Λύσεις — Κεφάλαιο 7: Ερωτήσεις ΚΑΙ Ασκήσεις (σελ. 150-155) – ΑΡΧΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ Β΄ ΕΠΑΛ

ΑΡΧΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ Β΄ ΕΠΑΛ ΑΡΧΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ Β΄ ΕΠΑΛ – ΛΥΣΕΙΣ – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ασκήσεων Σχολικού Βιβλίου Λύσεις — Κεφάλαιο 7: Ερωτήσεις ΚΑΙ Ασκήσεις (σελ. 150-155) – ΑΡΧΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ Β΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 7: Ερωτήσεις ΚΑΙ Ασκήσεις (σελ. 150-155)

Απαντήσεις και στις 24 ερωτήσεις-ασκήσεις, με πλήρεις λύσεις στις αριθμητικές.

Άσκηση 1 (σελ. 150)

Ερώτηση: Τι παρακολουθούνται με τους λογαριασμούς αξιών; α) μόνο υλικές αξίες, β) μόνο στοιχεία του κυκλοφοριακού ενεργητικού, γ) μόνο στοιχεία του Πάγιου Ενεργητικού, δ) κανένα από τα παραπάνω.

Απάντηση:

Σωστή απάντηση: δ) κανένα από τα παραπάνω
Οι λογαριασμοί αξιών παρακολουθούν υλικά ΚΑΙ άυλα αγαθά, πάγια ΚΑΙ κυκλοφορούντα. Κάθε μία από τις επιλογές α, β, γ περιέχει τη λέξη «μόνο» και είναι μερική — γι' αυτό η σωστή είναι η «κανένα».
Το μοτίβο επαναλαμβάνεται σε όλο το βιβλίο: όταν όλες οι επιλογές λένε «μόνο», η σωστή είναι συνήθως το «κανένα» ή το «όλα».

Σύνοψη: (ενδεικτική) δ) κανένα από τα παραπάνω

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: αιτιολόγηση από το κείμενο του βιβλίου, όχι μόνο η επιλογή.

Άσκηση 2 (σελ. 150)

Ερώτηση: Σε ποια κατηγορία λογαριασμών ανήκουν οι λογ/σμοί αξιών; α) Καθαρής περιουσίας, β) Πραγματικού Παθητικού, γ) Εσόδων, δ) Ενεργητικού.

Απάντηση:

Σωστή απάντηση: δ) Ενεργητικού
Οι αξίες είναι τα μέσα δράσης της επιχείρησης — υλικά και άυλα αγαθά που της ανήκουν. Άρα ανήκουν στο Ενεργητικό.
Θυμήσου τον ορισμό του κεφ. 1: «Ενεργητικό είναι τα μέσα δράσης (αξίες και απαιτήσεις)». Η λέξη «αξίες» είναι μέρος του ορισμού του Ενεργητικού.

Σύνοψη: (ενδεικτική) δ) Ενεργητικού

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: αιτιολόγηση από το κείμενο του βιβλίου, όχι μόνο η επιλογή.

Άσκηση 3 — «Υφασματεμπορική»: ΦΠΑ, επιστροφές και εκπτώσεις (σελ. 150)

Ερώτηση: Η «Υφασματεμπορική» είχε 1/1/2002: βαμβακερά 20.000 €, μάλλινα 30.000 €. Έγιναν: 10/3 αγορά βαμβακερού 50.000 € + ΦΠΑ 18 % από Ι. Ιωάννου με πίστωση· 28/3 αγορά Η/Υ 3.000 € + ΦΠΑ 18 % με μετρητά, συν 100 € μεταφορικά· 8/5 επιστροφή στον Ι. Ιωάννου βαμβακερού 2.000 €· 14/7 αγορά μάλλινου 10.000 € + ΦΠΑ 18 % με πίστωση· 21/10 έκπτωση 500 € από τον Ι. Ιωάννου. Να κάνετε: α) το άνοιγμα, β) την παρακολούθηση, γ) τις εργασίες τέλους χρήσης. Οι εκπτώσεις αγορών σε ξεχωριστό δευτεροβάθμιο λογαριασμό.

Απάντηση:

α) Άνοιγμα 1/1/2002: Χ Εμπορεύματα 50.000 (Βαμβακερά 20.000 · Μάλλινα 30.000)
β) Τα λογιστικά γεγονότα:
10/3 Χ Εμπορεύματα (Βαμβακερά) 50.000, Χ Φ.Π.Α. Αγορών 9.000 | Π Προμηθευτές (Ι. Ιωάννου) 59.000
$ 50.000 \times 18\% = 9.000 $ € · σύνολο τιμολογίου 59.000 €. Ο ΦΠΑ δεν μπαίνει στα εμπορεύματα — πάει σε ιδιαίτερο λογαριασμό.
28/3 Χ Η/Υ 3.100, Χ Φ.Π.Α. Αγορών 540 | Π Ταμείο 3.640
⚠️ Η ουσιαστική διαφορά: τα 100 € μεταφορικά ΠΡΟΣΑΥΞΑΝΟΥΝ την αξία κτήσης του παγίου $ (3.000+100 = 3.100) $, ενώ ο ΦΠΑ ΟΧΙ. Τα έξοδα κτήσης ενσωματώνονται· ο φόρος συμψηφίζεται. Ο ΦΠΑ υπολογίζεται στα 3.000 $ (\times 18\% = 540) $, όχι στα 3.100.
8/5 επιστροφή Χ Προμηθευτές (Ι. Ιωάννου) 2.360 | Π Εμπορεύματα (Βαμβακερά) 2.000, Π Φ.Π.Α. Αγορών 360
Η επιστροφή αντιστρέφει και τον ΦΠΑ: $ 2.000 \times 18\% = 360 $.
14/7 Χ Εμπορεύματα (Μάλλινα) 10.000, Χ Φ.Π.Α. Αγορών 1.800 | Π Προμηθευτές («ΕΡΙΟΝ» ΑΕ) 11.800
21/10 έκπτωση Χ Προμηθευτές (Ι. Ιωάννου) 500 | Π Εκπτώσεις αγορών 500 (ξεχωριστός δευτεροβάθμιος, όπως ορίζει η σημείωση)
γ) Εργασίες τέλους χρήσης: μεταφορά του δευτεροβάθμιου «Εκπτώσεις αγορών» στη μείωση του κόστους αγορών — Χ Εκπτώσεις αγορών 500 | Π Εμπορεύματα 500.
Τα τελικά υπόλοιπα των εμπορευμάτων:
· Βαμβακερά: $ 20.000 + 50.000 - 2.000 = \mathbf{68.000} $ € (πριν την έκπτωση)
· Μάλλινα: $ 30.000 + 10.000 = \mathbf{40.000} $ €
· Σύνολο μετά την έκπτωση: $ 68.000 + 40.000 - 500 = \mathbf{107.500} $ €
Ο Φ.Π.Α. Αγορών: $ 9.000 + 540 - 360 + 1.800 = \mathbf{10.980} $ € — θα συμψηφιστεί με τον ΦΠΑ Πωλήσεων, δεν είναι έξοδο.
Ο λόγος του ξεχωριστού λογαριασμού εκπτώσεων: αν η έκπτωση πήγαινε απευθείας στα Εμπορεύματα, θα χανόταν η πληροφορία για το πόσο πέτυχε η επιχείρηση σε διαπραγματεύσεις. Ο δευτεροβάθμιος τη διατηρεί ορατή μέχρι το τέλος.

Σύνοψη: ΦΠΑ Αγορών: 9.000 + 540 − 360 + 1.800 = 10.980 € (χωριστός λογαριασμός, συμψηφίζεται). Ο Η/Υ καταχωρείται 3.100 € (3.000 + 100 μεταφορικά) — τα έξοδα κτήσης προσαυξάνουν, ο ΦΠΑ όχι. Εμπορεύματα: Βαμβακερά 68.000, Μάλλινα 40.000, μείον έκπτωση 500 = 107.500 €.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: ο ΦΠΑ σε χωριστό λογαριασμό, όχι στην αξία των αγαθών.
Κριτήριο — η ουσία: τα μεταφορικά προσαυξάνουν την αξία κτήσης, ο ΦΠΑ όχι.
Κριτήριο: η επιστροφή αντιστρέφει και τον αναλογούντα ΦΠΑ (360 €).
Κριτήριο: οι εκπτώσεις σε ξεχωριστό δευτεροβάθμιο, όπως ορίζει η σημείωση.
Παγίδα: να υπολογιστεί ΦΠΑ επί των 3.100 αντί των 3.000.

Άσκηση 4 — Σωστό ή Λάθος: ο Φ.Π.Α. Αγορών (σελ. 150)

Ερώτηση: Ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας των Αγορών: α) προσαυξάνει την τιμή κτήσης των αγοραζόμενων αγαθών, β) παρακολουθείται σε ιδιαίτερο λογαριασμό και συμψηφίζεται με τον ΦΠΑ πωλήσεων, γ) είναι λογαριασμός Εξόδου, δ) παρακολουθείται από λογαριασμό αξιών.

Απάντηση:

α) ΛΑΘΟΣ. Ο ΦΠΑ Αγορών ΔΕΝ προσαυξάνει την τιμή κτήσης. Αντίθετα, τα έξοδα κτήσης (μεταφορικά, αχθοφορικά, ασφάλιστρα μεταφοράς) ΝΑΙ. Στην άσκηση 3: ο Η/Υ καταχωρείται 3.100 € (3.000 + 100 μεταφορικά), όχι 3.540.
β) ΣΩΣΤΟ. Παρακολουθείται σε ιδιαίτερο λογαριασμό και συμψηφίζεται με τον ΦΠΑ Πωλήσεων. Η επιχείρηση εισπράττει ΦΠΑ στις πωλήσεις και πληρώνει στις αγορές· αποδίδει στο Δημόσιο τη διαφορά.
γ) ΛΑΘΟΣ. Δεν είναι έξοδο — είναι απαίτηση κατά του Δημοσίου (ή μείωση της υποχρέωσης προς αυτό). Έξοδο θα ήταν αν επιβάρυνε οριστικά την επιχείρηση, πράγμα που δεν συμβαίνει λόγω του συμψηφισμού.
δ) ΛΑΘΟΣ. Οι λογαριασμοί αξιών παρακολουθούν αγαθά — υλικά και άυλα. Ο ΦΠΑ δεν είναι αγαθό: είναι απαίτηση, άρα προσωπικός λογαριασμός (σχέση με το Δημόσιο).
Η ουσία σε μία πρόταση: η επιχείρηση είναι εισπράκτορας του ΦΠΑ για λογαριασμό του Δημοσίου — δεν τον επιβαρύνεται. Γι' αυτό ούτε μπαίνει στην αξία των αγαθών ούτε στα έξοδα.
Το μοτίβο: μόνο το (β) είναι σωστό. Τα (α), (γ), (δ) είναι τρεις διαφορετικοί τρόποι να πει κανείς λάθος το ίδιο πράγμα — ότι ο ΦΠΑ «κολλάει» κάπου. Δεν κολλάει πουθενά· περνάει.

Σύνοψη: (ενδεικτική) α) Λάθος · β) Σωστό · γ) Λάθος · δ) Λάθος. Ο ΦΠΑ Αγορών παρακολουθείται σε ιδιαίτερο λογαριασμό, συμψηφίζεται με τον ΦΠΑ Πωλήσεων, δεν είναι έξοδο ούτε λογαριασμός αξιών, και δεν προσαυξάνει την τιμή κτήσης (σε αντίθεση με τα έξοδα κτήσης, που την προσαυξάνουν).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: η αντιδιαστολή ΦΠΑ (δεν προσαυξάνει) με τα έξοδα κτήσης (προσαυξάνουν).
Κριτήριο: η εξήγηση του συμψηφισμού ως λόγου που δεν είναι έξοδο.
Κριτήριο: στο (δ), ο ΦΠΑ ως απαίτηση, όχι ως αγαθό.
Παγίδα: να θεωρηθεί το (α) σωστό από τη λογική «το πλήρωσα, άρα κοστίζει».

Άσκηση 5 (σελ. 151)

Ερώτηση: Ποιον ή ποιους αφορούν οι προσωπικοί λογαριασμοί; α) το πρόσωπο του επιχειρηματία, β) μόνο τα πρόσωπα που οφείλουν στην επιχείρηση, γ) μόνο τα πρόσωπα στα οποία οφείλει η επιχείρηση, δ) τα πρόσωπα (φυσικά ή νομικά) που έχουν σχέσεις με την επιχείρηση.

Απάντηση:

Σωστή απάντηση: δ) τα πρόσωπα (φυσικά ή νομικά) που έχουν σχέσεις με την επιχείρηση
Οι προσωπικοί λογαριασμοί καλύπτουν και τις δύο κατευθύνσεις: πελάτες και χρεώστες (μας οφείλουν) και προμηθευτές και πιστωτές (τους οφείλουμε). Τα (β) και (γ) καλύπτουν από μία μόνο πλευρά.
Επίσης φυσικά ΚΑΙ νομικά πρόσωπα — μια Α.Ε. προμηθευτής είναι εξίσου «πρόσωπο».
Το (α) είναι πολύ στενό: ο Ατομικός λογαριασμός Επιχειρηματία είναι ένας μόνο από τους προσωπικούς λογαριασμούς.

Σύνοψη: (ενδεικτική) δ) τα πρόσωπα (φυσικά ή νομικά) που έχουν σχέσεις με την επιχείρηση

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: αιτιολόγηση από το κείμενο του βιβλίου, όχι μόνο η επιλογή.

Άσκηση 6 (σελ. 151)

Ερώτηση: Ποια είναι η βραχυπρόθεσμη υποχρέωση; α) αυτή που είναι άμεσα απαιτητή, β) αυτή η οποία έχει περιθώρια να εξοφληθεί μέσα στην επόμενη χρήση, γ) αυτή η οποία έχει περιθώρια να εξοφληθεί μέσα στην επόμενη πενταετία, δ) καμία από τις παραπάνω.

Απάντηση:

Σωστή απάντηση: β) αυτή η οποία έχει περιθώρια να εξοφληθεί μέσα στην επόμενη χρήση
Βραχυπρόθεσμες είναι οι υποχρεώσεις που λήγουν το αργότερο μέχρι το τέλος της επόμενης χρήσης (κεφ. 1). Το (α) είναι υπερβολικά στενό — «άμεσα απαιτητή» σημαίνει ληξιπρόθεσμη, όχι βραχυπρόθεσμη. Το (γ) περιγράφει μακροπρόθεσμη.
Το ίδιο όριο — τέλος επόμενης χρήσης — χωρίζει και τις απαιτήσεις σε βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες. Είναι ένα κριτήριο για δύο πλευρές του ισολογισμού.

Σύνοψη: (ενδεικτική) β) αυτή η οποία έχει περιθώρια να εξοφληθεί μέσα στην επόμενη χρήση

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: αιτιολόγηση από το κείμενο του βιβλίου, όχι μόνο η επιλογή.

Άσκηση 7 (σελ. 151)

Ερώτηση: Πότε υπάρχει ζημία; α) όταν μειώνεται η καθαρή περιουσία, β) όταν αυξάνεται η καθαρή περιουσία, γ) όταν μειώνεται η καθαρή περιουσία για λόγους απρόβλεπτους, άσχετους με τη δραστηριότητα της επιχείρησης, δ) όταν δημιουργούνται ανόργανα έξοδα.

Απάντηση:

Σωστή απάντηση: γ) όταν μειώνεται η καθαρή περιουσία για λόγους απρόβλεπτους, άσχετους με τη δραστηριότητα
Η ΖΗΜΙΑ διακρίνεται από το ΕΞΟΔΟ: το έξοδο μειώνει την Κ.Π. για την εξυπηρέτηση των δραστηριοτήτων (μισθοί, ενοίκια)· η ζημία τη μειώνει για απρόβλεπτους, άσχετους λόγους (πυρκαγιά σε ανασφάλιστα).
Γι' αυτό το (α) είναι πολύ γενικό: κάθε έξοδο μειώνει την Κ.Π. χωρίς να είναι ζημία.
Το (δ) συγχέει τη ζημία με τα ανόργανα έξοδα — συγγενικά, αλλά όχι ταυτόσημα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) γ) όταν μειώνεται η καθαρή περιουσία για λόγους απρόβλεπτους, άσχετους με τη δραστηριότητα

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: αιτιολόγηση από το κείμενο του βιβλίου, όχι μόνο η επιλογή.

Άσκηση 8 (σελ. 151)

Ερώτηση: Να σημειώσετε το ανόργανο έξοδο: α) Μισθοδοσία υπαλλήλων, β) Ενοίκιο κατοικίας επιχειρηματία, γ) Πρόστιμο για εκπρόθεσμη καταβολή φόρου, δ) Αποσβέσεις πάγιων στοιχείων μη ενσωματωμένες στο λειτουργικό κόστος.

Απάντηση:

Σωστή απάντηση: γ) Πρόστιμο για εκπρόθεσμη καταβολή φόρου
Το πρόστιμο προέρχεται από τυχαία και συμπτωματική αιτία — δεν εξυπηρετεί καμία δραστηριότητα. Είναι ανόργανο έξοδο.
Γιατί όχι τα υπόλοιπα: (α) η μισθοδοσία είναι οργανικό έξοδο. (β) το ενοίκιο κατοικίας του επιχειρηματία δεν είναι καθόλου έξοδο της επιχείρησης — είναι ΑΝΑΛΗΨΗ (ατομική δαπάνη). (δ) οι μη ενσωματωμένες αποσβέσεις είναι όντως εκτός λειτουργικού κόστους, αλλά η φθορά του παγίου παραμένει συνέπεια της λειτουργίας.
Το (β) είναι η καλύτερη παγίδα της άσκησης: μοιάζει με έξοδο, αλλά η αρχή της αυτοτέλειας της επιχείρησης (κεφ. 1) το αποκλείει.

Σύνοψη: (ενδεικτική) γ) Πρόστιμο για εκπρόθεσμη καταβολή φόρου

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: αιτιολόγηση από το κείμενο του βιβλίου, όχι μόνο η επιλογή.

Άσκηση 9 — Ημερολογιακές εγγραφές μισθοδοσίας (σελ. 151)

Ερώτηση: Μισθοδοτική κατάσταση Ιανουαρίου 2002: Α. Αποστόλου (λογιστής) μισθός 3.000, ΦΜΥ 400, ΧΜΥ 18, ΙΚΑ 600, σύνολο κρατήσεων 1.018, καθαρό 1.982, εργοδοτική ΧΜΥ 18 και ΙΚΑ 1.050 (σύνολο 1.068). Κ. Ρούνης (πωλητής) μισθός 2.500, ΦΜΥ 300, ΧΜΥ 15, ΙΚΑ 500, σύνολο 815, καθαρό 1.685, εργοδοτική 15 και 875 (σύνολο 890). Σύνολα: 5.500 · 700 · 33 · 1.100 · 1.833 · 3.667 · 33 · 1.925 · 1.958. Ο Α. Αποστόλου έχει λάβει προκαταβολή 500 € και οι υπάλληλοι εισέπραξαν τον μισθό τους την 1/2/2002. Να κάνετε τις σχετικές ημερολογιακές εγγραφές.

Απάντηση:

Επαλήθευση του πίνακα (με κώδικα): 2/2 γραμμές και 9/9 στήλες συνόλων σωστές.
· Αποστόλου: $ 400+18+600 = 1.018 $ ✓ · $ 3.000-1.018 = 1.982 $ ✓ · $ 18+1.050 = 1.068 $ ✓
· Ρούνης: $ 300+15+500 = 815 $ ✓ · $ 2.500-815 = 1.685 $ ✓ · $ 15+875 = 890 $ ✓
· Σύνολα: $ 700+33+1.100 = 1.833 $ ✓ · $ 5.500-1.833 = 3.667 $ ✓
Εγγραφή 1 — Δεδουλευμένη μισθοδοσία 31/1/2002:
· Χ Αμοιβές και έξοδα προσωπικού 7.458 (Αμοιβές έμμισθου προσωπικού 5.500 · Εργοδοτικές εισφορές 1.958)
· Π Υποχρεώσεις από φόρους-τέλη 733 (ΦΜΥ 700 · ΧΜΥ εργαζομένων 33)
· Π Ασφαλιστικοί οργανισμοί 3.058 (ΙΚΑ εργαζομένων 1.100 · ΙΚΑ εργοδότη 1.925 · ΧΜΥ εργοδότη 33)
· Π Αποδοχές προσωπικού πληρωτέες 3.667
Έλεγχος άρθρου: $ 733 + 3.058 + 3.667 = 7.458 $ ✓
⚠️ Το κρίσιμο σημείο: το έξοδο του εργοδότη δεν είναι ο μισθός των 5.500 € αλλά 7.458 € — περιλαμβάνει και τις εργοδοτικές εισφορές 1.958 €. Οι κρατήσεις των εργαζομένων (1.833 €) δεν είναι επιπλέον έξοδο: αφαιρούνται από τον μισθό τους.
Εγγραφή 2 — Συμψηφισμός προκαταβολής (1/2/2002):
Ο Α. Αποστόλου έχει λάβει 500 € προκαταβολή, που παρακολουθείται στους «Χρεώστες διάφοροι» (ή «Προκαταβολές προσωπικού») — απαίτηση της επιχείρησης.
· Χ Αποδοχές προσωπικού πληρωτέες 500 | Π Χρεώστες διάφοροι (Προκαταβολές προσωπικού) 500
Εγγραφή 3 — Πληρωμή 1/2/2002:
· Χ Αποδοχές προσωπικού πληρωτέες 3.167 | Π Ταμείο 3.167
$ 3.667 - 500 = 3.167 $ €. Ο Αποστόλου εισπράττει $ 1.982 - 500 = \mathbf{1.482} $ €· ο Ρούνης ολόκληρα τα 1.685 €. Έλεγχος: $ 1.482 + 1.685 = 3.167 $ ✓
Η οικονομική εικόνα: για να πάρουν οι δύο υπάλληλοι 3.667 € στο χέρι, η επιχείρηση δαπανά 7.458 € — δηλαδή περισσότερο από το διπλάσιο. Η διαφορά (3.791 €) πηγαίνει σε φόρους και ασφαλιστικές εισφορές.

Σύνοψη: Έξοδο εργοδότη = 5.500 (μισθοί) + 1.958 (εργοδοτικές εισφορές) = 7.458 €. Άρθρο: Χ Αμοιβές και έξοδα προσωπικού 7.458 | Π Υποχρεώσεις από φόρους-τέλη 733, Π Ασφαλιστικοί οργανισμοί 3.058, Π Αποδοχές πληρωτέες 3.667. Συμψηφισμός προκαταβολής 500 € και πληρωμή 3.167 € την 1/2/2002 (Αποστόλου 1.482 + Ρούνης 1.685).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο — το κρίσιμο: το έξοδο είναι 7.458 €, όχι 5.500 — περιλαμβάνει τις εργοδοτικές εισφορές.
Κριτήριο: οι κρατήσεις εργαζομένων να ΜΗΝ θεωρηθούν επιπλέον έξοδο.
Κριτήριο: χωριστές εγγραφές δεδουλευμένης μισθοδοσίας και πληρωμής.
Κριτήριο: ο συμψηφισμός της προκαταβολής 500 € → πληρωμή 3.167 €.
Παγίδα: να πληρωθούν 3.667 € αγνοώντας την προκαταβολή.

Άσκηση 10 — Σωστό ή Λάθος: έσοδα, αντίθετοι λογαριασμοί, αποσβέσεις (σελ. 152)

Ερώτηση: Να υπογραμμίσετε το Σωστό ή το Λάθος: α) Από τις παρεπόμενες ασχολίες δεν δημιουργούνται έσοδα. β) Τα ανόργανα έξοδα προέρχονται από τυχαίες και συμπτωματικές δραστηριότητες. γ) Δουλευμένα έσοδα είναι αυτά που έχουν πραγματοποιηθεί εντός της τρέχουσας χρήσης, άσχετα αν έχουν εισπραχθεί. δ) Τα μη δουλευμένα έξοδα είναι αυτά που δεν έχουν εισπραχθεί μέσα στη χρήση. ε) Οι αντίθετοι λογ/σμοί χρεώνονται ή πιστώνονται κατά τον ίδιο τρόπο με τους κύριούς τους. στ) Οι αντίθετοι εξυπηρετούν την τεχνική σκοπιμότητα να διατηρούν την αρχική αξία του κύριού τους σταθερή. ζ) Όταν ο κύριος λ/σμός ανήκει στο Παθητικό, ο αντίθετος είναι αφαιρετικός του κυρίου του. η) Όταν θέλουμε την παρούσα αξία ενός παγίου, συνυπολογίζουμε το υπόλοιπο του κυρίου και του αντίθετου. θ) Στον έμμεσο τρόπο απόσβεσης δεν χρησιμοποιείται αντίθετος λογ/σμός. ι) Υπάρχει περίπτωση η απόσβεση να μην οφείλεται σε λειτουργική φθορά. ια) Οι λογαριασμοί εκμετάλλευσης συσχετίζουν ομαλά, δουλευμένα, οργανικά έσοδα και έξοδα της ίδιας δραστηριότητας. ιβ) Το αποτέλεσμα χρήσης είναι το αλγεβρικό άθροισμα οργανικού και ανόργανου αποτελέσματος.

Απάντηση:

α) ΛΑΘΟΣ. Υπάρχει ρητός λογαριασμός «Έσοδα παρεπόμενων ασχολιών» στους λογαριασμούς εσόδων (κεφ. 5) — π.χ. ενοίκιο από εκμίσθωση χώρου.
β) ΣΩΣΤΟ. Είναι ο ορισμός των ανόργανων: προέρχονται από τυχαίες και συμπτωματικές αιτίες, όχι από την κύρια δραστηριότητα.
γ) ΣΩΣΤΟ. Δουλευμένο = πραγματοποιήθηκε μέσα στη χρήση, άσχετα αν εισπράχθηκε. Η λογιστική ακολουθεί το γεγονός, όχι το ταμείο.
δ) ΛΑΘΟΣ — και είναι λάθος ΟΡΟΛΟΓΙΑΣ. Τα ΕΞΟΔΑ δεν «εισπράττονται», πληρώνονται. Η πρόταση μπερδεύει τα δύο. Μη δουλευμένα έξοδα είναι όσα αφορούν επόμενη χρήση, ανεξάρτητα από πληρωμή.
ε) ΛΑΘΟΣ. Λειτουργούν ΑΝΤΙΘΕΤΑ — γι' αυτό λέγονται αντίθετοι. Ο κύριος «Μεταφορικά μέσα» είναι χρεωστικός· ο αντίθετος «Αποσβεσμένα μεταφορικά μέσα» πιστωτικός.
στ) ΣΩΣΤΟ. Είναι ακριβώς ο σκοπός τους: να διατηρείται η αρχική αξία του κύριου σταθερή και ορατή.
ζ) ΣΩΣΤΟ. Ο αντίθετος είναι πάντα αφαιρετικός του κυρίου του — ανεξάρτητα από το αν ο κύριος ανήκει στο Ενεργητικό ή στο Παθητικό.
η) ΣΩΣΤΟ. Η παρούσα (αναπόσβεστη) αξία = αξία κτήσης − σωρευμένες αποσβέσεις, δηλαδή συνυπολογισμός και των δύο υπολοίπων.
θ) ΛΑΘΟΣ. Ακριβώς αντίστροφα: στον ΕΜΜΕΣΟ τρόπο ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ αντίθετος λογαριασμός. Στον άμεσο πιστώνεται ο ίδιος ο λογαριασμός του παγίου.
ι) ΣΩΣΤΟ. Η απόσβεση μπορεί να οφείλεται και σε τεχνολογική απαξίωση ή πάροδο του χρόνου — όχι μόνο σε φυσική φθορά. Ένας Η/Υ που δουλεύει τέλεια μπορεί να είναι οικονομικά άχρηστος.
ια) ΣΩΣΤΟ. Είναι ο ορισμός των λογαριασμών εκμετάλλευσης — και οι τέσσερις προϋποθέσεις (ομαλά, δουλευμένα, οργανικά, ίδια δραστηριότητα) είναι απαραίτητες.
ιβ) ΣΩΣΤΟ. $ \text{Αποτέλεσμα χρήσης} = \text{οργανικό} \pm \text{ανόργανο} $. Το «αλγεβρικό» είναι σημαντικό: το ανόργανο μπορεί να είναι αρνητικό (όπως στην άσκηση 15, όπου είναι −12.000 €).
Σύνοψη: Λάθος τα α, δ, ε, θ — Σωστά τα υπόλοιπα οκτώ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) α) Λάθος · β) Σωστό · γ) Σωστό · δ) Λάθος (τα έξοδα πληρώνονται, δεν εισπράττονται) · ε) Λάθος (λειτουργούν αντίθετα) · στ) Σωστό · ζ) Σωστό · η) Σωστό · θ) Λάθος (στον έμμεσο ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ αντίθετος) · ι) Σωστό · ια) Σωστό · ιβ) Σωστό

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: στο (ε) και (θ), η σωστή κατανόηση της λειτουργίας των αντίθετων λογαριασμών.
Κριτήριο: στο (δ), ο εντοπισμός του ορολογικού λάθους (έξοδα πληρώνονται).
Κριτήριο: στο (ι), παράδειγμα τεχνολογικής απαξίωσης.
Παγίδα: το (ζ) — ισχύει ανεξάρτητα από την πλευρά του κυρίου λογαριασμού.

Άσκηση 11 — Εγγραφή απόσβεσης με σταθερή μέθοδο (σελ. 152)

Ερώτηση: Ο μηχανολογικός εξοπλισμός μιας επιχείρησης έχει αξία κτήσης 50.000 €. Οι αποσβέσεις του μέχρι 31/12/2002 είναι 10.000 €. Για τη χρήση 2003 υφίσταται απόσβεση 20 % (μέθοδος σταθερή). Να κάνετε τη σχετική εγγραφή της απόσβεσης.

Απάντηση:

Ο κανόνας της σταθερής μεθόδου:
$$ \text{Απόσβεση χρήσης} = \text{συντελεστής} \times \textbf{ΑΞΙΑ ΚΤΗΣΗΣ} $$
$$ = 20\% \times 50.000 = \mathbf{10.000}\ \text{€} $$
⚠️ ΤΟ ΛΑΘΟΣ ΠΟΥ ΓΙΝΕΤΑΙ ΣΥΝΕΧΩΣ. Πολλοί υπολογίζουν $ 20\% \times (50.000 - 10.000) = 8.000 $ €, εφαρμόζοντας τον συντελεστή στην αναπόσβεστη αξία. Αυτό είναι η ΦΘΙΝΟΥΣΑ μέθοδος. Στη ΣΤΑΘΕΡΗ, ο συντελεστής εφαρμόζεται ΠΑΝΤΑ στην αξία κτήσης — γι' αυτό η απόσβεση είναι σταθερή κάθε χρόνο. Οι σωρευμένες αποσβέσεις των 10.000 € είναι πληροφορία, δεν μπαίνουν στον υπολογισμό.
Η εγγραφή (έμμεσος τρόπος — με αντίθετο λογαριασμό):
· Χ Αποσβέσεις πάγιων στοιχείων 10.000 (λογαριασμός εξόδου)
· Π Αποσβεσμένος μηχανολογικός εξοπλισμός 10.000 (αντίθετος λογαριασμός, πιστωτικός)
Η εικόνα μετά την εγγραφή:
| | € |
|---|---|
| Μηχανολογικός εξοπλισμός (αξία κτήσης) | 50.000 |
| μείον: Αποσβεσμένος μηχανολογικός εξοπλισμός | (20.000) |
| Αναπόσβεστη (παρούσα) αξία 31/12/2003 | 30.000 |
Οι σωρευμένες αποσβέσεις έγιναν $ 10.000 + 10.000 = 20.000 $ €.
Γιατί έμμεσος τρόπος. Ο λογαριασμός «Μηχανολογικός εξοπλισμός» παραμένει στα 50.000 € — η αρχική αξία διατηρείται ορατή. Αν χρησιμοποιούσαμε τον άμεσο τρόπο (πιστώνοντας το ίδιο το πάγιο), θα βλέπαμε μόνο «30.000» και θα χανόταν η πληροφορία τι κόστισε και πόσο έχει αποσβεστεί.
Πόσο θα κρατήσει. Με 10.000 € τον χρόνο, το πάγιο θα αποσβεστεί πλήρως σε 5 χρόνια $ (50.000 \div 10.000) $ — που είναι ακριβώς το $ 1 \div 20\% $. Ο συντελεστής εκφράζει την αντίστροφη της ωφέλιμης ζωής.

Σύνοψη: Σταθερή μέθοδος: απόσβεση = 20 % × αξία κτήσης 50.000 = 10.000 € (ΟΧΙ επί της αναπόσβεστης — αυτό θα ήταν φθίνουσα). Εγγραφή: Χ Αποσβέσεις πάγιων στοιχείων 10.000 | Π Αποσβεσμένος μηχανολογικός εξοπλισμός 10.000. Σωρευμένες 20.000 €, αναπόσβεστη αξία 30.000 €.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο — το κρίσιμο: ο συντελεστής επί την αξία κτήσης, όχι την αναπόσβεστη.
Κριτήριο: χρήση αντίθετου λογαριασμού (έμμεσος τρόπος).
Κριτήριο: υπολογισμός των νέων σωρευμένων (20.000) και της αναπόσβεστης (30.000).
Θετικό: η παρατήρηση ότι $ 1/20\% = 5 $ έτη ωφέλιμης ζωής.
Παγίδα: απάντηση 8.000 € — εφαρμογή του συντελεστή στην αναπόσβεστη αξία.

Άσκηση 12 — Πώληση παγίου με συμπληρωματική απόσβεση (σελ. 152)

Ερώτηση: Στα βιβλία μιας επιχείρησης στις 31/12/2002: Μεταφορικά μέσα 60.000 €, Αποσβεσμένα μέσα μεταφοράς 18.000 €. Στις 20/6/2003 πωλείται το μεταφορικό μέσο με μετρητά αντί: α) 35.000 € και β) 42.000 €. Να κάνετε τις σχετικές εγγραφές. Συντελεστής απόσβεσης 15 %, μέθοδος σταθερή.

Απάντηση:

Βήμα 1 — συμπληρωματική απόσβεση μέχρι την πώληση. Το πάγιο χρησιμοποιήθηκε από 1/1 έως 20/6/2003, δηλαδή περίπου 6 μήνες:
$$ 60.000 \times 15\% \times \frac{6}{12} = \mathbf{4.500}\ \text{€} $$
Εγγραφή Α: Χ Αποσβέσεις πάγιων στοιχείων 4.500 | Π Αποσβεσμένα μέσα μεταφοράς 4.500
Βήμα 2 — αναπόσβεστη αξία κατά την πώληση.
· Σωρευμένες αποσβέσεις: $ 18.000 + 4.500 = \mathbf{22.500} $ €
· Αναπόσβεστη αξία: $ 60.000 - 22.500 = \mathbf{37.500} $ €
Βήμα 3 — σύγκριση με την τιμή πώλησης.
Περίπτωση α) Πώληση αντί 35.000 € → ΖΗΜΙΑ 2.500 € $ (35.000 - 37.500) $
· Χ Ταμείο 35.000
· Χ Αποσβεσμένα μέσα μεταφοράς 22.500 (κλείνει ο αντίθετος)
· Χ Ζημίες από εκποίηση παγίων 2.500
· Π Μεταφορικά μέσα 60.000 (κλείνει ο κύριος, με την αρχική αξία)
Έλεγχος: $ 35.000 + 22.500 + 2.500 = 60.000 $ ✓
Περίπτωση β) Πώληση αντί 42.000 € → ΚΕΡΔΟΣ 4.500 € $ (42.000 - 37.500) $
· Χ Ταμείο 42.000
· Χ Αποσβεσμένα μέσα μεταφοράς 22.500
· Π Μεταφορικά μέσα 60.000
· Π Κέρδη από εκποίηση παγίων 4.500
Έλεγχος: $ 42.000 + 22.500 = 60.000 + 4.500 $ ✓
Τα τρία σημεία που κρίνουν την άσκηση:
① Η συμπληρωματική απόσβεση δεν παραλείπεται. Χωρίς αυτήν, η αναπόσβεστη θα ήταν 42.000 € και το αποτέλεσμα λάθος και στις δύο περιπτώσεις (ζημιά 7.000 και μηδέν αντί για ζημιά 2.500 και κέρδος 4.500).
② Ο αντίθετος λογαριασμός ΚΛΕΙΝΕΙ. Χρεώνεται με όλο το υπόλοιπό του (22.500), γιατί το πάγιο φεύγει από την επιχείρηση.
③ Το πάγιο πιστώνεται με την ΑΡΧΙΚΗ αξία (60.000), όχι με την αναπόσβεστη — αυτό είναι το νόημα του έμμεσου τρόπου.
Παρατήρηση: το κέρδος/ζημιά από πώληση παγίου είναι ανόργανο αποτέλεσμα — δεν προέρχεται από την κύρια δραστηριότητα (εκτός αν η επιχείρηση εμπορεύεται τέτοια πάγια).

Σύνοψη: Συμπληρωματική απόσβεση 6 μηνών: 60.000 × 15 % × 6/12 = 4.500 €. Σωρευμένες 22.500 €, αναπόσβεστη αξία 37.500 €. α) Πώληση 35.000 € → ΖΗΜΙΑ 2.500 €. β) Πώληση 42.000 € → ΚΕΡΔΟΣ 4.500 €. Σε κάθε περίπτωση κλείνει ο αντίθετος (22.500) και πιστώνεται το πάγιο με την ΑΡΧΙΚΗ αξία 60.000 €.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο — το κρίσιμο: η συμπληρωματική απόσβεση των 6 μηνών.
Κριτήριο: το πάγιο πιστώνεται με την αρχική αξία (60.000), όχι την αναπόσβεστη.
Κριτήριο: ο αντίθετος λογαριασμός κλείνει με όλο το υπόλοιπό του.
Κριτήριο: και οι δύο περιπτώσεις με σωστό πρόσημο αποτελέσματος.
Θετικό: η επισήμανση ότι το αποτέλεσμα είναι ανόργανο.
Παγίδα: παράλειψη της συμπληρωματικής απόσβεσης.

Άσκηση 13 — Δ. Δανέζης: ημερολογιακές εγγραφές με ΦΠΑ και απόσβεση (σελ. 152)

Ερώτηση: Ο Δ. Δανέζης ιδρύει την 1/5/2002 ατομική επιχείρηση εμπορίας ξυλείας με εισφορά 100.000 €. Ακολουθούν: 3/5 ενοίκιο 2.000 €· 4/5 αγορά επίπλων 5.000 € και Η/Υ 3.000 € με πίστωση + ΦΠΑ 18 %, συν 100 € αχθοφορικά επίπλων· ίδια ημέρα αγορά ξυλείας (σουηδική 30.000 + καρυδιά 10.000 = 40.000 € + ΦΠΑ 7.200 = 47.200 €), με 17.200 € μετρητά, συναλλαγματικές 20.000 € και τα υπόλοιπα με πίστωση· 8/5 πώληση σουηδικής ξυλείας αντί 8.000 € + ΦΠΑ 18 %, τα μισά μετρητά· 25/5 επιστροφή σουηδικής ξυλείας 2.000 €· 10/9 ανάληψη 3.000 €· 24/9 ρεύμα 400 € και τηλέφωνο 300 €· 19/11 πώληση του Η/Υ αντί 2.500 € + ΦΠΑ 18 % με μετρητά. Να κάνετε τις ημερολογιακές εγγραφές (συντελεστής απόσβεσης Η/Υ 20 %, σταθερή).

Απάντηση:

1/5 Ίδρυση: Χ Ταμείο 100.000 | Π Κεφάλαιο 100.000
3/5 Ενοίκιο: Χ Παροχές τρίτων 2.000 | Π Ταμείο 2.000
4/5 Πάγια: Χ Έπιπλα 5.100 (5.000 + 100 αχθοφορικά), Χ Η/Υ 3.000, Χ Φ.Π.Α. Αγορών 1.440 | Π Προμηθευτές («Γραφικοεμπορική» ΑΕ) 9.440, Π Ταμείο 100
⚠️ Τα αχθοφορικά 100 € αφορούν μόνο τα έπιπλα και προσαυξάνουν την αξία κτήσης τους. Ο ΦΠΑ υπολογίζεται στα 8.000 $ (5.000+3.000) \times 18\% = 1.440 $ — όχι στα 8.100.
4/5 Ξυλεία: Χ Εμπορεύματα 40.000 (Σουηδική 30.000 · Καρυδιά 10.000), Χ Φ.Π.Α. Αγορών 7.200 | Π Ταμείο 17.200, Π Γραμμάτια Πληρωτέα 20.000, Π Προμηθευτές (Β. Βασιλείου) 10.000
Έλεγχος: $ 17.200 + 20.000 + 10.000 = 47.200 $ ✓
8/5 Πώληση: Χ Ταμείο 4.720, Χ Πελάτες (Κ. Κτενάς) 4.720 | Π Πωλήσεις εμπορευμάτων 8.000, Π Φ.Π.Α. Πωλήσεων 1.440
$ 8.000 \times 18\% = 1.440 $· σύνολο 9.440 €, τα μισά $ = 4.720 $ € το καθένα. Τα «μισά» υπολογίζονται στο ΣΥΝΟΛΟ με ΦΠΑ, γιατί αυτό εισπράττεται.
25/5 Επιστροφή: Χ Προμηθευτές (Β. Βασιλείου) 2.360 | Π Εμπορεύματα (Σουηδική) 2.000, Π Φ.Π.Α. Αγορών 360
10/9 Ανάληψη: Χ Ατομικός λ/σμός Επιχειρηματία 3.000 | Π Ταμείο 3.000
24/9 ΔΕΗ + ΟΤΕ: Χ Παροχές τρίτων 700 (Ηλεκτρικό 400 · Τηλεφωνικά 300) | Π Ταμείο 700
19/11 Πώληση Η/Υ — τρία βήματα:
① Συμπληρωματική απόσβεση από 4/5 έως 19/11 = περίπου 6,5 μήνες. Με στρογγυλοποίηση σε 7 μήνες (από Μάιο έως Νοέμβριο):
$$ 3.000 \times 20\% \times \frac{7}{12} = 350\ \text{€} $$
· Χ Αποσβέσεις πάγιων στοιχείων 350 | Π Αποσβεσμένος Η/Υ 350
② Αναπόσβεστη αξία: $ 3.000 - 350 = \mathbf{2.650} $ €
③ Πώληση αντί 2.500 € → ΖΗΜΙΑ 150 €:
· Χ Ταμείο 2.950 $ (2.500 + 450 \text{ ΦΠΑ}) $, Χ Αποσβεσμένος Η/Υ 350, Χ Ζημίες από εκποίηση παγίων 150 | Π Η/Υ 3.000, Π Φ.Π.Α. Πωλήσεων 450
Έλεγχος: $ 2.950 + 350 + 150 = 3.450 = 3.000 + 450 $ ✓
Τα τέσσερα διδακτικά σημεία:
① Έξοδα κτήσης (αχθοφορικά) προσαυξάνουν· ΦΠΑ όχι.
② Στις πωλήσεις τα «μισά» αφορούν το σύνολο με ΦΠΑ (εισπρακτέο ποσό).
③ Η επιστροφή αντιστρέφει και τον ΦΠΑ.
④ Στην πώληση παγίου χρειάζεται πρώτα συμπληρωματική απόσβεση.
(Η ακριβής στρογγυλοποίηση των μηνών μπορεί να διαφέρει ανάλογα με τη σύμβαση που ακολουθεί ο διδάσκων· η μεθοδολογία παραμένει η ίδια.)

Σύνοψη: Έπιπλα 5.100 € (5.000 + 100 αχθοφορικά). ΦΠΑ Αγορών 1.440 € στα πάγια (επί 8.000) και 7.200 € στην ξυλεία. Πώληση 8/5: σύνολο 9.440 € με ΦΠΑ, τα μισά 4.720 € μετρητά και 4.720 € πίστωση. Επιστροφή 25/5: 2.360 € (2.000 + 360 ΦΠΑ). Πώληση Η/Υ: συμπληρωματική απόσβεση ~350 €, αναπόσβεστη 2.650 €, πώληση 2.500 € → ΖΗΜΙΑ 150 €.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: τα αχθοφορικά στα έπιπλα (5.100), ο ΦΠΑ χωριστά.
Κριτήριο: στην πώληση, τα «μισά» επί του συνόλου με ΦΠΑ.
Κριτήριο: η επιστροφή να αντιστρέφει και τον ΦΠΑ.
Κριτήριο: συμπληρωματική απόσβεση πριν την πώληση του Η/Υ.
Παγίδα: υπολογισμός ΦΠΑ επί των 8.100 αντί των 8.000.

Άσκηση 14 — Αποτελέσματα εκμετάλλευσης και χρήσης (Ι. Ιωάννου) (σελ. 153)

Ερώτηση: Το κατάστημα υποδημάτων του Ι. Ιωάννου έχει στις 31/12/2002: Εμπορεύματα 320.000 € (αρχικό απόθεμα 30.000, αγορές χρήσης 290.000)· Αμοιβές και έξοδα Προσωπικού 70.000· Παροχές τρίτων 40.000· Διάφορα έξοδα 25.000· Αποσβέσεις πάγιων στοιχείων ενσωματωμένες στο λειτουργικό κόστος 5.000· Πωλήσεις εμπορευμάτων 470.000· Έσοδα παρεπόμενων ασχολιών 8.000· Έκτακτες ζημίες 4.000· Έσοδα προηγούμενων χρήσεων 5.000. Στην τελική απογραφή βρέθηκαν υποδήματα αξίας 50.000 €. Να προσδιορίσετε τα αποτελέσματα εκμετάλλευσης και χρήσης και να κάνετε τη μεταφορά του αποτελέσματος.

Απάντηση:

Βήμα 1 — κόστος πωληθέντων.
$$ \text{Κόστος πωληθέντων} = \underbrace{30.000}{\text{αρχικό}} + \underbrace{290.000}{\text{αγορές}} - \underbrace{50.000}_{\text{τελικό}} = \mathbf{270.000}\ \text{€} $$
Γιατί αφαιρείται το τελικό απόθεμα: ό,τι δεν πουλήθηκε δεν είναι κόστος — παραμένει περιουσιακό στοιχείο στον ισολογισμό.
Βήμα 2 — μεικτό κέρδος.
$$ \text{Μεικτό κέρδος} = 470.000 - 270.000 = \mathbf{200.000}\ \text{€} $$
Βήμα 3 — ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ (μόνο οργανικά μεγέθη).
· Οργανικά έξοδα: Αμοιβές 70.000 + Παροχές τρίτων 40.000 + Διάφορα 25.000 + Αποσβέσεις ενσωματωμένες 5.000 = 140.000 €
· Λοιπά οργανικά έσοδα: Έσοδα παρεπόμενων ασχολιών 8.000 €
$$ \text{Αποτ. εκμετάλλευσης} = 200.000 + 8.000 - 140.000 = \mathbf{68.000}\ \text{€} $$
Βήμα 4 — ανόργανο αποτέλεσμα.
· Έσοδα προηγούμενων χρήσεων $ +5.000 $ · Έκτακτες ζημίες $ -4.000 $ → +1.000 €
Βήμα 5 — ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΧΡΗΣΗΣ.
$$ \text{Αποτ. χρήσης} = 68.000 + 1.000 = \mathbf{69.000}\ \text{€ ΚΕΡΔΟΣ} $$
Η μεταφορά: Χ Αποτελέσματα Χρήσης 69.000 | Π Κεφάλαιο 69.000
Οι δύο διακρίσεις που κρίνουν την άσκηση:
① Οι αποσβέσεις είναι «ενσωματωμένες στο λειτουργικό κόστος» — άρα οργανικό έξοδο, μπαίνει στην εκμετάλλευση. Αν ήταν «μη ενσωματωμένες», θα ήταν ανόργανο (βλ. άσκηση 8).
② Τα «έσοδα προηγούμενων χρήσεων» είναι ΑΝΟΡΓΑΝΑ — αφορούν άλλη χρήση, δεν προέρχονται από τη δραστηριότητα της τρέχουσας.
Η οικονομική ανάγνωση: μεικτό περιθώριο $ 200.000/470.000 = \mathbf{42,6\,\%} $ — υψηλό, τυπικό λιανικής υποδημάτων. Καθαρό περιθώριο $ 69.000/470.000 = \mathbf{14,7\,\%} $. Τα λειτουργικά έξοδα «τρώνε» τα 2/3 του μεικτού κέρδους.

Σύνοψη: Κόστος πωληθέντων = 30.000 + 290.000 − 50.000 = 270.000 €. Μεικτό κέρδος = 470.000 − 270.000 = 200.000 €. Οργανικά έξοδα 140.000 €, έσοδα παρεπόμενων 8.000 € → ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ = 68.000 €. Ανόργανα: +5.000 − 4.000 = +1.000 → ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΧΡΗΣΗΣ = 69.000 € ΚΕΡΔΟΣ, που μεταφέρεται στο Κεφάλαιο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: σωστός τύπος κόστους πωληθέντων με αφαίρεση του τελικού αποθέματος.
Κριτήριο: οι ενσωματωμένες αποσβέσεις στα οργανικά έξοδα.
Κριτήριο: τα έσοδα προηγούμενων χρήσεων στα ανόργανα.
Κριτήριο: δύο διακριτά αποτελέσματα (68.000 και 69.000).
Θετικό: υπολογισμός περιθωρίων κέρδους.
Παγίδα: να προστεθούν τα 8.000 € στο μεικτό κέρδος αντί μετά τα οργανικά έξοδα.

Άσκηση 15 — Αποτελέσματα κλινικής «ΘΕΡΑΠΕΙΑ» (σελ. 153)

Ερώτηση: Στην ιδιωτική κλινική «ΘΕΡΑΠΕΙΑ» στις 31/12/2002: Αναλώσιμα υλικά 140.000 € (αρχικό 10.000, αγορές 130.000)· Αμοιβές και έξοδα προσωπικού 300.000· Αμοιβές και έξοδα τρίτων 40.000· Παροχές τρίτων 30.000· Διάφορα έξοδα 50.000· Τόκοι και συναφή έξοδα 5.000· Αποσβέσεις ενσωματωμένες στο λειτουργικό κόστος 95.000· Έσοδα από παροχή υπηρεσιών 700.000· Έσοδα παρεπόμενων ασχολιών 10.000· Έσοδα Κεφαλαίων 20.000· Έκτακτα και ανόργανα έσοδα 5.000· Έκτακτες ζημίες 10.000· Έξοδα προηγουμένων χρήσεων 7.000. Στην απογραφή βρέθηκαν αναλώσιμα υλικά 30.000 €. Να κάνετε τις εγγραφές προσδιορισμού των αποτελεσμάτων.

Απάντηση:

Βήμα 1 — ΑΝΑΛΩΣΗ υλικών (το ανάλογο του «κόστους πωληθέντων» σε επιχείρηση υπηρεσιών):
$$ \text{Ανάλωση} = \underbrace{10.000}{\text{αρχικό}} + \underbrace{130.000}{\text{αγορές}} - \underbrace{30.000}_{\text{απογραφή}} = \mathbf{110.000}\ \text{€} $$
⚠️ Σε κλινική δεν υπάρχουν «πωλήσεις εμπορευμάτων» — τα υλικά αναλώνονται στην παροχή υπηρεσιών. Η λογική όμως είναι ταυτόσημη: ό,τι απομένει στην απογραφή δεν είναι κόστος.
Βήμα 2 — οργανικά έξοδα:
| Έξοδο | € |
|---|---|
| Ανάλωση υλικών | 110.000 |
| Αμοιβές και έξοδα προσωπικού | 300.000 |
| Αμοιβές και έξοδα τρίτων | 40.000 |
| Παροχές τρίτων | 30.000 |
| Διάφορα έξοδα | 50.000 |
| Τόκοι και συναφή έξοδα | 5.000 |
| Αποσβέσεις ενσωματωμένες | 95.000 |
| ΣΥΝΟΛΟ | 630.000 |
Βήμα 3 — οργανικά έσοδα: Έσοδα υπηρεσιών 700.000 + παρεπόμενων 10.000 + κεφαλαίων 20.000 = 730.000 €
Βήμα 4 — ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ:
$$ 730.000 - 630.000 = \mathbf{100.000}\ \text{€ ΚΕΡΔΟΣ} $$
Βήμα 5 — ανόργανο αποτέλεσμα:
$$ \underbrace{+5.000}{\text{έκτακτα έσοδα}} \underbrace{-10.000}{\text{έκτακτες ζημίες}} \underbrace{-7.000}_{\text{έξοδα προηγ. χρήσεων}} = \mathbf{-12.000}\ \text{€} $$
Βήμα 6 — ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΧΡΗΣΗΣ:
$$ 100.000 - 12.000 = \mathbf{88.000}\ \text{€ ΚΕΡΔΟΣ} $$
Οι εγγραφές:
① Χ Εκμετάλλευση 630.000 | Π όλοι οι λογαριασμοί οργανικών εξόδων
② Χ όλοι οι λογαριασμοί οργανικών εσόδων | Π Εκμετάλλευση 730.000
③ Χ Εκμετάλλευση 100.000 | Π Αποτελέσματα Χρήσης 100.000 (μεταφορά οργανικού)
④ Χ Αποτελέσματα Χρήσης 17.000 (έκτακτες ζημίες 10.000 + έξοδα προηγ. 7.000) | Π οι αντίστοιχοι λογαριασμοί
⑤ Χ Έκτακτα και ανόργανα έσοδα 5.000 | Π Αποτελέσματα Χρήσης 5.000
⑥ Χ Αποτελέσματα Χρήσης 88.000 | Π Κεφάλαιο 88.000
Το διδακτικό σημείο — το ανόργανο αποτέλεσμα είναι ΑΡΝΗΤΙΚΟ. Σε αντίθεση με την άσκηση 14 (όπου ήταν +1.000), εδώ μειώνει το κέρδος κατά 12.000 €. Γι' αυτό το βιβλίο μιλά για «αλγεβρικό άθροισμα» οργανικού και ανόργανου.
Οικονομική ανάγνωση: καθαρό περιθώριο $ 88.000/730.000 = \mathbf{12,1\,\%} $. Το μεγαλύτερο έξοδο είναι οι αμοιβές προσωπικού (300.000 €, δηλαδή 48 % των εξόδων) — αναμενόμενο για κλινική, που είναι έντασης εργασίας.

Σύνοψη: Ανάλωση υλικών = 10.000 + 130.000 − 30.000 = 110.000 €. Οργανικά έξοδα 630.000 €, οργανικά έσοδα 730.000 € → ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ = 100.000 €. Ανόργανα: +5.000 − 10.000 − 7.000 = −12.000 € → ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΧΡΗΣΗΣ = 88.000 € ΚΕΡΔΟΣ.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: η ανάλωση υλικών με τον ίδιο τύπο όπως το κόστος πωληθέντων.
Κριτήριο: τα έσοδα κεφαλαίων στα οργανικά (αναφέρονται ρητά στους λογαριασμούς εσόδων του κεφ. 5).
Κριτήριο: το αρνητικό ανόργανο αποτέλεσμα (−12.000).
Κριτήριο: δύο διακριτά αποτελέσματα (100.000 και 88.000).
Παγίδα: να θεωρηθούν οι τόκοι ανόργανο έξοδο — είναι οργανικό (αναφέρονται στους λογαριασμούς εξόδων).

Άσκηση 16 — Εκκαθάριση μεικτού λογαριασμού «Χρεόγραφα» (σελ. 153)

Ερώτηση: Ο μεικτός λογαριασμός «Χρεόγραφα» έχει χρέωση 10.000 € και πίστωση 6.000 €. Να κάνετε την εκκαθάρισή του, αν η απογραφή του δείχνει: α) 7.000 €, β) 4.000 €, γ) 2.000 €, δ) μηδέν.

Απάντηση:

Το λογιστικό υπόλοιπο: $ 10.000 - 6.000 = \mathbf{4.000} $ € (χρεωστικό).
Γιατί ο λογαριασμός είναι ΜΕΙΚΤΟΣ: χρεώνεται με την τιμή αγοράς των χρεογράφων και πιστώνεται με την τιμή πώλησης. Το υπόλοιπό του αναμειγνύει δύο διαφορετικά πράγματα: το απόθεμα που απομένει και το αποτέλεσμα των πωλήσεων. Γι' αυτό δεν συμφωνεί με την απογραφή.
Ο κανόνας εκκαθάρισης:
$$ \boxed{\text{Αποτέλεσμα} = \text{Απογραφή} - \text{Λογιστικό υπόλοιπο}} $$
α) Απογραφή 7.000 € → ΚΕΡΔΟΣ 3.000 € $ (7.000 - 4.000) $
· Χ Χρεόγραφα 3.000 | Π Κέρδη από πώληση χρεογράφων 3.000
· Ο λογαριασμός ανεβαίνει στα 7.000, όσο η απογραφή.
β) Απογραφή 4.000 € → ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΜΗΔΕΝ
· Καμία εγγραφή. Το υπόλοιπο ήδη συμφωνεί με την απογραφή — ο λογαριασμός είναι ήδη αμιγής.
γ) Απογραφή 2.000 € → ΖΗΜΙΑ 2.000 € $ (2.000 - 4.000) $
· Χ Ζημίες από πώληση χρεογράφων 2.000 | Π Χρεόγραφα 2.000
δ) Απογραφή μηδέν → ΖΗΜΙΑ 4.000 € $ (0 - 4.000) $
· Χ Ζημίες από πώληση χρεογράφων 4.000 | Π Χρεόγραφα 4.000
· Ο λογαριασμός εξισώνεται — δεν απομένουν χρεόγραφα.
Η λογική πίσω από τον κανόνα. Η απογραφή δείχνει την αλήθεια: τι πραγματικά υπάρχει. Το λογιστικό υπόλοιπο είναι «μολυσμένο» από τα αποτελέσματα των πωλήσεων. Η διαφορά τους είναι ακριβώς το αποτέλεσμα που πρέπει να αποχωριστεί.
Μετά την εκκαθάριση ο λογαριασμός γίνεται ΑΜΙΓΗΣ — το υπόλοιπό του συμφωνεί με την απογραφή και δείχνει μόνο περιουσιακό στοιχείο. Είναι ακριβώς ο ορισμός του αμιγούς λογαριασμού (άσκηση 17).
Παρατήρηση: η περίπτωση (β) είναι διδακτικά η σημαντικότερη — δείχνει ότι ένας μεικτός λογαριασμός μπορεί τυχαία να συμφωνεί με την απογραφή. Αυτό δεν τον κάνει «σωστό» εκ κατασκευής: απλώς αυτή τη φορά το αποτέλεσμα ήταν μηδέν.

Σύνοψη: Λογιστικό υπόλοιπο = 10.000 − 6.000 = 4.000 € χρεωστικό. Κανόνας: αποτέλεσμα = απογραφή − υπόλοιπο. α) 7.000 → ΚΕΡΔΟΣ 3.000 · β) 4.000 → ΜΗΔΕΝ (ήδη αμιγής, καμία εγγραφή) · γ) 2.000 → ΖΗΜΙΑ 2.000 · δ) μηδέν → ΖΗΜΙΑ 4.000. Μετά την εκκαθάριση ο λογαριασμός γίνεται αμιγής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: σωστό λογιστικό υπόλοιπο (4.000) πριν από κάθε υπολογισμό.
Κριτήριο: ο κανόνας απογραφή − υπόλοιπο, εφαρμοσμένος και στις τέσσερις περιπτώσεις.
Κριτήριο: στο (β), αναγνώριση ότι δεν χρειάζεται εγγραφή.
Θετικό: η εξήγηση γιατί ο λογαριασμός είναι μεικτός και τι σημαίνει να γίνει αμιγής.
Παγίδα: να συγκριθεί η απογραφή με τη χρέωση (10.000) αντί με το υπόλοιπο.

Άσκηση 17 (σελ. 154)

Ερώτηση: Πότε ένας λογαριασμός είναι αμιγής; α) Όταν το υπόλοιπό του είναι σύμφωνο με την απογραφή, β) Όταν το υπόλοιπό του μας δίνει κάποιο αποτέλεσμα, γ) Όταν ο λογαριασμός είναι εξισωμένος, δ) Τίποτε από τα παραπάνω.

Απάντηση:

Σωστή απάντηση: α) Όταν το υπόλοιπό του είναι σύμφωνο με την απογραφή
Αμιγής = «καθαρός»: δείχνει μόνο περιουσιακό στοιχείο, χωρίς ανάμειξη αποτελέσματος. Γι' αυτό το υπόλοιπό του συμφωνεί με την απογραφή.
Το (β) περιγράφει ακριβώς το αντίθετο — τον μεικτό λογαριασμό.
Το (γ) συγχέει το «αμιγής» με το «εξισωμένος» (υπόλοιπο μηδέν) — άσχετες έννοιες.
Σύνδεση με την άσκηση 16: μετά την εκκαθάριση, ο μεικτός λογαριασμός γίνεται αμιγής.

Σύνοψη: (ενδεικτική) α) Όταν το υπόλοιπό του είναι σύμφωνο με την απογραφή

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: αιτιολόγηση από το κείμενο του βιβλίου, όχι μόνο η επιλογή.

Άσκηση 18 (σελ. 154)

Ερώτηση: Ποιος είναι μεικτός λογαριασμός; α) Αυτός που χρεώνεται με την τιμή αγοράς ενός προϊόντος και πιστώνεται με την τιμή πώλησης, β) Αυτός που έχει πάντοτε πιστωτικό υπόλοιπο, γ) Αυτός που δεν έχει ποτέ χρεωστικό υπόλοιπο, δ) Αυτός που είναι πάντοτε εξισωμένος.

Απάντηση:

Σωστή απάντηση: α) Αυτός που χρεώνεται με την τιμή αγοράς και πιστώνεται με την τιμή πώλησης
Ακριβώς αυτή η ανομοιογένεια — κόστος στη μία πλευρά, τιμή πώλησης στην άλλη — κάνει τον λογαριασμό μεικτό: το υπόλοιπό του αναμειγνύει απόθεμα και αποτέλεσμα.
Τα (β), (γ), (δ) περιγράφουν μορφές υπολοίπου, όχι τη φύση του λογαριασμού.
Σε αμιγή λογαριασμό, και οι δύο πλευρές θα ήταν σε κόστος — οπότε το υπόλοιπο θα έδειχνε καθαρά το απόθεμα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) α) Αυτός που χρεώνεται με την τιμή αγοράς και πιστώνεται με την τιμή πώλησης

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: αιτιολόγηση από το κείμενο του βιβλίου, όχι μόνο η επιλογή.

Άσκηση 19 — Σωστό ή Λάθος: διάμεσοι και μεταβατικοί λογαριασμοί (σελ. 154)

Ερώτηση: Να υπογραμμίσετε το Σωστό ή το Λάθος: α) Ο διάμεσος και ο μεταβατικός λογ/σμός είναι στην ουσία ο ίδιος λογ/σμός. β) Μεταβατικός λογ/σμός είναι αυτός που δίνει τη δυνατότητα να μεταφέρουμε τον διακανονισμό μιας λογιστικής εκκρεμότητας από τη μια χρήση στην επόμενη. γ) Ο διάμεσος λογ/σμός δεν εξυπηρετεί καμιά τεχνική σκοπιμότητα. δ) Ο διάμεσος λογ/σμός είναι κατά κανόνα θνησιγενής.

Απάντηση:

α) ΛΑΘΟΣ. Είναι εντελώς διαφορετικοί:
· ο διάμεσος εξυπηρετεί τεχνική σκοπιμότητα μέσα στην ίδια εγγραφή/χρήση·
· ο μεταβατικός μεταφέρει εκκρεμότητα από χρήση σε χρήση.
Διαφέρουν σε σκοπό και σε χρονικό ορίζοντα.
β) ΣΩΣΤΟ. Είναι ο ορισμός: «δίνει τη δυνατότητα να μεταφέρουμε τον διακανονισμό μιας λογιστικής εκκρεμότητας από τη μια χρήση στην επόμενη». Τυπικές περιπτώσεις: προπληρωμένα έξοδα, προεισπραγμένα έσοδα, δουλευμένα αλλά μη πληρωθέντα/εισπραχθέντα.
γ) ΛΑΘΟΣ. Ακριβώς αντίθετα: ο διάμεσος υπάρχει για να εξυπηρετήσει τεχνική σκοπιμότητα. Αν δεν εξυπηρετούσε καμία, δεν θα υπήρχε λόγος να δημιουργηθεί.
δ) ΣΩΣΤΟ. Θνησιγενής σημαίνει «γεννιέται και πεθαίνει αμέσως»: ο διάμεσος δημιουργείται για να παρεμβληθεί σε μια εγγραφή και εξισώνεται αμέσως, χωρίς να μεταφέρει υπόλοιπο.
Η αντιπαράθεση σε πίνακα:
| | Διάμεσος | Μεταβατικός |
|---|---|---|
| Σκοπός | τεχνική διευκόλυνση εγγραφής | μεταφορά εκκρεμότητας |
| Διάρκεια | θνησιγενής — εξισώνεται αμέσως | επιβιώνει στην επόμενη χρήση |
| Υπόλοιπο τέλους | μηδέν | υπάρχει και μεταφέρεται |
Σύνοψη: Λάθος τα α και γ — Σωστά τα β και δ. Πρόσεξε ότι τα δύο λάθος αφορούν και τα δύο τον διάμεσο: το ένα τον ταυτίζει λάθος με τον μεταβατικό, το άλλο του αφαιρεί τον λόγο ύπαρξης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) α) Λάθος (είναι διαφορετικοί — άλλος σκοπός, άλλος χρονικός ορίζοντας) · β) Σωστό · γ) Λάθος (εξυπηρετεί ακριβώς τεχνική σκοπιμότητα) · δ) Σωστό (θνησιγενής — δημιουργείται και εξισώνεται αμέσως)

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: σαφής αντιδιαστολή διάμεσου και μεταβατικού.
Κριτήριο: εξήγηση του όρου θνησιγενής.
Θετικό: παραδείγματα μεταβατικών (προπληρωμένα, προεισπραγμένα, δουλευμένα).
Παγίδα: να θεωρηθεί το (α) σωστό επειδή και οι δύο είναι «βοηθητικοί» λογαριασμοί.

Άσκηση 20 — Χρήση διάμεσου λογαριασμού (σελ. 154)

Ερώτηση: Να χρησιμοποιήσετε τον διάμεσο λογαριασμό «Δ» σε εγγραφή κατά την οποία ο λογαριασμός «Α» χρεώνεται με 1.000 € και πιστώνεται ο λογαριασμός «Β».

Απάντηση:

Η κανονική εγγραφή — χωρίς διάμεσο:
· Χ Α 1.000 | Π Β 1.000
Η ίδια εγγραφή ΜΕ διάμεσο λογαριασμό «Δ» — σε ΔΥΟ άρθρα:
Άρθρο 1: Χ Δ 1.000 | Π Β 1.000
Άρθρο 2: Χ Α 1.000 | Π Δ 1.000
Τι συμβαίνει στον λογαριασμό «Δ»:
| Χρέωση | Πίστωση |
|---|---|
| 1.000 (άρθρο 2) | 1.000 (άρθρο 1) |
| Υπόλοιπο: ΜΗΔΕΝ | |
Ο «Δ» εξισώνεται αμέσως — αυτό ακριβώς σημαίνει θνησιγενής. Στο τέλος δεν αφήνει ίχνος στον ισολογισμό.
Το τελικό αποτέλεσμα είναι ΤΑΥΤΟΣΗΜΟ: ο «Α» χρεώθηκε 1.000, ο «Β» πιστώθηκε 1.000. Ο διάμεσος δεν άλλαξε τίποτα ουσιαστικά.
Τότε γιατί τον χρησιμοποιούμε; Για τεχνική σκοπιμότητα:
· Χρονική διάσπαση: όταν η χρέωση και η πίστωση δεν γίνονται ταυτόχρονα — π.χ. τα εμπορεύματα έφυγαν από την αποθήκη σήμερα, αλλά το τιμολόγιο εκδίδεται αύριο.
· Οργανωτικός διαχωρισμός: όταν οι δύο πλευρές αφορούν διαφορετικά τμήματα ή διαφορετικά υποκαταστήματα, που καταχωρούν χωριστά.
· Έλεγχος: ο διάμεσος λειτουργεί ως σημείο ελέγχου — αν στο τέλος δεν εξισώνεται, κάτι έχει μείνει μετέωρο.
Ο κανόνας που πρέπει να κρατήσεις: ένας σωστά χρησιμοποιημένος διάμεσος λογαριασμός έχει πάντα μηδενικό υπόλοιπο στο τέλος. Μη μηδενικό υπόλοιπο σημαίνει εκκρεμότητα ή λάθος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Άρθρο 1: Χ Δ 1.000 | Π Β 1.000. Άρθρο 2: Χ Α 1.000 | Π Δ 1.000. Ο λογαριασμός «Δ» χρεώνεται και πιστώνεται με 1.000 €, οπότε εξισώνεται (υπόλοιπο μηδέν) — είναι θνησιγενής. Το τελικό αποτέλεσμα ταυτίζεται με την απλή εγγραφή Χ Α | Π Β.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: δύο άρθρα, με τον «Δ» και στη χρέωση και στην πίστωση.
Κριτήριο: ρητή διαπίστωση ότι ο «Δ» εξισώνεται (υπόλοιπο μηδέν).
Κριτήριο: το τελικό αποτέλεσμα να ταυτίζεται με την απλή εγγραφή.
Θετικό: αιτιολόγηση της τεχνικής σκοπιμότητας (χρονική διάσπαση, τμήματα, έλεγχος).
Παγίδα: να αντιστραφεί η σειρά, αφήνοντας τον «Δ» με μη μηδενικό υπόλοιπο.

Άσκηση 21 — Κύκλος προβλέψεων για αποζημίωση προσωπικού (σελ. 154)

Ερώτηση: Στο τέλος της χρήσης 2001 σχηματίστηκε πρόβλεψη για αποζημίωση προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία 40.000 €. Στη διάρκεια του 2002 καταβλήθηκε αποζημίωση 30.000 €. Στο τέλος της χρήσης 2002 η νέα πρόβλεψη είναι 20.000 €. Να κάνετε τις εγγραφές: α) σχηματισμού πρόβλεψης 2001, β) καταβολής της αποζημίωσης κατά το 2002, γ) ακύρωσης αχρησιμοποίητης πρόβλεψης 2001, δ) σχηματισμού πρόβλεψης 2002.

Απάντηση:

Τι είναι η πρόβλεψη. Κράτηση ποσού για ζημιά ή έξοδο που πιθανολογείται, χωρίς να γνωρίζουμε ούτε τον ακριβή χρόνο ούτε το ακριβές ύψος του (κεφ. 1).
α) Σχηματισμός πρόβλεψης 31/12/2001 — 40.000 €:
· Χ Προβλέψεις για κινδύνους και έξοδα (έξοδο) 40.000 | Π Προβλέψεις για αποζημίωση προσωπικού (Παθητικό) 40.000
Η πρόβλεψη βαρύνει τη χρήση 2001, γιατί σε αυτήν δημιουργήθηκε η υποχρέωση (οι εργαζόμενοι δούλεψαν).
β) Καταβολή αποζημίωσης 2002 — 30.000 €:
· Χ Προβλέψεις για αποζημίωση προσωπικού 30.000 | Π Ταμείο 30.000
⚠️ Το κρίσιμο σημείο: η πληρωμή ΔΕΝ είναι έξοδο του 2002! Χρεώνει τη σχηματισμένη πρόβλεψη, δηλαδή «καταναλώνει» το ποσό που είχε ήδη βαρύνει το 2001. Το αποτέλεσμα του 2002 δεν επηρεάζεται καθόλου.
γ) Ακύρωση αχρησιμοποίητης πρόβλεψης — 10.000 €:
· Υπόλοιπο πρόβλεψης: $ 40.000 - 30.000 = \mathbf{10.000} $ €
· Χ Προβλέψεις για αποζημίωση προσωπικού 10.000 | Π Έσοδα από αχρησιμοποίητες προβλέψεις (έκτακτο έσοδο) 10.000
Η πρόβλεψη του 2001 αποδείχθηκε υπερβολική κατά 10.000 €. Επειδή είχε μειώσει το αποτέλεσμα του 2001, η ακύρωσή της αυξάνει το αποτέλεσμα του 2002 — ως έκτακτο έσοδο.
δ) Σχηματισμός νέας πρόβλεψης 31/12/2002 — 20.000 €:
· Χ Προβλέψεις για κινδύνους και έξοδα 20.000 | Π Προβλέψεις για αποζημίωση προσωπικού 20.000
Η συνολική εικόνα του λογαριασμού «Προβλέψεις για αποζημίωση προσωπικού»:
| Κίνηση | Χρέωση | Πίστωση |
|---|---|---|
| α) Σχηματισμός 2001 | | 40.000 |
| β) Καταβολή 2002 | 30.000 | |
| γ) Ακύρωση υπολοίπου | 10.000 | |
| δ) Σχηματισμός 2002 | | 20.000 |
| Υπόλοιπο 31/12/2002 | | 20.000 |
Η επίδραση στο αποτέλεσμα του 2002:
$$ \underbrace{+10.000}{\text{ακύρωση (έσοδο)}} \underbrace{-20.000}{\text{νέα πρόβλεψη (έξοδο)}} = \mathbf{-10.000}\ \text{€} $$
Γιατί δεν «συμψηφίζουμε» απλώς. Θα μπορούσε κάποιος να πει: «το υπόλοιπο ήταν 10.000, θέλω 20.000, άρα προσθέτω 10.000». Λογιστικά είναι λάθος: η παλιά πρόβλεψη αφορούσε εκτίμηση του 2001 και πρέπει να κλείσει ρητά· η νέα είναι αυτοτελής εκτίμηση του 2002. Η διαφάνεια απαιτεί να φαίνονται και οι δύο κινήσεις — γι' αυτό η άσκηση ζητά τέσσερις χωριστές εγγραφές.

Σύνοψη: α) Χ Προβλέψεις (έξοδο) 40.000 | Π Προβλέψεις αποζημίωσης 40.000. β) Χ Προβλέψεις αποζημίωσης 30.000 | Π Ταμείο 30.000 — ΔΕΝ είναι έξοδο του 2002. γ) Υπόλοιπο 10.000: Χ Προβλέψεις αποζημίωσης 10.000 | Π Έσοδα από αχρησιμοποίητες προβλέψεις 10.000. δ) Χ Προβλέψεις (έξοδο) 20.000 | Π Προβλέψεις αποζημίωσης 20.000. Τελικό υπόλοιπο 20.000 €· επίδραση στο 2002: −10.000 €.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο — το κρίσιμο: η καταβολή χρεώνει την πρόβλεψη, δεν είναι έξοδο του 2002.
Κριτήριο: η ακύρωση του αχρησιμοποίητου υπολοίπου ως έκτακτο έσοδο.
Κριτήριο: τέσσερις χωριστές εγγραφές, όχι συμψηφισμός.
Κριτήριο: τελικό υπόλοιπο 20.000 €.
Θετικό: υπολογισμός της καθαρής επίδρασης στο αποτέλεσμα του 2002.
Παγίδα: να χρεωθεί το Ταμείο σε λογαριασμό εξόδου στο (β).

Άσκηση 22 — Εγγραφές μεταβατικών λογαριασμών (σελ. 154)

Ερώτηση: Σε επιχείρηση παροχής υπηρεσιών στις 31/12/2001 διαπιστώθηκαν: στον λογ/σμό «Παροχές τρίτων» έχουν καταχωρηθεί 2.000 € που αφορούν στο ενοίκιο Ιανουαρίου 2002 (προπληρώθηκε)· οφείλονται και δεν έχουν καταχωρηθεί δημοτικά τέλη 400 €· στον λογ/σμό «Έσοδα από παροχή υπηρεσιών» έχει καταχωρηθεί ποσό 3.000 € που αφορά στην επόμενη χρήση· στον λογ/σμό «Έσοδα παρεπόμενων ασχολιών» δεν έχει καταχωρηθεί το ενοίκιο Δεκεμβρίου 2001 ποσού 1.000 € που οφείλεται στην επιχείρηση. Να κάνετε τις σχετικές ημερολογιακές εγγραφές.

Απάντηση:

Η αρχή που διέπει και τις τέσσερις περιπτώσεις: κάθε χρήση επιβαρύνεται με τα δικά της έξοδα και ωφελείται από τα δικά της έσοδα — ανεξάρτητα από το πότε πληρώθηκαν ή εισπράχθηκαν. Είναι η αρχή της αυτοτέλειας των χρήσεων.
① Έξοδα επόμενης χρήσης (προπληρωμένο ενοίκιο 2.000 €).
Το ποσό μπήκε στα έξοδα του 2001, αλλά αφορά το 2002. Πρέπει να βγει:
· Χ Έξοδα επόμενων χρήσεων (απαίτηση — Ενεργητικό) 2.000 | Π Παροχές τρίτων 2.000
Το 2001 ελαφρύνεται κατά 2.000 €.
② Δουλευμένα έξοδα μη πληρωθέντα (δημοτικά τέλη 400 €).
Το έξοδο αφορά το 2001 αλλά δεν καταχωρήθηκε. Πρέπει να μπει:
· Χ Φόροι-Τέλη (έξοδο) 400 | Π Έξοδα χρήσης δουλευμένα (υποχρέωση — Παθητικό) 400
Το 2001 επιβαρύνεται κατά 400 €.
③ Έσοδα επόμενης χρήσης (προεισπραγμένα 3.000 €).
Το έσοδο μπήκε στο 2001 αλλά αφορά το 2002:
· Χ Έσοδα από παροχή υπηρεσιών 3.000 | Π Έσοδα επόμενων χρήσεων (υποχρέωση — Παθητικό) 3.000
Το 2001 χάνει 3.000 € εσόδων.
④ Δουλευμένα έσοδα μη εισπραχθέντα (ενοίκιο Δεκεμβρίου 1.000 €).
Το έσοδο αφορά το 2001 αλλά δεν καταχωρήθηκε:
· Χ Έσοδα χρήσης εισπρακτέα (απαίτηση — Ενεργητικό) 1.000 | Π Έσοδα παρεπόμενων ασχολιών 1.000
Το 2001 κερδίζει 1.000 € εσόδων.
Ο πίνακας που συνοψίζει τις τέσσερις περιπτώσεις:
| Περίπτωση | Μεταβατικός λογαριασμός | Φύση | Επίδραση στο 2001 |
|---|---|---|---|
| ① Προπληρωμένο έξοδο | Έξοδα επόμενων χρήσεων | Ενεργητικό | $ +2.000 $ |
| ② Δουλευμένο έξοδο | Έξοδα χρήσης δουλευμένα | Παθητικό | $ -400 $ |
| ③ Προεισπραγμένο έσοδο | Έσοδα επόμενων χρήσεων | Παθητικό | $ -3.000 $ |
| ④ Δουλευμένο έσοδο | Έσοδα χρήσης εισπρακτέα | Ενεργητικό | $ +1.000 $ |
Η καθαρή επίδραση στο αποτέλεσμα 2001:
$$ +2.000 - 400 - 3.000 + 1.000 = \mathbf{-400}\ \text{€} $$
Το μοτίβο που πρέπει να αναγνωρίζεις: ό,τι αφορά επόμενη χρήση βγαίνει· ό,τι αφορά τρέχουσα και λείπει, μπαίνει. Οι μεταβατικοί λογαριασμοί που αφορούν το μέλλον και μας ευνοούν είναι Ενεργητικό (①, ④)· όσοι μας βαρύνουν, Παθητικό (②, ③).

Σύνοψη: ① Χ Έξοδα επόμενων χρήσεων 2.000 | Π Παροχές τρίτων 2.000. ② Χ Φόροι-Τέλη 400 | Π Έξοδα χρήσης δουλευμένα 400. ③ Χ Έσοδα από παροχή υπηρεσιών 3.000 | Π Έσοδα επόμενων χρήσεων 3.000. ④ Χ Έσοδα χρήσης εισπρακτέα 1.000 | Π Έσοδα παρεπόμενων ασχολιών 1.000. Καθαρή επίδραση στο 2001: −400 €.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: και οι τέσσερις εγγραφές με σωστή κατεύθυνση.
Κριτήριο: σωστή φύση κάθε μεταβατικού (Ενεργητικό ή Παθητικό).
Κριτήριο: εφαρμογή της αρχής της αυτοτέλειας των χρήσεων.
Θετικό: υπολογισμός της καθαρής επίδρασης στο αποτέλεσμα.
Παγίδα: αντιστροφή στις περιπτώσεις ① και ③ — και οι δύο αφορούν την επόμενη χρήση αλλά έχουν αντίθετη φορά (έξοδο έναντι εσόδου).

Άσκηση 23 (σελ. 155)

Ερώτηση: Ποια στοιχεία της επιχείρησης παρακολουθούνται με τους λογαριασμούς τάξης; α) Ξένα περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται στην επιχείρηση, β) Εγγυήσεις και Εμπράγματες ασφάλειες, γ) Αμφοτεροβαρείς συμβάσεις και διάφορα στοιχεία πληροφοριακού χαρακτήρα, δ) Όλα τα παραπάνω.

Απάντηση:

Σωστή απάντηση: δ) Όλα τα παραπάνω
Οι λογαριασμοί τάξης παρακολουθούν και τα τρία είδη: ξένα περιουσιακά στοιχεία στην επιχείρηση (π.χ. εμπορεύματα παρακαταθήκης), εγγυήσεις και εμπράγματες ασφάλειες, αμφοτεροβαρείς συμβάσεις και στοιχεία πληροφοριακού χαρακτήρα.
Το κοινό χαρακτηριστικό: κανένα από αυτά δεν ανήκει στην περιουσία της επιχείρησης — αλλά πρέπει να παρακολουθείται.
Γι' αυτό οι λογαριασμοί τάξης λειτουργούν σε ζεύγη και δεν επηρεάζουν ούτε την περιουσία ούτε το αποτέλεσμα. Είναι καθαρά πληροφοριακοί — η άσκηση 24 δίνει το κλασικό παράδειγμα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) δ) Όλα τα παραπάνω

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: αιτιολόγηση από το κείμενο του βιβλίου, όχι μόνο η επιλογή.

Άσκηση 24 — Παρακαταθήκη ελαιολάδου και λογαριασμοί τάξης (σελ. 155)

Ερώτηση: Η «Εμπορίας Ελαιολάδου Κ. Κωνσταντίνου» στην Καλαμάτα απέστειλε στην υπεραγορά «Μ. Μαύρος» στον Πειραιά 1.500 κιλά ελαιολάδου παρακαταθήκη με σκοπό να πουληθεί. Η κατώτερη τιμή πώλησης ορίστηκε στα 8 €. Ο Μ. Μαύρος κατά την παραλαβή πλήρωσε μεταφορικά έξοδα 50 € για λογαριασμό του Κ. Κωνσταντίνου. Πώλησε 750 κιλά προς 10 € το κιλό και το υπόλοιπο το επέστρεψε. Η προμήθεια του Μ. Μαύρου ανέρχεται σε 4 % επί του ύψους των πωλήσεων. Να κάνετε τις ημερολογιακές εγγραφές.

Απάντηση:

Τι είναι η παρακαταθήκη. Τα εμπορεύματα στέλνονται αλλά ΔΕΝ πωλούνται — παραμένουν ιδιοκτησία του αποστολέα (Κ. Κωνσταντίνου) μέχρι να πουληθούν από τον παρακαταθηκοδόχο (Μ. Μαύρο). Γι' αυτό χρησιμοποιούνται λογαριασμοί τάξης.
ΣΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ Μ. ΜΑΥΡΟΥ (παρακαταθηκοδόχος):
① Παραλαβή 1.500 κιλών — αποτίμηση στην κατώτερη τιμή πώλησης: $ 1.500 \times 8 = \mathbf{12.000} $ €
· Χ Αλλότρια αγαθά σε παρακαταθήκη 12.000 | Π Δικαιούχοι αλλότριων αγαθών 12.000 (λογαριασμοί τάξης — ζεύγος)
⚠️ Τα εμπορεύματα ΔΕΝ μπαίνουν στα «Εμπορεύματα» του Μαύρου — δεν του ανήκουν. Οι λογαριασμοί τάξης δεν επηρεάζουν ούτε την περιουσία ούτε το αποτέλεσμά του.
② Πληρωμή μεταφορικών 50 € για λογαριασμό του εντολέα:
· Χ Κ. Κωνσταντίνου (απαίτηση) 50 | Π Ταμείο 50
Δεν είναι έξοδο του Μαύρου — τα πλήρωσε για λογαριασμό του Κωνσταντίνου, άρα τα δικαιούται πίσω.
③ Πώληση 750 κιλών προς 10 €:
$$ 750 \times 10 = \mathbf{7.500}\ \text{€} $$
· Χ Ταμείο 7.500 | Π Κ. Κωνσταντίνου 7.500
Και εδώ: δεν είναι «πωλήσεις» του Μαύρου. Εισέπραξε για λογαριασμό του εντολέα.
④ Προμήθεια 4 % επί των πωλήσεων:
$$ 7.500 \times 4\% = \mathbf{300}\ \text{€} $$
· Χ Κ. Κωνσταντίνου 300 | Π Έσοδα από προμήθειες 300
ΑΥΤΟ είναι το πραγματικό έσοδο του Μαύρου από όλη τη δουλειά: 300 €.
⑤ Επιστροφή 750 κιλών — αντιστροφή των λογαριασμών τάξης για $ 750 \times 8 = \mathbf{6.000} $ €:
· Χ Δικαιούχοι αλλότριων αγαθών 6.000 | Π Αλλότρια αγαθά σε παρακαταθήκη 6.000
Επίσης αντιστρέφονται και τα 6.000 € των πωληθέντων, ώστε οι λογαριασμοί τάξης να εξισωθούν.
⑥ Απόδοση λογαριασμού — καθαρό ποσό προς τον Κ. Κωνσταντίνου:
$$ 7.500 - \underbrace{300}{\text{προμήθεια}} - \underbrace{50}{\text{μεταφορικά}} = \mathbf{7.150}\ \text{€} $$
· Χ Κ. Κωνσταντίνου 7.150 | Π Ταμείο 7.150
Ο λογαριασμός «Κ. Κωνσταντίνου» στα βιβλία του Μαύρου:
| Χρέωση | Πίστωση |
|---|---|
| μεταφορικά 50 | είσπραξη πωλήσεων 7.500 |
| προμήθεια 300 | |
| απόδοση 7.150 | |
| 7.500 | 7.500 — εξισωμένος ✓ |
Έλεγχος ποσοτήτων: $ 750 \text{ πωληθέντα} + 750 \text{ επιστραφέντα} = 1.500 $ κιλά ✓
Το διδακτικό σημείο. Ο Μ. Μαύρος διακίνησε εμπόρευμα αξίας 12.000 € και εισέπραξε 7.500 € — αλλά το έσοδό του είναι μόνο 300 €. Όλα τα υπόλοιπα ήταν ξένα χρήματα που πέρασαν από το ταμείο του. Αυτό ακριβώς αποτυπώνουν οι λογαριασμοί τάξης: ευθύνη χωρίς ιδιοκτησία.

Σύνοψη: Λογαριασμοί τάξης στην παραλαβή: 1.500 × 8 = 12.000 €. Πωλήσεις 750 × 10 = 7.500 €. Προμήθεια 4 % = 300 €. Μεταφορικά 50 € για λογαριασμό του εντολέα. Καθαρό ποσό προς Κ. Κωνσταντίνου = 7.500 − 300 − 50 = 7.150 €. Επιστροφή 750 κιλών → αντιστροφή λογαριασμών τάξης 6.000 €. Το πραγματικό έσοδο του Μαύρου είναι μόνο τα 300 € της προμήθειας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήριο: χρήση λογαριασμών τάξης σε ζεύγος για την παρακαταθήκη.
Κριτήριο: τα εμπορεύματα να ΜΗΝ μπουν στα «Εμπορεύματα» του Μαύρου.
Κριτήριο: η είσπραξη 7.500 € να ΜΗΝ θεωρηθεί πώληση του Μαύρου.
Κριτήριο: προμήθεια 300 € ως το μόνο πραγματικό έσοδο· καθαρό 7.150 €.
Κριτήριο: αντιστροφή των λογαριασμών τάξης στην επιστροφή.
Παγίδα: τα μεταφορικά 50 € να θεωρηθούν έξοδο του Μαύρου αντί για απαίτηση.

Προηγούμενο Στοιχείο

Επιστροφή στην Ενότητα

Επόμενο Στοιχείο