Λύσεις — Κεφάλαιο 12 · Μεταβολισμός – Θερμορύθμιση (σελ. 231) – ΑΝΑΤΟΜΙΑ – ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ Β΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 12 · Μεταβολισμός - Θερμορύθμιση (σελ. 231)

Απαντήσεις στις 7 ερωτήσεις του βιβλίου (εννοιολογικές). Τελευταίο κεφάλαιο.

Μεταβολισμός

Ερώτηση: 1. Τι ονομάζουμε μεταβολισμό;

Απάντηση:

• Το σύνολο των χημικών αντιδράσεων μέσα στον οργανισμό που μετατρέπουν τη χημική ενέργεια της τροφής σε άλλες μορφές. Διακρίνεται σε αναβολισμό (σύνθεση — καταναλώνει ενέργεια) & καταβολισμό (διάσπαση — αποδίδει ενέργεια).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το σύνολο των χημικών αντιδράσεων (αναβολισμός & καταβολισμός).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: ορισμός + οι δύο μορφές.

Ένζυμα

Ερώτηση: 2. Τι είναι τα ένζυμα & ο ρόλος τους στο κύτταρο;

Απάντηση:

• Πρωτεΐνες που δρουν ως βιολογικοί καταλύτες: επιταχύνουν τις βιοχημικές αντιδράσεις (κυρίως τις οξειδώσεις/καύσεις) του κυττάρου, χωρίς να καταναλώνονται.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρωτεΐνες-καταλύτες που επιταχύνουν τις αντιδράσεις του κυττάρου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: καταλύτες + επιτάχυνση αντιδράσεων.

Ρόλος ATP

Ερώτηση: 3. Ποιος ο ρόλος της ATP στον μεταβολισμό;

Απάντηση:

• Είναι το «ενεργειακό νόμισμα» του κυττάρου: αποθηκεύει τη χημική ενέργεια που απελευθερώνεται από την καύση γλυκόζης/λιπαρών (σύνθεση από ADP + P). Με τη διάσπασή της (ATP → ADP + P) απελευθερώνει ενέργεια για τις ανάγκες του κυττάρου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) «Ενεργειακό νόμισμα»· αποθηκεύει & αποδίδει ενέργεια (ATP↔ADP+P).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: αποθήκευση/απόδοση ενέργειας.

Αποθήκευση γλυκογόνου

Ερώτηση: 4. Ποια κύτταρα αποθηκεύουν περισσότερο γλυκογόνο & γιατί;

Λύση:

• Τα ηπατικά κύτταρα (μέχρι 5–8% του βάρους τους) & τα μυϊκά κύτταρα (1–3%), γιατί λειτουργούν ως αποθήκες ενέργειας: το ήπαρ ρυθμίζει τη γλυκόζη του αίματος & οι μύες τη χρειάζονται για μυϊκό έργο.

Απάντηση: Τα ηπατικά (5–8%) & τα μυϊκά (1–3%) κύτταρα.

Πρόσεξε:

• Το γλυκογόνο επαρκεί για ~12–24 ώρες· η περίσσεια γίνεται λίπος.

Παχυσαρκία

Ερώτηση: 5. Πώς προκαλείται η παχυσαρκία;

Απάντηση:

• Με την πρόσληψη μεγαλύτερου ποσού τροφής από εκείνο που χρησιμοποιεί ο οργανισμός για ενέργεια. Η περίσσεια (λίπος, υδατάνθρακες ή πρωτεΐνες) εναποτίθεται ως λίπος στον λιπώδη ιστό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρόσληψη τροφής > κατανάλωση· η περίσσεια εναποτίθεται ως λίπος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: θετικό ισοζύγιο ενέργειας→λίπος.

Απαραίτητα αμινοξέα

Ερώτηση: 6. Τι γνωρίζετε για τα απαραίτητα & τα μη απαραίτητα αμινοξέα;

Απάντηση:

• Από τα 20 αμινοξέα: τα 10 μη απαραίτητα μπορούν να συντίθενται από τα κύτταρα (δεν χρειάζεται να λαμβάνονται με την τροφή). Τα 10 απαραίτητα δεν συντίθενται επαρκώς & πρέπει να λαμβάνονται με την τροφή (και τα δύο είναι απαραίτητα για τη σύνθεση πρωτεϊνών).

Σύνοψη: (ενδεικτική) 20 αμινοξέα· 10 μη απαραίτητα (συντίθενται) & 10 απαραίτητα (από την τροφή).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: η διάκριση 10/10.

Θερμορύθμιση

Ερώτηση: 7. Τι ονομάζουμε θερμορύθμιση & ποιο το κέντρο που την ελέγχει;

Απάντηση:

• Τη διατήρηση σταθερής θερμοκρασίας του σώματος (~37 °C) ανεξάρτητα από τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος. Το ελέγχει το θερμορυθμιστικό κέντρο στον υποθάλαμο του εγκεφάλου (λειτουργεί ως «θερμοστάτης»).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Διατήρηση σταθερής θερμοκρασίας· κέντρο ο υποθάλαμος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: ορισμός + υποθάλαμος.