Λύσεις — Κεφάλαιο 8 · Το Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα (σελ. 151) – ΑΝΑΤΟΜΙΑ – ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Β΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 8 · Το Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα (σελ. 151)

Απαντήσεις στις 10 ερωτήσεις του βιβλίου (εννοιολογικές).

ΑΝΣ

Ερώτηση: 1. Τι είναι το αυτόνομο ή σπλαγχνικό νευρικό σύστημα;

Απάντηση:

• Το μέρος του νευρικού συστήματος που νευρώνει όργανα ακούσιας λειτουργίας: την καρδιά, τους λείους μύες (σπλάγχνων & αγγείων) & τους αδένες. Διακρίνεται σε συμπαθητικό & παρασυμπαθητικό (ανώτατο συντονιστικό: υποθάλαμος).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Νευρώνει όργανα ακούσιας λειτουργίας (καρδιά/λείοι μύες/αδένες).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: ακούσια + όργανα.

Ρόλος μοιρών

Ερώτηση: 2. Ποιος ο ρόλος του παρασυμπαθητικού & ποιος του συμπαθητικού;

Απάντηση:

• Συμπαθητικό: κυριαρχεί σε καταστάσεις έντασης/stress — ενεργοποιεί τον οργανισμό για έκτακτη ανάγκη.
• Παρασυμπαθητικό: επαναφέρει τις λειτουργίες στον φυσιολογικό ρυθμό μετά την ένταση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Συμπαθητικό=ένταση/ενεργοποίηση· παρασυμπαθητικό=επαναφορά/ηρεμία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: η αντιδιαστολή ρόλων.

Μοίρες

Ερώτηση: 3. Περιγράψτε τις μοίρες του παρασυμπαθητικού & του συμπαθητικού.

Απάντηση:

• Κάθε σύστημα έχει κεντρική & περιφερική μοίρα (προγαγγλιακές→γάγγλια→μεταγαγγλιακές ίνες).
• Παρασυμπαθητικό: κεντρική = εγκεφαλική (5 πυρήνες, π.χ. Edinger-Westphal) + νωτιαία (2ο–4ο ιερό)· κύριο νεύρο το πνευμονογαστρικό.
• Συμπαθητικό: κεντρική στα πλάγια κέρατα του νωτιαίου (8ος αυχ.–2ος/3ος οσφ.)· περιφερική = συμπαθητικό στέλεχος (αλυσίδα γαγγλίων δίπλα στη σπονδυλική στήλη).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κεντρική & περιφερική μοίρα· παρασυμπ. εγκεφαλική/ιερή+πνευμονογαστρικό, συμπ. νωτιαίο+στέλεχος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: κεντρική/περιφερική + θέσεις.

Δράση συμπαθητικού

Ερώτηση: 4. Δράση του συμπαθητικού στην κόρη, στα αγγεία/καρδιά & στο γαστρεντερικό;

Απάντηση:

• Κόρη: διαστολή (μυδρίαση). Καρδιά/αγγεία: αύξηση καρδιακού ρυθμού & αρτηριακής πίεσης. Γαστρεντερικός σωλήνας: ελάττωση του περισταλτισμού.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κόρη διαστολή, καρδιά ↑ρυθμός/πίεση, έντερο ↓περισταλτισμός.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: οι 3 δράσεις.

Δράση παρασυμπαθητικού (κόρη)

Ερώτηση: 5. Δράση του παρασυμπαθητικού στην κόρη του οφθαλμού;

Απάντηση:

• Συστολή της κόρης (μύση) — επαναφέρει το άνοιγμα στο φυσιολογικό ή το στενεύει σε ισχυρό φως (προστασία).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Συστολή της κόρης (μύση).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: μύση/συστολή.

Νευροδιαβιβαστές ΑΝΣ

Ερώτηση: 6. Ποιες οι νευροδιαβιβαστικές ουσίες του ΑΝΣ;

Απάντηση:

• Η ακετυλοχολίνη (παρασυμπαθητικό → χολινεργικό σύστημα) & η νορεπινεφρίνη/νοραδρεναλίνη (συμπαθητικό → αδρενεργικό σύστημα).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ακετυλοχολίνη (παρασυμπ.) & νορεπινεφρίνη (συμπ.).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: οι δύο ουσίες + αντιστοίχιση.

Μέρη σύναψης

Ερώτηση: 7. Περιγράψτε τα μέρη μιας σύναψης.

Απάντηση:

• Προσυναπτικό τμήμα (τελικό κομβίο με προσυναπτική μεμβράνη & συναπτικά κυστίδια), συναπτικό διάστημα (ο χώρος ανάμεσα) & μετασυναπτικό τμήμα (μεμβράνη με υποδοχείς για τον νευροδιαβιβαστή).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Προσυναπτικό – συναπτικό διάστημα – μετασυναπτικό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: τα 3 μέρη.

Είδη συνάψεων

Ερώτηση: 8. Ποια είδη συνάψεων γνωρίζετε (θέση & λειτουργία);

Απάντηση:

• Κατά θέση: αξονοδενδριτικές, αξονοσωματικές, αξονοαξονικές. Κατά λειτουργία: διεγερτικές (κυρίως στους δενδρίτες) & ανασταλτικές (κυρίως στο κυτταρικό σώμα).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Θέση: αξονοδενδριτικές/σωματικές/αξονικές· λειτουργία: διεγερτικές/ανασταλτικές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: οι δύο ταξινομήσεις.

Νευροδιαβιβαστικές ουσίες

Ερώτηση: 9. Ποιες νευροδιαβιβαστικές ουσίες γνωρίζετε;

Απάντηση:

• Η πιο διαδεδομένη η ακετυλοχολίνη. Επίσης οι κατεχολαμίνες (νοραδρεναλίνη/νορεπινεφρίνη, ντοπαμίνη) & η σεροτονίνη.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ακετυλοχολίνη, νοραδρεναλίνη, ντοπαμίνη, σεροτονίνη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: ακετυλοχολίνη + ≥1 άλλη.

Διαβίβαση σε σύναψη

Ερώτηση: 10. Πώς γίνεται η διαβίβαση της διέγερσης σε μια σύναψη;

Απάντηση:

• Η διέγερση φτάνει στο τελικό κομβίο → απελευθερώνεται η νευροδιαβιβαστική ουσία (από τα συναπτικά κυστίδια) στο συναπτικό διάστημα → δεσμεύεται σε υποδοχείς της μετασυναπτικής μεμβράνης → διεγείρει τον επόμενο νευρώνα/όργανο. Η μετάδοση είναι μονόδρομη· το υπόλοιπο της ουσίας εξουδετερώνεται (ένζυμα) ή επαναρροφάται.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Απελευθέρωση νευροδιαβιβαστή→δέσμευση σε υποδοχείς→διέγερση (μονόδρομα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: έκκριση + υποδοχείς + μονόδρομη.