Λύσεις — Κεφάλαιο 7: Βιολογική καλλιέργεια πολυετών φυτών (σελ. 269-270) – ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 7: Βιολογική καλλιέργεια πολυετών φυτών (σελ. 269-270)

Λύσεις των 14 ερωτήσεων του κεφαλαίου 7 (τροφοπενίες Κ-Ca ελιάς, πυρηνοτρήτης-λεκάνιο-καρκίνος, πρόγραμμα δακοπροστασίας, κρέμασμα δακοπαγίδων, εγκατάσταση και λίπανση αμπελιού, ασθένειες-ευδεμίδα αμπελιού, κλάδεμα εσπεριδοειδών, εχθροί εσπεριδοειδών, σχέδιο λίπανσης μηλεώνα, φουζικλάδιο-καρπόκαψα, βακτηριακό κάψιμο αχλαδιάς, φροντίδες ροδακινιάς, εξώασκος-σάρκα).

Ερώτηση 1 — Τροφοπενία καλίου και ασβεστίου στην ελιά

Ερώτηση: Να αναφέρετε τον τρόπο αντιμετώπισης τροφοπενίας Κ και Ca σε βιολογική καλλιέργεια ελιάς.

Απάντηση:

• Η βασική φροντίδα γονιμότητας στον ελαιώνα είναι η χλωρή λίπανση με ψυχανθή και η οργανική λίπανση με κοπριές-κοπροχώματα (10-15 kg κοπριάς για δέντρα με 2-3 kg λάδι, 30-50 kg για 5-10 kg λάδι). Για τις ειδικές ανάγκες (σελ. 224): Κάλιο (Κ): είναι πολύ σημαντικό στοιχείο για την ελιά. Αν οι αναλύσεις (εδάφους, φυλλοδιαγνωστική) δείξουν ότι οι μέθοδοι οργανικής λίπανσης δεν εξασφαλίζουν τις αναγκαίες ποσότητες καλίου, γίνεται προσθήκη φυσικών καλιούχων πετρωμάτων στο έδαφος (χωρίς χημική επεξεργασία — π.χ. θειικό κάλιο με άλατα μαγνησίου 22-30 % Κ, κεφ. 4)· σημαντικές ποσότητες καλίου περιέχει επίσης η στάχτη από ξύλα (8-15 % Κ) — και, από το κεφ. 4, το καλιούχο υπόλειμμα ζαχαροβιομηχανίας (βινάσση, 40 %). Ασβέστιο (Ca): αν λείψει το ασβέστιο, ή αν θέλουμε να ανεβάσουμε το pH του εδάφους, προστίθεται ανθρακικό ασβέστιο (μαρμαρόσκονη) ή σβησμένος ή άσβηστος ασβέστης σε σκόνη (και δολομίτης, που δίνει και μαγνήσιο)· η επάρκεια σε ασβέστιο και κάλιο (με ασβέστωση των όξινων εδαφών) είναι και προληπτικό μέτρο κατά του βερτιτσιλλίου (σελ. 226). Συμπληρωματικά: μαγνήσιο → κιζερίτης (θειικό μαγνήσιο)· βόριο (πολύ συνηθισμένη τροφοπενία της ελιάς) → βόρακας 70-200 g/δέντρο ανάλογα με το μέγεθος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κάλιο: αν οι αναλύσεις δείξουν ανεπάρκεια της οργανικής λίπανσης, προσθήκη φυσικών καλιούχων πετρωμάτων και στάχτης ξύλων. Ασβέστιο (ή άνοδος pH): ανθρακικό ασβέστιο-μαρμαρόσκονη ή σκόνη σβησμένου/άσβηστου ασβέστη (και δολομίτης)· η επάρκεια Ca-K προλαμβάνει και το βερτιτσίλλιο. Συμπληρωματικά Mg με κιζερίτη, B με βόρακα 70-200 g/δέντρο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κ και Ca με τα υλικά της σελ. 224.

Ερώτηση 2 — Πυρηνοτρήτης, λεκάνιο και καρκίνος της ελιάς

Ερώτηση: Να προτείνετε τρόπο αντιμετώπισης του πυρηνοτρήτη, λεκανίου και καρκίνου, σε βιολογική καλλιέργεια ελιάς.

Απάντηση:

• Πυρηνοτρήτης (σελ. 232): μικρό λεπιδόπτερο με 3 γενιές τον χρόνο — φυλλόβια, ανθόβια και καρπόβια — ανάλογα με το μέρος όπου αναπτύσσεται η προνύμφη. Ζημιές κάνει η ανθόβια (τρώει το άνθος) και κυρίως η καρπόβια (η προνύμφη αναπτύσσεται μέσα στον καρπό, κατατρώει τον πυρήνα και προκαλεί την πτώση του). Αντιμετώπιση: ψεκασμός με βάκιλο Θουριγγίας (Bt) στην ανθόβια γενιά, μόλις αρχίζουν να ανοίγουν τα άνθη της ελιάς (παρακολούθηση πτήσεων με παγίδα φερομόνης — Εικόνα 7.6). Λεκάνιο και άλλες ψώρες (σελ. 232-233): μικρά κοκκοειδή που προσκολλώνται σε φύλλα, κλαδάκια και καρπούς, ρουφούν χυμούς, αναπτύσσουν προστατευτικό καβούκι, εξασθενούν το δέντρο και παράγουν μελιτώματα πάνω στα οποία αναπτύσσεται ο μύκητας της καπνιάς («μαυρίλα»). Αντιμετώπιση: α) προληπτικά — κλάδεμα και καθάρισμα της κόμης για καλό φωτισμό και αερισμό· β) θεραπευτικά — ψεκασμός με παραφινέλαιο την εποχή που βγαίνει η καινούργια γενιά. Καρκίνος (σελ. 226): βακτήριο που προκαλεί εξογκώματα στα κλαδιά και εισχωρεί στο δέντρο από πληγές (οι λιανολιές είναι πιο ευαίσθητες). Αντιμετώπιση (προληπτική): αποφεύγουμε τη δημιουργία πληγών στα δέντρα, αποφεύγουμε να ραβδίζουμε με υγρό καιρό, ψεκάζουμε με βορδιγάλειο πολτό μετά τον ραβδισμό (συγκομιδή), καθαρίζουμε με ξηρό καιρό τα κλαδιά που έχουν έλκη (και τα καίμε).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πυρηνοτρήτης: Bt στην ανθόβια γενιά, μόλις ανοίγουν τα άνθη. Λεκάνιο-ψώρες: πρόληψη με κλάδεμα-καθάρισμα κόμης (φωτισμός-αερισμός), θεραπεία με παραφινέλαιο στην έξοδο της νέας γενιάς. Καρκίνος (βακτήριο από πληγές): αποφυγή πληγών, όχι ράβδισμα με υγρό καιρό, βορδιγάλειος μετά τον ραβδισμό, καθάρισμα ελκών με ξηρό καιρό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τρεις εχθροί → βιολογία + μέτρα.

Ερώτηση 3 — Πρόγραμμα δακοπροστασίας

Ερώτηση: Να καταστρώσετε ένα σωστό πρόγραμμα δακοπροστασίας, χρησιμοποιώντας τα μέσα που γνωρίζετε.

Απάντηση:

• Ο εχθρός (σελ. 227-228): ο δάκος είναι η σημαντικότερη απειλή της ελιάς — μικρή μύγα που γεννά στην επιφάνεια του καρπού, η κάμπια τρώει τον καρπό → πτώση, ζημιά ποσοτική και ποιοτική· ευνοείται από 24-28 °C και σχετική υγρασία 65-70 %, 5-6+ γενιές στον νότο. Α. Προληπτικά-καλλιεργητικά μέτρα: 1. στις ποτιστικές ελιές προσοχή στο πότισμα — όχι υψηλή ατμοσφαιρική υγρασία: σταλακτήρες και όχι μπεκ, όχι τρύπια λάστιχα, όχι λιμνάσματα· όχι κατάχρηση νερού (οι πολύ χυμώδεις καρποί είναι πιο ευπρόσβλητοι — δεν πειράζει να συρρικνωθούν στο τέλος του καλοκαιριού)· 2. ζώνες άγριας βλάστησης ανάμεσα στα ελαιόδεντρα (φυτικοί φράχτες, ακονυζιές), όπου φωλιάζουν ωφέλιμα και παράσιτα του δάκου. Β. Άμεση αντιμετώπιση — μαζική παγίδευση (η κυριότερη μέθοδος στην Ελλάδα): 1. Επιλογή παγίδων — αυτοσχέδιες (πλαστικά μπουκάλια/σακούλες με νερό + ελκυστικό: αμμωνιακά άλατα ή υδρολυμένη πρωτεΐνη 2-4 % και βόρακας 1-2 %· Εργαστήριο 2: 0,2 kg αμμωνιακά ή 0,4 kg πρωτεΐνη + 0,2 kg βόρακας σε 10 kg νερό, ο βόρακας ως συντηρητικό) ή εμπορίου: τύπου McPhail (τα ακμαία πνίγονται σε κλειστό χώρο, χρειάζονται έλεγχο-ξαναγέμισμα) και τύπου φακέλου (ελκυστικό + εντομοκτόνο ή κόλλα εξωτερικά, ίσως φερομόνη φύλου για τα αρσενικά, μιας χρήσης)· κριτήρια: αποτελεσματικότητα, ζημιά σε ωφέλιμα (χρύσοπες), κόστος εργατικών, κόστος αγοράς-επαναχρησιμοποίηση. 2. Κρέμασμα (ερώτηση 4): βορινή δροσερή πλευρά, μέση του ύψους της κόμης, ελεύθερη αιώρηση· νότια όταν ψυχράνει· πυκνότητα από 1/4 δέντρα ως 2/δέντρο, μέσος όρος 1 ανά 2 δέντρα, μεγαλύτερη στις εστίες και στα περιφερειακά δέντρα («φράγμα» — και μια σειρά στο γειτονικό κτήμα, αραιότερα στο κέντρο)· χωρίς αμπούλες φερομόνης στις 2-3 περιφερειακές σειρές· και σε άλλα δέντρα αν χρειάζεται. 3. Χρονισμός: έγκαιρη τοποθέτηση, ακόμη και από την άνοιξη στις δακόπληκτες νότιες περιοχές (Κρήτη), για την ανοιξιάτικη «θεμελιωτική» γενιά — εναλλακτικά ψεκασμός με επιτρεπόμενα· περιοδικός έλεγχος και ανανέωση του ελκυστικού. 4. Κλίμακα: εφαρμογή σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερη περιοχή — τα πολύ μικρά αγροτεμάχια δεν προστατεύονται μόνο με παγίδες αν δεν υπάρχουν και στα γειτονικά. Γ. Συμπληρωματικά: σε δύσκολες συνθήκες (εστίες, ευαίσθητες ποικιλίες) δολωματικοί ψεκασμοί με φυτικά εντομοκτόνα (ροτενόνη, πύρεθρο). Δ. Γενικό πλαίσιο: παρακολούθηση του πληθυσμού με παγίδες (monitoring, κεφ. 5), υγιή-όχι υπερλιπασμένα δέντρα, κλάδεμα για αερισμό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρόληψη: σταλακτήρες αντί μπεκ, όχι υγρασία-λιμνάσματα, όχι κατάχρηση νερού, ζώνες άγριας βλάστησης-φράχτες για ωφέλιμα. Άμεσα: μαζική παγίδευση — αυτοσχέδιες (αμμωνιακά/πρωτεΐνη 2-4 % + βόρακας 1-2 %) ή McPhail/φακέλου (κριτήρια: αποτελεσματικότητα, ωφέλιμα, κόστος)· κρέμασμα βορινά, μέση κόμης, ελεύθερα (νότια στο κρύο)· 1 ανά 2 δέντρα, πυκνότερα σε εστίες-περιφέρεια· έγκαιρα από την άνοιξη για τη θεμελιωτική γενιά· σε μεγάλη περιοχή· συμπληρωματικά δολωματικοί ψεκασμοί ροτενόνη-πύρεθρο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δομημένο πρόγραμμα: πρόληψη → παγίδες (τύπος, κρέμασμα, πυκνότητα, χρόνος, κλίμακα) → συμπληρωματικά.

Ερώτηση 4 — Πώς κρεμάμε τις δακοπαγίδες

Ερώτηση: Να αιτιολογήσετε τον τρόπο που θα κρεμάσετε τις δακοπαγίδες.

Απάντηση:

• Οδηγίες και επισημάνσεις (σελ. 230-231, Εργαστήριο 2 σελ. 268-269): 1. Θέση στο δέντρο: οι παγίδες κρεμιούνται στην πιο δροσερή (βορεινή) πλευρά του δέντρου, στη μέση περίπου του ύψους της κόμης, έτσι ώστε να αιωρούνται ελεύθερα — γιατί ο δάκος, όταν η θερμοκρασία είναι υψηλή, αναζητά τη σκιά και τη δροσιά (ευνοείται από 24-28 °C και υγρασία 65-70 %) και κινείται μέσα στην κόμη, ενώ η ελεύθερη αιώρηση επιτρέπει στην οσμή του ελκυστικού να διαχέεται και στα έντομα να προσεγγίζουν από παντού. Όταν ο καιρός ψυχράνει (φθινόπωρο), αντίθετα, κρεμιούνται στη νότια, ζεστή πλευρά, όπου συγκεντρώνεται τότε το έντομο. 2. Πυκνότητα: εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά του ελαιώνα (μέγεθος δέντρων, αποστάσεις), τις ιδιομορφίες της περιοχής (μικροί-μεγάλοι δακοπληθυσμοί, εστίες λόγω υγρασίας), το είδος της παγίδας και την εμπειρία του παραγωγού· από 1 παγίδα στα 4 δέντρα ως 2 παγίδες ανά δέντρο σε μεγάλα δέντρα, κατά μέσο όρο 1 ανά 2 δέντρα· μεγαλύτερη στις εστίες του δακοπληθυσμού. Σε μεγάλα κτήματα η πυκνότητα είναι μεγαλύτερη στα περιφερειακά δέντρα, ώστε να δημιουργείται «φράγμα» στον πληθυσμό που εισέρχεται από έξω — ακόμη και παγίδες σε μια σειρά δέντρων του γειτονικού κτήματος — και έτσι μπορούν να είναι αραιότερες στο κέντρο. Αν οι παγίδες έχουν φερομόνη φύλου (πολύ ισχυρό ελκυστικό), αποφεύγουμε τις αμπούλες στις 2-3 περιφερειακές σειρές, για να μην προσελκύουμε δάκους από τα γειτονικά κτήματα. 3. Μπορούμε να κρεμάσουμε παγίδες και σε άλλα δέντρα εκτός από ελιές, αν κρίνεται σκόπιμο. 4. Πολύ μικρά αγροτεμάχια δύσκολα προστατεύονται μόνο με παγίδες, αν δεν υπάρχουν παγίδες και στα γειτονικά ή άλλη μέθοδος ελέγχου στην περιοχή — η μαζική παγίδευση πετυχαίνει σε μεγάλη περιοχή. 5. Χρόνος: έγκαιρα, ακόμη και από την άνοιξη στις νότιες δακόπληκτες περιοχές, για τη «θεμελιωτική» γενιά· περιοδικός έλεγχος και ανανέωση του υγρού (Εργαστήριο 2: γεμίζουμε με όσο το δυνατόν περισσότερο μείγμα).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Βορινή δροσερή πλευρά, στη μέση της κόμης, με ελεύθερη αιώρηση (ο δάκος ζητά δροσιά όταν κάνει ζέστη, το ελκυστικό διαχέεται)· στο κρύο νότια. Πυκνότητα κατά ελαιώνα-περιοχή-παγίδα-εμπειρία: 1/4 δέντρα ως 2/δέντρο, μέσος όρος 1 ανά 2, περισσότερες στις εστίες και στην περιφέρεια ως «φράγμα» (χωρίς φερομόνη στις 2-3 εξωτερικές σειρές)· και σε άλλα δέντρα· μικρά κτήματα όχι μόνο με παγίδες· έγκαιρα από την άνοιξη, με έλεγχο-ανανέωση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Θέση, πυκνότητα, περιφέρεια-φερομόνη, κλίμακα, χρόνος — με αιτιολόγηση.

Ερώτηση 5 — Εγκατάσταση νέας φυτείας αμπελιού

Ερώτηση: Προκειμένου να εγκαταστήσετε νέα φυτεία αμπελιού τι θα πρέπει να λάβετε υπόψη σας;

Απάντηση:

• Γενικά για κάθε φυτεία (σελ. 221-222): κατεργασία παράλληλα με τις ισοϋψείς και αναβαθμίδες σε μεγάλες κλίσεις (διάβρωση)· τοποθεσία που δεν ευνοεί μυκητολογικές ασθένειες και δεν είναι παγετόπληκτη ή χαλαζόπληκτη· υποκείμενα-ποικιλίες προσαρμοσμένα στις εδαφοκλιματικές συνθήκες· διατήρηση ξερολιθιών-συστάδων αυτοφυών (καταφύγιο ωφέλιμων)· ανάλυση εδάφους πριν την εγκατάσταση για σωστό πρόγραμμα λίπανσης· δυνατότητα συνδυασμού με κτηνοτροφία. Ειδικά για το αμπέλι (σελ. 233-234): 1. Τοποθεσία-κλίμα: θέσεις που λιάζονται καλά, χωρίς υψηλή ατμοσφαιρική υγρασία (μύκητες), όχι παγετόπληκτες ή χαλαζόπληκτες. 2. Έδαφος: καλύτερα μέσης σύστασης με μικρές πέτρες, αλλά και ελαφρότερα ή συνεκτικότερα αρκεί να στραγγίζουν καλά· pH 6,5-7,5 (γύρω στο ουδέτερο). 3. Ποικιλίες-υποκείμενα: ποικιλίες που ταιριάζουν στις συνθήκες της περιοχής, μπολιασμένες σε αντιφυλλοξηρικά υποκείμενα, υγιή και πιστοποιημένα από το φυτώριο ως απαλλαγμένα από ιούς (οι ιώσεις αντιμετωπίζονται μόνο προληπτικά). 4. Σύστημα φύτευσης και κλαδέματος, αποστάσεις, υποστύλωση: εξαρτώνται από το ανάγλυφο και τη γονιμότητα του εδάφους, την ποικιλία, τη δυνατότητα άρδευσης, τα διαθέσιμα εργατικά χέρια κ.ά. 5. Προετοιμασία του εδάφους: πριν τη φύτευση χλωρή λίπανση με ψυχανθή για 1-2 χρόνια (εμπλουτισμός με άζωτο) ή ενσωμάτωση μεγάλης ποσότητας κοπριάς — 2-4 t αγελαδινής/στρ. — μετά από βαθιά άροση. 6. Προορισμός της παραγωγής: κρασάμπελο (ποιότητα, χαμηλή παραγωγή) ή σταφίδα-επιτραπέζια (μεγαλύτερες ανάγκες θρέψης-πότισμα) — καθορίζει ποικιλία, λίπανση, άρδευση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Γενικά: ισοϋψείς-αναβαθμίδες, όχι θέσεις με μύκητες-παγετό-χαλάζι, προσαρμοσμένα υποκείμενα-ποικιλίες, φράχτες-αυτοφυή, ανάλυση εδάφους. Αμπέλι: ηλιόλουστη θέση χωρίς υγρασία, έδαφος μέσης σύστασης με πετράδια που στραγγίζει, pH 6,5-7,5, ποικιλίες προσαρμοσμένες σε υγιή πιστοποιημένα αντιφυλλοξηρικά υποκείμενα, σύστημα-αποστάσεις-υποστύλωση κατά ανάγλυφο-γονιμότητα-ποικιλία-άρδευση-εργατικά, προετοιμασία με χλωρή λίπανση 1-2 έτη ή 2-4 t κοπριά/στρ. μετά από βαθιά άροση, προορισμός παραγωγής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Γενικές αρχές εγκατάστασης + έξι ειδικά σημεία του αμπελιού.

Ερώτηση 6 — Βασική λίπανση αμπελιού

Ερώτηση: Να αναφέρετε τι περιλαμβάνει η βασική λίπανση σε βιολογική καλλιέργεια αμπελιού.

Απάντηση:

• Βάση της λίπανσης (σελ. 234): τα οργανικά λιπάσματα — χωνεμένη κοπριά, κομπόστ (κοπροχώματα) από φυτικά υπολείμματα (στέμφυλα και λάσπες οινοποιίας, φύλλα ελιάς, φύκια κ.ά.) — σε συνδυασμό με χλωρές λιπάνσεις. Ενδεικτική ποσότητα για εδάφη μέσης γονιμότητας: 200-300 kg/στρ. κοπριά από κότες ή 1,5-2 t χωνεμένη αγελαδινή κοπριά ή αντίστοιχη σε θρεπτικά ποσότητα κομπόστ· τα υλικά ενσωματώνονται το φθινόπωρο. Στόχος: ισορροπημένη λίπανση για την υγεία του αμπελιού και ικανοποιητική ποσότητα-ποιότητα σταφυλιών· στα κρασάμπελα επιδιώκουμε ποιότητα → συγκράτηση της παραγωγής σε χαμηλά επίπεδα (μικρότερη στρεμματική απόδοση από τα άφθονα λιπασμένα)· σταφίδες και επιτραπέζια έχουν πολύ μεγαλύτερες ανάγκες, ειδικά όταν ποτίζονται. Θρεπτικά στοιχεία: το πιο σημαντικό, που το αμπέλι χρειάζεται σε μεγαλύτερες ποσότητες, είναι το κάλιο· μικρότερες ανάγκες σε άζωτο και ακόμη μικρότερες σε φώσφορο. Χλωρές λιπάνσεις: δίνουν άζωτο και οργανική ουσία· κάθε χρόνο παράλληλα με την οργανική λίπανση ή χρόνο παρά χρόνο εναλλάξ· φυτά κυρίως ψυχανθή (βίκος, τριφύλλια) — και σε συνδυασμό με σιτηρά ή άλλες οικογένειες (λαψάνα)· ενσωμάτωση την άνοιξη μόλις αρχίσει η άνθηση — στα ξηροθερμικά κλίματα της Ν. Ελλάδας ίσως νωρίτερα (κίνδυνος ανταγωνισμού για την υγρασία)· καλύτερα με δισκοσβάρνα, αλλιώς φρέζα. Πριν την εγκατάσταση: χλωρή λίπανση 1-2 χρόνια ή 2-4 t κοπριά/στρ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οργανικά λιπάσματα (χωνεμένη κοπριά, κομπόστ από στέμφυλα-λάσπες οινοποιίας-φύλλα ελιάς-φύκια) + χλωρές λιπάνσεις· 200-300 kg/στρ. κοπριά κότας ή 1,5-2 t αγελαδινή ή ισοδύναμο κομπόστ, ενσωμάτωση το φθινόπωρο· ισορροπημένη λίπανση (κρασάμπελα: χαμηλή παραγωγή-ποιότητα· σταφίδα-επιτραπέζια περισσότερα)· κάλιο το κυριότερο, λιγότερο Ν, ελάχιστο P· χλωρή λίπανση με βίκο-τριφύλλια (+ σιτηρά, λαψάνα) κάθε χρόνο ή εναλλάξ, ενσωμάτωση στην άνθηση (νωρίτερα σε ξηροθερμικά) με δισκοσβάρνα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Υλικά, ποσότητες, χρόνος, στόχος, στοιχεία, χλωρή λίπανση.

Ερώτηση 7 — Περονόσπορος, ωίδιο, βοτρύτης και ευδεμίδα στο αμπέλι

Ερώτηση: Να προτείνετε τρόπους αντιμετώπισης του περονόσπορου, του ωιδίου, του βοτρύτη και της ευδεμίδας σε βιολογική καλλιέργεια αμπελιού.

Απάντηση:

• Γενική πρόληψη (σελ. 235): σωστά κλαδέματα χειμερινά και «χλωρά» (κορφολόγημα, ξεφύλλισμα) για φωτισμό και αερισμό της κόμης και των σταφυλιών, ισορροπημένη λίπανση, πότισμα με μέτρο, τακτική παρακολούθηση (αντιμετώπιση στα πρώτα στάδια), «ξεφλούδισμα» του φλοιού την άνοιξη (διαχείμαση παθογόνων). Περονόσπορος (σελ. 236): προσβάλλει φύλλα, πράσινα μέρη, ράγες· υγρός-ζεστός καιρός (βλάστηση 10 cm, > 11 °C, βροχή), «κηλίδες λαδιού» και λευκή μούχλα στην κάτω επιφάνεια. → Προστατευτικά χαλκούχα (βορδιγάλειος πολτός, οξυχλωριούχος χαλκός, υδροξείδιο του χαλκού), με εποχή-συχνότητα κατά θερμοκρασία, υγρασία και στάδιο βλάστησης, σε όσο γίνεται χαμηλές δόσεις χαλκού· εκχύλισμα πολυκομπιού μόνο του ή μαζί με τα χαλκούχα, που μειώνει τις δόσεις χαλκού. Ωίδιο («μπάστρα», «χολέρα», «σύρικας», σελ. 237): αναπτύσσεται και με ξηρό καιρό, αραιή υπόλευκη μούχλα σε πράσινα μέρη-σταφύλια. → Σκονίσματα με θειάφι σε σκόνη ή ψεκάσματα με βρέξιμο θειάφι (δευτερεύουσα δράση και κατά τετρανύχων)· πολυκόμπι μόνο ή με βρέξιμο θειάφι· εκχύλισμα σκόρδου-κρεμμυδιού· προληπτικά ξεφλούδισμα του φλοιού. Βοτρύτης (σελ. 238): γκρίζα μούχλα σε πράσινα μέρη και σταφύλια· ευνοείται από υψηλή υγρασία και από προηγούμενη προσβολή ωιδίου ή ευδεμίδας (μπαίνει από πληγές)· κινδυνεύουν οι πυκνόρραγες ποικιλίες. → Πρόληψη: αερισμός-φωτισμός (κλαδέματα, ξεφύλλισμα), έλεγχος ωιδίου-ευδεμίδας· άμεσα: εμπορικό σκεύασμα βιολογικής αντιμετώπισης με τον μύκητα Trichoderma. Ευδεμίδα («σκουλήκι του αμπελιού», σελ. 239-240): μικρή πεταλούδα που γεννά στα τσαμπιά· το σκουλήκι τρώει ράγες και ανοίγει δρόμο στον βοτρύτη· 1η γενιά στην άνθηση, επόμενες στα σχηματισμένα σταφύλια. → Ψεκασμός με εμπορικό σκεύασμα βακίλου Θουριγγίας για τις κάμπιες κυρίως της 2ης γενιάς (που προσβάλλουν τις ράγες) και ίσως της 3ης· σωστή χρονική στιγμή με παγίδα φερομόνης με κόλλα (1 ανά 20 στρέμματα): 7-10 μέρες μετά την απότομη άνοδο των συλλήψεων ψεκάζουμε.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Περονόσπορος: χαλκούχα (βορδιγάλειος, οξυχλωριούχος, υδροξείδιο) κατά καιρό-στάδιο σε χαμηλές δόσεις + πολυκόμπι. Ωίδιο: θειάφι σκόνη/βρέξιμο, πολυκόμπι, σκόρδο-κρεμμύδι, ξεφλούδισμα φλοιού. Βοτρύτης: αερισμός-φωτισμός με κλαδέματα, έλεγχος ωιδίου-ευδεμίδας, Trichoderma. Ευδεμίδα: Bt κυρίως στη 2η γενιά, 7-10 μέρες μετά την άνοδο συλλήψεων σε παγίδα φερομόνης (1/20 στρ.).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τέσσερα προβλήματα → βιολογία + μέσα, με χρονισμό.

Ερώτηση 8 — Κλάδεμα ανεπτυγμένων εσπεριδοειδών

Ερώτηση: Να αναφέρετε τον τρόπο κλαδέματος ανεπτυγμένων δένδρων σε βιολογική καλλιέργεια εσπεριδοειδών.

Απάντηση:

• Σύμφωνα με τη σελ. 242: σε δενδρύλλια σε ανάπτυξη βοηθούμε να αναπτυχθεί ισχυρός κορμός και σκελετός. Σε ανεπτυγμένα δέντρα, που έχουν πάρει το φυσιολογικό τους σχήμα, κάνουμε απλά: 1. καθάρισμα των ξερών κλαδιών και αυτών που μπλέκονται μεταξύ τους· 2. αραίωμα της κόμης, αν υπάρχει ανάγκη, για να αερίζεται και να φωτίζεται (πρόληψη ψευδόκοκκου-ψωρών, μυκήτων)· 3. αφαίρεση των λαίμαργων. Χρόνος: τα κλαδέματα γίνονται γενικά την άνοιξη, με ξηρό καιρό, για να μην έχουμε μολύνσεις στις τομές (κορυφοξήρα, που μπαίνει από πληγές)· οι πορτοκαλιές της ποικιλίας Βαλέντσια μπορούν να κλαδευτούν και το καλοκαίρι. Υγιεινή: αν έχουμε κόψει κλαδιά προσβεβλημένα από κορυφοξήρα, αυτά πρέπει να καίγονται — το κόψιμο γίνεται 15 cm κάτω από το ξεραμένο κομμάτι και με απολύμανση των πληγών του κλαδέματος (σελ. 242-243).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σε ανεπτυγμένα δέντρα: καθάρισμα ξερών και μπλεγμένων κλαδιών, αραίωμα της κόμης για αερισμό-φωτισμό, αφαίρεση λαίμαργων· την άνοιξη με ξηρό καιρό (μολύνσεις τομών), Βαλέντσια και καλοκαίρι· κλαδιά με κορυφοξήρα κόβονται 15 cm κάτω από το ξερό, καίγονται, τομές απολυμαίνονται.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τρεις ενέργειες + χρόνος + υγιεινή.

Ερώτηση 9 — Εριώδης αλευρώδης, ψώρα, μύγα Μεσογείου στα εσπεριδοειδή

Ερώτηση: Να προτείνετε τρόπους αντιμετώπισης του εριώδους αλευρώδους, της ψώρας και της μύγας της Μεσογείου σε βιολογική καλλιέργεια εσπεριδοειδών.

Απάντηση:

• Εριώδης αλευρώδης (σελ. 245): συγγενικό είδος με τον αλευρώδη των κηπευτικών· οι προνύμφες ρουφούν χυμούς στην κάτω επιφάνεια των φύλλων, προστατευμένες από κηρώδη νήματα, και γεμίζουν τα φύλλα με κολλητική ουσία (περιττώματα). → Μαζική εξαπόλυση του εντόμου Cales noacki από τα ιδρύματα φυτοπροστασίας και τους αρμόδιους φορείς — όταν γίνεται οργανωμένα σε ολόκληρη περιοχή αποδεικνύεται εξαιρετικά αποτελεσματική — και βοηθητικά υγρά εντομοκτόνα σαπούνια. Ψευδόκοκκος-ψώρες (σελ. 246): προληπτικά με κλαδέματα για φωτισμό και αερισμό των δέντρων· σε προσβολή ψεκασμός με παραφινέλαιο· σε ιδιαίτερα έντονες προσβολές βιολογική αντιμετώπιση με το Cryptolaemus montrouzieri και το Leptomastix dactylopii (και για την ελιά: παραφινέλαιο στην έξοδο της νέας γενιάς). Μύγα Μεσογείου (σελ. 246): μικρή μύγα συγγενής με τον δάκο· γεννά αυγά στη φλούδα των καρπών, οι προνύμφες τρώνε μέρος του καρπού που πέφτει πρόωρα. → Παγίδες μαζικής παγίδευσης όπως αυτές του δάκου (αυτοσχέδιες με υδρολυμένη πρωτεΐνη ή εμπορίου), κρεμασμένες στα δέντρα· σε μεγάλους πληθυσμούς πιο πρακτικοί και αποτελεσματικοί οι δολωματικοί ψεκασμοί με φυτικά εντομοκτόνα (ροτενόνη, πύρεθρο)· συμπληρωματικά (σελ. 261) συλλογή και απομάκρυνση των πεσμένων προσβεβλημένων καρπών από τον οπωρώνα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εριώδης αλευρώδης: μαζική εξαπόλυση Cales noacki (οργανωμένα σε όλη την περιοχή) + εντομοκτόνα σαπούνια. Ψώρες-ψευδόκοκκος: κλαδέματα για φωτισμό-αερισμό, παραφινέλαιο, σε έντονη προσβολή Cryptolaemus montrouzieri και Leptomastix dactylopii. Μύγα Μεσογείου: παγίδες μαζικής παγίδευσης τύπου δάκου, δολωματικοί ψεκασμοί ροτενόνη-πύρεθρο σε μεγάλους πληθυσμούς, συλλογή πεσμένων καρπών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τρεις εχθροί με τα ωφέλιμα και τα μέσα.

Ερώτηση 10 — Πολυετές σχέδιο λίπανσης βιολογικού μηλεώνα

Ερώτηση: Καταστρώστε ένα πολυετές σχέδιο λίπανσης βιολογικού μηλεώνα που να περιλαμβάνει και χλωρή λίπανση.

Απάντηση:

• Ενδεικτικό σχέδιο με βάση τις σελ. 222, 249 και τα κεφ. 4: Έτος 0 — εγκατάσταση: ανάλυση εδάφους πριν τη φύτευση (pH 5,0-6,5, όχι πολύ ασβέστιο)· βαθύ όργωμα, ισοπέδωση και ενσωμάτωση 2-3 t χωνεμένης κοπριάς βοοειδών ανά στρέμμα σε όλη την έκταση· κοπριά, κομπόστ ή άλλα υλικά και στον λάκκο φύτευσης· διόρθωση P-K με φυσικά πετρώματα αν το δείξει η ανάλυση (η μηλιά είναι καλιόφιλο φυτό)· σπορά χλωρής λίπανσης (ψυχανθή — τριφύλλια, βίκος) ανάμεσα στις γραμμές το φθινόπωρο. Κάθε έτος (πρόγραμμα ρουτίνας): 1. Συστηματική χλωρή λίπανση — οι μηλεώνες βρίσκονται σε περιοχές με αρκετή υγρασία, ιδίως τους χειμερινούς μήνες, οπότε η χλωρή λίπανση με ψυχανθή εφοδιάζει το έδαφος με σημαντικές ποσότητες αζώτου και οργανική ουσία· σπορά το φθινόπωρο, ενσωμάτωση την άνοιξη στην άνθηση (δισκοσβάρνα, επιφανειακά) ή διατήρηση ως μόνιμος χορτοτάπητας που κουρεύεται (και αντιμετώπιση ζιζανίων, προστασία από διάβρωση). 2. Χωνεμένη κοπριά ή κομπόστ κάθε φθινόπωρο ή χειμώνα σε κάθε ρίζα: 40-60 kg, ανάλογα με το μέγεθος και την ηλικία των δέντρων και την παραγωγή της προηγούμενης χρονιάς (περισσότερο μετά από μεγάλη παραγωγή). 3. Αποφυγή υπερβολικού αζώτου (π.χ. μεγάλες ποσότητες κοπριάς πουλερικών) → μελίγκρες κ.ά. προβλήματα· καλή θρέψη χωρίς υπερβολές είναι και προληπτικό μέτρο φυτοπροστασίας. Κάθε 2-3 χρόνια: ανάλυση εδάφους και φυλλοδιαγνωστική (σελ. 222), παρακολούθηση του χρώματος της βλάστησης· διορθωτικά: έλλειψη φωσφόρου ή καλίου → επιτρεπόμενες ενώσεις (φωσφορίτες, καλιούχα πετρώματα, στάχτη ξύλων)· έλλειψη ασβεστίου (πρόβλημα «πικρής κηλίδωσης» στα μήλα) → διαφυλλικός ψεκασμός με χλωριούχο ασβέστιο (επιτρέπεται από τον κανονισμό της Ε.Ε. στις μηλιές, σελ. 121)· ιχνοστοιχεία με εκχυλίσματα φυκιών. Παράλληλα: τα προϊόντα των καθαρισμάτων (ξερά, προσβεβλημένα) καίγονται και δεν κομποστοποιούνται· τα υγιή κλαδέματα, θρυμματισμένα, μπορούν να μπουν στο κομπόστ· δυνατότητα ελεγχόμενης βόσκησης (πουλερικά) για κοπριά και ζιζάνια (σελ. 221).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Έτος 0: ανάλυση εδάφους, βαθύ όργωμα, 2-3 t/στρ. χωνεμένη κοπριά βοοειδών + κοπριά/κομπόστ στον λάκκο, πετρώματα P-K κατά την ανάλυση, σπορά χλωρής λίπανσης. Κάθε έτος: συστηματική χλωρή λίπανση με ψυχανθή (υγρές περιοχές, Ν) ή μόνιμος κουρεμένος χορτοτάπητας· 40-60 kg κοπριά/κομπόστ ανά ρίζα φθινόπωρο-χειμώνα κατά μέγεθος-ηλικία-παραγωγή· όχι υπερβολικό άζωτο. Κάθε 2-3 έτη: ανάλυση εδάφους-φυλλοδιαγνωστική· διορθώσεις P-K με επιτρεπόμενα (καλιόφιλο), Ca για «πικρή κηλίδωση» με διαφυλλικό χλωριούχο ασβέστιο, ιχνοστοιχεία με φύκια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Σχέδιο σε χρονικούς ορίζοντες (εγκατάσταση, ετήσιο, διετές-τριετές) με ποσότητες.

Ερώτηση 11 — Φουζικλάδιο και καρπόκαψα της μηλιάς

Ερώτηση: Προκειμένου να αντιμετωπίσετε το πρόβλημα του φουζικλάδιου και της καρπόκαψας τι μέτρα θα λάβετε;

Απάντηση:

• Γενική πρόληψη (σελ. 251): καλή θρέψη χωρίς υπερβολικό άζωτο· καθάρισμα του κορμού με συρματόβουρτσα στα τέλη του χειμώνα, ψεκασμός με χειμερινό πολτό, την άνοιξη βάψιμο με πάστα χαλκού και ασβέστη (εξόντωση εντόμων-μυκήτων στις ρυτίδες του φλοιού)· καθαρίσματα και κάψιμο ξερών-προσβεβλημένων κλαδιών. Φουζικλάδιο (σελ. 251-252): μύκητας που από την άνοιξη προσβάλλει όλα τα μέρη με στρογγυλές κηλίδες· πρόβλημα σε υγρές περιοχές (άνοιξη, φθινόπωρο για όψιμες)· τα πρώτα μολύσματα, όταν ανοίγουν τα μάτια, από πεσμένα φύλλα ή ξερά κλαδιά της προηγούμενης χρονιάς, μετά νέες μολύνσεις αν συνεχίζεται η υγρασία. → Προληπτικά: κόψιμο και κάψιμο των προσβεβλημένων κλαδιών και φύλλων της προηγούμενης χρονιάς· παράχωμα των πεσμένων φύλλων με όργωμα (μειώνει τα αρχικά μολύσματα — αποτελεσματικό σε απομονωμένο μηλεώνα ή αν γίνεται σε όλη την περιοχή). Σε προσβολή: ψεκασμός με βορδιγάλειο πολτό ή άλλα επιτρεπόμενα χαλκούχα, πρώτα στο στάδιο της «πράσινης κορυφής» και μετά στη «ρόδινη κορυφή»· αν συνεχίζονται οι βροχές, και μετά την πτώση των πετάλων· εναλλακτικά μείγμα θειαφιού, ασβέστη και μπετονίτη 1:1:1. Οι ίδιοι ψεκασμοί καλύπτουν και τη μονίλια. Καρπόκαψα (σελ. 254) — το κλειδί της φυτοπροστασίας της μηλιάς: λεπιδόπτερο με 2-3 γενιές· αυγά μέσα Μαΐου-αρχές Ιουνίου στα μικρά μήλα ή τα φύλλα, η κάμπια τρώει τον καρπό ≈ 30 ημέρες, νυμφώνεται στον κορμό-βάση (3 εβδομάδες), η τελευταία γενιά διαχειμάζει στις ρυτίδες του φλοιού ή στο έδαφος. → Προληπτικά: προστασία εντομοφάγων πουλιών (καλόγερος-παπαδίτσα, καλογρίδα, τσοπανάκος, κοκκινολαίμης, αηδόνι) με φυτικούς φράχτες και φωλιές· τρίψιμο-καθάρισμα του κορμού τον χειμώνα και χειμερινός πολτός· στο τέλος της άνοιξης λωρίδες κυματιστού χαρτιού γύρω από τον κορμό (κυματοειδής επιφάνεια προς τα μέσα, δεμένες σφιχτά) — οι κάμπιες καταφεύγουν εκεί για κουκούλι, αφαιρούμε και καταστρέφουμε κατά διαστήματα· συλλογή των πεσμένων σκουληκιασμένων καρπών (στα ζώα). Άμεσα: προσεκτικός ψεκασμός με σκεύασμα που περιέχει τον ιό Granulosis — καταστρέφει μόνο την καρπόκαψα, όχι ωφέλιμα, ακίνδυνος για τον άνθρωπο· χρονισμός με παγίδες φερομόνης με κόλλα (1 ανά 10 στρέμματα) για την παρακολούθηση των πτήσεων: ψεκάζουμε 7 μέρες μετά τις πρώτες συλλήψεις και, αν χρειαστεί, ξανά μετά από 7 μέρες· ο ψεκασμός με Bt για τον φυλλοδέτη ζημιώνει και την καρπόκαψα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Γενικά: θρέψη χωρίς πολύ Ν, καθάρισμα κορμού-χειμερινός πολτός-πάστα χαλκού/ασβέστη, κάψιμο προσβεβλημένων. Φουζικλάδιο: κόψιμο-κάψιμο κλαδιών-φύλλων, παράχωμα πεσμένων φύλλων· χαλκούχα (βορδιγάλειος) σε «πράσινη» και «ρόδινη κορυφή», και μετά την πτώση πετάλων αν βρέχει, ή θειάφι-ασβέστης-μπετονίτης 1:1:1. Καρπόκαψα: εντομοφάγα πουλιά (φράχτες, φωλιές), καθάρισμα κορμού-χειμερινός πολτός, λωρίδες κυματιστού χαρτιού, συλλογή πεσμένων· ιός Granulosis 7 μέρες μετά τις πρώτες συλλήψεις σε παγίδα φερομόνης (1/10 στρ.), επανάληψη μετά 7.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δύο προβλήματα → πρόληψη + άμεση, με στάδια/χρονισμό.

Ερώτηση 12 — Βακτηριακό κάψιμο της αχλαδιάς

Ερώτηση: Να προτείνετε τρόπο αντιμετώπισης του «βακτηριακού καψίματος» της αχλαδιάς.

Απάντηση:

• Η ασθένεια (σελ. 255): βακτήριο· την άνοιξη ξήρανση των ταξιανθιών, μετά ξήρανση των κορυφών των βλαστών (η άκρη παίρνει μορφή «γάντζου»), έλκη στα μεγαλύτερα κλαδιά, καρποί μαυρίζουν και ζαρώνουν· ευνοείται από ζεστό και υγρό καιρό, σταματά όταν ψυχράνει· προσβάλλει και τη μηλιά με πιο αργή εξέλιξη. Είναι πάρα πολύ επικίνδυνη και η αντιμετώπιση είναι προληπτική: 1. Χειρουργική υγιεινή: κόψιμο με κοφτερό μαχαίρι των ελκών τον χειμώνα και όλων των προσβεβλημένων κλαδιών και κάψιμο· προσεκτικός έλεγχος και κόψιμο των μαυρισμένων μικρών κλαδιών στην αρχή του καλοκαιριού· το κόψιμο αρκετά πιο χαμηλά από το μαυρισμένο κομμάτι και με απολυμασμένα κλαδευτήρια. 2. Θρέψη: όχι λίπανση που δίνει πολύ άζωτο, και μάλιστα απότομα· τα δέντρα καλά εφοδιασμένα με κάλιο· pH του εδάφους όχι κάτω από 5,5-5,6 (ασβέστωση αν χρειάζεται). 3. Χαλκούχα: ψεκασμοί με τα επιτρεπόμενα χαλκούχα μυκητοκτόνα την άνοιξη, με το πέσιμο των πετάλων, και κατά την εποχή της φθινοπωρινής βλάστησης — με προσοχή, γιατί ορισμένες ποικιλίες αχλαδιάς είναι ευαίσθητες στον χαλκό (σελ. 257). 4. Γενικά: υγιές πιστοποιημένο πολλαπλασιαστικό υλικό, αποφυγή πληγών και υπερβολικής υγρασίας (πότισμα με μέτρο, αερισμός με κλάδεμα).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πολύ επικίνδυνο βακτήριο (ξήρανση ταξιανθιών, «γάντζος», έλκη, μαύροι καρποί, ζεστός-υγρός καιρός). Πρόληψη: κόψιμο ελκών τον χειμώνα και όλων των προσβεβλημένων κλαδιών + κάψιμο, έλεγχος-κόψιμο μαυρισμένων στην αρχή του καλοκαιριού πολύ χαμηλότερα με απολυμασμένα εργαλεία· όχι πολύ/απότομο άζωτο, επάρκεια καλίου, pH ≥ 5,5-5,6· χαλκούχα στην πτώση πετάλων και στη φθινοπωρινή βλάστηση (προσοχή σε ευαίσθητες ποικιλίες).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Συμπτώματα + τέσσερα μέτρα.

Ερώτηση 13 — Καλλιεργητικές φροντίδες ροδακινιάς

Ερώτηση: Να αναφέρετε τις καλλιεργητικές φροντίδες που χρειάζονται σε βιολογική καλλιέργεια ροδακινιάς.

Απάντηση:

• Εγκατάσταση (σελ. 257): ποικιλίες εμβολιασμένες σε κατάλληλα υποκείμενα για το έδαφος, ίσως ποικιλίες-επικονιαστές· αποστάσεις κατά γονιμότητα, ποικιλία, σχήμα· πριν τη φύτευση κομπόστ ή κοπριά (η ροδακινιά ωφελείται ιδιαίτερα από τα οργανικά) ή στον λάκκο με θρυμματισμένα πετρώματα για φώσφορο-κάλιο· πότισμα με εκχύλισμα φυκιών (ριζοβολία, ιχνοστοιχεία). Λίπανση: η ροδακινιά έχει μεγάλες απαιτήσεις σε άζωτο και κάλιο → 35-40 kg κομπόστ ή κοπριάς σε κάθε δέντρο κατά περίπτωση, και χλωρή λίπανση· ισορροπημένη, χωρίς υπερβολικό άζωτο (αφίδες). Κλάδεμα: απαραίτητο για τη διαμόρφωση κατάλληλου σχήματος, για την αφαίρεση καρποφόρων οργάνων ώστε να μην έχουμε συνωστισμό καρπών στα κλαδιά, και για την αφαίρεση τμημάτων προσβεβλημένων από παράσιτα. Αραίωμα καρπών (σελ. 257-258): σημαντική εργασία, με προσοχή, όσο οι καρποί είναι μικροί — συνήθως μέσα Μαΐου: το δέντρο κάνει οικονομία θρεπτικών, παράγει λιγότερους αλλά μεγαλύτερους και ποιοτικότερους καρπούς, και απομακρύνονται οι σκουληκιασμένοι (εστίες επέκτασης εντομολογικών προσβολών). Πότισμα: έδαφος που στραγγίζει αλλά συγκρατεί υγρασία — όχι σφιχτά νεροκρατούντα· πότισμα με μέτρο (γενικές αρχές σελ. 222). Περιποίηση κορμού (όπως στα μηλοειδή: καθάρισμα, χειμερινός πολτός, πάστα χαλκού-ασβέστη) και συλλογή-κάψιμο προσβεβλημένων φύλλων-κλαδιών-καρπών (εξώασκος, μονίλια, κορύνεο). Φυτοπροστασία με ήπια μέσα: χαλκούχα το φθινόπωρο στην πτώση των φύλλων και στο «φούσκωμα» των ματιών (όχι μετά την άνθηση), πολυκόμπι-τσουκνίδα-φύκια, Bt-Granulosis με φερομονικές παγίδες, σαπούνια για αφίδες, παγίδες για μύγα Μεσογείου, σκόρδα-αλουμίνιο για καπνώδη (ερώτηση 14).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εγκατάσταση με υποκείμενα-επικονιαστές, κομπόστ/κοπριά + πετρώματα P-K, φύκια για ριζοβολία· λίπανση 35-40 kg κομπόστ/κοπριάς ανά δέντρο (μεγάλες ανάγκες Ν-Κ) + χλωρή λίπανση· κλάδεμα για σχήμα, αφαίρεση καρποφόρων οργάνων και προσβεβλημένων· αραίωμα μέσα Μαΐου (μεγαλύτεροι καρποί, αφαίρεση σκουληκιασμένων)· πότισμα με μέτρο· περιποίηση κορμού· συλλογή-κάψιμο προσβεβλημένων· ήπια φυτοπροστασία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Εγκατάσταση, λίπανση, κλάδεμα, αραίωμα, πότισμα, υγιεινή.

Ερώτηση 14 — Εξώασκος και σάρκα στη ροδακινιά

Ερώτηση: Τι μέτρα θα προτείνατε για την αντιμετώπιση του εξώασκου και της σάρκας σε βιολογική καλλιέργεια ροδακινιάς;

Απάντηση:

• Εξώασκος (σελ. 258-259): μικρόβιο (μύκητας) που προσβάλλει τα φύλλα την άνοιξη με μεγάλες παραμορφώσεις, αργότερα ξεραίνονται και πέφτουν, σε μεγάλη προσβολή και πτώση καρπών· ευνοείται από υγρό, βροχερό καιρό την άνοιξη στη νέα βλάστηση· τα μολύσματα διαχειμάζουν στα πεσμένα φύλλα, στις ρυτίδες του κορμού και στα λέπια των ματιών. Μέτρα: 1. συλλογή και κάψιμο των προσβεβλημένων μερών· 2. καλή οργανική λίπανση (γερά φυτά)· 3. ψεκασμός με χαλκούχα μυκητοκτόνα το φθινόπωρο, με την πτώση των φύλλων· 4. περιποίηση του κορμού όπως στα μηλοειδή (καθάρισμα με συρματόβουρτσα, χειμερινός πολτός, πάστα χαλκού-ασβέστη)· 5. με την εμφάνιση της νέας βλάστησης ψεκασμός με εκχύλισμα πολυκομπιού (σε συνδυασμό με δυναμωτικό εκχύλισμα τσουκνίδας και φυκιών)· 6. σε απειλή σοβαρής προσβολής, ψεκασμός με χαλκούχα στο «φούσκωμα» των ματιών, μία έως τρεις φορές το πολύ — μετά την άνθηση δεν χρησιμοποιούμε χαλκό στη ροδακινιά (φυτοτοξικότητα)· 7. θετικά αποτελέσματα με πρόπολη (Ιταλία) και έκχυμα κρεμμυδιού (ΗΠΑ). (Προσβάλλει και αμυγδαλιά, λιγότερο βερικοκιά.) Σάρκα (σελ. 259-260): πολύ επικίνδυνη ίωση (και βερικοκιά, δαμασκηνιά): καρποί με παραμορφώσεις (εξογκώματα, βυθισμένα σημεία), άνοστοι, μειωμένη εμπορική αξία, αποχρωματισμένα εξογκώματα, κίτρινα δαχτυλίδια στα κουκούτσια· δεν θεραπεύεται και μεταδίδεται στα γειτονικά δέντρα. Μέτρα (μόνο προληπτικά): 1. προσεκτικός έλεγχος στην αγορά δενδρυλλίων (πιστοποιημένο, υγιές υλικό)· 2. παρατήρηση των δέντρων για έγκαιρη επισήμανση των συμπτωμάτων· 3. ξερίζωμα και κάψιμο των άρρωστων δέντρων· 4. αντιμετώπιση των αφίδων, που μεταδίδουν την ίωση (ισορροπημένη λίπανση χωρίς πολύ άζωτο, τσουκνίδα-κρεμμύδι-σαπούνια, σε σοβαρές προσβολές πυρεθρίνη-ροτενόνη)· 5. προτίμηση ανεκτικών και ανθεκτικών ποικιλιών πυρηνοκάρπων στις περιοχές όπου ενδημεί η ίωση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εξώασκος: συλλογή-κάψιμο, οργανική λίπανση, χαλκούχα το φθινόπωρο στην πτώση φύλλων, περιποίηση κορμού, πολυκόμπι (+ τσουκνίδα-φύκια) στη νέα βλάστηση, σε απειλή χαλκούχα στο «φούσκωμα» των ματιών 1-3 φορές — όχι χαλκός μετά την άνθηση· πρόπολη, κρεμμύδι. Σάρκα (ίωση, ανίατη, μεταδοτική): έλεγχος δενδρυλλίων, παρατήρηση, ξερίζωμα-κάψιμο άρρωστων, αντιμετώπιση αφίδων-φορέων, ανεκτικές-ανθεκτικές ποικιλίες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δύο ασθένειες → συμπτώματα + μέτρα (ο περιορισμός του χαλκού μετά την άνθηση).