(Πηγή: Βιβλίο Μαθητή, Πληροφορική Α΄ Γυμνασίου, Κεφάλαιο 4 «ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ», Δραστηριότητα του §4.6, σελ. 41. Η εκφώνηση είναι αυτούσια από το σχολικό βιβλίο. Πρόκειται για δραστηριότητα προσωπικού/σχολικού χαρακτήρα (παρατήρηση στον δικό σου υπολογιστή) — η απάντηση δίνεται ως δειγματική/ενδεικτική, μαζί με τα κριτήρια/τη μεθοδολογία που πρέπει να εφαρμόσει κάθε μαθητής στον δικό του υπολογιστή. Ελέγχθηκε ολόκληρο το κεφάλαιο §4.1-4.6 και δεν βρέθηκε καμία άλλη Δραστηριότητα.)
Δραστηριότητες
Δραστηριότητα 1 (σελ. 41, §4.6 Αρχεία και φάκελοι)
- Το λειτουργικό σύστημα που χρησιμοποιείτε στον υπολογιστή του σχολικού σας εργαστηρίου είναι δικτυοκεντρικό; Δικαιολογήστε την απάντησή σας.
- Ποιο λειτουργικό σύστημα χρησιμοποιείται στον υπολογιστή σας; Βρείτε την έκδοσή του.
Σκέψη / Μεθοδολογία: Η δραστηριότητα είναι προσωπικού/τοπικού χαρακτήρα: ζητά να παρατηρήσει ο μαθητής τον δικό του υπολογιστή (στο σχολικό εργαστήριο και στο σπίτι) και να εφαρμόσει όσα διδάχθηκε στην §4.4.2 για τη διάκριση δικτυοκεντρικών λειτουργικών συστημάτων (Network O.S., «τρέχουν» σε server, διαχειρίζονται πολλούς χρήστες/αρχεία/υπηρεσίες με κεντρικές πολιτικές ασφάλειας) από τα λειτουργικά συστήματα υπολογιστή-πελάτη (Client, για ατομική χρήση σε έναν σταθμό εργασίας). Δεν υπάρχει μία καθολικά σωστή απάντηση, αφού εξαρτάται από το συγκεκριμένο σχολείο/υπολογιστή· δίνουμε ρεαλιστική δειγματική απάντηση με τα κριτήρια που πρέπει να εφαρμόσει κάθε μαθητής, καθώς και τον τρόπο εύρεσης της έκδοσης του λειτουργικού συστήματος στα πιο συνηθισμένα συστήματα.
Λύση:
- Ερώτημα 1 — κριτήρια: Ένα λειτουργικό σύστημα θεωρείται δικτυοκεντρικό (Network O.S.) όταν «τρέχει» σε έναν κεντρικό εξυπηρετητή (server), διαχειρίζεται κεντρικά πολλούς χρήστες/λογαριασμούς, κοινόχρηστα αρχεία και εφαρμογές, και εφαρμόζει ενιαίες πολιτικές ασφάλειας (π.χ. Windows Server, διανομές Linux/UNIX σε ρόλο server). Αντίθετα, το λειτουργικό σύστημα ενός απλού σταθμού εργασίας (π.χ. Windows 10/11 Home ή Pro σε desktop, ChromeOS, Ubuntu Desktop) εξυπηρετεί έναν χρήστη τη φορά και δεν παρέχει κεντρικές υπηρεσίες δικτύου — είναι λειτουργικό σύστημα «πελάτη» (Client).
- Ερώτημα 1 — δειγματική εφαρμογή: Στα περισσότερα σχολικά εργαστήρια Πληροφορικής οι μαθητικοί σταθμοί εργασίας τρέχουν μια κοινή έκδοση Windows (π.χ. Windows 10/11 Pro ή Education) — δηλαδή λειτουργικό σύστημα πελάτη, ΟΧΙ δικτυοκεντρικό, ακόμη κι αν οι υπολογιστές είναι συνδεδεμένοι σε τοπικό δίκτυο και μοιράζονται εκτυπωτή/Διαδίκτυο. Το εργαστήριο θα είχε δικτυοκεντρικό λειτουργικό σύστημα μόνο αν υπήρχε ξεχωριστός εξυπηρετητής (π.χ. Windows Server) που να διαχειρίζεται κεντρικά τους λογαριασμούς χρηστών, τα κοινόχρηστα αρχεία και τις πολιτικές ασφάλειας όλου του εργαστηρίου.
- Ερώτημα 2 — εύρεση λειτουργικού συστήματος & έκδοσης: Windows → Ρυθμίσεις (Settings) > Σύστημα > Πληροφορίες συστήματος (About), όπου εμφανίζονται το όνομα (π.χ. «Windows 11 Home»), η έκδοση (π.χ. «23H2») και ο αριθμός δόμησης (build). macOS → μενού Apple > «Σχετικά με αυτόν τον Mac», π.χ. «macOS Sonoma 14.5». Linux → εντολή
lsb_release -a ή cat /etc/os-release στο τερματικό, π.χ. «Ubuntu 24.04 LTS». Android → Ρυθμίσεις > Σχετικά με το τηλέφωνο > Έκδοση Android. iOS/iPadOS → Ρυθμίσεις > Γενικά > Πληροφορίες, πεδίο «Έκδοση».
- Ερώτημα 2 — δειγματική απάντηση: Ο προσωπικός μου υπολογιστής (φορητός) τρέχει Windows 11 Home, έκδοση 23H2 (η ακριβής έκδοση φαίνεται στις Ρυθμίσεις > Σύστημα > Πληροφορίες συστήματος).
Απάντηση (ενδεικτική):
- Όχι, το λειτουργικό σύστημα του σχολικού εργαστηρίου συνήθως ΔΕΝ είναι δικτυοκεντρικό αλλά λειτουργικό σύστημα πελάτη (π.χ. Windows 10/11 σε κάθε σταθμό εργασίας): κάθε υπολογιστής εξυπηρετεί έναν χρήστη τη φορά και δεν παρέχει ο ίδιος κεντρικές υπηρεσίες διαχείρισης χρηστών/αρχείων σε άλλους υπολογιστές του δικτύου· θα ήταν δικτυοκεντρικό μόνο αν υπήρχε ξεχωριστός server (π.χ. Windows Server) που να διαχειρίζεται κεντρικά όλο το εργαστήριο. (Η απάντηση κάθε μαθητή πρέπει να στηρίζεται στην πραγματική διάταξη του δικού του εργαστηρίου.)
- Παράδειγμα: ο υπολογιστής μου τρέχει Windows 11 Home, έκδοση 23H2. Η έκδοση βρίσκεται από τις Ρυθμίσεις > Σύστημα > Πληροφορίες συστήματος (σε macOS: μενού Apple > Σχετικά με αυτόν τον Mac· σε Linux:
lsb_release -a· σε κινητό: Ρυθμίσεις > Σχετικά με τη συσκευή). (Η απάντηση κάθε μαθητή αφορά τον δικό του πραγματικό υπολογιστή/κινητό.)
Πρόσεξε:
- Το να είναι ένας υπολογιστής «συνδεδεμένος σε δίκτυο» (π.χ. στο σχολικό LAN ή στο Διαδίκτυο) δεν τον κάνει αυτόματα δικτυοκεντρικό· η διάκριση Network O.S./Client O.S. αφορά αν το ίδιο το λειτουργικό σύστημα παρέχει κεντρικές υπηρεσίες διαχείρισης πολλών χρηστών σε ρόλο εξυπηρετητή, όχι απλώς αν έχει πρόσβαση σε δίκτυο.
- Η ερώτηση 2 έχει μοναδική σωστή απάντηση ΜΟΝΟ για τον συγκεκριμένο υπολογιστή/κινητό κάθε μαθητή· η δειγματική απάντηση εδώ δείχνει τη μεθοδολογία εύρεσης, όχι μια καθολική τιμή.