Λύσεις — Κεφάλαιο 4 · Το Αναπνευστικό Σύστημα (σελ. 90-92) – ΑΝΑΤΟΜΙΑ – ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Β΄ ΕΠΑΛ
Λύσεις — Κεφάλαιο 4 · Το Αναπνευστικό Σύστημα (σελ. 90-92)
Απαντήσεις στις 48 ερωτήσεις του βιβλίου (εννοιολογικές).
Λειτουργία
Ερώτηση: 1. Ποια είναι η λειτουργία του αναπνευστικού συστήματος;
Απάντηση:
- Η αναπνοή (πνευμονική): πρόσληψη O₂ & αποβολή CO₂ — «ανταλλαγή αερίων».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρόσληψη O₂ & αποβολή CO₂ (ανταλλαγή αερίων).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: O₂ + CO₂.
Αναπνοή ιστών
Ερώτηση: 2. Τι είναι η αναπνοή των ιστών;
Απάντηση:
- Η χρησιμοποίηση του O₂ (που φτάνει με το αίμα) & η παραγωγή/αποβολή CO₂ μέσα σε κάθε κύτταρο του οργανισμού.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Χρήση O₂ & παραγωγή CO₂ μέσα στα κύτταρα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: κυτταρικό επίπεδο.
Όργανα
Ερώτηση: 3. Από ποια όργανα αποτελείται το αναπνευστικό σύστημα;
Απάντηση:
- Μύτη, φάρυγγας, λάρυγγας, τραχεία, βρόγχοι (αεραγωγοί) & πνεύμονες (ανταλλαγή αερίων).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μύτη-φάρυγγας-λάρυγγας-τραχεία-βρόγχοι-πνεύμονες.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: πλήρης απαρίθμηση.
Φάρυγγας
Ερώτηση: 4. Πού βρίσκεται ο φάρυγγας και σε τι χρησιμεύει;
Απάντηση:
- Συνδέει τη μύτη με τον λάρυγγα (~14 cm). Χρησιμεύει για τη δίοδο του αέρα προς τους πνεύμονες & τη δίοδο των τροφών στην κατάποση.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Συνδέει μύτη-λάρυγγα· δίοδος αέρα & τροφών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: θέση + διπλή λειτουργία.
Μέρη φάρυγγα
Ερώτηση: 5. Ποια είναι τα τμήματα του φάρυγγα;
Απάντηση:
- Ρινοφάρυγγας (ρινικές κοιλότητες), στοματοφάρυγγας (πίσω από τη στοματική κοιλότητα), λαρυγγική μοίρα (προς τον λάρυγγα).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ρινοφάρυγγας, στοματοφάρυγγας, λαρυγγική μοίρα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τα 3 μέρη.
Λάρυγγας
Ερώτηση: 6. Πού βρίσκεται ο λάρυγγας και από τι αποτελείται το τοίχωμά του;
Απάντηση:
- Στον λαιμό, μπροστά από τον οισοφάγο, συνδέει φάρυγγα-τραχεία (7 cm άνδρες/5 cm γυναίκες). Τοίχωμα: μύες & 9 χόνδροι (θυρεοειδής, κρικοειδής, 2 αρυταινοειδείς, επιγλωττίδα, 2 κερατοειδείς, 2 σφηνοειδείς).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στον λαιμό· μύες + 9 χόνδροι.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: θέση + μύες/χόνδροι.
Επιγλωττίδα
Ερώτηση: 7. Τι είναι η επιγλωττίδα και ποια η χρησιμότητά της;
Απάντηση:
- Χόνδρος μπροστά από το άνω στόμιο του λάρυγγα. Στην κατάποση το στόμιο κλείνει (ο λάρυγγας ανεβαίνει) ώστε η τροφή να πάει στον οισοφάγο & όχι στις αναπνευστικές οδούς.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Φράζει το στόμιο του λάρυγγα στην κατάποση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: προστασία αεραγωγών.
Φωνητικές χορδές/γλωττίδα
Ερώτηση: 8. Τι είναι οι φωνητικές χορδές, τι η γλωττίδα και τι η σχισμή της γλωττίδας;
Απάντηση:
- Φωνητικές χορδές: δύο πτυχές τεντωμένες μεταξύ θυρεοειδούς & αρυταινοειδών χόνδρων. Γλωττίδα: τα εσωτερικά τους χείλη. Σχισμή της γλωττίδας: η τριγωνική σχισμή ανάμεσά τους.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Πτυχές που πάλλονται· γλωττίδα=χείλη τους· σχισμή=το άνοιγμα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: οι 3 έννοιες.
Παραγωγή φωνής
Ερώτηση: 9. Πώς παράγεται η φωνή;
Απάντηση:
- Ο εκπνεόμενος αέρας περνά από τον λάρυγγα & προκαλεί δόνηση των φωνητικών χορδών. Όσο πιο τεντωμένες, τόσο πιο οξύς ο ήχος. Παράγεται μόνο κατά την εκπνοή.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Δόνηση φωνητικών χορδών από τον εκπνεόμενο αέρα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: εκπνοή + δόνηση χορδών.
Ομιλία στην εισπνοή
Ερώτηση: 10. Μπορούμε να μιλήσουμε κατά τη διάρκεια της εισπνοής;
Απάντηση:
- Όχι. Η φωνή παράγεται μόνο κατά την εκπνοή (τότε ο αέρας διανοίγει τη σχισμή της γλωττίδας & δονεί τις χορδές).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Όχι· η φωνή παράγεται μόνο στην εκπνοή.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: μόνο εκπνοή.
Χρώμα φωνής
Ερώτηση: 11. Από τι εξαρτάται το χρώμα της φωνής;
Απάντηση:
- Κυρίως από το σχήμα του λάρυγγα (αλλάζει π.χ. στην ήβη των αγοριών → βαρύτερη φωνή).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Από το σχήμα του λάρυγγα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: σχήμα λάρυγγα.
Τραχεία
Ερώτηση: 12. Πού βρίσκεται η τραχεία, από τι αποτελείται το τοίχωμά της και ποιο είναι το χαρακτηριστικό του βλεννογόνου της;
Απάντηση:
- Κάτω από τον λάρυγγα (~12 cm). Τοίχωμα: 12–16 χόνδρινα ημικρίκια (με ινώδη ιστό). Βλεννογόνος με κροσσωτά κύτταρα (οι κροσσοί εμποδίζουν την είσοδο ξένων σωμάτων).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κάτω από τον λάρυγγα· χόνδρινα ημικρίκια· κροσσωτός βλεννογόνος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: ημικρίκια + κροσσοί.
Βρογχικό δένδρο
Ερώτηση: 13. Τι είναι το βρογχικό δένδρο;
Απάντηση:
- Το σύνολο των διαδοχικών διακλαδώσεων των βρόγχων μέσα στους πνεύμονες (όλο & μικρότεροι), που μοιάζουν με κλαδιά δένδρου.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι διακλαδώσεις των βρόγχων (σαν δένδρο).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: διακλάδωση βρόγχων.
Διακλαδώσεις βρόγχων
Ερώτηση: 14. Ποιες είναι οι κύριες διακλαδώσεις των βρόγχων και σε ποιες περιοχές των πνευμόνων αντιστοιχούν;
Απάντηση:
- Κύριος βρόγχος → λοβαίοι (δευτερογενείς: 3 δεξιά, 2 αριστερά — ένας ανά λοβό) → τμηματικοί (τριτογενείς — ένας ανά βρογχοπνευμονικό τμήμα).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κύριος→λοβαίοι (λοβοί)→τμηματικοί (βρογχοπνευμονικά τμήματα).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: η ιεραρχία.
Πνεύμονες-θέση/αποστολή
Ερώτηση: 15. Πού βρίσκονται οι πνεύμονες και ποια είναι η αποστολή τους;
Απάντηση:
- Στη θωρακική κοιλότητα (με την καρδιά ανάμεσα). Αποστολή: οξυγόνωση του φλεβικού αίματος (→ αρτηριακό) — ανταλλαγή αερίων.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στον θώρακα· οξυγόνωση του αίματος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: θέση + οξυγόνωση.
Εξωτ. χαρακτηριστικά
Ερώτηση: 16. Ποια είναι τα εξωτερικά ανατομικά χαρακτηριστικά των πνευμόνων;
Απάντηση:
- Σχήμα κώνου με κορυφή (πάνω) & βάση (κάτω, κοίλη). Ο δεξιός είναι μεγαλύτερος/βαρύτερος αλλά κοντύτερος (λόγω ήπατος). Έχουν ρίζα, πύλη, 3 επιφάνειες & 3 χείλη.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κώνος· κορυφή/βάση/ρίζα/πύλη· δεξιός μεγαλύτερος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: σχήμα + βασικά μέρη.
Βάση πνεύμονα
Ερώτηση: 17. Τι είναι η βάση του πνεύμονα;
Απάντηση:
- Η κάτω (διαφραγματική) επιφάνεια, κοίλη, που εφάπτεται στον θόλο του διαφράγματος (η δεξιά πιο κοίλη, γιατί ο δεξιός θόλος είναι ψηλότερα).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η κάτω επιφάνεια που ακουμπά στο διάφραγμα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: διαφραγματική επιφάνεια.
Ρίζα πνεύμονα
Ερώτηση: 18. Τι είναι η ρίζα του πνεύμονα και ποια η χρησιμότητά της;
Απάντηση:
- Σχηματισμός στην εσωτερική επιφάνεια (πνευμονική αρτηρία, φλέβες, κύριος βρόγχος κ.ά.) που στηρίζει τον πνεύμονα & αποτελεί την οδό διέλευσης των ανατομικών στοιχείων προς/από την πύλη.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στηρίζει τον πνεύμονα & είναι οδός διέλευσης αγγείων/βρόγχου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: στήριξη + διέλευση.
Πύλη πνεύμονα
Ερώτηση: 19. Ποια ανατομικά στοιχεία περνούν από την πύλη του πνεύμονα;
Απάντηση:
- Ο κύριος βρόγχος, τα πνευμονικά αγγεία (μία αρτηρία & δύο φλέβες), τα βρογχικά αγγεία, τα λεμφαγγεία & τα νεύρα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Βρόγχος + πνευμονικά/βρογχικά αγγεία + λεμφαγγεία + νεύρα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τα κύρια στοιχεία.
Επιφάνειες/χείλη
Ερώτηση: 20. Ποιες είναι οι επιφάνειες και ποια τα χείλη του πνεύμονα;
Απάντηση:
- Επιφάνειες: έξω/πλευρική, έσω/μεσοπνευμόνιος, κάτω/διαφραγματική. Χείλη: πρόσθιο, οπίσθιο, κάτω.
Σύνοψη: (ενδεικτική) 3 επιφάνειες (πλευρική/μεσοπνευμόνιος/διαφραγματική) & 3 χείλη.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: 3+3.
Σχισμές/λοβοί
Ερώτηση: 21. Ποιες είναι οι μεσολόβιες σχισμές και ποιοι οι λοβοί κάθε πνεύμονα;
Απάντηση:
- Δεξιός: οριζόντια + λοξή σχισμή → 3 λοβοί (άνω, μέσος, κάτω). Αριστερός: μία λοξή σχισμή → 2 λοβοί (άνω, κάτω).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Δεξιός: 2 σχισμές/3 λοβοί· αριστερός: 1 σχισμή/2 λοβοί.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: σχισμές + λοβοί.
Βρογχοπνευμονικό τμήμα
Ερώτηση: 22. Τι είναι ένα βρογχοπνευμονικό τμήμα;
Απάντηση:
- Το τμήμα του πνεύμονα στο οποίο διανέμεται ένας τμηματικός βρόγχος· έχει πυραμοειδές σχήμα & δικό του τμηματικό βρόγχο, αρτηρία & φλέβα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το τμήμα που τροφοδοτεί ένας τμηματικός βρόγχος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τμηματικός βρόγχος + αυτοτέλεια.
Υπεζωκότας
Ερώτηση: 23. Τι είναι ο υπεζωκότας και σε ποια τμήματα χωρίζεται;
Απάντηση:
- Ο υμένας που περιβάλλει εξωτερικά τους πνεύμονες & καλύπτει και το εσωτερικό τοίχωμα του θώρακα. Διακρίνεται σε περισπλάγχνιο (περιβάλλει τους πνεύμονες) & περίτονο υπεζωκότα (ακουμπά στον θώρακα).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Υμένας των πνευμόνων· περισπλάγχνιος & περίτονος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τα δύο πέταλα.
Πλευριτικό υγρό
Ερώτηση: 24. Τι είναι το πλευριτικό υγρό και πού βρίσκεται;
Απάντηση:
- Μικρή ποσότητα υγρού που υπάρχει φυσιολογικά στην κοιλότητα του υπεζωκότα, δηλαδή ανάμεσα στον πνεύμονα και στον θώρακα (ανάμεσα στον περισπλάγχνιο και τον περίτονο υπεζωκότα).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Υγρό στην κοιλότητα του υπεζωκότα (ανάμεσα στον πνεύμονα και στον θώρακα).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: θέση + ρόλος.
Εσωτερικό πνευμόνων
Ερώτηση: 25. Από τι αποτελείται το εσωτερικό των πνευμόνων;
Απάντηση:
- Από το βρογχικό δένδρο, τα αγγεία, τα νεύρα & συνδετικό ιστό· οι τελικές διακλαδώσεις καταλήγουν στις κυψελίδες.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Βρογχικό δένδρο + αγγεία + νεύρα + συνδετικός ιστός → κυψελίδες.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τα συστατικά.
Κυψελίδες
Ερώτηση: 26. Τι είναι οι πνευμονικές κυψελίδες;
Απάντηση:
- Αεροφόροι σάκοι (τελικές απολήξεις βρόγχων) με τοίχωμα από μονόστιβο πλακώδες επιθήλιο, περιβαλλόμενοι από τριχοειδή. Είναι η λειτουργική μονάδα ανταλλαγής αερίων (~750 εκατ.).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αεροφόροι σάκοι· μονάδα ανταλλαγής αερίων (~750 εκατ.).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: δομή + λειτουργία.
Είδη αρτηριών
Ερώτηση: 27. Πόσων ειδών αρτηρίες έχει ο πνεύμονας;
Απάντηση:
- Δύο ειδών: πνευμονικές (μικρή κυκλοφορία — οξυγόνωση) & βρογχικές (τροφοδοσία του βρογχικού δένδρου).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Δύο: πνευμονικές & βρογχικές.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τα δύο είδη.
Αίμα αρτηριών
Ερώτηση: 28. Τι είδους αίμα περιέχουν οι πνευμονικές αρτηρίες και τι αίμα περιέχουν οι βρογχικές αρτηρίες;
Απάντηση:
- Πνευμονικές αρτηρίες: φλεβικό αίμα (φτωχό O₂, προς οξυγόνωση). Βρογχικές αρτηρίες: αρτηριακό αίμα (τροφοδοσία βρόγχων).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Πνευμονικές=φλεβικό· βρογχικές=αρτηριακό.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: η αντίθεση.
Μηχανισμοί αναπνοής
Ερώτηση: 29. Από ποιες ομάδες μηχανισμών εξαρτάται η αναπνοή;
Απάντηση:
- Τέσσερις: 1) πνευμονικός αερισμός, 2) διάχυση O₂/CO₂ (κυψελιδοτριχοειδική μεμβράνη), 3) μεταφορά O₂/CO₂ με το αίμα, 4) ρύθμιση από το νευρικό σύστημα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αερισμός, διάχυση, μεταφορά, ρύθμιση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: οι 4 μηχανισμοί.
Αναπνευστικές κινήσεις
Ερώτηση: 30. Ποιες είναι οι αναπνευστικές κινήσεις, πώς πραγματοποιούνται και πώς συμβάλλουν στην είσοδο και την έξοδο του αέρα από τους πνεύμονες;
Απάντηση:
- Εισπνοή (ενεργητική): συστολή διαφράγματος & έξω μεσοπλεύριων → έκπτυξη θώρακα → ↓ενδοπνευμονική πίεση → είσοδος αέρα.
- Εκπνοή (παθητική): επαναφορά μυών → σύμπτυξη θώρακα → ↑πίεση → έξοδος αέρα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Εισπνοή (ενεργητική)/εκπνοή (παθητική)· διαφορά πίεσης κινεί τον αέρα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: μηχανισμός εισπνοής/εκπνοής.
Συχνότητα
Ερώτηση: 31. Ποια είναι η φυσιολογική συχνότητα των αναπνευστικών κινήσεων;
Απάντηση:
- ~16/λεπτό στους ενήλικες & ~25/λεπτό στα παιδιά (ήρεμη αναπνοή).
Σύνοψη: (ενδεικτική) ~16/λεπτό ενήλικες, ~25 παιδιά.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: οι τιμές.
Ταχύπνοια/βραδύπνοια
Ερώτηση: 32. Τι είναι η ταχύπνοια και τι η βραδύπνοια;
Απάντηση:
- Ταχύπνοια: αύξηση της συχνότητας των αναπνευστικών κινήσεων. Βραδύπνοια: ελάττωσή της.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ταχύπνοια=↑συχνότητα, βραδύπνοια=↓.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: οι δύο ορισμοί.
Μορφές αναπνοής
Ερώτηση: 33. Ποιες μορφές αναπνοής υπάρχουν;
Απάντηση:
- Διαφραγματική/κοιλιακή (υπερισχύει το διάφραγμα → προβάλλει η κοιλιά) & πλευρική (υπερισχύουν οι έξω μεσοπλεύριοι → προβάλλει ο θώρακας).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Διαφραγματική/κοιλιακή & πλευρική.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: οι δύο μορφές.
Παραλλαγές
Ερώτηση: 34. Ποιες είναι οι παραλλαγές των αναπνευστικών κινήσεων;
Απάντηση:
- Φτάρνισμα, βήχας, γέλιο, χασμουρητό, λόξυγγας, ροχαλητό.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Φτάρνισμα, βήχας, γέλιο, χασμουρητό, λόξυγγας, ροχαλητό.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: απαρίθμηση.
Πνευμονικοί όγκοι
Ερώτηση: 35. Ποιοι είναι οι πνευμονικοί όγκοι;
Λύση:
- Αναπνεόμενος ~500 cm³, συμπληρωματικός ~2.000, εφεδρικός ~2.000, υπολειπόμενος ~1.000, ελάχιστος (μένει πάντα).
Απάντηση: Αναπνεόμενος 500, συμπληρωματικός 2.000, εφεδρικός 2.000, υπολειπόμενος 1.000, ελάχιστος.
Πρόσεξε:
- Τιμές από το βιβλίο· βαθιά εισπνοή = 500 + 2.000 = 2.500 cm³.
Ζωτική χωρητικότητα/νεκρός χώρος
Ερώτηση: 36. Τι είναι η ζωτική χωρητικότητα και τι ο νεκρός ή βλαβερός χώρος;
Λύση:
- Ζωτική χωρητικότητα = ο αέρας που βγαίνει μετά από πολύ βαθιά εισπνοή+εκπνοή = συμπληρωματικός+αναπνεόμενος+εφεδρικός = \( 2000+500+2000 = 4500 \) cm³.
- Νεκρός/βλαβερός χώρος = ο αέρας που μένει στους αεραγωγούς & δεν συμμετέχει στην ανταλλαγή (~150 cm³· από τα 500, μόνο ~350 φτάνουν στις κυψελίδες).
Απάντηση: Ζωτική χωρητικότητα ≈ 4.500 cm³· νεκρός χώρος ≈ 150 cm³.
Πρόσεξε:
- 500 + 2.000 + 2.000 = 4.500 cm³· 500 − 150 = 350 cm³ φτάνουν στις κυψελίδες.
Χρησιμότητα αεραγωγών
Ερώτηση: 37. Ποια είναι η χρησιμότητα των αεραγωγών εκτός από τη διέλευση του αέρα μέσα από αυτούς;
Απάντηση:
- Επεξεργάζονται τον αέρα: θέρμανση (αγγεία βλεννογόνου), ύγρανση (βλέννα) & καθαρισμός (παγίδευση σκόνης από βλέννα & κροσσούς).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Θέρμανση, ύγρανση & καθαρισμός του αέρα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: οι 3 λειτουργίες.
Σύσταση εισπνεόμενου
Ερώτηση: 38. Ποια είναι η σύσταση του αέρα που αναπνέουμε;
Λύση:
- 21% οξυγόνο (O₂), 0,03% διοξείδιο του άνθρακα (CO₂), 79% άζωτο (N₂).
Απάντηση: 21% O₂, 0,03% CO₂, 79% N₂.
Πρόσεξε:
- Τιμές του βιβλίου· σύγκρινε με τον εκπνεόμενο (16% O₂, 4% CO₂).
Κυψελιδοτριχοειδική μεμβράνη
Ερώτηση: 39. Τι είναι η κυψελιδοτριχοειδική μεμβράνη;
Απάντηση:
- Τα δύο εφαπτόμενα τοιχώματα (κυψελίδας + τριχοειδούς αγγείου) μέσα από τα οποία γίνεται η ανταλλαγή αερίων (διάχυση).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα εφαπτόμενα τοιχώματα κυψελίδας-τριχοειδούς (ανταλλαγή αερίων).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: δύο τοιχώματα + ανταλλαγή.
Διάχυση αερίων
Ερώτηση: 40. Πώς γίνεται η διάχυση των αερίων μέσω της κυψελιδοτριχοειδικής μεμβράνης;
Απάντηση:
- Τα αέρια κινούνται προς την περιοχή με τη μικρότερη μερική τάση: το O₂ από τις κυψελίδες→τριχοειδή, το CO₂ από τα τριχοειδή→κυψελίδες.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά τη διαφορά μερικής τάσης (O₂ προς αίμα, CO₂ προς κυψελίδες).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: αρχή διάχυσης.
Μερικές τάσεις
Ερώτηση: 41. Ποια είναι η μερική τάση του οξυγόνου και του διοξειδίου του άνθρακα στις δύο πλευρές της κυψελιδοτριχοειδικής μεμβράνης;
Λύση:
- O₂: κυψελίδες 100 mmHg, τριχοειδή 40 mmHg → O₂ προς τα τριχοειδή.
- CO₂: τριχοειδή 46 mmHg, κυψελίδες 40 mmHg → CO₂ προς τις κυψελίδες.
Απάντηση: O₂: 100 (κυψελίδες) / 40 (τριχοειδή)· CO₂: 46 (τριχοειδή) / 40 (κυψελίδες) mmHg.
Πρόσεξε:
- Οι διαφορές τάσης καθορίζουν την κατεύθυνση της διάχυσης.
Συνέχεια ανταλλαγής
Ερώτηση: 42. Για ποιους λόγους δε σταματάει η ανταλλαγή των αερίων;
Απάντηση:
- Λόγω α) της συνεχούς ανανέωσης του κυψελιδικού αέρα (αναπνοή) & β) της συνεχούς ροής αίματος στα τριχοειδή — έτσι διατηρείται πάντα η διαφορά τάσης.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Συνεχής ανανέωση αέρα & ροή αίματος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: οι δύο λόγοι.
Μεταφορά O₂
Ερώτηση: 43. Πώς μεταφέρεται το οξυγόνο στα κύτταρα;
Απάντηση:
- Το O₂ ενώνεται με την αιμοσφαιρίνη → οξυαιμοσφαιρίνη → μεταφέρεται στους ιστούς, όπου αποδεσμεύεται & συμμετέχει στις καύσεις/παραγωγή ενέργειας.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ως οξυαιμοσφαιρίνη (O₂ + αιμοσφαιρίνη).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: οξυαιμοσφαιρίνη.
Σύσταση εκπνεόμενου
Ερώτηση: 44. Ποια είναι η σύσταση του αέρα που εκπνέουμε;
Λύση:
- 16% οξυγόνο, 4% διοξείδιο του άνθρακα, υδρατμοί & άζωτο (το N₂ δεν συμμετέχει — εκπνέεται όσο εισπνέεται).
Απάντηση: 16% O₂, 4% CO₂, υδρατμοί & N₂.
Πρόσεξε:
- Λιγότερο O₂ & περισσότερο CO₂ από τον εισπνεόμενο (21%/0,03%).
Τμήμα ΝΣ
Ερώτηση: 45. Σε ποιο τμήμα του νευρικού συστήματος γίνεται η ρύθμιση της αναπνευστικής λειτουργίας;
Απάντηση:
- Στο πρωτεύον αναπνευστικό κέντρο, στον προμήκη μυελό & τη γέφυρα (στέλεχος του εγκεφάλου).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στον προμήκη μυελό & τη γέφυρα (αναπνευστικό κέντρο).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: προμήκης/γέφυρα.
Αναπνευστικό κέντρο
Ερώτηση: 46. Πού βρίσκεται το πρωτεύον αναπνευστικό κέντρο και από ποια τμήματα αποτελείται;
Απάντηση:
- Στον προμήκη μυελό & τη γέφυρα. Τρεις περιοχές: εισπνευστική, εκπνευστική, πνευμονοταξική.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Προμήκης/γέφυρα· εισπνευστική/εκπνευστική/πνευμονοταξική.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: θέση + 3 περιοχές.
Λειτουργία περιοχών
Ερώτηση: 47. Ποια είναι η λειτουργία της εκπνευστικής, της εισπνευστικής και της πνευμονοταξικής περιοχής του πρωτεύοντος αναπνευστικού κέντρου;
Απάντηση:
- Εισπνευστική: η κύρια — στέλνει εντολές στους αναπνευστικούς μύες (βάθος/συχνότητα). Εκπνευστική: διεγείρει τους εκπνευστικούς μύες μόνο σε έντονη αναπνοή. Πνευμονοταξική: στέλνει ανασταλτικά μηνύματα στην εισπνευστική (↓διάρκεια εισπνοής, ↑συχνότητα).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Εισπνευστική=κύρια· εκπνευστική=σε έντονη αναπνοή· πνευμονοταξική=αναστολή/ρύθμιση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: ρόλος κάθε περιοχής.
Εξάρτηση κέντρου
Ερώτηση: 48. Από τι εξαρτάται η λειτουργία του πρωτεύοντος αναπνευστικού κέντρου;
Απάντηση:
- Από τις ποσότητες O₂ & CO₂ στο αίμα. Κύριο ερέθισμα το CO₂: η αύξησή του διεγείρει το κέντρο → ↑αερισμός· >9% CO₂ → παράλυση & ασφυξία.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Από τα επίπεδα O₂/CO₂ — κυρίως το CO₂ (διεγείρει).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: ρόλος CO₂/O₂.
