Λύσεις — Κεφάλαιο 8: Ερωτήσεις ΚΑΙ Ασκήσεις (σελ. 161-162) – ΑΡΧΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ Β΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 8: Ερωτήσεις ΚΑΙ Ασκήσεις (σελ. 161-162)

Απαντήσεις στις ερωτήσεις κατανόησης και πλήρεις λύσεις των διορθωτικών εγγραφών.

Άσκηση 1 — Παραστατικά και υποχρεωτικά βιβλία (σελ. 161)

Ερώτηση: Να σημειώσετε τη σωστή απάντηση στις (παρακάτω) ερωτήσεις: α) Ποια στοιχεία λαμβάνονται υπόψη στην καταχώρηση κάθε λογιστικού γεγονότος; 1) Τα παραστατικά στοιχεία που λαμβάνονται ή χορηγούνται. 2) Τα παραστατικά στοιχεία που λαμβάνονται μόνο. 3) Κανένα παραστατικό στοιχείο. 4) Τα παραστατικά στοιχεία που χορηγούνται μόνο. β) Ποια βιβλία πρέπει να τηρούν όλες οι επιχειρήσεις; 1) Βιβλίο Εσόδων - Εξόδων 2) Βιβλίο Αγορών 3) Ημερολόγιο - Γενικό καθολικό κτλ. 4) Εξαρτάται κυρίως από τα ακαθάριστα έσοδα.

Απάντηση:

• α) Σωστή απάντηση: 1) Τα παραστατικά στοιχεία που λαμβάνονται ή χορηγούνται.
• Το βιβλίο ορίζει ότι τα λογιστικά γεγονότα «πρέπει να αποδεικνύονται με έγγραφα». Τα εξωτερικά δικαιολογητικά είναι «αυτά που λαμβάνει η επιχείρηση από τρίτους ή παρέχει σε τρίτους» — και οι δύο κατευθύνσεις.
• Οι επιλογές 2 και 4 καλύπτουν από μία μόνο κατεύθυνση. Ένα τιμολόγιο πώλησης που εκδίδουμε είναι εξίσου παραστατικό με ένα τιμολόγιο αγοράς που λαμβάνουμε.
• Η επιλογή 3 αντιβαίνει στη θεμελιώδη αρχή της τεκμηρίωσης — και στον ίδιο τον ορισμό του λογιστικού γεγονότος (κεφ. 3), που απαιτεί ρητά δικαιολογητικά ή αποδεικτικά έγγραφα.

Θυμήσου επίσης τα εσωτερικά δικαιολογητικά — ούτε λαμβάνονται ούτε χορηγούνται σε τρίτους, αλλά είναι εξίσου απαραίτητα για δοσοληψίες μεταξύ μονάδων.

• β) Σωστή απάντηση: 4) Εξαρτάται κυρίως από τα ακαθάριστα έσοδα.
• «Τα βιβλία που τηρεί μια επιχείρηση ορίζονται από τον Κ.Β.Σ., ανάλογα κυρίως με το ύψος των ακαθάριστων εσόδων.»
• Οι επιλογές 1, 2, 3 ονομάζουν συγκεκριμένα βιβλία — αλλά καμία κατηγορία δεν είναι υποχρεωτική για όλες. Το Ημερολόγιο και το Γενικό Καθολικό (επιλογή 3) τηρούνται μόνο στο διπλογραφικό σύστημα· επιχειρήσεις εκτός τρίτης κατηγορίας τηρούν βιβλίο Αγορών ή Εσόδων-Εξόδων.
• Η λογική και των δύο ερωτημάτων: το (α) ζητά το ευρύτερο («ή»), το (β) το σχετικό («εξαρτάται»). Και τα δύο απορρίπτουν τις απόλυτες, στενές διατυπώσεις.

Σύνοψη: (ενδεικτική) α) 1) Τα παραστατικά στοιχεία που λαμβάνονται ή χορηγούνται — και οι δύο κατευθύνσεις. β) 4) Εξαρτάται κυρίως από τα ακαθάριστα έσοδα, όπως ορίζει ο Κ.Β.Σ.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: στο (α), και οι δύο κατευθύνσεις παραστατικών.
• Κριτήριο: στο (β), αναφορά στον Κ.Β.Σ. και στα ακαθάριστα έσοδα.
• Θετικό: αναφορά και στα εσωτερικά δικαιολογητικά.
• Παγίδα: στο (β) να επιλεγεί το (3), επειδή είναι τα βιβλία που μελετά το βιβλίο.

Άσκηση 2 — Δικαιολογητικά εισροής και εκροής αποθεμάτων (σελ. 161)

Ερώτηση: Αν θέλουμε να ελέγξουμε τα αποθέματα των πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται για μεταποίηση στο εργοστάσιο, τι είδους δικαιολογητικό χρησιμοποιούμε κατά την εισροή των αποθεμάτων στην αποθήκη και τι κατά την εκροή τους;

Απάντηση:

• Και στις δύο περιπτώσεις πρόκειται για ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ δικαιολογητικά — αφορούν δοσοληψίες μεταξύ οργανωτικών μονάδων της ίδιας επιχείρησης (αποθήκη ↔ εργοστάσιο), όχι σχέσεις με τρίτους.
• ① ΕΙΣΡΟΗ στην αποθήκη — δελτίο (πρωτόκολλο) παραλαβής / εισαγωγής.
• Εκδίδεται από την αποθήκη κατά την παραλαβή των πρώτων υλών και βεβαιώνει τι, πόσο και σε τι κατάσταση παραλήφθηκε.

Αν οι πρώτες ύλες προέρχονται από προμηθευτή, το εσωτερικό δελτίο συνοδεύει — δεν αντικαθιστά — το εξωτερικό δικαιολογητικό (τιμολόγιο, δελτίο αποστολής). Τα δύο διασταυρώνονται: το εξωτερικό λέει τι στάλθηκε, το εσωτερικό τι πράγματι παραλήφθηκε.

• ② ΕΚΡΟΗ προς το εργοστάσιο — δελτίο (εντολή) εξαγωγής / ανάλωσης υλικών.
• Είναι ακριβώς το παράδειγμα του βιβλίου: «ένα εργοστάσιο ζητάει από την αποθήκη πρώτες ύλες. Η αποθήκη εκδίδει το ανάλογο δικαιολογητικό, το οποίο υπογράφει ο υπεύθυνος του εργοστασίου και το οποίο προφανώς φυλάσσεται στην αποθήκη.»
• Τα τρία στοιχεία που κάνουν το δικαιολογητικό αποτελεσματικό — και τα λέει το βιβλίο:
• Ποιος το εκδίδει: η αποθήκη (αυτή παραδίδει)·
• Ποιος υπογράφει: ο υπεύθυνος του εργοστασίου (αυτός παραλαμβάνει) — έτσι αναλαμβάνει ευθύνη·
• Πού φυλάσσεται: στην αποθήκη — για να μπορεί να αποδείξει ότι παρέδωσε.
• Γιατί χρειάζονται και τα δύο για τον έλεγχο των αποθεμάτων. Το θεωρητικό (εσωλογιστικό) απόθεμα προκύπτει:
• \[ \text{Απόθεμα} = \text{Αρχικό} + \sum \text{Εισροές} - \sum \text{Εκροές} \]
• Χωρίς και τα δύο είδη δελτίων, ο τύπος δεν μπορεί να εφαρμοστεί. Η σύγκρισή του με την πραγματική (εξωλογιστική) απογραφή αποκαλύπτει ελλείμματα, φύρα ή κλοπές — ακριβώς ο λόγος που η μερική απογραφή διενεργείται για προληπτικούς και κατασταλτικούς ελέγχους (κεφ. 2).
• Επιπλέον: τα δελτία εξαγωγής είναι η βάση για τον υπολογισμό του κόστους παραγωγής — δείχνουν πόση πρώτη ύλη αναλώθηκε πραγματικά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Και στις δύο περιπτώσεις εσωτερικά δικαιολογητικά. Στην εισροή: δελτίο/πρωτόκολλο παραλαβής, που εκδίδει η αποθήκη (συνοδευτικά προς το εξωτερικό δελτίο αποστολής του προμηθευτή). Στην εκροή: δελτίο/εντολή εξαγωγής υλικών, που εκδίδει η αποθήκη, υπογράφει ο υπεύθυνος του εργοστασίου και φυλάσσεται στην αποθήκη. Και τα δύο απαιτούνται για τον υπολογισμό του θεωρητικού αποθέματος και τη σύγκρισή του με την πραγματική απογραφή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: αναγνώριση ότι πρόκειται για εσωτερικά δικαιολογητικά.
• Κριτήριο: δύο διαφορετικά δελτία — εισαγωγής και εξαγωγής.
• Κριτήριο: ποιος εκδίδει, ποιος υπογράφει, πού φυλάσσεται.
• Θετικό: η σύνδεση με τον υπολογισμό του θεωρητικού αποθέματος και τον έλεγχο.
• Παγίδα: να δοθεί «τιμολόγιο» — είναι εξωτερικό δικαιολογητικό και αφορά τρίτους.

Άσκηση 3 — Διορθωτικές εγγραφές (λάθος λογαριασμός και λάθος ποσό) (σελ. 161)

Ερώτηση: Ο Λογιστής μιας επιχείρησης καταχώρησε στο ημερολόγιο την αγορά επίπλων αξίας 1.000 Ευρώ με αποδοχή συναλλαγματικής ως εξής: Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 1.000 (χρέωση) / Χρηματικά διαθέσιμα - Ταμείο 1.000 (πίστωση). Καταχώρησε επίσης την εξόφληση του προμηθευτή Α. Ανδρέου, ο οποίος έλαβε μετρητά 1.750 Ευρώ ως εξής: Προμηθευτές - Α. Ανδρέου 2.000 (χρέωση) / Χρηματικά διαθέσιμα - Ταμείο 2.000 (πίστωση). Να κάνετε τις απαραίτητες διορθωτικές εγγραφές.

Απάντηση:

• ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ α) — λάθος λογαριασμός στη ΜΙΑ πλευρά.
• Τι έγινε: Χ Έπιπλα 1.000 | Π Χρηματικά διαθέσιμα 1.000
• Τι έπρεπε: Χ Έπιπλα 1.000 | Π Γραμμάτια Πληρωτέα 1.000

Η αγορά έγινε με αποδοχή συναλλαγματικής, όχι με μετρητά. Η χρέωση είναι σωστή (τα έπιπλα όντως αποκτήθηκαν)· λάθος είναι μόνο η πίστωση.

• Πρόκειται για ΜΕΡΙΚΩΣ λανθασμένη εγγραφή — «αφού είναι λανθασμένο το ένα από τα δύο μέρη της». Άρα εφαρμόζεται ΜΕΡΙΚΟΣ ΑΝΤΙΛΟΓΙΣΜΟΣ:
• Χ Χρηματικά διαθέσιμα (Ταμείο) 1.000 | Π Γραμμάτια Πληρωτέα 1.000

Πώς λειτουργεί: η χρέωση των Χρηματικών διαθεσίμων ακυρώνει τη λανθασμένη πίστωση· η πίστωση των Γραμματίων Πληρωτέων αποκαθιστά τη σωστή. Ο λογαριασμός «Έπιπλα» δεν αγγίζεται καθόλου — ήταν σωστός.

• Το αποτέλεσμα μετά τη διόρθωση: Έπιπλα χρεωμένα 1.000 ✓ · Χρηματικά διαθέσιμα εξισωμένα (−1.000 +1.000 = 0) ✓ · Γραμμάτια Πληρωτέα πιστωμένα 1.000 ✓
• ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ β) — λάθος ΠΟΣΟ, μεγαλύτερο του σωστού.
• Τι έγινε: Χ Προμηθευτές 2.000 | Π Ταμείο 2.000
• Τι έπρεπε: Χ Προμηθευτές 1.750 | Π Ταμείο 1.750
• \[ \text{Υπερβάλλον ποσό} = 2.000 - 1.750 = \mathbf{250}\ \text{€} \]

Το βιβλίο το ορίζει ρητά: «Αν τα ποσά που καταχωρήθηκαν λανθασμένα είναι μεγαλύτερα από τα σωστά, τότε πρέπει να γίνει μια μερική αντιλογιστική εγγραφή ως προς τα ποσά της διαφοράς.»

• Η διορθωτική εγγραφή — ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ, μόνο για τη διαφορά:
• Χ Χρηματικά διαθέσιμα (Ταμείο) 250 | Π Προμηθευτές (Α. Ανδρέου) 250
• Έλεγχος: Προμηθευτές \( 2.000 - 250 = \mathbf{1.750} \) ✓ · Ταμείο \( -2.000 + 250 = \mathbf{-1.750} \) ✓
• Η αντιπαράθεση των δύο περιπτώσεων — ο πίνακας που πρέπει να θυμάσαι:

• Και στις δύο περιπτώσεις: ΚΑΝΕΝΑ σβήσιμο. Το λάθος παραμένει ορατό στο βιβλίο, μαζί με τη διόρθωσή του — αυτό είναι που κάνει τα λογιστικά βιβλία ελέγξιμα.

Σύνοψη: α) Μερικώς λανθασμένη εγγραφή (λάθος μόνο η πίστωση) → ΜΕΡΙΚΟΣ ΑΝΤΙΛΟΓΙΣΜΟΣ: Χ Χρηματικά διαθέσιμα 1.000 | Π Γραμμάτια Πληρωτέα 1.000. Τα «Έπιπλα» δεν αγγίζονται. β) Λάθος ποσό μεγαλύτερο του σωστού κατά 250 € → ΜΕΡΙΚΗ ΑΝΤΙΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ως προς τη διαφορά: Χ Χρηματικά διαθέσιμα 250 | Π Προμηθευτές (Α. Ανδρέου) 250.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: στο (α), μερικός αντιλογισμός — όχι ολικός· τα «Έπιπλα» να μην αγγιχτούν.
• Κριτήριο: στο (β), διόρθωση μόνο για τη διαφορά των 250 €, με αντίστροφη εγγραφή.
• Κριτήριο: έλεγχος των τελικών υπολοίπων μετά τη διόρθωση.
• Θετικό: η αντιπαράθεση συμπληρωματικής (ποσό μικρότερο) και αντιλογιστικής (ποσό μεγαλύτερο).
• Παγίδα: στο (β) να γίνει ολικός αντιλογισμός 2.000 και νέα εγγραφή 1.750 — λειτουργεί, αλλά δεν είναι ο τρόπος που ορίζει το βιβλίο.

Άσκηση 4 — Εντοπισμός και διόρθωση λάθους στον λογαριασμό πελάτη (σελ. 162)

Ερώτηση: Ο πελάτης «Π» έστειλε 5.800 € προκειμένου να μας εξοφλήσει. Ο λογαριασμός του στο Αναλυτικό Καθολικό έδειχνε: χρέωση 6.000 €, πιστώσεις 1.500 € και 3.200 €. Μετά από έρευνα στο ημερολόγιο διαπιστώσαμε ότι η τελευταία μας πώληση με πίστωση στον συγκεκριμένο πελάτη καταχωρήθηκε ως πώληση με μετρητά. Να κάνετε την απαραίτητη διόρθωση.

Απάντηση:

• Βήμα 1 — το λογιστικό υπόλοιπο του πελάτη.
• \[ 6.000 - (1.500 + 3.200) = 6.000 - 4.700 = \mathbf{1.300}\ \text{€} \]
• Βήμα 2 — τι λέει η πραγματικότητα. Ο πελάτης έστειλε 5.800 € για να εξοφλήσει, δηλαδή να μηδενίσει τον λογαριασμό του. Άρα το σωστό υπόλοιπο είναι 5.800 €.
• Βήμα 3 — η διαφορά.
• \[ 5.800 - 1.300 = \mathbf{4.500}\ \text{€} \]
• Ο λογαριασμός του πελάτη είναι ΥΠΟΤΙΜΗΜΕΝΟΣ κατά 4.500 €.
• Βήμα 4 — η αιτία, όπως την εντόπισε η έρευνα. Πώληση με πίστωση καταχωρήθηκε ως πώληση με μετρητά. Δηλαδή, αντί για:
• Σωστό: Χ Πελάτες (Π) 4.500 | Π Πωλήσεις 4.500
• Λάθος: Χ Ταμείο 4.500 | Π Πωλήσεις 4.500

Η πίστωση (Πωλήσεις) ήταν σωστή· λάθος η χρέωση. Μερικώς λανθασμένη εγγραφή.

• Βήμα 5 — η διορθωτική εγγραφή (μερικός αντιλογισμός):
• Χ Πελάτες (Π) 4.500 | Π Χρηματικά διαθέσιμα (Ταμείο) 4.500
• Έλεγχος: \( 1.300 + 4.500 = \mathbf{5.800} \) ✓ — ο λογαριασμός συμφωνεί πλέον με το ποσό που έστειλε ο πελάτης.
• Ο λογικός έλεγχος που επιβεβαιώνει τη λύση. Η αιτία («πίστωση καταχωρήθηκε ως μετρητά») υποτιμά αναγκαστικά τον λογαριασμό του πελάτη. Άρα το λογιστικό υπόλοιπο πρέπει να είναι μικρότερο από το εισπραχθέν: \( 1.300 < 5.800 \) ✓ Αν έβγαινε μεγαλύτερο, η αιτία δεν θα ταίριαζε και θα έπρεπε να ψάξουμε αλλού.
• Βήμα 6 — η είσπραξη (μετά τη διόρθωση):
• Χ Χρηματικά διαθέσιμα (Ταμείο) 5.800 | Π Πελάτες (Π) 5.800 → ο λογαριασμός εξισώνεται ✓
• Τι διδάσκει η άσκηση — η αντίστροφη πορεία του λογιστή. Το λάθος δεν εντοπίστηκε από το ισοζύγιο: και οι δύο εγγραφές ήταν αριθμητικά ισοσκελισμένες (χρέωση 4.500 = πίστωση 4.500). Το ισοζύγιο έκλεινε κανονικά — ακριβώς η περίπτωση της ερώτησης 5 του κεφ. 4.
• Το λάθος αποκαλύφθηκε από εξωτερική πληροφορία: ο πελάτης έστειλε διαφορετικό ποσό. Είναι η επαλήθευση υπολοίπων με τρίτους, ένας από τους μηχανισμούς που συμπληρώνουν το ισοζύγιο. Και η διόρθωση απαίτησε συστηματική έρευνα στο Ημερολόγιο — ακριβώς όπως ορίζει το κεφάλαιο.

Σύνοψη: Λογιστικό υπόλοιπο = 6.000 − (1.500 + 3.200) = 1.300 €. Ο πελάτης εξοφλεί με 5.800 €, άρα το σωστό υπόλοιπο είναι 5.800 € και η διαφορά 4.500 €. Αιτία: πώληση με πίστωση καταχωρήθηκε ως μετρητοίς (χρεώθηκε το Ταμείο αντί για τον Πελάτη). Διόρθωση: Χ Πελάτες (Π) 4.500 | Π Χρηματικά διαθέσιμα 4.500. Έλεγχος: 1.300 + 4.500 = 5.800 ✓

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: σωστός υπολογισμός του λογιστικού υπολοίπου (1.300).
• Κριτήριο: η διαφορά 4.500 € και η σύνδεσή της με την αιτία.
• Κριτήριο: μερικός αντιλογισμός — η πίστωση (Πωλήσεις) ήταν σωστή.
• Κριτήριο: έλεγχος ότι το διορθωμένο υπόλοιπο ισούται με το εισπραχθέν.
• Θετικό: η επισήμανση ότι το ισοζύγιο δεν θα εντόπιζε αυτό το λάθος.
• Παγίδα: να χρεωθεί ο πελάτης χωρίς να πιστωθεί το Ταμείο — το λανθασμένο ποσό θα έμενε εκεί.

Άσκηση 5 — Ισοζύγιο που δεν συμφωνεί: εντοπισμός σφαλμάτων (σελ. 162)

Ερώτηση: Δίνεται το Ισοζύγιο των υπολοίπων της 31/12/20... το οποίο ο λογιστής της επιχείρησης δεν μπορεί να συμφωνήσει. Μπορείτε να τον βοηθήσετε; ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΥΠΟΛΟΙΠΩΝ Λ/ΣΜΩΝ ΓΕΝ. ΚΑΘ/ΚΟΥ ΤΗΣ 31/12/20... (α/α — Τίτλος λογαριασμού — Χρεωστικά υπόλοιπα — Πιστωτικά υπόλοιπα): 1 Εδαφικές εκτάσεις — 110.000 — · 2 Κτίρια - εγκ/σεις κτιρίων - τεχνικά έργα — 110.000 — · 3 Προμηθευτές — 40.000 — · 5 Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις — — 100.000 · 6 Πελάτες — — 30.000 · 7 Μεταφορικά μέσα — 50.000 — · 8 Γραμμάτια πληρωτέα — — 10.000 · 9 Πελάτες — — 30.000.

Απάντηση:

• Πρώτα τα αθροίσματα όπως δίνονται:
• Χρεωστικά υπόλοιπα: Εδαφικές εκτάσεις 110.000 + Κτίρια 110.000 + Προμηθευτές 40.000 + Μεταφορικά μέσα 50.000 = 310.000 €
• Πιστωτικά υπόλοιπα: Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις 100.000 + Πελάτες 30.000 + Γραμμάτια πληρωτέα 10.000 + Πελάτες 30.000 = 170.000 €
• Διαφορά: 140.000 € — το ισοζύγιο δεν συμφωνεί.
• Τα ευρήματα της συστηματικής έρευνας:
• ① ΛΕΙΠΕΙ Ο ΑΥΞΩΝ ΑΡΙΘΜΟΣ 4. Η αρίθμηση πηγαίνει 1, 2, 3, 5, 6, … — μια ολόκληρη γραμμή παραλείφθηκε κατά τη μεταφορά από το Γενικό Καθολικό. Επιπλέον δεν υπάρχει λογαριασμός «Κεφάλαιο», χωρίς τον οποίο κανένα ισοζύγιο δεν μπορεί να συμφωνήσει (Ενεργητικό = Καθαρή Περιουσία + Υποχρεώσεις). Ο α/α 4 είναι σχεδόν βέβαια το Κεφάλαιο, με πιστωτικό υπόλοιπο.
• ② ΟΙ «ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΣ» ΣΤΗ ΛΑΘΟΣ ΣΤΗΛΗ. Οι Προμηθευτές είναι λογαριασμός Παθητικού (υποχρέωση) και έχουν πιστωτικό υπόλοιπο· εδώ τα 40.000 γράφτηκαν στα χρεωστικά.
• ③ ΟΙ «ΠΕΛΑΤΕΣ» ΣΤΗ ΛΑΘΟΣ ΣΤΗΛΗ. Οι Πελάτες είναι λογαριασμός Ενεργητικού (απαίτηση) και έχουν χρεωστικό υπόλοιπο· εδώ γράφτηκαν στα πιστωτικά.
• ④ ΟΙ «ΠΕΛΑΤΕΣ» ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΔΥΟ ΦΟΡΕΣ (α/α 6 και α/α 9, και οι δύο με 30.000). Στο ισοζύγιο του Γενικού Καθολικού κάθε λογαριασμός εμφανίζεται μία φορά — πιθανότατα το ίδιο υπόλοιπο μεταφέρθηκε δύο φορές.
• Το ισοζύγιο μετά τις διορθώσεις (Πελάτες μία φορά, στη χρεωστική στήλη· Προμηθευτές στην πιστωτική):
• Χρεωστικά: Εδαφικές εκτάσεις 110.000 + Κτίρια 110.000 + Πελάτες 30.000 + Μεταφορικά μέσα 50.000 = 300.000 €
• Πιστωτικά (χωρίς τον α/α 4): Προμηθευτές 40.000 + Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις 100.000 + Γραμμάτια πληρωτέα 10.000 = 150.000 €
• \[ \text{Κεφάλαιο (α/α 4)} = 300.000 - 150.000 = \mathbf{150.000}\ \text{€ (πιστωτικό)} \]
• Με το Κεφάλαιο: Χρεωστικά 300.000 = Πιστωτικά 300.000 ✓

Το ποσό του Κεφαλαίου προκύπτει ως διαφορά, με την παραδοχή ότι τα υπόλοιπα ποσά είναι σωστά· οριστικά επιβεβαιώνεται με αντιπαραβολή με το Γενικό Καθολικό — η συστηματική έρευνα που ζητά το βιβλίο.

• Η μεθοδολογία του ελέγχου: (1) πληρότητα — κάθε λογαριασμός ακριβώς μία φορά και συνεχής αρίθμηση· (2) σωστή πλευρά — Ενεργητικό στα χρεωστικά, Καθαρή Περιουσία και Υποχρεώσεις στα πιστωτικά· (3) αντιπαραβολή ποσών και αθροισμάτων με το Γενικό Καθολικό.

Σύνοψη: Χρεωστικά 310.000 € έναντι πιστωτικών 170.000 €. Λάθη: (1) λείπει ο α/α 4 — ο λογαριασμός «Κεφάλαιο» (πιστωτικό υπόλοιπο)· (2) οι Προμηθευτές (40.000) γράφτηκαν στα χρεωστικά αντί στα πιστωτικά· (3) οι Πελάτες γράφτηκαν στα πιστωτικά αντί στα χρεωστικά· (4) οι Πελάτες 30.000 εμφανίζονται δύο φορές (α/α 6 και 9). Διορθωμένο: Χρεωστικά 300.000 (Εδαφικές 110.000, Κτίρια 110.000, Πελάτες 30.000, Μεταφορικά 50.000)· Πιστωτικά Προμηθευτές 40.000, Μακροπρόθεσμες 100.000, Γραμμάτια πληρωτέα 10.000 και Κεφάλαιο 150.000 = 300.000.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: εντοπισμός του α/α 4 που λείπει και ότι είναι το Κεφάλαιο.
• Κριτήριο: Προμηθευτές στη χρεωστική στήλη — λάθος πλευρά.
• Κριτήριο: Πελάτες στην πιστωτική στήλη — λάθος πλευρά — και διπλή εμφάνιση.
• Κριτήριο: σωστό διορθωμένο ισοζύγιο (300.000 = 300.000) με Κεφάλαιο 150.000.
• Θετικό: η επισήμανση ότι το Κεφάλαιο βρίσκεται ως διαφορά και επιβεβαιώνεται από το Γενικό Καθολικό.
• Παγίδα: να κρατηθούν και οι δύο γραμμές «Πελάτες» (Κεφάλαιο 180.000) ή να μη μεταφερθούν στη σωστή στήλη.