεφωνικά, δεδομένων, ενέργειας μέσης/υψηλής τάσης.
• Το NYM είναι απλό καλώδιο εσωτερικών εγκαταστάσεων χαμηλής τάσης: μόνωση PVC και μανδύας PVC, χωρίς θωράκιση.

Απάντηση. Λάθος (β)

Πρόσεξε:

• Η θωράκιση θα αύξανε άσκοπα το κόστος και τη διάμετρο ενός καλωδίου οικιακής χρήσης.

Άσκηση Α.12 — σελ. 85

Εκφώνηση. Η ηλεκτρική θωράκιση κατασκευάζεται από PVC. α) Σωστό β) Λάθος

Σκέψη. Η θωράκιση πρέπει να είναι αγώγιμη για να επιτελέσει τον ρόλο της — το PVC είναι μονωτικό.

Λύση.

• Η ηλεκτρική θωράκιση επιτυγχάνεται με αγωγούς επικασσιτερωμένου χαλκού.
• Το PVC είναι μονωτικό υλικό και χρησιμοποιείται για τη μόνωση και τον μανδύα — όχι για τη θωράκιση.

Απάντηση. Λάθος (β)

Πρόσεξε:

• Λογικός έλεγχος: μια θωράκιση από μονωτικό δεν θα μπορούσε ούτε να εξομαλύνει πεδίο ούτε να προστατεύσει σήμα. Πρέπει να είναι μέταλλο.

Άσκηση Α.13 — σελ. 85

Εκφώνηση. Το καλώδιο H03VV-F (NYLHY) με αγωγούς 2 x 0,75 μπορεί να τροφοδοτήσει μονοφασική κατανάλωση στο σύνηθες δίκτυο 230/400V. α) Σωστό β) Λάθος

Σκέψη. Διάβασε τον κωδικό: το H03 δηλώνει την ονομαστική τάση. Σύγκρινέ την με το δίκτυο.

Λύση.

• Στον κωδικό, το 03 σημαίνει ονομαστική τάση 300/300 V.
• Το σύνηθες δίκτυο είναι 230/400 V — η πολική τάση (400 V) ξεπερνά την ονομαστική αντοχή του καλωδίου.
• Για δίκτυο 230/400 V απαιτείται τουλάχιστον H05 (500 V) και συνήθως H07 (750 V).

Απάντηση. Λάθος (β)

Πρόσεξε:

• Το H03VV-F χρησιμοποιείται σε φορητές συσκευές χαμηλού φορτίου (π.χ. φωτιστικά γραφείου), όχι ως καλώδιο εγκατάστασης.
• Θυμήσου: H03 → 300 V, H05 → 500 V, H07 → 750 V.

Άσκηση Α.14 — σελ. 85

Εκφώνηση. Το πλακέ καλώδιο H03VH-H (NYFAZ) μπορεί να τροφοδοτήσει τριφασική συσκευή. α) Σωστό β) Λάθος

Σκέψη. Δύο ανεξάρτητοι λόγοι το αποκλείουν: ο αριθμός αγωγών και η τάση.

Λύση.

• Το πλακέ NYFAZ έχει δύο αγωγούς. Μια τριφασική συσκευή απαιτεί τουλάχιστον τρεις φάσεις (και συνήθως ουδέτερο και γείωση).
• Επιπλέον, το H03 αντέχει 300 V, ενώ η τριφασική τροφοδοσία έχει πολική τάση 400 V.

Απάντηση. Λάθος (β)

Πρόσεξε:

• Όταν μια πρόταση αποκλείεται από δύο ανεξάρτητους λόγους, ανάφερέ τους και τους δύο στην αιτιολόγηση.

Άσκηση Α.15 — σελ. 85

Εκφώνηση. Ποιο από τα παρακάτω καλώδια είναι εύκαμπτο; α) H07V-U β) H07V-R γ) H07V-K δ) H05V-U

Σκέψη. Το τελευταίο γράμμα του κωδικού δηλώνει τη μορφή του αγωγού — εκεί κρύβεται η ευκαμψία.

Λύση.

• -U: μονόκλωνος (solid) — άκαμπτος, για σταθερές εγκαταστάσεις.
• -R: πολύκλωνος κυκλικός (stranded) — ελαφρώς εύκαμπτος.
• -K: εύκαμπτος αγωγός για σταθερή εγκατάσταση (λεπτοπολύκλωνος).
• -F: υπερεύκαμπτος, για κινητές συσκευές.

Απάντηση. Σωστό το γ) H07V-K.

Πρόσεξε:

• Τα α, β, δ έχουν καταλήξεις -U και -R, που δηλώνουν μονόκλωνο και πολύκλωνο κυκλικό.
• Το H07 σε όλες τις επιλογές δηλώνει 750 V — δεν είναι αυτό το διακριτικό εδώ.

Άσκηση Α.16 — σελ. 85

Εκφώνηση. Ποιο από τα παρακάτω σύμβολα στο τέλος ενός καλωδίου δηλώνει ότι το καλώδιο είναι υπερεύκαμπτο; α) -U β) -R γ) -S δ) -F

Σκέψη. Ίδια λογική με την προηγούμενη: η κατάληξη δηλώνει τη μορφή του αγωγού, με αύξουσα σειρά ευκαμψίας.

Λύση.

• -U μονόκλωνος · -R πολύκλωνος κυκλικός · -S πολύκλωνος κυκλικού τομέα · -K εύκαμπτος · -F υπερεύκαμπτος.

Απάντηση. Σωστό το δ) -F.

Πρόσεξε:

• Το -F (flexible) χρησιμοποιείται σε φορητές συσκευές και μπαλαντέζες, όπου το καλώδιο κάμπτεται συνεχώς.

Άσκηση Α.17 — σελ. 86

Εκφώνηση. Ένα μονοπολικό καλώδιο έχει: α) έναν αγωγό β) δύο αγωγούς γ) τρεις αγωγούς δ) τέσσερις αγωγούς

Σκέψη. Το πρόθεμα μονο- το λέει: ένας πόλος, ένας αγωγός.

Λύση.

• Μονοπολικά: με έναν αγωγό, με μόνωση από PVC.
• Πολυπολικά: από δύο έως έξι αγωγούς, με μανδύα.

Απάντηση. Σωστό το α) έναν αγωγό.

Πρόσεξε:

• Συνδυάζεται με την ερώτηση 9: επειδή έχει έναν μόνο αγωγό, το μονοπολικό δεν φέρει μανδύα.

Άσκηση Α.18 — σελ. 86

Εκφώνηση. Η γείωση σε ένα καλώδιο έχει χρώμα: α) κίτρινο β) μπλε ανοικτό γ) μπλε/πράσινο δ) πράσινο/κίτρινο

Σκέψη. Ο χρωματικός κώδικας της γείωσης είναι διεθνώς τυποποιημένος και διχρωμικός — ακριβώς για να μην μπερδεύεται με τίποτε άλλο.

Λύση.

• Η γείωση (προστατευτικός αγωγός) έχει πάντα χρώμα πράσινο/κίτρινο.
• Ο ουδέτερος έχει μπλε ανοικτό.
• Οι φάσεις έχουν καφέ, μαύρο, γκρι.

Απάντηση. Σωστό το δ) πράσινο/κίτρινο.

Πρόσεξε:

• Ο συνδυασμός πράσινο/κίτρινο απαγορεύεται να χρησιμοποιηθεί για οποιονδήποτε άλλο σκοπό — είναι αποκλειστικός της γείωσης. Είναι κανόνας ασφαλείας ζωής.

Άσκηση Α.19 — σελ. 86

Εκφώνηση. Σε σύγχρονη εγκατάσταση τετραπολικού καλωδίου, ποιο χρώμα αγωγού δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα; α) φάση R, καφέ β) φάση S, μαύρο γ) φάση Τ, κόκκινο δ) ουδέτερος Ο, μπλε ανοικτό

Σκέψη. Ζητείται το λάθος. Έλεγξε τα τρία σωστά και μένει ένα.

Λύση.

• Σύγχρονος κώδικας: φάση R → καφέ, φάση S → μαύρο, φάση T → γκρι, ουδέτερος → μπλε ανοικτό.
• Το κόκκινο ανήκει στον παλιό χρωματικό κώδικα και δεν ισχύει σε σύγχρονη εγκατάσταση.

Απάντηση. Σωστό το γ) φάση Τ, κόκκινο — αυτό είναι που δεν ανταποκρίνεται.

Πρόσεξε:

• Πρόσεξε τη διατύπωση: ζητείται ποιο ΔΕΝ ισχύει. Είναι εύκολο να απαντήσεις ανάποδα.
• Σε παλιές εγκαταστάσεις θα συναντήσεις όντως κόκκινο — γι' αυτό η ερώτηση λέει ρητά «σύγχρονη».

Άσκηση Α.20 — σελ. 86

Εκφώνηση. Αν υπερβούμε τη μέγιστη επιτρεπόμενη ένταση ενός αγωγού: α) φθείρονται οι μονώσεις β) δημιουργούνται βραχυκυκλώματα γ) προκαλούνται πυρκαγιές δ) συμβαίνουν όλα τα παραπάνω

Σκέψη. Το βιβλίο απαριθμεί τις συνέπειες σε αλυσίδα — η μία οδηγεί στην επόμενη.

Λύση.

• «Αν το όριο ξεπεραστεί, φθείρονται οι μονώσεις των αγωγών, δημιουργούνται βραχυκυκλώματα και προκαλούνται πυρκαγιές».
• Η αιτία είναι το φαινόμενο Τζάουλ: \(Q = I^2 R t\) — υπερβολικό ρεύμα, υπερβολική θερμότητα.

Απάντηση. Σωστό το δ) συμβαίνουν όλα τα παραπάνω.

Πρόσεξε:

• Η σειρά έχει σημασία: πρώτα φθείρεται η μόνωση, μετά έρχεται το βραχυκύκλωμα και τέλος η πυρκαγιά. Δεν είναι τρία ανεξάρτητα ενδεχόμενα.

Άσκηση Α.21 — σελ. 86

Εκφώνηση. Σε ποια περίπτωση από τις παρακάτω, για το ίδιο καλώδιο, η μέγιστη επιτρεπόμενη ένταση λαμβάνει τη χαμηλότερη τιμή; α) μέσα σε εντοιχισμένο σωλήνα διαμερίσματος β) στον αέρα γ) στο έδαφος

Σκέψη. Το κριτήριο είναι ένα: πόσο εύκολα απάγεται η θερμότητα. Όσο χειρότερη η ψύξη, τόσο μικρότερο το επιτρεπόμενο ρεύμα.

Λύση.

• Εντοιχισμένος σωλήνας: το καλώδιο περιβάλλεται από ακίνητο αέρα μέσα σε σωλήνα, μέσα σε τοίχο — χειρότερη ψύξη.
• Στον αέρα: ελεύθερη κυκλοφορία αέρα γύρω από το καλώδιο — καλύτερη ψύξη.
• Στο έδαφος: το χώμα απάγει αποτελεσματικά τη θερμότητα — η καλύτερη ψύξη.

Απάντηση. Σωστό το α) μέσα σε εντοιχισμένο σωλήνα διαμερίσματος.

Πρόσεξε:

• Το επιβεβαιώνει και ο πίνακας του βιβλίου: για 4 mm² οι τιμές είναι 65/45 A στο έδαφος έναντι πολύ χαμηλότερων μέσα σε σωλήνα.
• Γι' αυτό οι «συνθήκες τοποθέτησης» είναι ένας από τους τρεις παράγοντες που καθορίζουν το όριο.

Άσκηση Α.22 — σελ. 87

Εκφώνηση. Δύο μονοπολικά καλώδια H07V-R διατομής 4mm² διέρχονται μέσα από σωλήνα σε θερμοκρασία περιβάλλοντος 25°C. Η μέγιστη επιτρεπόμενη έντασή τους είναι: α) 21Α β) 27Α γ) 36Α δ) 45Α

Σκέψη. Ανάγνωση πίνακα. Δύο πράγματα πρέπει να ταιριάξεις: τη διατομή (γραμμή) και την Ομάδα τοποθέτησης (στήλη). Η θερμοκρασία 25 °C είναι ήδη η βάση του πίνακα.

Λύση.

• Ο Πίνακας 2.3α ισχύει για θερμοκρασία περιβάλλοντος 25 °C και μέγιστη θερμοκρασία αγωγού 60 °C — άρα δεν χρειάζεται διόρθωση.
• Μονωμένοι αγωγοί μέσα σε σωλήνα ανήκουν στην 1η Ομάδα.
• Στη γραμμή 4 mm² ο πίνακας δίνει: 1η Ομάδα 27 A, 2η Ομάδα 36 A, 3η Ομάδα 45 A.

Απάντηση. Σωστό το β) 27 A.

Πρόσεξε:

• Οι λάθος επιλογές δεν είναι τυχαίες: το 36 και το 45 είναι οι τιμές των άλλων δύο Ομάδων της ίδιας γραμμής — τιμωρούν το λάθος στήλης. Το 21 είναι η τιμή της 1ης Ομάδας για 2,5 mm² — τιμωρεί το λάθος γραμμής.
• Αν η θερμοκρασία περιβάλλοντος ήταν διαφορετική από 25 °C, θα χρειαζόταν συντελεστής διόρθωσης.

Άσκηση Α.23 — σελ. 87

Εκφώνηση. Ποια από τις παρακάτω διατομές δεν είναι τυποποιημένη; α) 1,5 mm² β) 2,5 mm² γ) 4 mm² δ) 5 mm²

Σκέψη. Μάθε τη σειρά των τυποποιημένων διατομών απ' έξω — επανέρχεται συνεχώς.

Λύση.

• Τυποποιημένες διατομές: 1 · 1,5 · 2,5 · 4 · 6 · 10 · 16 · 25 · 35 · 50 … mm².
• Η τιμή 5 mm² δεν ανήκει στη σειρά.

Απάντηση. Σωστό το δ) 5 mm².

Πρόσεξε:

• Η σειρά δεν είναι αυθαίρετη: κάθε επόμενη τιμή είναι περίπου 1,5 φορά η προηγούμενη, ώστε να καλύπτεται όλο το φάσμα με λίγους τύπους.

Άσκηση Α.24 — σελ. 87

Εκφώνηση. Ποια από τις παρακάτω διατομές δεν είναι τυποποιημένη; α) 6 mm² β) 10 mm² γ) 14 mm² δ) 16 mm²

Σκέψη. Ίδια λογική με την προηγούμενη, στο επόμενο τμήμα της σειράς.

Λύση.

• Μετά το 10 ακολουθεί το 16 — δεν υπάρχει ενδιάμεση τυποποιημένη τιμή.
• Η τιμή 14 mm² δεν ανήκει στη σειρά.

Απάντηση. Σωστό το γ) 14 mm².

Πρόσεξε:

• Το 14 είναι εύλογο «στο μάτι» ακριβώς επειδή πέφτει ανάμεσα στο 10 και το 16 — γι' αυτό είναι καλή παγίδα.

Άσκηση Α.25 — σελ. 87

Εκφώνηση. Για την τροφοδότηση ενός λαμπτήρα, η μικρότερη αποδεκτή διατομή είναι: α) 0,5 mm² β) 0,75 mm² γ) 1,5 mm² δ) 2,5 mm²

Σκέψη. Πήγαινε στον Πίνακα 2.4α των ελάχιστων διατομών και βρες τη γραμμή που αναφέρει ρητά τους λαμπτήρες.

Λύση.

• Ο Πίνακας 2.4α ορίζει: κρεμαστός αγωγός 0,75 mm² — «για την τροφοδότηση ξεχωριστών λαμπτήρων και ηλεκτρικών συσκευών».
• Το 0,5 mm² αφορά τάση ≤ 50 V (τηλεφωνικά, σημάνσεις, κυκλώματα ελέγχου).
• Το 1,5 mm² αφορά ξεχωριστές συσκευές φωτισμού ή λήψεις πριζών < 16 A.

Απάντηση. Σωστό το β) 0,75 mm².

Πρόσεξε:

• Πρόσεξε τη διάκριση: κρεμαστός αγωγός προς τον λαμπτήρα (0,75) είναι άλλο από γραμμή φωτισμού (1,5). Η ερώτηση αφορά το πρώτο.

Ομάδα Β — σελ. 88

Άσκηση Β.1 — σελ. 88

Εκφώνηση. Ποια μαθηματική σχέση συνδέει τη διατομή ενός αγωγού με τη διάμετρό του;

Σκέψη. Ξεκίνα από τον γυμνό μονόκλωνο (απλός κύκλος) και επέκτεινε στον πολύκλωνο, όπου η συνολική διατομή είναι το άθροισμα των επιμέρους κλώνων.

Λύση.

• Γυμνός μονόκλωνος αγωγός: η διατομή είναι κύκλος, άρα \(S = \dfrac{\pi d^2}{4}\).
• Λύνοντας ως προς τη διάμετρο: \(d = 2\sqrt{\dfrac{S}{\pi}}\)
• Γυμνός πολύκλωνος αγωγός: αν \(n\) είναι ο αριθμός των κλώνων και \(d\) η διάμετρος κάθε κλώνου, τότε \(S \approx \dfrac{n \pi d^2}{4}\).
• Η συνολική διάμετρος του πολύκλωνου δίνεται από \(d_{\pi} = 2\sqrt{\dfrac{S}{\pi}}\) (με \(\pi = 3{,}14\), S σε mm², d σε mm).
• Μονωμένοι αγωγοί: στη διάμετρο προστίθεται και το πάχος της μόνωσης σε mm.

Απάντηση. Για γυμνό μονόκλωνο: \(S = \dfrac{\pi d^2}{4}\), άρα \(d = 2\sqrt{S/\pi}\). Για πολύκλωνο ισχύει το ίδιο με τη συνολική διατομή, ενώ στους μονωμένους αγωγούς προστίθεται το πάχος της μόνωσης.

Πρόσεξε:

• Πρόσεξε τη διάκριση: στον πολύκλωνο το \(d\) του τύπου \(S = n\pi d^2/4\) είναι η διάμετρος ενός κλώνου, όχι όλου του αγωγού.
• Η ηλεκτρική διατομή (άθροισμα των κλώνων) είναι μικρότερη από την γεωμετρική επιφάνεια του κύκλου που περικλείει τον αγωγό, γιατί ανάμεσα στους κλώνους υπάρχουν κενά — γι' αυτό ο τύπος γράφεται με \(\approx\).
• Στην πράξη ζητάμε πάντα τη διατομή (mm²), όχι τη διάμετρο — είναι το κυριότερο χαρακτηριστικό του αγωγού.

Άσκηση Β.2 — σελ. 88

Εκφώνηση. Κατά κανόνα, το μήκος των υπερεύκαμπτων καλωδίων για την τροφοδότηση φορητών λαμπτήρων ή συσκευών δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 5 μέτρα. Σε περίπτωση που απαιτείται το μήκος της τροφοδότησης να ξεπερνά τα 5 μέτρα, ποια λύση προτείνετε;

Σκέψη. Ρώτα γιατί υπάρχει το όριο των 5 μέτρων: μεγαλύτερο μήκος σημαίνει μεγαλύτερη πτώση τάσης και μηχανική καταπόνηση του εύκαμπτου καλωδίου. Η λύση πρέπει να αντιμετωπίζει την αιτία, όχι να παρακάμπτει τον κανόνα.

Λύση.

• Το όριο των 5 m υπάρχει γιατί το υπερεύκαμπτο καλώδιο (κατάληξη -F) έχει μικρή διατομή και είναι εκτεθειμένο σε μηχανική καταπόνηση — σε μεγάλα μήκη αυξάνονται η πτώση τάσης και ο κίνδυνος φθοράς.
• Η ενδεδειγμένη λύση: να μεταφερθεί η πρίζα πιο κοντά στη συσκευή, δηλαδή να επεκταθεί η σταθερή εγκατάσταση με κατάλληλο καλώδιο (π.χ. NYM) και να τοποθετηθεί νέο σημείο λήψης.
• Έτσι το εύκαμπτο τμήμα παραμένει κάτω από 5 m και η υπόλοιπη διαδρομή καλύπτεται από σταθερή εγκατάσταση, που είναι κατασκευασμένη γι' αυτόν τον σκοπό.

Απάντηση. Δεν επιμηκύνουμε το εύκαμπτο καλώδιο: επεκτείνουμε τη σταθερή εγκατάσταση και τοποθετούμε νέα πρίζα πλησιέστερα στη συσκευή, ώστε το υπερεύκαμπτο τμήμα να παραμείνει κάτω από 5 μέτρα.

Πρόσεξε:

• Η χρήση μπαλαντέζας ή πολύπριζου σε σειρά για να καλυφθεί η απόσταση είναι ακριβώς αυτό που ο κανόνας θέλει να αποτρέψει.
• Αν για οποιονδήποτε λόγο απαιτηθεί μεγαλύτερο μήκος εύκαμπτου, πρέπει να αυξηθεί η διατομή ώστε η πτώση τάσης να παραμείνει εντός ορίων.