Λύσεις — Κεφάλαιο 5 · Το Πεπτικό Σύστημα (σελ. 110) – ΑΝΑΤΟΜΙΑ – ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Β΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 5 · Το Πεπτικό Σύστημα (σελ. 110)

Απαντήσεις στις 12 ερωτήσεις του βιβλίου (εννοιολογικές).

Πέψη

Ερώτηση: 1. Τι ονομάζουμε πέψη;

Απάντηση:

• Τη διεργασία διάσπασης των θρεπτικών ουσιών σε απλούστερα μόρια, κατάλληλα να απορροφηθούν από το έντερο στο αίμα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Διάσπαση τροφών σε απλούστερα μόρια για απορρόφηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: διάσπαση + σκοπός απορρόφησης.

Όργανα πεπτικού

Ερώτηση: 2. Ποια τα όργανα του πεπτικού & οι λειτουργίες τους;

Απάντηση:

• Πεπτικός σωλήνας: στοματική κοιλότητα (μάσηση/σίελος), φάρυγγας-οισοφάγος (κατάποση), στομάχι (πέψη πρωτεϊνών/αποστείρωση), λεπτό έντερο (τελική πέψη & απορρόφηση), παχύ έντερο (απορρόφηση νερού/κόπρανα).
• Αδένες: σιελογόνοι (σίελος), ήπαρ (χολή), πάγκρεας (παγκρεατικό υγρό & ινσουλίνη).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωλήνας (στόμα→έντερα) + αδένες (σιελογόνοι/ήπαρ/πάγκρεας), με τις λειτουργίες τους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: όργανα + λειτουργία καθενός.

Μέρη στομάχου

Ερώτηση: 3. Από ποια μέρη αποτελείται το στομάχι;

Απάντηση:

• Κυρίως στομάχι (θόλος & σώμα) & πυλωρική μοίρα (πυλωρικό άντρο & σωλήνας → πυλωρικό στόμιο). Επικοινωνεί με καρδιακό (οισοφάγος) & πυλωρικό στόμιο (λεπτό έντερο). 4 χιτώνες: ορογόνος/μυϊκός/υποβλεννογόνιος/βλεννογόνος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κυρίως στομάχι (θόλος/σώμα) + πυλωρική μοίρα· 4 χιτώνες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: τα δύο κύρια μέρη.

Εκκρίσεις στομάχου

Ερώτηση: 4. Ποιες οι εκκρίσεις του στομάχου & από πού;

Απάντηση:

• Κύρια κύτταρα → πεψινογόνο/πεψίνη (πρωτεΐνες)· καλυπτήρια → γαστρικά οξέα (HCl)· βλεννώδη → βλέννα + ενδογενή παράγοντα· G-κύτταρα → ορμόνη γαστρίνη.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πεψίνη (κύρια), HCl (καλυπτήρια), βλέννα/ενδογενής παράγων (βλεννώδη), γαστρίνη (G).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: έκκριση ↔ κύτταρο.

Μέρη λεπτού εντέρου

Ερώτηση: 5. Από ποια μέρη αποτελείται το λεπτό έντερο;

Απάντηση:

• Τρία μέρη: δωδεκαδάκτυλο, νήστιδα, ειλεός (συνολικό μήκος 6–7 m).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δωδεκαδάκτυλο, νήστιδα, ειλεός.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: τα 3 μέρη.

Εκκρίσεις λεπτού εντέρου

Ερώτηση: 6. Ποιες οι εκκρίσεις του λεπτού εντέρου;

Απάντηση:

• Το εντερικό υγρό (από αδένες του τοιχώματος). Στο δωδεκαδάκτυλο δέχεται επίσης τη χολή (ήπαρ) & το παγκρεατικό υγρό (πάγκρεας), που μαζί διασπούν το εντερικό περιεχόμενο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εντερικό υγρό (+ χολή & παγκρεατικό υγρό στο δωδεκαδάκτυλο).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: εντερικό υγρό + οι δύο εκβολές.

Μέρη παχέος εντέρου

Ερώτηση: 7. Από ποια μέρη αποτελείται το παχύ έντερο;

Απάντηση:

• Τυφλό (+ σκωληκοειδής απόφυση), κόλο (ανιόν, εγκάρσιο, κατιόν, σιγμοειδές) & ορθό (→ πρωκτός). Μήκος ~1,5 m.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τυφλό(+σκωληκοειδής), κόλο (4 μέρη), ορθό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: τα 3 τμήματα.

Έκκριση χολής

Ερώτηση: 8. Ποιος ο μηχανισμός έκκρισης της χολής;

Απάντηση:

• Η χολή παράγεται στο ήπαρ (~1 L/ημέρα) & αποθηκεύεται/συμπυκνώνεται στη χοληδόχο κύστη. Όταν μπει τροφή (κυρίως λιπαρά) στο δωδεκαδάκτυλο, η κύστη συσπάται & παροχετεύει χολή μέσω του χοληδόχου πόρου στο δωδεκαδάκτυλο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ήπαρ→χοληδόχος κύστη· με λιπαρά στο δωδεκαδάκτυλο η κύστη συσπάται.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: παραγωγή/αποθήκευση + έναυσμα λιπών.

Λειτουργίες ήπατος

Ερώτηση: 9. Ποιες λειτουργίες επιτελεί το ήπαρ;

Απάντηση:

• Παραγωγή ερυθρών (νεογνικά), παραγωγή χολής, μεταβολισμός λιπών/πρωτεϊνών (→ουρία)/υδατανθράκων (→γλυκογόνο), αποτοξίνωση ξένων/τοξικών ουσιών, φαγοκυττάρωση/ανοσία (κύτταρα Kupffer), πήξη (παράγοντες).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Χολή, μεταβολισμοί, αποτοξίνωση, ανοσία, πήξη, ερυθρά (νεογνικά).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: ≥4 λειτουργίες.

Τμήματα παγκρέατος

Ερώτηση: 10. Ποια τα τμήματα του παγκρέατος & τι εκκρίνει το καθένα;

Απάντηση:

• Ανατομικά: κεφαλή, σώμα, ουρά. Λειτουργικά δύο μέρη: ο πεπτικός αδένας εκκρίνει το παγκρεατικό υγρό (ένζυμα για πρωτεΐνες/λίπη/υδατάνθρακες → δωδεκαδάκτυλο)· ο ενδοκρινής αδένας (νησίδια Langerhans) εκκρίνει την ινσουλίνη.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κεφαλή/σώμα/ουρά· πεπτικός→παγκρεατικό υγρό, ενδοκρινής→ινσουλίνη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: ανατομικά μέρη + διπλή έκκριση.

Λειτουργίες σπλήνα

Ερώτηση: 11. Ποιες οι λειτουργίες του σπλήνα;

Απάντηση:

• 1. Παράγει λεμφοκύτταρα & αμυντικούς παράγοντες, 2) αποδομεί (φαγοκυττάρωση) τα γερασμένα ερυθρά & αιμοπετάλια, 3) παράγει χολερυθρίνη.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Λεμφοκύτταρα/άμυνα, αποδόμηση γερασμένων κυττάρων, χολερυθρίνη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: οι 3 λειτουργίες.

Τελικά προϊόντα

Ερώτηση: 12. Ποια τα τελικά προϊόντα διάσπασης πρωτεϊνών, λιπών & υδατανθράκων;

Απάντηση:

• Πρωτεΐνες → αμινοξέα. Λίπη → λιπαρά οξέα + γλυκερίνη. Υδατάνθρακες → μονοσακχαρίτες (γλυκόζη, φρουκτόζη, γαλακτόζη).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αμινοξέα / λιπαρά οξέα+γλυκερίνη / μονοσακχαρίτες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: σωστό προϊόν ανά ουσία.