Λύσεις — Κεφάλαιο 2: Ερωτήσεις ΚΑΙ Ασκήσεις (σελ. 34-36) – ΑΡΧΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ Β΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 2: Ερωτήσεις ΚΑΙ Ασκήσεις (σελ. 34-36)

Απαντήσεις στις ερωτήσεις κατανόησης και πλήρεις λύσεις των αριθμητικών ασκήσεων.

Άσκηση 1 — Πολλαπλής επιλογής: απογραφή και ισολογισμός (σελ. 34)

Ερώτηση: Να σημειώσετε τις σωστές απαντήσεις στις παρακάτω ερωτήσεις: α) Τι επιδιώκει να γνωρίσει η επιχείρηση με τη διενέργεια απογραφής; 1) την κάθε αξία που κατέχει, 2) τις απαιτήσεις της, 3) τις υποχρεώσεις της και την Καθαρή περιουσία, 4) όλα τα παραπάνω. β) Τι διενεργεί η επιχείρηση στο τέλος κάθε διαχειριστικής χρήσης; 1) Τακτική απογραφή, 2) μόνο εσωλογιστική, 3) μόνο μερική, 4) τίποτα από αυτά. γ) Τι απογραφή γίνεται, αν παρατηρηθεί έλλειμμα στο απόθεμα των εμπορευμάτων στις αποθήκες της επιχείρησης; 1) μερική, 2) τακτική, 3) εξωλογιστική, 4) τίποτα από τα παραπάνω. δ) Πόσο διαρκεί η διαχειριστική χρήση; 1) 8 μήνες, 2) 12 μήνες, 3) 24 μήνες, 4) 36 μήνες. ε) Πόσο διαρκεί η διαχειριστική χρήση, όταν μια επιχείρηση διακόψει τις εργασίες της; 1) μπορεί να είναι μικρότερη από δώδεκα μήνες, 2) πρέπει να διαρκέσει 12 μήνες οπωσδήποτε, 3) μπορεί να είναι μεγαλύτερη από 12 μήνες, 4) τίποτα από τα παραπάνω. στ) Τι δείχνει ο ισολογισμός; 1) μόνο τις υποχρεώσεις της επιχείρησης, 2) μόνο τις απαιτήσεις της επιχείρησης, 3) μόνο τα πάγια και κυκλοφορούντα στοιχεία, 4) την περιουσιακή κατάσταση της επιχείρησης.

Απάντηση:

• α) 4) όλα τα παραπάνω. Το βιβλίο απαριθμεί τρία ζητούμενα: την κάθε αξία που κατέχει, τις απαιτήσεις της, τις υποχρεώσεις της και την καθαρή της περιουσία. Οι επιλογές 1-3 είναι μερικές, μόνο το «όλα» είναι πλήρες.
• β) 1) Τακτική απογραφή. Η απογραφή που γίνεται σύμφωνα με τον νόμο στο τέλος κάθε διαχειριστικής χρήσης είναι Γενική ως προς την έκταση και Τακτική ως προς τον χρόνο — συντάσσεται σε τακτά χρονικά διαστήματα. Από τις δοσμένες επιλογές, σωστή είναι η τακτική.
• γ) 1) Μερική. Η μερική απογραφή αναφέρεται σε ένα ή περισσότερα περιουσιακά στοιχεία και πρέπει να διενεργείται έκτακτα για λόγους ελέγχων — κατασταλτικών, όταν διαπιστωθεί κάποια κατάσταση όπως κλοπή, υπεξαίρεση ή λάθος. Το έλλειμμα στα εμπορεύματα είναι ακριβώς τέτοια περίπτωση.
• δ) 2) 12 μήνες. «Κάθε περίοδος διαρκεί, σύμφωνα με τον νόμο, δώδεκα μήνες».
• ε) 1) μπορεί να είναι μικρότερη από δώδεκα μήνες. Κατά την έναρξη, τη λήξη ή τη διακοπή των εργασιών η περίοδος μπορεί να είναι μικρότερη των 12 μηνών.
• στ) 4) την περιουσιακή κατάσταση της επιχείρησης. Ο ισολογισμός εμφανίζει συνοπτικά τα περιουσιακά στοιχεία και την αξία τους — και το Ενεργητικό και το Παθητικό. Οι επιλογές 1-3 περιέχουν τη λέξη «μόνο» και είναι μερικές.
• Το μοτίβο της άσκησης: στα ερωτήματα (α) και (στ) η σωστή απάντηση είναι η συνολική — απορρίπτονται όσες λένε «μόνο». Είναι συνηθισμένη τακτική στα διαγωνίσματα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) α) 4 (όλα τα παραπάνω) · β) 1 (τακτική) · γ) 1 (μερική) · δ) 2 (12 μήνες) · ε) 1 (μικρότερη από 12) · στ) 4 (την περιουσιακή κατάσταση)

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: στα (α) και (στ) να αναγνωριστεί ότι οι «μόνο»-επιλογές είναι μερικές.
• Κριτήριο: στο (γ) η σύνδεση με τον κατασταλτικό έλεγχο.
• Παγίδα: στο (β) να επιλεγεί «εσωλογιστική» — αφορά τον τρόπο, όχι τον χρόνο.

Άσκηση 2 — Ορισμοί και διαφορά απογραφής-ισολογισμού (σελ. 35)

Ερώτηση: Να ορίσετε τι είναι α) η απογραφή, β) ο ισολογισμός. Ποια νομίζετε ότι είναι η διαφορά απογραφής και ισολογισμού;

Απάντηση:

• α) Απογραφή είναι η λεπτομερής και αναλυτική εξακρίβωση, καταμέτρηση, καταγραφή και αποτίμηση με το ίδιο νόμισμα των περιουσιακών στοιχείων της επιχείρησης σε ορισμένη χρονική στιγμή.
• Πραγματοποιείται σε δύο στάδια: ① αναγνώριση, καταμέτρηση και καταγραφή των στοιχείων Ενεργητικού και Παθητικού · ② αποτίμηση σε χρηματικές μονάδες.
• β) Ισολογισμός είναι η λογιστική κατάσταση με την οποία εμφανίζονται συνοπτικά τα περιουσιακά στοιχεία της επιχείρησης και η αξία τους, σε ορισμένη χρονική στιγμή, εκφρασμένα με το ίδιο νόμισμα.
• Η διαφορά — σε πέντε άξονες:
• Αναλυτικότητα: η απογραφή είναι αναλυτική (καταγράφει «με κάθε λεπτομέρεια ως προς το είδος, την ποσότητα και την αξία» — ακόμη και διευθύνσεις πελατών, αριθμούς συμβολαίων, μάρκες μηχανημάτων)· ο ισολογισμός είναι συνοπτικός.
• Σειρά: ο ισολογισμός συντάσσεται ΜΕΤΑ την απογραφή και στηρίζεται σε αυτήν. Είναι η περίληψή της.
• Διάταξη: η απογραφή έχει κάθετη διάταξη (πρώτα όλο το Ενεργητικό, μετά όλο το Παθητικό)· ο ισολογισμός σε δύο σελίδες, Ενεργητικό αριστερά, Παθητικό δεξιά, με τα σύνολα στο ίδιο ύψος.
• Δημοσιότητα: ο ισολογισμός δημοσιεύεται — αποτελεί «την επίσημη εικόνα της συγκρότησης της περιουσίας για όσους ενδιαφέρονται». Η απογραφή δεν δημοσιεύεται.
• Κοινό: η απογραφή εξυπηρετεί κυρίως την εσωτερική γνώση και τον έλεγχο· ο ισολογισμός την πληροφόρηση τρίτων (τράπεζες, προμηθευτές, δημόσιο, επενδυτές).
• Το κοινό τους: και τα δύο είναι στατικές εικόνες μιας συγκεκριμένης στιγμής, καταχωρούνται στο ίδιο βιβλίο (Απογραφών και Ισολογισμών) και στηρίζονται στην ίδια ισότητα \( \text{Ε} = \text{Π.Π.} + \text{Κ.Π.} \).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Απογραφή = αναλυτική εξακρίβωση, καταμέτρηση, καταγραφή και αποτίμηση των περιουσιακών στοιχείων σε μια στιγμή, σε δύο στάδια. Ισολογισμός = η συνοπτική λογιστική κατάσταση των ίδιων στοιχείων. Διαφορά: αναλυτικό έναντι συνοπτικού, ο ισολογισμός συντάσσεται μετά και στηρίζεται στην απογραφή, έχει οριζόντια διάταξη σε δύο σελίδες και — κυρίως — δημοσιεύεται.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: και οι δύο ορισμοί με ακρίβεια, μαζί με τα δύο στάδια της απογραφής.
• Κριτήριο: τουλάχιστον τρεις άξονες διαφοράς.
• Κριτήριο: η δημοσίευση του ισολογισμού — είναι η πρακτικά σημαντικότερη διαφορά.
• Θετικό: η επισήμανση ότι στηρίζονται στην ίδια ισότητα και είναι και τα δύο στατικά.

Άσκηση 3 — Αντιστοίχιση σχέσεων και μορφών ισολογισμού (σελ. 35)

Ερώτηση: Να αντιστοιχίσετε τα δεδομένα της πρώτης στήλης με τα αντίστοιχά τους στη δεύτερη στήλη: 1. Ε>Π.Π., 2. Ε=Π.Π., 3. Ε<Π.Π. — α. Αρνητικός ισολογισμός, β. Ουδέτερος ισολογισμός, γ. Θετικός Ισολογισμός.

Απάντηση:

• 1 → γ. \( \text{Ε} > \text{Π.Π.} \) → Θετικός ισολογισμός. Υπάρχει θετική Καθαρή Περιουσία: \( \text{Κ.Π.} = \text{Ε} - \text{Π.Π.} > 0 \). Στο παράδειγμα του βιβλίου: Ε 125.000, Π.Π. 35.000 → Κ.Π. 90.000.
• 2 → β. \( \text{Ε} = \text{Π.Π.} \) → Ουδέτερος ισολογισμός. Δεν υπάρχει Καθαρή Θέση (Κ.Π. = 0) και η επιχείρηση ό,τι έχει το χρωστάει σε τρίτους. Στο παράδειγμα: Ε 48.000 = Π.Π. 48.000.
• 3 → α. \( \text{Ε} < \text{Π.Π.} \) → Αρνητικός ισολογισμός. Η Καθαρή Θέση είναι αρνητική και λέγεται έλλειμμα ή ζημία. Στο παράδειγμα: Ε 24.000, Π.Π. 25.000 → έλλειμμα 1.000.
• Η μνημονική βοήθεια: η φορά της ανισότητας «δείχνει» τη μορφή. Μεγαλύτερο Ενεργητικό → θετικός. Μικρότερο → αρνητικός. Ίσο → ουδέτερος. Η Κ.Π. είναι πάντα η διαφορά \( \text{Ε} - \text{Π.Π.} \), οπότε το πρόσημό της καθορίζει τη μορφή.
• Οι δύο ειδικές περιπτώσεις που συμπληρώνουν την εικόνα:
• Π.Π. = 0 → θετικός, με \( \text{Ε} = \text{Κ.Π.} \) (η επιχείρηση δεν χρωστάει τίποτα σε τρίτους).
• Ε = 0 → αρνητικός, με \( \text{έλλειμμα} = \text{Π.Π.} \) (δεν έχει τίποτα και χρωστάει τα πάντα).
• Η πρακτική σημασία: το έλλειμμα γράφεται στο Ενεργητικό, γιατί αποτελεί απαίτηση της επιχείρησης κατά του επιχειρηματία — αυτός φέρει τον κίνδυνο και πρέπει να το καλύψει από την ατομική του περιουσία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) 1→γ (Ε>Π.Π. → Θετικός) · 2→β (Ε=Π.Π. → Ουδέτερος) · 3→α (Ε<Π.Π. → Αρνητικός)

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: σύνδεση κάθε σχέσης με το πρόσημο της Καθαρής Περιουσίας.
• Θετικό: αναφορά στις ειδικές περιπτώσεις Π.Π. = 0 και Ε = 0.
• Παγίδα: αντιστροφή του (1) και του (3) — προσοχή στη φορά της ανισότητας.

Άσκηση 4 — Σχολιασμός: ο ισολογισμός ως στατική εικόνα (σελ. 35)

Ερώτηση: Να σχολιάσετε την πρόταση: «Ο ισολογισμός δείχνει μια στατική εικόνα της περιουσιακής κατάστασης της επιχείρησης».

Απάντηση:

• Η πρόταση είναι ΣΩΣΤΗ. Το βιβλίο ξεκινά το κεφάλαιο ακριβώς έτσι: «Η περιουσιακή συγκρότηση της επιχείρησης εμφανίζεται σε μια χρονική στιγμή (στατικά)».
• Τι σημαίνει «στατική εικόνα». Ο ισολογισμός είναι φωτογραφία, όχι ταινία. Δείχνει τι υπάρχει σε μία συγκεκριμένη ημερομηνία — π.χ. 31/12/2001 — και τίποτα για το τι συνέβη πριν ή τι θα συμβεί μετά.
• Το «σε ορισμένη χρονική στιγμή» είναι μέρος του ορισμού και των δύο εννοιών — απογραφής και ισολογισμού. Δεν είναι λεπτομέρεια· είναι ουσιώδες χαρακτηριστικό.
• Τι ΔΕΝ δείχνει ο ισολογισμός:
• Πώς έφτασε η επιχείρηση σε αυτή την κατάσταση — ποιες αγορές, πωλήσεις, εισπράξεις και πληρωμές μεσολάβησαν.
• Πόσες φορές μεταβλήθηκε ένα στοιχείο μέσα στη χρήση. Το «Ταμείο 10.000» μπορεί να προέκυψε από χιλιάδες κινήσεις.
• Την κερδοφορία της περιόδου — αυτή φαίνεται στον λογαριασμό Αποτελέσματα Χρήσης.
• Η αντίθεση που φωτίζει την πρόταση. Το επόμενο κεφάλαιο (3) ασχολείται ακριβώς με τις ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ των περιουσιακών στοιχείων — τη δυναμική όψη. Δύο διαδοχικοί ισολογισμοί δείχνουν δύο στιγμές· τι έγινε ανάμεσά τους το δείχνουν οι λογαριασμοί και το ημερολόγιο.
• Η πρακτική συνέπεια — και το πιο ενδιαφέρον σημείο. Δύο επιχειρήσεις με πανομοιότυπο ισολογισμό μπορεί να είναι εντελώς διαφορετικές: η μία με έντονη δραστηριότητα και μεγάλο τζίρο, η άλλη στάσιμη. Γι' αυτό ο ισολογισμός δεν διαβάζεται ποτέ μόνος του, αλλά μαζί με τα Αποτελέσματα Χρήσης και, ιδανικά, με τους ισολογισμούς προηγούμενων ετών.
• Άρα η «στατικότητα» δεν είναι ελάττωμα — είναι ο σκοπός του εργαλείου. Ο ισολογισμός απαντά στο «τι έχω τώρα», όχι στο «τι έκανα φέτος».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η πρόταση είναι σωστή: ο ισολογισμός εμφανίζει την περιουσία σε ορισμένη χρονική στιγμή, στατικά — είναι φωτογραφία, όχι ταινία. Δεν δείχνει τις μεταβολές που μεσολάβησαν ούτε την κερδοφορία της περιόδου. Η δυναμική όψη αποτυπώνεται στους λογαριασμούς και στα Αποτελέσματα Χρήσης. Η στατικότητα δεν είναι ελάττωμα αλλά ο σκοπός του εργαλείου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: να εξηγηθεί τι σημαίνει στατική εικόνα, με τη μεταφορά της φωτογραφίας ή ισοδύναμη.
• Κριτήριο: να αναφερθεί τι δεν δείχνει ο ισολογισμός.
• Κριτήριο: η αντίθεση με τη δυναμική παρακολούθηση των μεταβολών (κεφ. 3).
• Θετικό: η παρατήρηση ότι δύο επιχειρήσεις με ίδιο ισολογισμό μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική δραστηριότητα.
• Παγίδα: να θεωρηθεί η «στατικότητα» μειονέκτημα — είναι ο σκοπός του.

Άσκηση 5 — Σχολιασμός: ουδέτερος ισολογισμός και υποχρέωση προς τον επιχειρηματία (σελ. 35)

Ερώτηση: Να σχολιάσετε την πρόταση: «Όταν ο ισολογισμός είναι ουδέτερος, τότε δεν υπάρχει υποχρέωση της επιχείρησης προς τον επιχειρηματία».

Απάντηση:

• Η πρόταση είναι ΣΩΣΤΗ.
• Η τεκμηρίωση. Ουδέτερος είναι ο ισολογισμός στον οποίο \( \text{Ε} = \text{Π.Π.} \). Επειδή \( \text{Κ.Π.} = \text{Ε} - \text{Π.Π.} \), προκύπτει \( \text{Κ.Π.} = 0 \). Το βιβλίο το λέει ρητά: «δεν υπάρχει Καθαρή Θέση και η επιχείρηση ό,τι έχει το χρωστάει σε τρίτους».
• Ο συλλογισμός βήμα-βήμα:
• ① Η Καθαρή Περιουσία ΕΙΝΑΙ, εξ ορισμού, η υποχρέωση της επιχείρησης προς τον φορέα της (τον επιχειρηματία).
• ② Στον ουδέτερο ισολογισμό η Καθαρή Περιουσία είναι μηδέν.
• ③ Άρα η υποχρέωση προς τον επιχειρηματία είναι μηδενική — δηλαδή δεν υπάρχει.
• Τι σημαίνει πρακτικά. Όλο το Ενεργητικό της επιχείρησης «ανήκει» οικονομικά στους τρίτους. Αν η επιχείρηση ρευστοποιούσε τα πάντα και εξοφλούσε όλες τις υποχρεώσεις της, στον επιχειρηματία θα έμενε μηδέν. Η επένδυσή του έχει εξανεμιστεί.
• Πώς φτάνει μια επιχείρηση εκεί. Ο ουδέτερος ισολογισμός είναι το οριακό σημείο ανάμεσα στον θετικό και τον αρνητικό. Συνήθως προκύπτει από σωρευμένες ζημίες που «έφαγαν» ολόκληρο το αρχικό κεφάλαιο.
• Ο επόμενος σταθμός είναι χειρότερος. Αν οι ζημίες συνεχιστούν, ο ισολογισμός γίνεται αρνητικός: τότε δεν είναι απλώς μηδενική η απαίτηση του επιχειρηματία — η επιχείρηση αποκτά απαίτηση ΚΑΤΑ ΑΥΤΟΥ. Το έλλειμμα γράφεται στο Ενεργητικό, γιατί ο επιχειρηματίας φέρει τον επιχειρηματικό κίνδυνο και πρέπει να το καλύψει από την ατομική του περιουσία.
• Η αντιστροφή που αξίζει να προσέξεις: στον θετικό ισολογισμό η επιχείρηση χρωστάει στον επιχειρηματία· στον αρνητικό ο επιχειρηματίας χρωστάει στην επιχείρηση. Ο ουδέτερος είναι ακριβώς το σημείο μηδέν ανάμεσά τους.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η πρόταση είναι σωστή. Η Καθαρή Περιουσία είναι εξ ορισμού η υποχρέωση της επιχείρησης προς τον φορέα της· στον ουδέτερο ισολογισμό Ε = Π.Π., άρα Κ.Π. = 0 και η υποχρέωση αυτή δεν υπάρχει. Πρακτικά, ό,τι έχει η επιχείρηση το χρωστάει σε τρίτους. Είναι το οριακό σημείο πριν τον αρνητικό ισολογισμό, όπου η σχέση αντιστρέφεται και ο επιχειρηματίας οφείλει να καλύψει το έλλειμμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: η ταύτιση Καθαρής Περιουσίας με την υποχρέωση προς τον φορέα — είναι το κλειδί.
• Κριτήριο: ο συλλογισμός Ε = Π.Π. ⇒ Κ.Π. = 0.
• Κριτήριο: η πρακτική ερμηνεία «ό,τι έχει το χρωστάει σε τρίτους».
• Θετικό: η σύνδεση με τον αρνητικό ισολογισμό και την αντιστροφή της σχέσης.
• Παγίδα: να θεωρηθεί ότι «δεν υπάρχει υποχρέωση» σημαίνει ότι η επιχείρηση είναι υγιής — ισχύει το αντίθετο.

Άσκηση 6 — Απογραφή ίδρυσης (Α. Αναγνώστου, εμπορία οσπρίων) (σελ. 35)

Ερώτηση: Ο Α. Αναγνώστου, προκειμένου να ιδρύσει μια επιχείρηση εμπορίας οσπρίων, εισφέρει τα πιο κάτω περιουσιακά στοιχεία: - Μετρητά 20.000 Ευρώ. - Εμπορεύματα: α) Φασόλια, προέλευσης Καστοριάς, 400 κιλά προς 3 Ευρώ το κιλό. β) Φασόλια, προέλευσης Βόλου, 200 κιλά προς 3 Ευρώ το κιλό. γ) Φακές, τύπου Α (εισαγωγής) 150 κιλά προς 4 Ευρώ το κιλό. δ) Ρεβύθια Κρήτης, 250 κιλά προς 5 Ευρώ το κιλό. - Έπιπλα και λοιπό εξοπλισμό: α) Ένα γραφείο SATO με δύο σειρές συρτάρια, μεταλλικό, αξίας 3.000 Ευρώ. β) Δύο πάγκους δρύινους διαστάσεων 10μx2μx0,90μ αξίας 4.000 ο καθένας. γ) Μια πολυθρόνα μεταλλική με δερμάτινη επένδυση αξίας 2.000 Ευρώ. - Μεταφορικά μέσα: Ένα αυτοκίνητο φορτηγό ενός (1) τόνου μάρκας FORD, αριθμ. κυκλοφορίας ΧΑΔ 123 456 αξίας 70.000 Ευρώ. Να συντάξετε την απογραφή ίδρυσης.

Απάντηση:

• Βήμα 1 — αποτίμηση των εμπορευμάτων (ποσότητα × τιμή μονάδας):
• Φασόλια Καστοριάς: \( 400 \times 3 = 1.200 \) €
• Φασόλια Βόλου: \( 200 \times 3 = 600 \) €
• Φακές τύπου Α: \( 150 \times 4 = 600 \) €
• Ρεβύθια Κρήτης: \( 250 \times 5 = 1.250 \) €
• Σύνολο Εμπορευμάτων = 3.650 €
• Βήμα 2 — έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός:
• Γραφείο SATO 3.000 + δύο πάγκοι \( 2 \times 4.000 = 8.000 \) + πολυθρόνα 2.000 = 13.000 €

Πρόσεξε το «ο καθένας» στους πάγκους — είναι 8.000, όχι 4.000.

• Βήμα 3 — η απογραφή ίδρυσης:
• ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ
• Ι. ΠΑΓΙΟ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ — Ενσώματες ακινητοποιήσεις: Μεταφορικά μέσα (φορτηγό FORD 1 τόνου, αρ. κυκλ. ΧΑΔ 123 456) 70.000 · Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 13.000 → 83.000 €
• ΙΙ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ — Αποθέματα: Εμπορεύματα 3.650 · Διαθέσιμα: Ταμείο 20.000 → 23.650 €
• ΣΥΝΟΛΟ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ = \( 83.000 + 23.650 = \mathbf{106.650} \) €
• ΠΑΘΗΤΙΚΟ
• Ι. ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΤΡΙΤΟΥΣ (Π.Π.) = 0 — πρόκειται για απογραφή ΙΔΡΥΣΗΣ: η επιχείρηση μόλις ξεκινά και δεν έχει προλάβει να δημιουργήσει καμία υποχρέωση σε τρίτους.
• ΙΙ. ΚΑΘΑΡΗ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ — Κεφάλαιο: \( 106.650 - 0 = \mathbf{106.650} \) €
• ΣΥΝΟΛΟ ΠΑΘΗΤΙΚΟΥ = 106.650 € ✓
• Τι μας διδάσκει η άσκηση. Επειδή Π.Π. = 0, ισχύει η ειδική περίπτωση του θετικού ισολογισμού: \( \text{Ε} = \text{Κ.Π.} \). Ολόκληρο το Ενεργητικό προέρχεται από τον φορέα — και αυτό είναι λογικό: μόνο αυτός έβαλε χρήματα και αγαθά μέχρι στιγμής.
• Η αναλυτικότητα που απαιτεί η απογραφή. Σε πραγματική απογραφή γράφονται όλες οι λεπτομέρειες που δίνει η εκφώνηση: προέλευση των οσπρίων, διαστάσεις των πάγκων (10μ × 2μ × 0,90μ), μάρκα και αριθμός κυκλοφορίας του φορτηγού. Είναι ακριβώς αυτό που διαφοροποιεί την απογραφή από τον ισολογισμό.

Σύνοψη: Εμπορεύματα 3.650 € (1.200+600+600+1.250) · Έπιπλα 13.000 € (3.000 + 2×4.000 + 2.000) · Μεταφορικά 70.000 € · Ταμείο 20.000 €. Σύνολο Ενεργητικού = 106.650 €. Π.Π. = 0 (απογραφή ίδρυσης), άρα Κεφάλαιο = 106.650 €. Ο πίνακας ισοσκελίζει στα 106.650 €.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: σωστή αποτίμηση κάθε είδους (ποσότητα × τιμή).
• Κριτήριο: οι δύο πάγκοι → 8.000 € — η λέξη «ο καθένας» είναι η παγίδα.
• Κριτήριο: Π.Π. = 0 και η αιτιολόγηση (απογραφή ίδρυσης).
• Κριτήριο: αναλυτική καταγραφή με τις λεπτομέρειες που δίνει η εκφώνηση.
• Παγίδα: να αθροιστούν τα κιλά αντί για τις αξίες.

Άσκηση 7 — Απογραφή, Καθαρή Περιουσία, Ισολογισμός και μορφή (Α. Παντελόπουλος) (σελ. 36)

Ερώτηση: Στις 31/12/2001 στην επιχείρηση εμπορίας υφασμάτων Α. Παντελόπουλος, Πειραιώς 0, Αθήνα έγινε απογραφή και βρέθηκαν: - Μετρητά 5.000 Ευρώ. - Μία ταμιακή μηχανή τύπου CASIO αξίας 1.000 Ευρώ. - Ένας υπολογιστής IBM 486 DX με εκτυπωτή STAR LS 100, συνολικής αξίας 3.000 Ευρώ. - Ύφασμα μεταξωτό προέλευσης Κίνας 200 μέτρα προς 12 Ευρώ το μέτρο, ύφασμα αλατζάς εγχώριος 350 μέτρα προς 5 Ευρώ το μέτρο, ύφασμα βαμβακερό 150 μέτρα προς 4 Ευρώ το μέτρο. - Συναλλαγματική αποδοχής του πελάτη Α. Αντωνίου λήξης 3.2.2002 και ονομαστικής αξίας 350 Ευρώ. - Απαιτήσεις σ' ανοικτούς λ./σμούς από τους πελάτες Κ. Βήτα, Πάρνηθος 47 Περιστέρι, 3.000 Ευρώ, Γ. Παππά, Δαμάρεως 23 Παγκράτι, 2.000 Ευρώ, Α. Ανδρέου, Ηλιουπόλεως 15 Υμηττός, 4.500 Ευρώ. - Οφειλές στους προμηθευτές: Ε. Ευστρατίου, Ευριππίδου 443, Αθήνα 1.000 Ευρώ και Β. Βασιλόπουλο, Ηρώων Πολυτεχνείου 205, Ν. Ιωνία 2.500 Ευρώ. - Τραπεζικό Δάνειο από την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, υποκατάστημα Πλατείας Ομονοίας, ύψους 2.000 Ευρώ. - Επίσης βρέθηκαν ράφια μεταλλικά DEXION 0,90x1x2μ αξίας 700 Ευρώ, γραφείο μεταλλικό με δύο σειρές συρτάρια αξίας 250 Ευρώ, πολυθρόνα μεταλλική με δερμάτινη επένδυση αξίας 350 Ευρώ και αριθμομηχανή τύπου SHARP αξίας 300 Ευρώ. Ζητείται να συντάξετε: α) την απογραφή και να προσδιορίσετε την Καθαρή Περιουσία, β) να συντάξετε τον Ισολογισμό και γ) να προσδιορίσετε μορφή του Ισολογισμού.

Απάντηση:

• Βήμα 1 — αποτίμηση των υφασμάτων:
• Μεταξωτό Κίνας: \( 200 \times 12 = 2.400 \) € · Αλατζάς εγχώριος: \( 350 \times 5 = 1.750 \) € · Βαμβακερό: \( 150 \times 4 = 600 \) €
• Σύνολο Εμπορευμάτων = 4.750 €
• Βήμα 2 — ταξινόμηση του Ενεργητικού.
• Πάγιο — Ενσώματες ακινητοποιήσεις: ταμιακή μηχανή CASIO 1.000 + υπολογιστής IBM με εκτυπωτή 3.000 + ράφια DEXION 700 + γραφείο μεταλλικό 250 + πολυθρόνα 350 + αριθμομηχανή SHARP 300 = 5.600 € (όλα «Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός»)
• Κυκλοφορούν — Αποθέματα: Εμπορεύματα 4.750 €
• Κυκλοφορούν — Απαιτήσεις: Πελάτες \( 3.000 + 2.000 + 4.500 = 9.500 \) € · Γραμμάτια Εισπρακτέα (συναλλαγματική Α. Αντωνίου, λήξη 3.2.2002) 350 € → 9.850 €
• Κυκλοφορούν — Διαθέσιμα: Ταμείο 5.000 €
• Σύνολο Κυκλοφορούντος = \( 4.750 + 9.850 + 5.000 = 19.600 \) €
• α) ΣΥΝΟΛΟ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ = \( 5.600 + 19.600 = \mathbf{25.200} \) €
• Βήμα 3 — Πραγματικό Παθητικό.
• Βραχυπρόθεσμες: Προμηθευτές \( 1.000 + 2.500 = 3.500 \) € · Τράπεζες (δάνειο Εθνικής) 2.000 €
• Π.Π. = 5.500 €
• Η Καθαρή Περιουσία:
• \[ \text{Κ.Π.} = \text{Ε} - \text{Π.Π.} = 25.200 - 5.500 = \mathbf{19.700}\ \text{€} \]
• β) ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 31/12/2001
• ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ — Α. ΠΑΓΙΟ 5.600 (Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 5.600) · Β. ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝ 19.600 (Αποθέματα 4.750 · Απαιτήσεις 9.850 · Διαθέσιμα 5.000) · ΣΥΝΟΛΟ 25.200
• ΠΑΘΗΤΙΚΟ — Ι. ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΤΡΙΤΟΥΣ 5.500 (Προμηθευτές 3.500 · Τράπεζες 2.000) · ΙΙ. ΚΑΘΑΡΗ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ 19.700 (Κεφάλαιο 19.700) · ΣΥΝΟΛΟ 25.200
• Έλεγχος ισοσκελισμού: \( 5.500 + 19.700 = 25.200 \) ✓
• γ) Μορφή του Ισολογισμού. Ισχύει \( \text{Ε} = 25.200 > \text{Π.Π.} = 5.500 \), άρα η Καθαρή Περιουσία είναι θετική (19.700 €): ο ισολογισμός είναι ΘΕΤΙΚΟΣ.
• Παρατήρηση για την υγεία της επιχείρησης: τα ίδια κεφάλαια καλύπτουν το 78 % του Ενεργητικού (\( 19.700 / 25.200 \)). Είναι χαμηλά δανεισμένη και σε ισχυρή θέση.
• Δύο σημεία που ξεχωρίζουν την πλήρη λύση: ① η συναλλαγματική αποδοχής πελάτη είναι Γραμμάτιο Εισπρακτέο (απαίτηση), όχι απλή απαίτηση από πελάτη — έχει διαφορετική νομική ισχύ. ② Η ταμιακή μηχανή και ο υπολογιστής είναι πάγια, όχι διαθέσιμα, παρότι η πρώτη λέγεται «ταμιακή».

Σύνοψη: α) Εμπορεύματα 4.750 € · Πάγιο 5.600 € · Απαιτήσεις 9.850 € (πελάτες 9.500 + γραμμάτιο 350) · Ταμείο 5.000 € → Ενεργητικό 25.200 €. Π.Π. = 3.500 + 2.000 = 5.500 €. Καθαρή Περιουσία = 25.200 − 5.500 = 19.700 €. β) Ο ισολογισμός ισοσκελίζει στα 25.200 €. γ) Ε > Π.Π. άρα ΘΕΤΙΚΟΣ.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: σωστή αποτίμηση των υφασμάτων (μέτρα × τιμή).
• Κριτήριο: η συναλλαγματική στα Γραμμάτια Εισπρακτέα, όχι στους Πελάτες.
• Κριτήριο: η ταμιακή μηχανή στα πάγια, όχι στα διαθέσιμα.
• Κριτήριο: και τα τρία ζητούμενα — απογραφή, ισολογισμός, μορφή.
• Παγίδα: να ξεχαστεί το δάνειο στο Πραγματικό Παθητικό.

Άσκηση 8 — Ισολογισμός επιχείρησης «Β» και μετατροπή σε ουδέτερο (σελ. 36)

Ερώτηση: Δίνονται τα περιουσιακά στοιχεία της Ατομικής Επιχείρησης «Β» σε Ευρώ: Οικόπεδα 30.000, Ταμείο 10.000, Γραμμάτια πληρωτέα 15.000, Κτίρια 100.000, Εμπορεύματα 50.000, Προμηθευτές 20.000, Δάνεια από τράπεζες 60.000, Πελάτες 15.000. Ζητείται: α) να συντάξετε τον Ισολογισμό και να προσδιορίσετε τη μορφή του, β) να υποδείξετε έναν τρόπο με τον οποίο ο Ισολογισμός αυτός θα γίνει ουδέτερος.

Απάντηση:

• α) Σύνταξη του Ισολογισμού.
• ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ
• Α. ΠΑΓΙΟ — Οικόπεδα 30.000 + Κτίρια 100.000 = 130.000 €
• Β. ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝ — Αποθέματα: Εμπορεύματα 50.000 · Απαιτήσεις: Πελάτες 15.000 · Διαθέσιμα: Ταμείο 10.000 = 75.000 €
• ΣΥΝΟΛΟ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ = \( 130.000 + 75.000 = \mathbf{205.000} \) €
• ΠΑΘΗΤΙΚΟ
• Π.Π. — Δάνεια από τράπεζες 60.000 + Προμηθευτές 20.000 + Γραμμάτια πληρωτέα 15.000 = 95.000 €
• Κ.Π. (Κεφάλαιο) = \( 205.000 - 95.000 = \mathbf{110.000} \) €
• ΣΥΝΟΛΟ ΠΑΘΗΤΙΚΟΥ = \( 95.000 + 110.000 = 205.000 \) € ✓
• Μορφή: \( \text{Ε} = 205.000 > \text{Π.Π.} = 95.000 \) → ΘΕΤΙΚΟΣ ισολογισμός, με Καθαρή Περιουσία 110.000 €.
• β) Πώς γίνεται ουδέτερος.
• Ουδέτερος σημαίνει \( \text{Ε} = \text{Π.Π.} \), δηλαδή \( \text{Κ.Π.} = 0 \). Πρέπει λοιπόν να εξαφανιστούν τα 110.000 € της Καθαρής Περιουσίας. Υπάρχουν δύο ισοδύναμοι δρόμοι:
• Τρόπος 1 — ΜΕΙΩΣΗ του Ενεργητικού κατά 110.000 € (χωρίς μεταβολή του Π.Π.):
• π.χ. καταστροφή ή απώλεια περιουσιακών στοιχείων αξίας 110.000 € (πυρκαγιά στα εμπορεύματα, κατάρρευση κτιρίου, επισφαλείς πελάτες που δεν πληρώνουν) ή σωρευμένες ζημίες από τη δραστηριότητα.
• → Νέο Ενεργητικό: \( 205.000 - 110.000 = 95.000 = \text{Π.Π.} \) ✓
• Τρόπος 2 — ΑΥΞΗΣΗ του Πραγματικού Παθητικού κατά 110.000 € (χωρίς μεταβολή του Ε):
• π.χ. νέο δάνειο 110.000 € τα χρήματα του οποίου αναλώνονται σε έξοδα (μισθοί, ενοίκια, τόκοι) και δεν παραμένουν στην επιχείρηση.
• → Νέο Π.Π.: \( 95.000 + 110.000 = 205.000 = \text{Ε} \) ✓

Προσοχή στη διατύπωση. Αν πάρει δάνειο 110.000 € και τα κρατήσει στο ταμείο, δεν αλλάζει τίποτα: αυξάνονται και το Ενεργητικό και το Π.Π. κατά 110.000, η Κ.Π. μένει 110.000 και ο ισολογισμός παραμένει θετικός. Η μεταβολή πρέπει να επηρεάζει μόνο τη μία πλευρά.

• Το συμπέρασμα. Ο ουδέτερος ισολογισμός σημαίνει ότι η επιχείρηση ό,τι έχει το χρωστάει σε τρίτους — η επένδυση του φορέα έχει μηδενιστεί. Δεν είναι επιθυμητή κατάσταση: είναι το τελευταίο σκαλί πριν τον αρνητικό ισολογισμό.

Σύνοψη: α) Ενεργητικό 205.000 € (Πάγιο 130.000 + Κυκλοφορούν 75.000) · Π.Π. 95.000 € · Κ.Π. 110.000 € → ΘΕΤΙΚΟΣ. β) Για να γίνει ουδέτερος πρέπει Κ.Π. = 0: είτε μείωση του Ενεργητικού κατά 110.000 € (ζημιά, καταστροφή, επισφάλειες) είτε αύξηση του Π.Π. κατά 110.000 € (δάνειο που αναλώνεται σε έξοδα). Η μεταβολή πρέπει να επηρεάζει μόνο τη μία πλευρά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: σωστός ισολογισμός που ισοσκελίζει, με ομαδοποίηση.
• Κριτήριο: ρητή δήλωση της μορφής (θετικός) με αιτιολόγηση.
• Κριτήριο: στο (β) ποσοτικά προσδιορισμένη πρόταση — «κατά 110.000 €», όχι αόριστα.
• Θετικό: αναφορά και στους δύο τρόπους.
• Παγίδα: πρόταση για δάνειο που παραμένει στο ταμείο — δεν αλλάζει την Κ.Π.

Άσκηση 9 — Ισολογισμός επιχείρησης «ΑΛΦΑ» και μετατροπή σε αρνητικό (σελ. 36)

Ερώτηση: Δίνονται τα περιουσιακά στοιχεία της ατομικής επιχείρησης «ΑΛΦΑ» σε Ευρώ: Πελάτες 4.000, Εμπορεύματα 1.000, Ταμείο 2.000, Γραμμάτια Πληρωτέα 7.000, Κτίρια 30.000, Δάνεια Τραπεζών 8.500. Ζητείται: α) να συντάξετε τον ισολογισμό και να προσδιορίσετε τη μορφή του, β) να υποδείξετε έναν τρόπο με τον οποίο ο Ισολογισμός θα γίνει αρνητικός.

Απάντηση:

• α) Σύνταξη του Ισολογισμού.
• ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ
• Α. ΠΑΓΙΟ — Κτίρια 30.000 €
• Β. ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝ — Αποθέματα: Εμπορεύματα 1.000 · Απαιτήσεις: Πελάτες 4.000 · Διαθέσιμα: Ταμείο 2.000 = 7.000 €
• ΣΥΝΟΛΟ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ = \( 30.000 + 7.000 = \mathbf{37.000} \) €
• ΠΑΘΗΤΙΚΟ
• Π.Π. — Δάνεια Τραπεζών 8.500 + Γραμμάτια Πληρωτέα 7.000 = 15.500 €
• Κ.Π. (Κεφάλαιο) = \( 37.000 - 15.500 = \mathbf{21.500} \) €
• ΣΥΝΟΛΟ ΠΑΘΗΤΙΚΟΥ = \( 15.500 + 21.500 = 37.000 \) € ✓
• Μορφή: \( \text{Ε} = 37.000 > \text{Π.Π.} = 15.500 \) → ΘΕΤΙΚΟΣ ισολογισμός.
• β) Πώς γίνεται αρνητικός.
• Αρνητικός σημαίνει \( \text{Ε} < \text{Π.Π.} \). Σήμερα η διαφορά υπέρ του Ενεργητικού είναι \( 37.000 - 15.500 = 21.500 \) €.

Το λεπτό σημείο — και εκεί χάνονται οι μονάδες. Μεταβολή ακριβώς 21.500 € δίνει \( \text{Ε} = \text{Π.Π.} \), δηλαδή ΟΥΔΕΤΕΡΟ ισολογισμό, όχι αρνητικό. Για αρνητικό χρειάζεται μεταβολή ΑΥΣΤΗΡΑ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ από 21.500 €.

• Τρόπος 1 — ΜΕΙΩΣΗ του Ενεργητικού πάνω από 21.500 €. Π.χ. ζημιά 22.000 € από πυρκαγιά στα κτίρια:
• → Νέο Ενεργητικό: \( 37.000 - 22.000 = 15.000 \) € < Π.Π. \( 15.500 \) €
• → Έλλειμμα = \( 15.500 - 15.000 = 500 \) €, το οποίο γράφεται στο ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ ως απαίτηση κατά του επιχειρηματία. Ο πίνακας ισοσκελίζει πλέον στα 15.500 €.
• Τρόπος 2 — ΑΥΞΗΣΗ του Πραγματικού Παθητικού πάνω από 21.500 €. Π.χ. νέα υποχρέωση 22.000 € (δικαστική αποζημίωση, πρόστιμο, δάνειο που αναλώνεται σε έξοδα):
• → Νέο Π.Π.: \( 15.500 + 22.000 = 37.500 \) € > Ε \( 37.000 \) € → έλλειμμα 500 €
• Τι σημαίνει ο αρνητικός ισολογισμός. Η επιχείρηση δεν επαρκεί για να καλύψει τις υποχρεώσεις της προς τρίτους. Το έλλειμμα είναι η αρνητική Καθαρή Θέση και εμφανίζεται στο Ενεργητικό, επειδή ο επιχειρηματίας φέρει τον επιχειρηματικό κίνδυνο και πρέπει να το καλύψει από την ατομική του περιουσία.
• Η αντιστροφή σε μία γραμμή: στον θετικό η επιχείρηση χρωστάει στον επιχειρηματία (21.500 €)· στον αρνητικό ο επιχειρηματίας χρωστάει στην επιχείρηση (500 €).

Σύνοψη: α) Ενεργητικό 37.000 € (Πάγιο 30.000 + Κυκλοφορούν 7.000) · Π.Π. 15.500 € · Κ.Π. 21.500 € → ΘΕΤΙΚΟΣ. β) Για αρνητικό χρειάζεται μεταβολή αυστηρά μεγαλύτερη από 21.500 € — π.χ. ζημιά 22.000 € δίνει Ε = 15.000 < Π.Π. = 15.500 και έλλειμμα 500 €, που γράφεται στο Ενεργητικό. Μεταβολή ακριβώς 21.500 € θα έδινε ουδέτερο, όχι αρνητικό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: σωστός ισολογισμός και ρητή δήλωση της μορφής.
• Κριτήριο — το κρίσιμο: η μεταβολή να είναι αυστηρά μεγαλύτερη από 21.500 €· ακριβώς 21.500 δίνει ουδέτερο.
• Κριτήριο: το έλλειμμα να τοποθετηθεί στο Ενεργητικό.
• Κριτήριο: αριθμητικά τεκμηριωμένη πρόταση, όχι αόριστη.
• Παγίδα: πρόταση μεταβολής ακριβώς ίσης με την Καθαρή Περιουσία.