Λύσεις — Κεφάλαιο 3: Ερωτήσεις ΚΑΙ Ασκήσεις (σελ. 62-64) – ΑΡΧΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ Β΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 3: Ερωτήσεις ΚΑΙ Ασκήσεις (σελ. 62-64)

Απαντήσεις στις ερωτήσεις κατανόησης και πλήρεις λύσεις των αριθμητικών ασκήσεων.

Άσκηση 1 — Σωστό ή Λάθος: χρέωση, πίστωση, υπόλοιπα (σελ. 62)

Ερώτηση: Να υπογραμμίσετε το Σωστό ή το Λάθος στις παρακάτω προτάσεις. α) Όταν αυξάνεται ένα στοιχείο του Ενεργητικού, ο λογαριασμός του πιστώνεται. β) Όταν το περιουσιακό στοιχείο αυξάνεται και ο λογαριασμός του χρεώνεται, τότε αυτό ανήκει στο Ενεργητικό. γ) Όταν πιστώνεται ένας λογαριασμός Παθητικού, το περιουσιακό στοιχείο μειώνεται. δ) Οι λογαριασμοί Ενεργητικού έχουν πάντα πιστωτικό υπόλοιπο. ε) Οι λογαριασμοί Παθητικού έχουν πάντα πιστωτικό υπόλοιπο.

Απάντηση:

• α) ΛΑΘΟΣ. Ακριβώς το αντίθετο: όταν αυξάνεται στοιχείο του Ενεργητικού, ο λογαριασμός του ΧΡΕΩΝΕΤΑΙ. «Στη χρέωση καταχωρείται κάθε αύξηση στοιχείου του Ενεργητικού».
• β) ΣΩΣΤΟ. Είναι η αντίστροφη ανάγνωση του ίδιου κανόνα και αποτελεί κριτήριο αναγνώρισης: αν ένα στοιχείο αυξάνεται και ταυτόχρονα χρεώνεται, τότε ανήκει στο Ενεργητικό. Αν ανήκε στο Παθητικό, η αύξησή του θα πιστωνόταν.
• γ) ΛΑΘΟΣ. Όταν πιστώνεται λογαριασμός Παθητικού, το στοιχείο ΑΥΞΑΝΕΤΑΙ. «Στην πίστωση καταχωρείται κάθε αύξηση στοιχείου του Παθητικού». Η μείωση στοιχείου Παθητικού καταχωρείται στη χρέωση.
• δ) ΛΑΘΟΣ. Οι λογαριασμοί Ενεργητικού έχουν χρεωστικό υπόλοιπο ή είναι εξισωμένοι — ποτέ πιστωτικό. Το βιβλίο δίνει το παράδειγμα του Ταμείου: «δεν είναι δυνατό να πληρώσουμε περισσότερα από ό,τι έχουμε».
• ε) ΛΑΘΟΣ — και είναι το λεπτότερο σημείο της άσκησης. Η λέξη «πάντα» το κάνει λάθος για δύο λόγους: ① οι λογαριασμοί Παθητικού μπορεί να είναι εξισωμένοι (υπόλοιπο μηδέν)· ② οι λογαριασμοί Καθαρής Περιουσίας — που ανήκουν στο Παθητικό — έχουν ΧΡΕΩΣΤΙΚΟ υπόλοιπο όταν ο ισολογισμός είναι αρνητικός.
• Το μοτίβο: τα (α) και (γ) είναι αντιστροφές του κανόνα· τα (δ) και (ε) παγιδεύουν με το «πάντα». Στη Λογιστική οι απόλυτες διατυπώσεις είναι σχεδόν πάντα λάθος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) α) Λάθος (χρεώνεται) · β) Σωστό · γ) Λάθος (αυξάνεται) · δ) Λάθος (χρεωστικό ή εξισωμένος) · ε) Λάθος (μπορεί να είναι εξισωμένοι· η Κ.Π. χρεωστικό υπόλοιπο σε αρνητικό ισολογισμό)

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: στο (ε) να εντοπιστεί η διπλή εξαίρεση — εξισωμένοι και αρνητικός ισολογισμός.
• Κριτήριο: στο (β) να φανεί ότι πρόκειται για κριτήριο αναγνώρισης κατηγορίας.
• Παγίδα: να θεωρηθεί το (ε) Σωστό — «ακούγεται» σωστό και είναι η συνηθέστερη απώλεια.

Άσκηση 2 — Λογαριασμοί Τ, ισολογισμός και αποτέλεσμα (8 γεγονότα) (σελ. 62)

Ερώτηση: Σε ατομική επιχείρηση ο Ισολογισμός είχε σε Ευρώ: ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ: Εμπορεύματα 10.000, Ταμείο 6.000 (σύνολο 16.000) | ΠΑΘΗΤΙΚΟ: Προμηθευτές 4.000, Κεφάλαιο 12.000 (σύνολο 16.000). Στη συνέχεια, σε μια χρονική περίοδο πραγματοποιήθηκαν τα ακόλουθα λογιστικά γεγονότα: 1. Αγορά εμπορευμάτων αντί Ευρώ 4.000, τα μισά με μετρητά και τα υπόλοιπα με πίστωση. 2. Αγορά εμπορευμάτων αντί Ευρώ 2.000 με αποδοχή συναλλαγματικών ονομ. αξίας Ευρώ 2.400 (δηλαδή πλέον τόκων 400 Ευρώ). 3. Πώληση εμπορευμάτων αξίας (κόστους) Ευρώ 8.000 αντί Ευρώ 10.000, τα μισά με μετρητά και τα υπόλοιπα με πίστωση. 4. Πώληση εμπ/των αξίας (κόστους) Ευρώ 6.000 αντί Ευρώ 7.500, τα μισά με μετρητά και τα υπόλοιπα με συναλλαγματική στην οποία υπολογίστηκαν και τόκοι 250 Ευρώ, δηλαδή ονομ. αξίας 4.000 Ευρώ. 5. Πώληση εμπορευμάτων αξίας (κόστους) Ευρώ 1.000 αντί Ευρώ 800 με μετρητά. 6. Πληρωμή ενοικίου Ευρώ 500. 7. Πληρωμή ηλεκτρικού ρεύματος, τηλεφωνικών τελών και ύδρευσης, σύνολο Ευρώ 1.000. 8. Ανάληψη από τον επιχειρηματία μετρητών Ευρώ 1.200, για ατομικές του ανάγκες και εμπορευμάτων αξίας (κόστους) Ευρώ 300. Ζητούνται: α) να ανοίξετε τους λογαριασμούς (σε σχήμα Τ) και να καταχωρήσετε τα πιο πάνω λογιστικά γεγονότα, β) να συντάξετε τον ισολογισμό μετά την καταχώρησή τους και γ) να προσδιορίσετε το αποτέλεσμα της περιόδου.

Απάντηση:

• α) Ανάλυση των γεγονότων (Χ = χρέωση, Π = πίστωση):
• 1) Χ Εμπορεύματα 4.000 | Π Ταμείο 2.000, Π Προμηθευτές 2.000
• 2) Χ Εμπορεύματα 2.000, Χ Κεφάλαιο 400 (τόκοι = έξοδο) | Π Γραμμάτια Πληρωτέα 2.400
• 3) Χ Ταμείο 5.000, Χ Πελάτες 5.000 | Π Εμπορεύματα 8.000, Π Κεφάλαιο 2.000 (κέρδος)
• 4) Χ Ταμείο 3.750, Χ Γραμμάτια Εισπρακτέα 4.000 | Π Εμπορεύματα 6.000, Π Κεφάλαιο 1.750 (κέρδος 1.500 + τόκοι 250)
• 5) Χ Ταμείο 800, Χ Κεφάλαιο 200 (ζημιά) | Π Εμπορεύματα 1.000
• 6) Χ Κεφάλαιο 500 | Π Ταμείο 500
• 7) Χ Κεφάλαιο 1.000 | Π Ταμείο 1.000
• 8) Χ Κεφάλαιο 1.500 | Π Ταμείο 1.200, Π Εμπορεύματα 300

Στο (4) πρόσεξε: τιμή 7.500 → μισά μετρητά = 3.750· τα υπόλοιπα 3.750 με συναλλαγματική ονομαστικής 4.000, δηλαδή +250 τόκοι που είναι έσοδο για εμάς.

• Υπόλοιπα λογαριασμών:
• Εμπορεύματα: \( 10.000 + 4.000 + 2.000 - 8.000 - 6.000 - 1.000 - 300 = \mathbf{700} \)
• Ταμείο: \( 6.000 - 2.000 + 5.000 + 3.750 + 800 - 500 - 1.000 - 1.200 = \mathbf{10.850} \)
• Πελάτες: 5.000 · Γραμμάτια Εισπρακτέα: 4.000
• Προμηθευτές: \( 4.000 + 2.000 = \mathbf{6.000} \) · Γραμμάτια Πληρωτέα: 2.400
• Κεφάλαιο: \( 12.000 - 400 + 2.000 + 1.750 - 200 - 500 - 1.000 - 1.500 = \mathbf{12.150} \)
• β) ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ
• ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ: Εμπορεύματα 700 · Πελάτες 5.000 · Γραμμάτια Εισπρακτέα 4.000 · Ταμείο 10.850 → 20.550 €
• ΠΑΘΗΤΙΚΟ: Προμηθευτές 6.000 · Γραμμάτια Πληρωτέα 2.400 · Κεφάλαιο 12.150 → 20.550 € ✓
• γ) ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ — και εδώ είναι η ουσία της άσκησης.
• Το Κεφάλαιο πήγε από 12.000 σε 12.150, δηλαδή +150 €. Αυτό ΔΕΝ είναι το αποτέλεσμα. Μέσα στη μεταβολή κρύβεται και η ανάληψη των 1.500 €, που είναι απόσυρση κεφαλαίου και όχι ζημιά.
• \[ \text{Αποτέλεσμα} = -400 + 2.000 + 1.750 - 200 - 500 - 1.000 = \mathbf{+1.650}\ \text{€} \]
• Έλεγχος: \( 12.000 + 1.650 - 1.500 = 12.150 \) ✓ — δηλαδή ΚΕΡΔΟΣ 1.650 €, από το οποίο ο επιχειρηματίας απέσυρε 1.500 €.
• Το συμπέρασμα: η επιχείρηση ήταν κερδοφόρα (1.650 €), αν και το κεφάλαιο αυξήθηκε μόλις 150 €. Ποτέ μη διαβάζεις το αποτέλεσμα απευθείας από τη μεταβολή του κεφαλαίου.

Σύνοψη: Τελικά υπόλοιπα: Εμπορεύματα 700 · Ταμείο 10.850 · Πελάτες 5.000 · Γρ. Εισπρακτέα 4.000 · Προμηθευτές 6.000 · Γρ. Πληρωτέα 2.400 · Κεφάλαιο 12.150. Ο ισολογισμός ισοσκελίζει στα 20.550 €. Αποτέλεσμα = −400 +2.000 +1.750 −200 −500 −1.000 = ΚΕΡΔΟΣ 1.650 €· η ανάληψη 1.500 € εξαιρείται.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο — το κρίσιμο: η ανάληψη 1.500 € να ΜΗΝ προσμετρηθεί στο αποτέλεσμα.
• Κριτήριο: οι τόκοι 400 € ως έξοδο και οι τόκοι 250 € ως έσοδο.
• Κριτήριο: στην πώληση, κόστος από τα εμπορεύματα και τιμή στο ταμείο/πελάτες.
• Κριτήριο: ισοσκελισμός στα 20.550 €.
• Παγίδα: στο (4) τα «μισά» υπολογίζονται στα 7.500 (=3.750), όχι στα 6.000.

Άσκηση 3 — Προσδιορισμός Κεφαλαίου και καταχώρηση 5 γεγονότων (σελ. 63)

Ερώτηση: Δίνονται οι παρακάτω λογαριασμοί μιας επιχείρησης σε Ευρώ: Ταμείο 20.000, Προμηθευτές: 50.000, Κτίρια: 70.000, Πελάτες: 30.000, Γραμμάτια πληρωτέα: 20.000, Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός: 20.000, Εμπορεύματα: 10.000, Κεφάλαιο; Αφού συντάξετε τον Ισολογισμό και ανοίξετε τους λογαριασμούς, ζητείται να καταχωρήσετε τα παρακάτω λογιστικά γεγονότα στους λογαριασμούς: 1) Αγορά εμπορευμάτων αξίας 15.000 Ευρώ με πίστωση. 2) Πώληση εμπορευμάτων αξίας 5.000 Ευρώ αντί 8.000 Ευρώ με μετρητά. 3) Είσπραξη 10.000 Ευρώ από πελάτη μας. 4) Πληρωμή συναλλαγματικής αποδοχής της επιχείρησης ονομαστικής αξίας 5.000 Ευρώ, κανονικά στη λήξη της. 5) Καταστροφή ανασφάλιστου επίπλου αξίας 3.000 Ευρώ από πυρκαγιά.

Απάντηση:

• Βήμα 1 — προσδιορισμός του Κεφαλαίου.
• Ενεργητικό: Κτίρια 70.000 + Έπιπλα 20.000 + Εμπορεύματα 10.000 + Πελάτες 30.000 + Ταμείο 20.000 = 150.000 €
• Π.Π.: Προμηθευτές 50.000 + Γραμμάτια πληρωτέα 20.000 = 70.000 €
• \[ \text{ΚΕΦΑΛΑΙΟ} = 150.000 - 70.000 = \mathbf{80.000}\ \text{€} \]
• Βήμα 2 — άνοιγμα των λογαριασμών. Οι λογαριασμοί Ενεργητικού χρεώνονται με τα ποσά του ισολογισμού· οι λογαριασμοί Π.Π. και Κ.Π. πιστώνονται.
• Βήμα 3 — καταχώρηση των γεγονότων:
• 1) Αγορά 15.000 με πίστωση → Χ Εμπορεύματα 15.000 | Π Προμηθευτές 15.000 (οριζόντιος: +Ε/+Π.Π.)
• 2) Πώληση κόστους 5.000 αντί 8.000 → Χ Ταμείο 8.000 | Π Εμπορεύματα 5.000, Π Κεφάλαιο 3.000 (σύνθετος — κέρδος 3.000)
• 3) Είσπραξη 10.000 από πελάτη → Χ Ταμείο 10.000 | Π Πελάτες 10.000 (κάθετος: +Ε/−Ε — το σύνολο δεν αλλάζει)
• 4) Πληρωμή συναλλαγματικής 5.000 → Χ Γραμμάτια Πληρωτέα 5.000 | Π Ταμείο 5.000 (οριζόντιος: −Ε/−Π.Π.)
• 5) Καταστροφή ανασφάλιστου επίπλου 3.000 → Χ Κεφάλαιο 3.000 | Π Έπιπλα 3.000 (οριζόντιος: −Ε/−Κ.Π. — ζημιά)

Το «ανασφάλιστου» είναι καθοριστικό: αν το έπιπλο ήταν ασφαλισμένο, θα δημιουργούνταν απαίτηση κατά της ασφαλιστικής και δεν θα υπήρχε ζημιά.

• Βήμα 4 — τελικά υπόλοιπα:
• Κτίρια 70.000 · Έπιπλα \( 20.000 - 3.000 = \mathbf{17.000} \) · Εμπορεύματα \( 10.000 + 15.000 - 5.000 = \mathbf{20.000} \)
• Πελάτες \( 30.000 - 10.000 = \mathbf{20.000} \) · Ταμείο \( 20.000 + 8.000 + 10.000 - 5.000 = \mathbf{33.000} \)
• Προμηθευτές \( 50.000 + 15.000 = \mathbf{65.000} \) · Γραμμάτια πληρωτέα \( 20.000 - 5.000 = \mathbf{15.000} \)
• Κεφάλαιο \( 80.000 + 3.000 - 3.000 = \mathbf{80.000} \)
• Έλεγχος: Ενεργητικό \( 70.000 + 17.000 + 20.000 + 20.000 + 33.000 = 160.000 \) · Παθητικό \( 65.000 + 15.000 + 80.000 = 160.000 \) ✓
• Το εύρημα: το κέρδος 3.000 € από την πώληση αντισταθμίστηκε ακριβώς από τη ζημιά 3.000 € της πυρκαγιάς. Αποτέλεσμα περιόδου = 0 και το Κεφάλαιο επέστρεψε στα 80.000 € — παρότι το σύνολο του ισολογισμού μεγάλωσε από 150.000 σε 160.000.

Σύνοψη: Κεφάλαιο = 150.000 − 70.000 = 80.000 €. Μετά τα 5 γεγονότα: Κτίρια 70.000 · Έπιπλα 17.000 · Εμπορεύματα 20.000 · Πελάτες 20.000 · Ταμείο 33.000 | Προμηθευτές 65.000 · Γρ. πληρωτέα 15.000 · Κεφάλαιο 80.000. Ισοσκελισμός στα 160.000 €. Το κέρδος 3.000 αντισταθμίστηκε από τη ζημιά 3.000 — αποτέλεσμα μηδενικό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: σωστός προσδιορισμός του Κεφαλαίου ως Ε − Π.Π.
• Κριτήριο: το γεγονός (3) ως κάθετος μετασχηματισμός — το σύνολο δεν αλλάζει.
• Κριτήριο: η καταστροφή ως ζημιά που μειώνει το Κεφάλαιο· σημασία του «ανασφάλιστου».
• Κριτήριο: ισοσκελισμός στα 160.000 €.
• Θετικό: η παρατήρηση ότι κέρδος και ζημιά αλληλοαναιρούνται.

Άσκηση 4 — Ανάλυση πέντε λογιστικών γεγονότων (σελ. 63)

Ερώτηση: Να αναλύσετε με λεπτομέρεια τα παρακάτω λογιστικά γεγονότα: 1) Αγορά Εμπορευμάτων αξίας 10.000 Ευρώ, από τα οποία για τα 3.000 Ευρώ αποδέχθηκε συναλλαγματικές έκδοσης του προμηθευτή και τα υπόλοιπα 7.000 Ευρώ πληρώθηκαν με μετρητά. 2) Προκειμένου η επιχείρηση να κάνει ανανέωση των επίπλων της πώλησε γραφείο της αξίας 1.700 Ευρώ αντί 1.500 Ευρώ, καθώς και μια ηλεκτρική γραφομηχανή αξίας 500 Ευρώ αντί 600 Ευρώ, με μετρητά. 3) Πώληση εμπορευμάτων αξίας 1.700 Ευρώ αντί 2.000 Ευρώ, τα μισά με μετρητά και τα άλλα μισά με πίστωση. 4) Πληρωμή μισθοδοσίας μηνός Ιουνίου 2002 Ευρώ 7.000. 5) Ο Επιχειρηματίας για κάλυψη αναγκών του εισπράττει από την επιχείρηση 700 Ευρώ έναντι μελλοντικών κερδών.

Απάντηση:

• 1) Αγορά εμπορευμάτων 10.000 € (3.000 με συναλλαγματικές + 7.000 μετρητά)
• +Εμπορεύματα 10.000 (Ε) → χρέωση
• −Ταμείο 7.000 (Ε) → πίστωση · +Γραμμάτια Πληρωτέα 3.000 (Π.Π.) → πίστωση
• Σύνθετος μετασχηματισμός. Έλεγχος: \( 7.000 + 3.000 = 10.000 \) ✓ Καμία μεταβολή στο Κεφάλαιο — η αγορά δεν παράγει αποτέλεσμα.
• 2) Πώληση παγίων — δύο ξεχωριστά αποτελέσματα
• Γραφείο: αξία 1.700, πωλήθηκε 1.500 → ΖΗΜΙΑ 200 € · Γραφομηχανή: αξία 500, πωλήθηκε 600 → ΚΕΡΔΟΣ 100 €
• −Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 2.200 \( (1.700 + 500) \) → πίστωση
• +Ταμείο 2.100 \( (1.500 + 600) \) → χρέωση · −Κεφάλαιο 100 \( (200 - 100) \) → χρέωση
• Καθαρό αποτέλεσμα: ΖΗΜΙΑ 100 €. Έλεγχος: \( -2.200 + 2.100 - (-100) \) ισοσκελίζει ✓

Το διδακτικό σημείο: ζημιά και κέρδος συμψηφίζονται στο ίδιο γεγονός, αλλά υπολογίζονται χωριστά ανά στοιχείο. Επίσης, εδώ πωλούνται πάγια, όχι εμπορεύματα — η λογική όμως είναι ίδια: κόστος έναντι τιμής.

• 3) Πώληση εμπορευμάτων κόστους 1.700 € αντί 2.000 €, μισά/μισά
• −Εμπορεύματα 1.700 (το κόστος) → πίστωση
• +Ταμείο 1.000 · +Πελάτες 1.000 \( (2.000 \div 2) \) → χρέωση
• +Κεφάλαιο 300 \( (2.000 - 1.700) \) → πίστωση, ΚΕΡΔΟΣ
• Έλεγχος: \( 1.000 + 1.000 = 2.000 \) και \( 1.700 + 300 = 2.000 \) ✓

Τα «μισά» υπολογίζονται στην τιμή πώλησης (2.000), όχι στο κόστος.

• 4) Πληρωμή μισθοδοσίας 7.000 €
• −Ταμείο 7.000 (Ε) → πίστωση · −Κεφάλαιο 7.000 (Κ.Π.) → χρέωση
• Οριζόντιος μετασχηματισμός \( -Ε, -Κ.Π. \) (ο 5ος). Η μισθοδοσία είναι ΕΞΟΔΟ → μειώνει το αποτέλεσμα.
• 5) Ο επιχειρηματίας εισπράττει 700 € έναντι μελλοντικών κερδών
• −Ταμείο 700 (Ε) → πίστωση · −Κεφάλαιο 700 (Κ.Π.) → χρέωση
• Ίδιος μετασχηματισμός με το (4) — αλλά εντελώς διαφορετική ουσία: είναι ΑΠΟΣΥΡΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ, όχι έξοδο.

Η αντιπαράθεση (4) και (5) είναι ο λόγος που δόθηκε η άσκηση. Και τα δύο δίνουν \( -Ταμείο, -Κεφάλαιο \) για το ίδιο είδος μεταβολής. Αλλά η μισθοδοσία μειώνει το αποτέλεσμα της περιόδου, ενώ η ανάληψη ΔΕΝ μετράει καθόλου στο αποτέλεσμα. Ίδια λογιστική εγγραφή, διαφορετική οικονομική σημασία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) 1) +Εμπ. 10.000 | −Ταμείο 7.000, +Γρ. Πληρωτέα 3.000 — καμία μεταβολή Κεφαλαίου. 2) −Έπιπλα 2.200, +Ταμείο 2.100, −Κεφάλαιο 100 (ζημιά 200 από το γραφείο, κέρδος 100 από τη γραφομηχανή). 3) −Εμπ. 1.700, +Ταμείο 1.000, +Πελάτες 1.000, +Κεφάλαιο 300. 4) −Ταμείο 7.000, −Κεφάλαιο 7.000 (έξοδο). 5) −Ταμείο 700, −Κεφάλαιο 700 (απόσυρση κεφαλαίου, ΟΧΙ έξοδο).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: στο (2) χωριστός υπολογισμός ζημιάς και κέρδους και συμψηφισμός.
• Κριτήριο: στο (3) τα «μισά» επί της τιμής πώλησης.
• Κριτήριο — το κρίσιμο: η διάκριση (4) έξοδο έναντι (5) απόσυρση κεφαλαίου, παρά την ίδια εγγραφή.
• Κριτήριο: σε κάθε γεγονός, ισότητα χρεώσεων και πιστώσεων.
• Παγίδα: να θεωρηθεί η ανάληψη του (5) έξοδο της επιχείρησης.

Άσκηση 5 — Επιχείρηση «ΑΛΦΑ»: λογαριασμοί, ισολογισμός και αποτέλεσμα (σελ. 63)

Ερώτηση: Δίνεται ο παρακάτω ισολογισμός της επιχείρησης «ΑΛΦΑ» στις 31/12/2001, σε Ευρώ: ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ: Κτίρια 70.000, Οικόπεδα 40.000, Έπιπλα και λοιπός Εξοπλισμός 30.000, Εμπορεύματα 20.000, Πελάτες 15.000, Ταμείο 5.000 (σύνολο 180.000) | ΠΑΘΗΤΙΚΟ: Κεφάλαιο 90.000, Προμηθευτές 50.000, Γραμμάτια Πληρωτέα 40.000 (σύνολο 180.000). Ζητείται: 1) Από τον ισολογισμό να ανοίξετε τους λογαριασμούς. 2) Να καταχωρήσετε τα παρακάτω λογιστικά γεγονότα που συνέβησαν στη νέα χρήση, στους λογαριασμούς: α) Η επιχείρηση αγόρασε ένα αυτοκίνητο αξίας 40.000 Ευρώ, αποδεχόμενη συναλλαγματικές ονομαστικής αξίας 42.000 Ευρώ, β) Πώλησε εμπορεύματα αξίας 7.000 Ευρώ αντί 10.000 Ευρώ με μετρητά, γ) Ο επιχειρηματίας εισέφερε για τις ανάγκες της επιχείρησης έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή αξίας 4.500 Ευρώ. δ) Αγόρασε εμπορεύματα αξίας 5.000 Ευρώ με πίστωση. 3) Να συντάξετε τον ισολογισμό και να προσδιορίσετε το αποτέλεσμα.

Απάντηση:

• 1) Άνοιγμα λογαριασμών. Ενεργητικό (Κτίρια, Οικόπεδα, Έπιπλα, Εμπορεύματα, Πελάτες, Ταμείο) → χρέωση. Παθητικό (Κεφάλαιο, Προμηθευτές, Γραμμάτια Πληρωτέα) → πίστωση. Σύνολο 180.000 € και στις δύο πλευρές.
• 2) Καταχώρηση των γεγονότων.
• α) Αγορά αυτοκινήτου 40.000 € με συναλλαγματικές 42.000 €
• Χ Μεταφορικά μέσα 40.000 (το πάγιο καταχωρείται στην πραγματική του αξία)
• Χ Κεφάλαιο 2.000 (οι τόκοι — έξοδο) | Π Γραμμάτια Πληρωτέα 42.000

Το πάγιο δεν μπαίνει στα 42.000: τα 2.000 είναι κόστος χρηματοδότησης, όχι αξία του αυτοκινήτου.

• β) Πώληση κόστους 7.000 € αντί 10.000 € με μετρητά
• Χ Ταμείο 10.000 | Π Εμπορεύματα 7.000, Π Κεφάλαιο 3.000 (ΚΕΡΔΟΣ)
• γ) Εισφορά ηλεκτρονικού υπολογιστή 4.500 €
• Χ Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 4.500 | Π Κεφάλαιο 4.500

Μετασχηματισμός \( +Ε, +Κ.Π. \) (ο 3ος). ΔΕΝ είναι κέρδος — είναι εισφορά του φορέα.

• δ) Αγορά εμπορευμάτων 5.000 € με πίστωση
• Χ Εμπορεύματα 5.000 | Π Προμηθευτές 5.000
• 3) Τελικά υπόλοιπα και ισολογισμός.
• Κτίρια 70.000 · Οικόπεδα 40.000 · Μεταφορικά μέσα 40.000 · Έπιπλα \( 30.000 + 4.500 = \mathbf{34.500} \)
• Εμπορεύματα \( 20.000 - 7.000 + 5.000 = \mathbf{18.000} \) · Πελάτες 15.000 · Ταμείο \( 5.000 + 10.000 = \mathbf{15.000} \)
• ΣΥΝΟΛΟ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ = 232.500 €
• Προμηθευτές \( 50.000 + 5.000 = \mathbf{55.000} \) · Γραμμάτια Πληρωτέα \( 40.000 + 42.000 = \mathbf{82.000} \)
• Κεφάλαιο \( 90.000 - 2.000 + 3.000 + 4.500 = \mathbf{95.500} \)
• ΣΥΝΟΛΟ ΠΑΘΗΤΙΚΟΥ = 232.500 € ✓
• Το αποτέλεσμα — προσοχή στη διάκριση. Το Κεφάλαιο ανέβηκε κατά 5.500 € (από 90.000 σε 95.500). Αλλά τα 4.500 € είναι εισφορά, όχι κέρδος:
• \[ \text{Αποτέλεσμα} = \underbrace{-2.000}_{\text{τόκοι}} + \underbrace{+3.000}_{\text{κέρδος πώλησης}} = \mathbf{+1.000}\ \text{€} \]
• Έλεγχος: \( 90.000 + 1.000 + 4.500 = 95.500 \) ✓ → ΚΕΡΔΟΣ 1.000 €.
• Η παρατήρηση που ξεχωρίζει: η επιχείρηση φαίνεται να «μεγάλωσε» κατά 52.500 € (180.000 → 232.500), αλλά κέρδισε μόλις 1.000 €. Η ανάπτυξη ήρθε από δανεισμό (42.000) και εισφορά (4.500) — όχι από κερδοφορία.

Σύνοψη: Τελικός ισολογισμός: Κτίρια 70.000 · Οικόπεδα 40.000 · Μεταφορικά 40.000 · Έπιπλα 34.500 · Εμπορεύματα 18.000 · Πελάτες 15.000 · Ταμείο 15.000 | Προμηθευτές 55.000 · Γρ. Πληρωτέα 82.000 · Κεφάλαιο 95.500. Ισοσκελισμός στα 232.500 €. Αποτέλεσμα = −2.000 (τόκοι) + 3.000 (κέρδος) = ΚΕΡΔΟΣ 1.000 €· η εισφορά 4.500 € εξαιρείται.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: το αυτοκίνητο στα 40.000, όχι στα 42.000· τα 2.000 ως τόκοι-έξοδο.
• Κριτήριο — το κρίσιμο: η εισφορά 4.500 € να ΜΗΝ προσμετρηθεί στο αποτέλεσμα.
• Κριτήριο: ισοσκελισμός στα 232.500 €.
• Θετικό: η παρατήρηση ότι η αύξηση του ισολογισμού προήλθε από δανεισμό, όχι από κέρδη.
• Παγίδα: να θεωρηθεί το αποτέλεσμα 5.500 € (η συνολική μεταβολή του κεφαλαίου).

Άσκηση 6 — Μεταβολές Κεφαλαίου και προσδιορισμός αποτελέσματος (σελ. 64)

Ερώτηση: Το Κεφάλαιο μιας επιχείρησης ήταν 125.000 Ευρώ. Να προσδιορίσετε το ύψος του Κεφαλαίου μετά από τα παρακάτω λογιστικά γεγονότα και να βρείτε το αποτέλεσμα: 1) Πληρωμή λογαριασμών ΟΤΕ 750 Ευρώ και ΔΕΗ 600 Ευρώ. 2) Πώληση εμπορευμάτων με μετρητά αξίας 5.000 Ευρώ αντί 7.500 Ευρώ. 3) Η επιχείρηση κέρδισε στο λαϊκό λαχείο 10.000 Ευρώ. 4) Ο επιχειρηματίας εισέφερε το αυτοκίνητό του αξίας 35.000 Ευρώ για τις ανάγκες της επιχείρησης. 5) Ο επιχειρηματίας απέσυρε μετρητά 3.000 Ευρώ, έναντι των κερδών, για τις ανάγκες της οικογενείας του.

Απάντηση:

• Η άσκηση ζητά ΔΥΟ διαφορετικά πράγματα — και ακριβώς εκεί κρίνεται: το τελικό Κεφάλαιο και το αποτέλεσμα. Δεν ταυτίζονται.
• Βήμα-βήμα οι μεταβολές του Κεφαλαίου:
• 1) ΟΤΕ 750 + ΔΕΗ 600 = 1.350 € ΕΞΟΔΑ → \( -1.350 \) → Κεφάλαιο 123.650 €
• 2) Πώληση κόστους 5.000 αντί 7.500 → ΚΕΡΔΟΣ 2.500 € → \( +2.500 \) → Κεφάλαιο 126.150 €
• 3) Κέρδος λαχείου 10.000 € → έκτακτο ΕΣΟΔΟ → \( +10.000 \) → Κεφάλαιο 136.150 €
• 4) Εισφορά αυτοκινήτου 35.000 € → \( +35.000 \) → Κεφάλαιο 171.150 €
• 5) Ανάληψη 3.000 € → \( -3.000 \) → Κεφάλαιο 168.150 €
• \[ \textbf{ΤΕΛΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ} = \mathbf{168.150}\ \text{€} \]
• Ο υπολογισμός του ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΟΣ — μόνο τα γεγονότα 1, 2 και 3:
• \[ \text{Αποτέλεσμα} = -1.350 + 2.500 + 10.000 = \mathbf{+11.150}\ \text{€ ΚΕΡΔΟΣ} \]
• Γιατί εξαιρούνται τα (4) και (5):
• Η εισφορά (4) είναι εισροή από τον φορέα προς την επιχείρηση. Αυξάνει το κεφάλαιο, αλλά η επιχείρηση δεν κέρδισε τίποτα — απλώς ο ιδιοκτήτης έβαλε περιουσία.
• Η ανάληψη (5) είναι εκροή προς τον φορέα. Μειώνει το κεφάλαιο, αλλά η επιχείρηση δεν ζημιώθηκε — ο ιδιοκτήτης πήρε μέρος των κερδών του. Το «έναντι των κερδών» στην εκφώνηση το επιβεβαιώνει.
• Ο έλεγχος που κλείνει την άσκηση:
• \[ 125.000 + \underbrace{11.150}_{\text{αποτέλεσμα}} + \underbrace{35.000}_{\text{εισφορά}} - \underbrace{3.000}_{\text{ανάληψη}} = 168.150 \ ✓ \]
• Γιατί το λαχείο (3) ΕΙΝΑΙ αποτέλεσμα. Δεν προέρχεται από την κύρια δραστηριότητα και είναι έκτακτο, αλλά είναι έσοδο της επιχείρησης (το λαχείο ανήκε σε αυτήν, όχι στον επιχειρηματία) — άρα προσμετράται. Θα εμφανιζόταν ως έκτακτο κέρδος.
• Η γενική αρχή που πρέπει να κρατήσεις: το κεφάλαιο μεταβάλλεται από τρεις πηγές — αποτέλεσμα (έσοδα − έξοδα), εισφορές και αναλήψεις. Μόνο η πρώτη είναι αποτέλεσμα.

Σύνοψη: Τελικό Κεφάλαιο = 168.150 € (125.000 −1.350 +2.500 +10.000 +35.000 −3.000). Αποτέλεσμα = −1.350 +2.500 +10.000 = ΚΕΡΔΟΣ 11.150 €. Η εισφορά 35.000 € και η ανάληψη 3.000 € μεταβάλλουν το κεφάλαιο αλλά ΔΕΝ είναι αποτέλεσμα. Έλεγχος: 125.000 + 11.150 + 35.000 − 3.000 = 168.150 €.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο — το κρίσιμο: δύο διαφορετικά νούμερα (κεφάλαιο 168.150 και αποτέλεσμα 11.150).
• Κριτήριο: αιτιολογημένη εξαίρεση των γεγονότων 4 και 5 από το αποτέλεσμα.
• Κριτήριο: το λαχείο να προσμετρηθεί ως έκτακτο έσοδο.
• Κριτήριο: έλεγχος που συνδέει τα δύο νούμερα.
• Παγίδα: να δοθεί ως αποτέλεσμα η συνολική μεταβολή του κεφαλαίου (43.150 €).