Λύσεις — Κεφάλαιο 7 · Το Νευρικό Σύστημα (σελ. 142) – ΑΝΑΤΟΜΙΑ – ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Β΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 7 · Το Νευρικό Σύστημα (σελ. 142)

Απαντήσεις στις 9 ερωτήσεις του βιβλίου (εννοιολογικές).

Νευρικό σύστημα

Ερώτηση: 1. Τι είναι το νευρικό σύστημα & σε ποια τμήματα υποδιαιρείται;

Απάντηση:

• Το σύστημα που μεταβιβάζει μηνύματα & ρυθμίζει/συντονίζει τις λειτουργίες του οργανισμού.
• Υποδιαιρείται σε εγκεφαλονωτιαίο (σωματικό) — ΚΝΣ (εγκέφαλος+νωτιαίος μυελός) & ΠΝΣ (νεύρα), εκούσιες λειτουργίες — & αυτόνομο (σπλαγχνικό) — συμπαθητικό/παρασυμπαθητικό, ακούσιες λειτουργίες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μεταβίβαση μηνυμάτων· εγκεφαλονωτιαίο & αυτόνομο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: ορισμός + τα δύο τμήματα.

Νευρώνας

Ερώτηση: 2. Περιγράψτε ένα τυπικό νευρικό κύτταρο.

Απάντηση:

• Ο νευρώνας (δομική & λειτουργική μονάδα) αποτελείται από: κυτταρικό σώμα (με πυρήνα), δενδρίτες (πολλές μικρές αποφυάδες που δέχονται μηνύματα) & νευρίτη/νευράξονα (μία μεγάλη αποφυάδα που μεταφέρει το μήνυμα).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σώμα + δενδρίτες + νευράξονας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: τα 3 μέρη με τον ρόλο τους.

Μορφές νευρώνων

Ερώτηση: 3. Αναφέρατε μορφές νευρικών κυττάρων.

Απάντηση:

• Κατά τον αριθμό των αποφυάδων: άπολα (αρχικά), μονόπολα (μία), δίπολα (δύο), πολύπολα (πολλές — οι περισσότεροι). Τα ψευδομονόπολα βρίσκονται στα αισθητικά γάγγλια.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Άπολα, μονόπολα, δίπολα, πολύπολα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: οι μορφές κατά αποφυάδες.

Λειτουργική διαίρεση

Ερώτηση: 4. Σε ποιες κατηγορίες χωρίζονται οι νευρώνες κατά λειτουργικότητα;

Απάντηση:

• Αισθητικοί (μεταφέρουν μηνύματα από την περιφέρεια στο κέντρο), συνδετικοί (διαμορφώνουν κυκλώματα στο ΚΝΣ), κινητικοί (μεταφέρουν εντολές από το κέντρο στα εκτελεστικά όργανα).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αισθητικοί, συνδετικοί, κινητικοί.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: οι 3 κατηγορίες + ρόλος.

Νευρογλοία

Ερώτηση: 5. Τι είναι η νευρογλοία & η αποστολή της;

Απάντηση:

• Βοηθητικά κύτταρα του νευρικού ιστού. Λειτουργίες: στήριξη & θρέψη των νευρώνων, φαγοκυττάρωση άχρηστων ουσιών, μόνωση του νευράξονα (σχηματισμός περιβλήματος). Τύποι ΚΝΣ: αστρογλοία, ολιγοδενδρογλοία, μικρογλοία· ΠΝΣ: κύτταρα Schwann.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Βοηθητικά κύτταρα: στήριξη/θρέψη/φαγοκυττάρωση/μόνωση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: βοηθητικός ρόλος + ≥2 λειτουργίες.

Πυραμιδικό/εξωπυραμιδικό

Ερώτηση: 6. Ποιες κινήσεις ρυθμίζει το πυραμιδικό & ποιες το εξωπυραμιδικό;

Απάντηση:

• Πυραμιδικό: τις εκούσιες, λεπτές, ενσυνείδητες κινήσεις (με λεπτή διαβάθμιση έντασης).
• Εξωπυραμιδικό: τις ακούσιες «αυτοματοποιημένες» κινήσεις, την ομαδοποίηση κινήσεων & τη ρύθμιση του μυϊκού τόνου/στάσης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πυραμιδικό=εκούσιες λεπτές· εξωπυραμιδικό=αυτόματες/τόνος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: η αντιδιαστολή.

Αντανακλαστικά

Ερώτηση: 7. Σε ποια κατηγορία ανήκουν τα αντανακλαστικά επιγονατίδας & Αχίλλειου; Τι ξέρετε;

Απάντηση:

• Στα μυοτατικά αντανακλαστικά (ρυθμίζουν τον μυϊκό τόνο). Επιγονατίδας: χτύπημα του τένοντα κάτω από την επιγονατίδα → συστολή τετρακέφαλου → εκτίναξη κνήμης. Αχίλλειου: χτύπημα του τένοντα → συστολή γαστροκνήμιου → έκταση άκρου ποδιού. Χρησιμεύουν στην κλινική εξέταση του νευρικού συστήματος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μυοτατικά· χτύπημα τένοντα→συστολή μυός (τετρακέφαλος/γαστροκνήμιος).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: μυοτατικά + μηχανισμός.

Παρεγκεφαλίδα

Ερώτηση: 8. Τι είναι η παρεγκεφαλίδα & ο ρόλος της;

Απάντηση:

• Τμήμα του εγκεφάλου πίσω από τη γέφυρα & τον προμήκη (σκώληκας + ημισφαίρια). Ρόλος: διατήρηση μυϊκού τόνου, συντονισμός της κίνησης των μυών, διατήρηση της ισορροπίας & έλεγχος της γρήγορης μυϊκής δραστηριότητας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πίσω από γέφυρα/προμήκη· τόνος, συντονισμός, ισορροπία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: θέση + ≥2 λειτουργίες.

Βασικά γάγγλια

Ερώτηση: 9. Ποια η σημασία των βασικών γαγγλίων για την κινητική δραστηριότητα;

Απάντηση:

• Αποτελούν επικουρικό κινητικό σύστημα που δρα σε συνεργασία με τον εγκεφαλικό φλοιό για τον έλεγχο πολύπλοκων μορφών κινητικής δραστηριότητας (π.χ. γραφή, δεξιοτεχνικές κινήσεις). Βλάβη τους → διαταραχή αυτών των κινήσεων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Επικουρικό κινητικό σύστημα· έλεγχος πολύπλοκων κινήσεων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: επικουρικός ρόλος + πολύπλοκες κινήσεις.