Λύσεις — Κεφάλαιο 9 · Φυσιολογία των Αισθήσεων (σελ. 180–182) – ΑΝΑΤΟΜΙΑ – ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Β΄ ΕΠΑΛ
Λύσεις — Κεφάλαιο 9 · Φυσιολογία των Αισθήσεων (σελ. 180–182)
Απαντήσεις στις 48 ερωτήσεις του βιβλίου (εννοιολογικές).
Αισθητήρια όργανα
Ερώτηση: 1. Ποια τα αισθητήρια όργανα & ποια αίσθηση αντιλαμβάνεται το καθένα;
Απάντηση:
- Δέρμα → αφή/πόνος/πίεση/θερμοκρασία· οσφρητικός βλεννογόνος → όσφρηση· γευστικοί κάλυκες → γεύση· μάτια → όραση· αυτιά → ακοή & αντίληψη του χώρου.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Δέρμα/όσφρηση/γεύση/όραση/ακοή με τα αντίστοιχα όργανα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: αντιστοίχιση οργάνου-αίσθησης.
Στοιχεία αίσθησης
Ερώτηση: 2. Ποια τα απαραίτητα στοιχεία για να αντιληφθούμε μια αίσθηση;
Απάντηση:
- α) Το ερέθισμα, β) το αισθητήριο όργανο, γ) το αισθητικό (κεντρομόλο) νεύρο, δ) το αντίστοιχο κέντρο του εγκεφάλου.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ερέθισμα, αισθητήριο όργανο, αισθητικό νεύρο, κέντρο εγκεφάλου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τα 4 στοιχεία.
Ψευδαίσθηση/παραίσθηση
Ερώτηση: 3. Τι είναι η ψευδαίσθηση & τι η παραίσθηση;
Απάντηση:
- Ψευδαίσθηση: ψευδής αίσθηση από ερέθισμα που δεν υπάρχει (π.χ. σε υψηλό πυρετό). Παραίσθηση: υπάρχει ερέθισμα, αλλά το άτομο το αντιλαμβάνεται λανθασμένα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ψευδαίσθηση=χωρίς ερέθισμα· παραίσθηση=λάθος αντίληψη υπαρκτού.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: η διάκριση.
Χρώμα δέρματος
Ερώτηση: 4. Από ποιους παράγοντες εξαρτάται το χρώμα του δέρματος;
Απάντηση:
- Από τη μελανίνη (χρωστική), το οξυγόνο στο αίμα των επιφανειακών αγγείων, τη φυλή, το φύλο, την ηλικία & την περιοχή του σώματος.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μελανίνη, οξυγόνο αίματος, φυλή, φύλο, ηλικία, περιοχή.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: ≥3 παράγοντες (κυρίως μελανίνη).
Εξωτ. επιφάνεια δέρματος
Ερώτηση: 5. Ποια στοιχεία παρουσιάζει η εξωτερική επιφάνεια του δέρματος;
Απάντηση:
- Πόρους (στόμια ιδρωτοποιών αδένων), δερματικές θηλές (→ ακρολοφίες) & πτυχές/αύλακες.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Πόροι, δερματικές θηλές/ακρολοφίες, πτυχές/αύλακες.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τα 3 στοιχεία.
Δακτυλικά αποτυπώματα
Ερώτηση: 6. Τι είναι τα δακτυλικά αποτυπώματα & η χρησιμότητά τους;
Απάντηση:
- Τα σχήματα που δημιουργούν οι δερματικές ακρολοφίες στις ράγες των δακτύλων. Είναι διαφορετικά σε κάθε άτομο & αναλλοίωτα σε όλη τη ζωή, γι' αυτό χρησιμοποιούνται για την αναγνώριση του ατόμου.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σχήματα ακρολοφιών δακτύλων· μοναδικά→αναγνώριση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: μοναδικότητα + αναγνώριση.
Στιβάδες δέρματος
Ερώτηση: 7. Ποιες οι στιβάδες του δέρματος;
Απάντηση:
- Τρεις (έξω→μέσα): επιδερμίδα (κερατίνη + βλαστική στιβάδα), χόριο (συνδετικός ιστός, αγγεία, νεύρα) & υποδερμάτιο πέταλο (υποδόριο λίπος).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Επιδερμίδα – χόριο – υποδερμάτιο πέταλο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: οι 3 στιβάδες.
Ρυτίδωση
Ερώτηση: 8. Πού οφείλεται η ρυτίδωση του δέρματος με την ηλικία;
Απάντηση:
- Στην ελάττωση του υποδόριου λίπους που βρίσκεται στο υποδερμάτιο πέταλο.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στην ελάττωση του υποδόριου λίπους.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: υποδόριο λίπος.
Εξαρτήματα δέρματος
Ερώτηση: 9. Ποια τα εξαρτήματα του δέρματος;
Απάντηση:
- Οι τρίχες, τα νύχια & οι αδένες του δέρματος.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τρίχες, νύχια, αδένες.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τα 3 εξαρτήματα.
Χρώμα τριχών
Ερώτηση: 10. Πού οφείλεται το χρώμα των τριχών;
Απάντηση:
- Στη μελανίνη (χρωστική ουσία) που περιέχουν, η οποία προέρχεται από τον βολβό της τρίχας (λίγη→ανοιχτόχρωμες, πολλή→σκούρες).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στη μελανίνη (από τον βολβό της τρίχας).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: μελανίνη.
Αδένες δέρματος
Ερώτηση: 11. Ποιοι είναι οι αδένες του δέρματος;
Απάντηση:
- Οι σμηγματογόνοι (εκκρίνουν σμήγμα), οι ιδρωτοποιοί (ιδρώτας) & οι οσμηγόνοι (χαρακτηριστική οσμή).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σμηγματογόνοι, ιδρωτοποιοί, οσμηγόνοι.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: οι 3 αδένες.
Χρησιμότητα ιδρώτα
Ερώτηση: 12. Ποια η χρησιμότητα του ιδρώτα;
Απάντηση:
- Αποβάλλει άχρηστα προϊόντα του μεταβολισμού (ουρία, αμμωνία), συμβάλλει στη ρύθμιση της θερμοκρασίας (εξάτμιση) & με την όξινη αντίδρασή του εμποδίζει την ανάπτυξη μικροβίων.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αποβολή άχρηστων, ρύθμιση θερμοκρασίας, αντιμικροβιακή δράση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: ≥2 λειτουργίες.
Λειτουργίες δέρματος
Ερώτηση: 13. Ποιες οι λειτουργίες του δέρματος;
Απάντηση:
- Αφή, αντίληψη θερμοκρασίας, πόνου & πίεσης, προστασία εσωτερικών οργάνων, ρύθμιση θερμοκρασίας, άδηλος αναπνοή, απέκκριση ιδρώτα/σμήγματος, αποθήκευση λίπους & νερού, παραγωγή βιταμίνης D.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αφή/θερμοκρασία/πόνος/πίεση, προστασία, θερμορύθμιση, αναπνοή, απέκκριση, βιτ.D.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: ≥5 λειτουργίες.
Αφή
Ερώτηση: 14. Πώς πραγματοποιείται η λειτουργία της αφής;
Απάντηση:
- Με τα απτικά σημεία (κυρίως στις άκρες των δακτύλων): μια ελαφρά πίεση τα διεγείρει → η διέγερση μεταφέρεται με κεντρομόλες ίνες στον φλοιό του εγκεφάλου, όπου γίνεται αντιληπτή η αφή.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Διέγερση απτικών σημείων→κεντρομόλες ίνες→φλοιός.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: απτικά σημεία + οδός.
Άδηλος αναπνοή
Ερώτηση: 15. Τι είναι η άδηλος αναπνοή;
Απάντηση:
- Η δερματική αναπνοή: μέσω του δέρματος προσλαμβάνεται O₂ & αποβάλλεται CO₂ (γι' αυτό το δέρμα δεν πρέπει να καλύπτεται πλήρως).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η αναπνοή μέσω του δέρματος (O₂/CO₂).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: δερματική αναπνοή.
Λειτουργίες μύτης
Ερώτηση: 16. Ποιες οι λειτουργίες της μύτης;
Απάντηση:
- Η αναπνοή (δίοδος & επεξεργασία αέρα) & η όσφρηση.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αναπνοή & όσφρηση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: οι δύο λειτουργίες.
Μέρη μύτης
Ερώτηση: 17. Από ποια κύρια τμήματα αποτελείται η μύτη;
Απάντηση:
- Από την έξω ρίνα & την έσω ρίνα (ρινική κοιλότητα) μαζί με τους παραρρινικούς κόλπους.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Έξω ρίνα & έσω ρίνα (+ παραρρινικοί κόλποι).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τα δύο μέρη.
Μορφές βλεννογόνου
Ερώτηση: 18. Ποιες οι μορφές βλεννογόνου της ρινικής κοιλότητας;
Απάντηση:
- Ο αναπνευστικός βλεννογόνος (θέρμανση & ύγρανση του αέρα) & ο οσφρητικός βλεννογόνος (αισθητήριο της όσφρησης).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αναπνευστικός & οσφρητικός βλεννογόνος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: οι δύο μορφές + ρόλος.
Οσφρητικός βλεννογόνος
Ερώτηση: 19. Πού βρίσκεται ο οσφρητικός βλεννογόνος & η αποστολή του;
Απάντηση:
- Στο οπίσθιο & άνω τμήμα των ρινικών κοιλοτήτων (~2,5 cm² σε κάθε μία). Περιέχει τα οσφρητικά κύτταρα (με οσφρητικά τριχίδια) που υποδέχονται τα οσφρητικά ερεθίσματα & τα στέλνουν στο οσφρητικό κέντρο.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Άνω/οπίσθιο τμήμα ρινικών κοιλοτήτων· υποδοχή οσφρητικών ερεθισμάτων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: θέση + αποστολή.
Λειτουργία όσφρησης
Ερώτηση: 20. Πώς πραγματοποιείται η λειτουργία της όσφρησης;
Απάντηση:
- Χημική αίσθηση: οι πτητικές οσμηρές ουσίες φτάνουν με τον αέρα, διαλύονται στο υγρό του οσφρητικού βλεννογόνου & διεγείρουν τα οσφρητικά κύτταρα → μέσω του οσφρητικού νεύρου στο οσφρητικό κέντρο του φλοιού.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Πτητικές ουσίες→διάλυση→οσφρητικά κύτταρα→οσφρητικό νεύρο→κέντρο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: χημική αίσθηση + οδός.
Γευστικοί κάλυκες
Ερώτηση: 21. Τι είναι οι γευστικοί κάλυκες, πού βρίσκονται & από τι αποτελούνται;
Απάντηση:
- Μικροί επιθηλιακοί σχηματισμοί (ωοειδείς) που περιέχουν γευστικά κύτταρα (5–20 το καθένα). Βρίσκονται στη γλώσσα (κυρίως περιχαρακωμένες & μυκητοειδείς θηλές), στα παρίσθμια, στην επιγλωττίδα & στη μαλακή υπερώα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σχηματισμοί με γευστικά κύτταρα· στη γλώσσα/παρίσθμια/επιγλωττίδα/υπερώα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: γευστικά κύτταρα + θέσεις.
Θηλές γλώσσας
Ερώτηση: 22. Τι είναι οι θηλές της γλώσσας & πόσων ειδών;
Απάντηση:
- Μικρές προεξοχές στην επιφάνεια της γλώσσας. 4 είδη: περιχαρακωμένες (σχηματίζουν το γευστικό λάμδα), τριχοειδείς, μυκητοειδείς, φυλοειδείς.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Προεξοχές· 4 είδη (περιχαρακωμένες/τριχοειδείς/μυκητοειδείς/φυλοειδείς).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τα 4 είδη.
Λειτουργία γεύσης
Ερώτηση: 23. Πώς πραγματοποιείται η γεύση; Ποιες οι βασικές γεύσεις;
Απάντηση:
- Χημική αίσθηση: οι ουσίες διαλύονται στη σίελο & διεγείρουν τα γευστικά κύτταρα → μέσω των γευστικών ινών & εγκεφαλικών νεύρων στο γευστικό κέντρο. 4 βασικές γεύσεις: γλυκό, πικρό, όξινο, αλμυρό.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Διάλυση στη σίελο→γευστικά κύτταρα→κέντρο· 4 γεύσεις.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: μηχανισμός + 4 γεύσεις.
Μέρη ματιού
Ερώτηση: 24. Από ποια μέρη αποτελείται κάθε μάτι;
Απάντηση:
- Από τον βολβό του οφθαλμού & το οπτικό νεύρο, τα προασπιστικά & επικουρικά μόρια & τους μύες που κινούν τον βολβό.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Βολβός+οπτικό νεύρο, προασπιστικά/επικουρικά μόρια, μύες.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τα 3 μέρη.
Χιτώνες βολβού
Ερώτηση: 25. Ποιοι οι χιτώνες του βολβού του οφθαλμού;
Απάντηση:
- Τρεις (έξω→μέσα): ινώδης (κερατοειδής μπροστά + σκληρός πίσω), αγγειώδης (ακτινωτό σώμα & ίριδα μπροστά + χοριοειδής) & αμφιβληστροειδής (το αισθητήριο όργανο).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ινώδης – αγγειώδης – αμφιβληστροειδής.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: οι 3 χιτώνες.
Μύση/μυδρίαση
Ερώτηση: 26. Τι είναι η μύση & τι η μυδρίαση;
Απάντηση:
- Μύση: συστολή (μίκρυνση) της κόρης, όταν πέφτει έντονο φως. Μυδρίαση: διαστολή (μεγάλωμα) της κόρης, όταν πέφτει λίγο/αμυδρό φως.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μύση=συστολή κόρης· μυδρίαση=διαστολή.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: η διάκριση + αίτιο φωτός.
Κύτταρα αμφιβληστροειδούς
Ερώτηση: 27. Ποια νευρικά κύτταρα βρίσκονται στον ιδίως αμφιβληστροειδή;
Απάντηση:
- Οπτικά κύτταρα (κωνιοφόρα ή ραβδοφόρα), δίπολα κύτταρα (ενώνουν οπτικά με γαγγλιακά) & γαγγλιακά κύτταρα (σχηματίζουν το οπτικό νεύρο).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οπτικά (κωνία/ραβδία), δίπολα, γαγγλιακά.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τα 3 είδη.
Ραβδία/κωνία
Ερώτηση: 28. Σε τι χρησιμεύουν τα ραβδία & σε τι τα κωνία;
Απάντηση:
- Κωνία: για να βλέπουμε στο δυνατό φως & να διακρίνουμε τα χρώματα. Ραβδία: για να βλέπουμε στο αδύνατο φως (χρειάζονται τη ροδοψίνη, που απαιτεί βιταμίνη Α).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κωνία=δυνατό φως/χρώματα· ραβδία=αδύνατο φως.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: η διάκριση.
Νυκταλωπία
Ερώτηση: 29. Τι είναι η νυκταλωπία;
Απάντηση:
- Η αδυναμία όρασης στο αδύνατο φως (νύχτα), λόγω έλλειψης βιταμίνης Α → δεν παράγεται ροδοψίνη & δεν λειτουργούν τα ραβδία.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αδυναμία νυχτερινής όρασης (έλλειψη βιτ. Α/ροδοψίνης).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: ορισμός + αιτία.
Βυθοσκόπηση
Ερώτηση: 30. Τι είναι η βυθοσκόπηση & τι βλέπουμε;
Απάντηση:
- Η εξέταση του βυθού του οφθαλμού (εσωτερική επιφάνεια του αμφιβληστροειδούς απέναντι από την κόρη) με το βυθοσκόπιο. Βλέπουμε την οπτική θηλή, την ωχρά κηλίδα & τα αγγεία του αμφιβληστροειδούς.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Εξέταση βυθού οφθαλμού· οπτική θηλή/ωχρά κηλίδα/αγγεία.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: εξέταση + τι φαίνεται.
Περιεχόμενο βολβού
Ερώτηση: 31. Ποιο το περιεχόμενο του βολβού του οφθαλμού;
Απάντηση:
- Ο κρυσταλλοειδής φακός (πίσω από την ίριδα), το υδατοειδές υγρό (ανάμεσα σε ίριδα-φακό) & το υαλώδες σώμα (πίσω από τον φακό).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κρυσταλλοειδής φακός, υδατοειδές υγρό, υαλώδες σώμα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τα 3.
Γλαύκωμα
Ερώτηση: 32. Τι είναι το γλαύκωμα & σε τι οφείλεται;
Απάντηση:
- Η αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης, όταν διαταραχθεί η ισορροπία παραγωγής-αποχέτευσης του υδατοειδούς υγρού (παράγεται περισσότερο απ' όσο αποχετεύεται) → ατροφία αμφιβληστροειδούς → τύφλωση αν δεν αντιμετωπιστεί.
Σύνοψη: (ενδεικτική) ↑ενδοφθάλμια πίεση (διαταραχή υδατοειδούς υγρού)→τύφλωση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: ↑πίεση + αιτία.
Προασπιστικά μόρια
Ερώτηση: 33. Ποια τα προασπιστικά & επικουρικά μόρια του βολβού;
Απάντηση:
- Τα φρύδια, τα βλέφαρα, ο επιπεφυκότας, η δακρυϊκή συσκευή, η περιοφθαλμική περιτονία & το κογχικό λίπος.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Φρύδια, βλέφαρα, επιπεφυκότας, δακρυϊκή συσκευή, περιτονία, κογχικό λίπος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: ≥4 από αυτά.
Επιπεφυκότας
Ερώτηση: 34. Τι είναι ο επιπεφυκότας, πού βρίσκεται & σε ποια τμήματα;
Απάντηση:
- Λεπτός & διαφανής υμένας που καλύπτει την εσωτερική επιφάνεια των βλεφάρων & το πρόσθιο τμήμα του βολβού. Χωρίζεται σε βλεφαρικό & βολβικό επιπεφυκότα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Υμένας βλεφάρων-βολβού· βλεφαρικός & βολβικός.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: υμένας + τα δύο τμήματα.
Δακρυϊκή συσκευή
Ερώτηση: 35. Από τι αποτελείται η δακρυϊκή συσκευή;
Απάντηση:
- Από τον δακρυϊκό αδένα, τους δακρυϊκούς πόρους, τον δακρυϊκό ασκό & τον ρινοδακρυϊκό πόρο (τα δάκρυα καταλήγουν στον κάτω ρινικό πόρο).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Δακρυϊκός αδένας, δακρυϊκοί πόροι, δακρυϊκός ασκός, ρινοδακρυϊκός πόρος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τα 4 μέρη.
Λειτουργία όρασης
Ερώτηση: 36. Πώς πραγματοποιείται η λειτουργία της όρασης;
Απάντηση:
- Το φως περνά κερατοειδή → υδατοειδές υγρό → κόρη → φακό → υαλώδες σώμα & σχηματίζει ανεστραμμένο είδωλο στον αμφιβληστροειδή → διέγερση → μέσω οπτικού νεύρου στο οπτικό κέντρο, όπου το είδωλο αναστρέφεται πάλι (αντίληψη).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Φως→φακός→ανεστραμμένο είδωλο στον αμφιβληστροειδή→οπτικό νεύρο→κέντρο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: πορεία + αναστροφή.
Αντίληψη κίνησης
Ερώτηση: 37. Πώς αντιλαμβανόμαστε την κίνηση;
Απάντηση:
- Η εντύπωση κάθε εικόνας στον αμφιβληστροειδή παραμένει για πολύ μικρό χρόνο (~1/16 του δευτερολέπτου)· στο διάστημα αυτό σχηματίζεται η επόμενη & οι εικόνες συγχωνεύονται σε συνεχή ροή → αντίληψη κίνησης.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Παραμονή εικόνας ~1/16 s & συγχώνευση διαδοχικών εικόνων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: παραμονή + συγχώνευση.
Τρισδιάστατη όραση
Ερώτηση: 38. Πού οφείλεται η τρισδιάστατη όραση;
Απάντηση:
- Στη συγχώνευση δύο ελαφρώς διαφορετικών ειδώλων (ένα από κάθε μάτι, από διαφορετική γωνία) στο οπτικό κέντρο — έτσι αντιλαμβανόμαστε & το βάθος.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Συγχώνευση 2 διαφορετικών ειδώλων (ένα ανά μάτι).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: δύο μάτια + συγχώνευση.
Προσαρμογή όρασης
Ερώτηση: 39. Τι είναι η προσαρμογή της όρασης & πώς γίνεται;
Απάντηση:
- Η ικανότητα του κρυσταλλοειδούς φακού να αλλάζει την κυρτότητά του, ώστε το είδωλο να πέφτει πάνω στον αμφιβληστροειδή είτε βλέπουμε κοντά (↑κυρτότητα) είτε μακριά.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μεταβολή κυρτότητας του φακού για κοντά/μακριά.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: φακός + μεταβολή κυρτότητας.
Διαταραχές όρασης
Ερώτηση: 40. Ποιες οι δύο κυριότερες διαταραχές της όρασης;
Απάντηση:
- Η μυωπία (βλέπουμε καθαρά κοντά — το είδωλο πέφτει μπροστά από τον αμφιβληστροειδή) & η πρεσβυωπία (βλέπουμε καθαρά μακριά — απώλεια προσαρμοστικής ικανότητας με την ηλικία).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μυωπία & πρεσβυωπία.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: οι δύο διαταραχές.
Τμήματα αυτιού
Ερώτηση: 41. Ποια τα τρία κύρια τμήματα του αυτιού;
Απάντηση:
- Το έξω ους, το μέσο ους & το έσω ους.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Έξω, μέσο & έσω ους.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τα 3 τμήματα.
Έξω ους
Ερώτηση: 42. Από τι αποτελείται το έξω ους;
Απάντηση:
- Από το πτερύγιο του ωτός, τον έξω ακουστικό πόρο (~2,5 cm) & τον τυμπανικό υμένα (τύμπανο).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Πτερύγιο, έξω ακουστικός πόρος, τυμπανικός υμένας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τα 3.
Ωτοσκόπιο
Ερώτηση: 43. Με ποιο εργαλείο εξετάζουμε το τύμπανο & τι διακρίνουμε;
Απάντηση:
- Με το ωτοσκόπιο. Διακρίνουμε τον ομφαλό, τη σφυραία ταινία/έπαρμα, τις πτυχές & τον φωτεινό κώνο.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ωτοσκόπιο· ομφαλός, σφυραίο έπαρμα, φωτεινός κώνος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: ωτοσκόπιο + ≥2 στοιχεία.
Μέσο ους
Ερώτηση: 44. Πού βρίσκεται & από τι αποτελείται το μέσο ους;
Απάντηση:
- Μέσα από τον τυμπανικό υμένα, σε κοιλότητα με αέρα στο κροταφικό οστό. Περιέχει τα ακουστικά οστάρια (σφύρα, άκμονας, αναβολέας) & επικοινωνεί με την ευσταχιανή σάλπιγγα (προς τον ρινοφάρυγγα).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κοιλότητα με αέρα στο κροταφικό οστό· οστάρια + ευσταχιανή σάλπιγγα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: θέση + περιεχόμενο.
Ακουστικά οστάρια
Ερώτηση: 45. Ποια τα ακουστικά οστάρια;
Απάντηση:
- Η σφύρα, ο άκμονας & ο αναβολέας (αλυσίδα που μεταδίδει τις δονήσεις του τυμπάνου στο έσω ους).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σφύρα, άκμονας, αναβολέας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τα 3 οστάρια.
Πίεση τυμπάνου
Ερώτηση: 46. Ποια η πίεση στις δύο επιφάνειες του τυμπάνου & γιατί;
Απάντηση:
- Ίση (η ατμοσφαιρική) & στις δύο πλευρές: εξωτερικά μέσω του έξω ακουστικού πόρου & εσωτερικά μέσω του ρινοφάρυγγα & της ευσταχιανής σάλπιγγας — έτσι το τύμπανο δεν παραμορφώνεται.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ίση ατμοσφαιρική & στις δύο πλευρές (μέσω ευσταχιανής σάλπιγγας).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: ίση πίεση + εξήγηση.
Έσω ους
Ερώτηση: 47. Από τι αποτελείται το έσω ους;
Απάντηση:
- Από τον λαβύρινθο: οστέινο (αίθουσα, κοχλίας, τρεις ημικύκλιοι σωλήνες) & υμενώδη. Ανάμεσά τους η έξω λέμφος, μέσα η έσω λέμφος. Στον κοχλία βρίσκεται το όργανο του Corti.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Λαβύρινθος (αίθουσα/κοχλίας/ημικύκλιοι)· έξω & έσω λέμφος· όργανο Corti.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: λαβύρινθος + τα μέρη.
Λειτουργία ακοής
Ερώτηση: 48. Πώς πραγματοποιείται η λειτουργία της ακοής;
Απάντηση:
- Τα ηχητικά κύματα → πτερύγιο → έξω ακουστικός πόρος → τύμπανο (πάλλεται) → ακουστικά οστάρια (σφύρα→άκμονας→αναβολέας) → ωοειδής θυρίδα → έσω λέμφος → όργανο του Corti (διέγερση τριχωτών κυττάρων) → κοχλιακό νεύρο → φλοιός (ακουστική αίσθηση).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ήχος→τύμπανο→οστάρια→ωοειδής θυρίδα→λέμφος→Corti→κοχλιακό νεύρο→φλοιός.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: η αλυσίδα μετάδοσης.
