Λύσεις — Κεφάλαιο 9: Ερωτήσεις ΚΑΙ Ασκήσεις (σελ. 177-179) – ΑΡΧΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ Β΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 9: Ερωτήσεις ΚΑΙ Ασκήσεις (σελ. 177-179)

Απαντήσεις στις ερωτήσεις κατανόησης και πλήρεις λύσεις των εργασιών τέλους χρήσης.

Άσκηση 1 — Ο σκοπός της γενικής απογραφής (σελ. 177)

Ερώτηση: Να σημειώσετε τη σωστή απάντηση στην ερώτηση: Για ποιο λόγο διενεργείται γενική απογραφή, πριν τη σύνταξη του ισολογισμού στο τέλος της χρήσης; α) για διόρθωση των λανθασμένων μεγεθών β) για καταχώρηση λογιστικών γεγονότων που δεν έχουν καταχωρηθεί γ) για προσαρμογή μεγεθών που προκύπτουν από τα λογιστικά βιβλία στην πραγματικότητα δ) για όλους τους παραπάνω λόγους.

Απάντηση:

• Σωστή απάντηση: δ) για όλους τους παραπάνω λόγους.
• Και οι τρεις λόγοι είναι υπαρκτοί και συμπληρωματικοί:
• α) Διόρθωση λανθασμένων μεγεθών. Παρά τους ελέγχους, λάθη διαφεύγουν — και το ισοζύγιο δεν τα πιάνει όλα (κεφ. 4, ερώτηση 5). Η απογραφή είναι ανεξάρτητος μηχανισμός επαλήθευσης.
• β) Καταχώρηση γεγονότων που δεν καταχωρήθηκαν. Τυπικά παραδείγματα από την άσκηση 3: δουλευμένες προμήθειες 500 € που δεν γράφτηκαν · τόκοι προμηθευτή που δεν είχαν γνωστοποιηθεί.
• γ) Προσαρμογή στην πραγματικότητα. Είναι ο ουσιαστικότερος λόγος. Ορισμένα μεγέθη δεν μπορούν να προκύψουν από τα βιβλία: το πραγματικό απόθεμα (φύρα, φθορά, κλοπή), η αξία των χρεογράφων, το αν ένας πελάτης είναι επισφαλής, η απόσβεση ενός παγίου.
• Γιατί οι επιλογές α, β, γ είναι ΜΕΡΙΚΕΣ. Καθεμία περιγράφει έναν λόγο και αποκλείει τους άλλους δύο. Στην πράξη η ίδια απογραφή εξυπηρετεί και τους τρεις ταυτόχρονα.
• Ο κανόνας που απορρέει: αν υπάρχει διαφορά, τα ΒΙΒΛΙΑ προσαρμόζονται στην ΑΠΟΓΡΑΦΗ. Η απογραφή είναι η πραγματικότητα· τα βιβλία η αποτύπωσή της. Όταν η αποτύπωση αποκλίνει από την πραγματικότητα, διορθώνεται η αποτύπωση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) δ) για όλους τους παραπάνω λόγους — διόρθωση λαθών, καταχώρηση γεγονότων που ξεχάστηκαν και προσαρμογή των βιβλίων στην πραγματικότητα. Η ίδια απογραφή εξυπηρετεί και τους τρεις σκοπούς ταυτόχρονα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: αναγνώριση ότι και οι τρεις λόγοι είναι ταυτόχρονα υπαρκτοί.
• Κριτήριο: ο κανόνας προσαρμογής των βιβλίων στην απογραφή.
• Θετικό: παραδείγματα μεγεθών που δεν προκύπτουν από τα βιβλία (φύρα, επισφάλεια, αποτίμηση).
• Παγίδα: να επιλεγεί το (γ) ως «το σωστότερο» — είναι μεν το ουσιαστικότερο, αλλά μερικό.

Άσκηση 2 — Σωστό ή Λάθος: τα ισοζύγια τέλους χρήσης (σελ. 178)

Ερώτηση: Να υπογραμμίσετε το Σωστό ή το Λάθος στις παρακάτω προτάσεις: α) Το ανακεφαλαιωτικό ισοζύγιο που συντάσσεται μετά την καταχώρηση και του τελευταίου λογιστικού γεγονότος της χρήσης καλείται Α' προσωρινό. Σ-Λ β) Αν υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην απογραφή και σε ό,τι δείχνουν τα λογιστικά βιβλία, γίνεται προσαρμογή των λογιστικών βιβλίων στην απογραφή. Σ-Λ γ) Το ισοζύγιο που συντάσσεται μετά τις εγγραφές προσαρμογής καλείται οριστικό. Σ-Λ δ) Το συνολικό αποτέλεσμα που προκύπτει μεταφέρεται για τις ατομικές επιχειρήσεις στο λ/σμό «Αποτελέσματα προς διάθεση» και για τις εταιρίες στο λ/σμό «Κεφάλαιο». Σ-Λ ε) Στο Β' Προσωρινό Ισοζύγιο εμφανίζονται οι λογαριασμοί με τα οριστικά τους υπόλοιπα. Σ-Λ

Απάντηση:

• α) ΣΩΣΤΟ. Το πρώτο ισοζύγιο της διαδικασίας κλεισίματος συντάσσεται μετά το τελευταίο λογιστικό γεγονός και πριν από κάθε προσαρμογή — γι' αυτό λέγεται Α΄ Προσωρινό.
• β) ΣΩΣΤΟ. Η απογραφή υπερισχύει. Είναι η πραγματικότητα· τα βιβλία η αποτύπωσή της. Όταν διαφέρουν, διορθώνονται τα βιβλία.
• γ) ΛΑΘΟΣ. Το ισοζύγιο μετά τις εγγραφές προσαρμογής είναι το Β΄ ΠΡΟΣΩΡΙΝΟ, όχι το οριστικό. Το οριστικό συντάσσεται αργότερα — μετά τον προσδιορισμό των αποτελεσμάτων, όταν έχουν κλείσει οι λογαριασμοί διαχείρισης και έχουν μείνει μόνο λογαριασμοί ισολογισμού.
• δ) ΛΑΘΟΣ — και είναι ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ. Ισχύει ακριβώς το αντίθετο:
• ΑΤΟΜΙΚΕΣ επιχειρήσεις → λογαριασμός «Κεφάλαιο»
• ΕΤΑΙΡΙΕΣ → λογαριασμός «Αποτελέσματα προς διάθεση»

Ο λόγος της διάκρισης: στην ατομική επιχείρηση το κέρδος ανήκει αυτομάτως στον έναν φορέα, άρα προσαυξάνει απευθείας το Κεφάλαιό του. Στην εταιρία το κέρδος δεν ανήκει αυτόματα σε κανέναν — πρέπει να διανεμηθεί με απόφαση οργάνου (γενική συνέλευση), σε μερίσματα, αποθεματικά ή μεταφορά εις νέο. Γι' αυτό «στέκεται» σε ενδιάμεσο λογαριασμό.

• ε) ΛΑΘΟΣ. Το Β΄ Προσωρινό έχει κι αυτό «χαρακτήρα προσωρινό, γιατί θα ακολουθήσουν οι εγγραφές προσδιορισμού των αποτελεσμάτων». Ο βασικός του σκοπός είναι η διαπίστωση της προσαρμογής των λογαριασμών στην απογραφή. Μετά από αυτό κλείνουν οι λογαριασμοί εσόδων-εξόδων στη Γενική εκμετάλλευση και στα Αποτελέσματα χρήσης και αλλάζει το υπόλοιπο του Κεφαλαίου· τα οριστικά υπόλοιπα εμφανίζονται στο Οριστικό Ισοζύγιο, «γιατί οι λογαριασμοί έχουν πάρει την οριστική τους μορφή».
• Η σειρά που πρέπει να θυμάσαι:
• \[ \text{Α΄ Προσωρινό} \to \text{προσαρμογές} \to \text{Β΄ Προσωρινό} \to \text{αποτελέσματα} \to \text{Οριστικό} \]
• Σύνοψη: Σωστά τα α, β — Λάθος τα γ, δ, ε.

Σύνοψη: (ενδεικτική) α) Σωστό · β) Σωστό · γ) Λάθος (είναι το Β΄ Προσωρινό· το οριστικό συντάσσεται μετά τον προσδιορισμό και τη διανομή των αποτελεσμάτων) · δ) Λάθος (αντίστροφα: ατομικές → «Κεφάλαιο», εταιρίες → «Αποτελέσματα προς διάθεση») · ε) Λάθος (το Β΄ Προσωρινό είναι προσωρινό· τα οριστικά υπόλοιπα δίνει το Οριστικό Ισοζύγιο)

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: στα (γ) και (ε), η σωστή τοποθέτηση και των τριών ισοζυγίων στη σειρά (Α΄ Προσωρινό → Β΄ Προσωρινό → Οριστικό).
• Κριτήριο: στο (δ), η αντιστροφή και η αιτιολόγησή της (διανομή με απόφαση οργάνου).
• Θετικό: η διατύπωση της πλήρους αλληλουχίας των εργασιών.
• Παγίδα: το (ε) — μετά τις προσαρμογές τα ποσά των λογαριασμών Ισολογισμού δεν αλλάζουν πια, εκτός από το Κεφάλαιο· γι' αυτό το ισοζύγιο παραμένει «προσωρινό».

Άσκηση 3 — Πλήρεις εργασίες τέλους χρήσης (επιχείρηση «Α») (σελ. 178)

Ερώτηση: Στην ατομική επιχείρηση «Α» στο τέλος της χρήσης στις 31/12/2002 τα υπόλοιπα των λογαριασμών έχουν ως εξής σε Ευρώ: - Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 5.000 - Αποσβεσμένα έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 1.000 - Εμπορεύματα 100.000 (αρχικό απόθεμα 10.000 αγορές χρήσης 90.000) - Πελάτες 8.000 - Χρηματικά διαθέσιμα 35.000 (Ταμείο 5.000, Καταθέσεις όψεως 30.000) - Κεφάλαιο 16.000 - Προμηθευτές 10.000 - Υποχρεώσεις από φόρους - τέλη (Φ.Π.Α.) 1.000 - Παροχές τρίτων 20.000 - Διάφορα έξοδα 3.000 - Πωλήσεις εμπορευμάτων 140.000 - Έσοδα παρεπόμενων ασχολιών 4.000 - Έκτακτα και ανόργανα αποτελέσματα (έκτακτα και ανόργ. έξοδα) 1.000. Η απογραφή τέλους χρήσης έδειξε ότι: α) Υπολογίζεται απόσβεση των επίπλων και λοιπού εξοπλισμού με συντελεστή 20%, με τη σταθερή μέθοδο. β) Τα εμπορεύματα που έμειναν είναι αξίας 15.000 Ευρώ. γ) Ο πελάτης Γ. Γιώτης που οφείλει 1.000 Ευρώ κρίθηκε επισφαλής. δ) Ο προμηθευτής Δ. Δημητρίου επιβαρύνει την επιχείρηση με τόκους ποσού 200 Ευρώ προσαυξημένους με Φ.Π.Α. 18%. ε) Στο λογαριασμό «παροχές τρίτων» περιλαμβάνεται ποσό 1.000 Ευρώ που αφορά το ενοίκιο του Ιανουαρίου 2003 το οποίο έχει προπληρωθεί. στ) Οφείλονται στην επιχείρηση προμήθειες, οι οποίες δεν έχουν καταχωρηθεί στο σχετικό λογαριασμό και που αφορούν στην κλειόμενη χρήση, 500 Ευρώ. ΖΗΤΕΙΤΑΙ: α) Να συντάξετε το Α' Προσωρινό ισοζύγιο (υπολοίπων) της 31/12/2002. β) Να κάνετε τις εγγραφές προσαρμογής. γ) Να συντάξετε το Β' Προσωρινό Ισοζύγιο (υπολοίπων) της 31/12/2002. δ) Να προσδιορίσετε τα αποτελέσματα εκμετάλλευσης και χρήσης και να κάνετε διανομή του αποτελέσματος.

Απάντηση:

• α) Α΄ ΠΡΟΣΩΡΙΝΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ (υπολοίπων) 31/12/2002
• Χρεωστικά: Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 5.000 · Εμπορεύματα 100.000 · Πελάτες 8.000 · Χρηματικά διαθέσιμα 35.000 · Παροχές τρίτων 20.000 · Διάφορα έξοδα 3.000 · Έκτακτα και ανόργανα αποτελέσματα 1.000 → 172.000 €
• Πιστωτικά: Αποσβεσμένα έπιπλα 1.000 · Κεφάλαιο 16.000 · Προμηθευτές 10.000 · Υποχρεώσεις από φόρους-τέλη 1.000 · Πωλήσεις εμπορευμάτων 140.000 · Έσοδα παρεπόμενων ασχολιών 4.000 → 172.000 € ✓
• β) ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ (31/12/2002) — με τους λογαριασμούς της Γενικής Εφαρμογής του βιβλίου (§9.5):
• 1. Απόσβεση επίπλων (σταθερή, 20 % επί της αξίας κτήσης): \( 5.000 \times 20\% = \mathbf{1.000} \) €
• Χ Αποσβέσεις πάγιων στοιχείων ενσωμ. στο λειτουργ. κόστος 1.000 | Π Αποσβεσμένα έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 1.000
• 2. Μεταφορά αρχικών αποθεμάτων και αγορών χρήσης:
• Χ Γενική εκμετάλλευση 100.000 | Π Εμπορεύματα 100.000 (Αποθέματα 10.000, Αγορές χρήσης 90.000)
• 3. Εμφάνιση αποθεμάτων απογραφής τέλους χρήσης:
• Χ Εμπορεύματα (Αποθέματα) 15.000 | Π Γενική εκμετάλλευση 15.000
• \[ \text{Κόστος πωληθέντων} = 100.000 - 15.000 = \mathbf{85.000}\ \text{€} \]
• 4. Χαρακτηρισμός του Γ. Γιώτη ως επισφαλούς:
• Χ Επισφαλείς πελάτες (Γ. Γιώτης) 1.000 | Π Πελάτες (Γ. Γιώτης) 1.000

Η εγγραφή απλώς διαχωρίζει την επισφαλή απαίτηση από τις ασφαλείς — είναι λογαριασμός Ενεργητικού και δεν επηρεάζει το αποτέλεσμα. Ζημία θα καταχωρηθεί μόνο αν η απαίτηση κριθεί αποδεδειγμένα ανεπίδεκτη είσπραξης.

• 5. Τόκοι προμηθευτή: \( 200 + 200 \times 18\% = 200 + 36 = \mathbf{236} \) €
• Χ Τόκοι και συναφή έξοδα 200, Χ Υποχρεώσεις από φόρους-τέλη (Φ.Π.Α.) 36 | Π Προμηθευτές (Δ. Δημητρίου) 236
• 6. Προπληρωμένο ενοίκιο Ιανουαρίου 2003:
• Χ Μεταβατικοί λ/σμοί Ενεργητικού (Έξοδα επομένων χρήσεων) 1.000 | Π Παροχές τρίτων (Ενοίκια) 1.000
• 7. Δουλευμένες μη καταχωρημένες προμήθειες:
• Χ Μεταβατικοί λ/σμοί Ενεργητικού (Έσοδα χρήσεως εισπρακτέα) 500 | Π Έσοδα παρεπόμενων ασχολιών 500
• γ) Β΄ ΠΡΟΣΩΡΙΝΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ (υπολοίπων) 31/12/2002
• Χρεωστικά: Έπιπλα 5.000 · Εμπορεύματα 15.000 · Πελάτες 7.000 · Επισφαλείς πελάτες 1.000 · Χρηματικά διαθέσιμα 35.000 · Παροχές τρίτων 19.000 · Διάφορα έξοδα 3.000 · Έκτακτα και ανόργανα αποτελέσματα 1.000 · Αποσβέσεις 1.000 · Τόκοι και συναφή έξοδα 200 · Γενική εκμετάλλευση 85.000 · Μεταβατικοί λ/σμοί Ενεργητικού 1.500 → 173.700 €
• Πιστωτικά: Αποσβεσμένα έπιπλα 2.000 · Κεφάλαιο 16.000 · Προμηθευτές 10.236 · Υποχρεώσεις από φόρους-τέλη 964 · Πωλήσεις εμπορευμάτων 140.000 · Έσοδα παρεπόμενων ασχολιών 4.500 → 173.700 € ✓
• δ) ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΝΟΜΗ
• 8. Συγκέντρωση οργανικών εξόδων: Χ Γενική εκμετάλλευση 23.200 | Π Παροχές τρίτων 19.000 · Διάφορα έξοδα 3.000 · Αποσβέσεις 1.000 · Τόκοι και συναφή έξοδα 200
• 9. Συγκέντρωση οργανικών εσόδων: Χ Πωλήσεις εμπορευμάτων 140.000 · Έσοδα παρεπόμενων ασχολιών 4.500 | Π Γενική εκμετάλλευση 144.500
• \[ \text{Αποτέλεσμα εκμετάλλευσης} = 144.500 - (85.000 + 23.200) = \mathbf{36.300}\ \text{€ κέρδος} \]

Μεικτό κέρδος \( 140.000 - 85.000 = 55.000 \) €· \( 55.000 + 4.500 - 23.200 = 36.300 \) € ✓

• 10. Χ Γενική εκμετάλλευση 36.300 | Π Αποτελέσματα χρήσης 36.300 (μεταφορά καθαρού κέρδους εκμετάλλευσης)
• 11. Χ Αποτελέσματα χρήσης 1.000 | Π Έκτακτα και ανόργανα αποτελέσματα 1.000 (μεταφορά έκτακτων και ανόργανων αποτελεσμάτων)
• \[ \text{Αποτέλεσμα χρήσης} = 36.300 - 1.000 = \mathbf{35.300}\ \text{€ κέρδος} \]
• 12. Διανομή (ατομική επιχείρηση → «Κεφάλαιο»): Χ Αποτελέσματα χρήσης 35.300 | Π Κεφάλαιο 35.300 (κεφαλαιοποίηση κερδών χρήσης)
• \[ \text{Νέο Κεφάλαιο} = 16.000 + 35.300 = \mathbf{51.300}\ \text{€} \]
• Έλεγχος με τον Ισολογισμό: Ενεργητικό = Έπιπλα (5.000 − 2.000) 3.000 + Εμπορεύματα 15.000 + Πελάτες 7.000 + Επισφαλείς 1.000 + Διαθέσιμα 35.000 + Μεταβατικοί 1.500 = 62.500 · Παθητικό = Κεφάλαιο 51.300 + Προμηθευτές 10.236 + Υποχρ. φόρων-τελών 964 = 62.500 ✓

Σύνοψη: α) Α΄ Προσωρινό: 172.000 = 172.000. β) Προσαρμογές: απόσβεση 1.000 · μεταφορά αποθεμάτων-αγορών 100.000 στη Γενική εκμετάλλευση και εμφάνιση τελικού αποθέματος 15.000 (κόστος πωληθέντων 85.000) · Επισφαλείς πελάτες 1.000 (χωρίς επίδραση στο αποτέλεσμα) · τόκοι 200 + ΦΠΑ 36 = 236 · προπληρωμένο ενοίκιο 1.000 · δουλευμένες προμήθειες 500. γ) Β΄ Προσωρινό: 173.700 = 173.700. δ) Αποτέλεσμα εκμετάλλευσης 144.500 − 85.000 − 23.200 = 36.300 € κέρδος· αποτέλεσμα χρήσης 36.300 − 1.000 = 35.300 € κέρδος, που μεταφέρεται στο Κεφάλαιο (νέο Κεφάλαιο 51.300 €).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: το Α΄ Προσωρινό να ισοσκελίζει στα 172.000 € και το Β΄ στα 173.700 €.
• Κριτήριο: όλες οι εγγραφές προσαρμογής, με τους σωστούς λογαριασμούς (Γενική εκμετάλλευση για τα αποθέματα, Μεταβατικοί λ/σμοί Ενεργητικού, ΦΠΑ στις Υποχρεώσεις από φόρους-τέλη).
• Κριτήριο: κόστος πωληθέντων 85.000 (100.000 − 15.000).
• Κριτήριο: δύο αποτελέσματα (36.300 και 35.300) και μεταφορά στο Κεφάλαιο (ατομική).
• Παγίδα: να καταχωρηθεί ο επισφαλής πελάτης ως έξοδο — ο λογαριασμός «Επισφαλείς πελάτες» είναι απαίτηση (Ενεργητικό).
• Παγίδα: να ξεχαστεί η αφαίρεση του προπληρωμένου ενοικίου από τις παροχές τρίτων.

Άσκηση 4 — Εγγραφές κλεισίματος και ανοίγματος βιβλίων (σελ. 179)

Ερώτηση: Στο Γενικό Καθολικό μιας επιχείρησης στο τέλος της χρήσης υπάρχουν οι παρακάτω λογαριασμοί του Ισολογισμού (Χ / Π): Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 5.000 / – · Εμπορεύματα 120.000 / 100.000 · Πελάτες 60.000 / 50.000 · Χρηματικά διαθέσιμα 80.000 / 60.000 · Κεφάλαιο – / 34.000 · Προμηθευτές 30.000 / 45.000 · Αποσβεσμένα έπιπλα και λοιπ. εξοπλισμός – / 2.000 · Υποχρεώσεις από Φόρους - Τέλη 10.000 / 13.000 · Ασφαλιστικοί Οργανισμοί 4.000 / 5.000. Οι αποτελεσματικοί λογαριασμοί παρουσιάζονται εξισωμένοι. Ζητείται να κάνετε α) τις εγγραφές κλεισίματος των βιβλίων της χρήσης και β) τις εγγραφές ανοίγματος των βιβλίων της νέας χρήσης.

Απάντηση:

• Η προϋπόθεση που δίνει η εκφώνηση. «Οι αποτελεσματικοί λογαριασμοί παρουσιάζονται εξισωμένοι» — δηλαδή οι λογαριασμοί διαχείρισης (έσοδα, έξοδα, αποτελέσματα) έχουν ήδη κλείσει και το αποτέλεσμα έχει ήδη μεταφερθεί στο Κεφάλαιο. Απομένουν μόνο οι λογαριασμοί ισολογισμού.
• Τα υπόλοιπα των λογαριασμών (Χρέωση − Πίστωση):
• Χρεωστικά: Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 5.000 · Εμπορεύματα \( 120.000 - 100.000 = \mathbf{20.000} \) · Πελάτες \( 60.000 - 50.000 = \mathbf{10.000} \) · Χρηματικά διαθέσιμα \( 80.000 - 60.000 = \mathbf{20.000} \) → 55.000 €
• Πιστωτικά: Κεφάλαιο 34.000 · Προμηθευτές \( 45.000 - 30.000 = \mathbf{15.000} \) · Αποσβεσμένα έπιπλα 2.000 · Υποχρεώσεις από Φόρους-Τέλη \( 13.000 - 10.000 = \mathbf{3.000} \) · Ασφαλιστικοί Οργανισμοί \( 5.000 - 4.000 = \mathbf{1.000} \) → 55.000 € ✓
• α) ΕΓΓΡΑΦΗ ΚΛΕΙΣΙΜΑΤΟΣ — ένα συγκεντρωτικό, αντίστροφο άρθρο:
• ΧΡΕΩΝΟΝΤΑΙ οι λογαριασμοί με πιστωτικό υπόλοιπο (Παθητικό): Αποσβεσμένα έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 2.000 · Κεφάλαιο 34.000 · Προμηθευτές 15.000 · Υποχρεώσεις από Φόρους-Τέλη 3.000 · Ασφαλιστικοί Οργανισμοί 1.000 = 55.000
• ΠΙΣΤΩΝΟΝΤΑΙ οι λογαριασμοί με χρεωστικό υπόλοιπο (Ενεργητικό): Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 5.000 · Εμπορεύματα 20.000 · Πελάτες 10.000 · Χρηματικά διαθέσιμα 20.000 = 55.000
• Αιτιολογία: «Κλείσιμο βιβλίων χρήσης»

Πρόσεξε τα «Αποσβεσμένα έπιπλα». Είναι αντίθετος λογαριασμός με πιστωτικό υπόλοιπο, άρα χρεώνεται στο κλείσιμο μαζί με το Παθητικό — παρότι «ανήκει» εννοιολογικά στο Ενεργητικό ως αφαιρετικός.

• Το αποτέλεσμα: όλοι οι λογαριασμοί μηδενίζονται. Τα βιβλία της χρήσης έκλεισαν.
• β) ΕΓΓΡΑΦΗ ΑΝΟΙΓΜΑΤΟΣ — ακριβώς η αντίστροφη:
• ΧΡΕΩΝΟΝΤΑΙ: Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 5.000 · Εμπορεύματα 20.000 · Πελάτες 10.000 · Χρηματικά διαθέσιμα 20.000 = 55.000
• ΠΙΣΤΩΝΟΝΤΑΙ: Αποσβεσμένα έπιπλα 2.000 · Κεφάλαιο 34.000 · Προμηθευτές 15.000 · Υποχρεώσεις από Φόρους-Τέλη 3.000 · Ασφαλιστικοί Οργανισμοί 1.000 = 55.000
• Αιτιολογία: «Άνοιγμα βιβλίων»
• Οι δύο εγγραφές είναι ΚΑΤΟΠΤΡΙΚΕΣ. Το άνοιγμα της νέας χρήσης ταυτίζεται με τον ισολογισμό τέλους της προηγούμενης — τα ίδια ποσά, στις ίδιες πλευρές.
• Οι αιτιολογίες κατά το βιβλίο:
• Λογαριασμοί Γενικού Καθολικού: «Από τον Ισολογισμό» ή «Υπόλοιπο σε νέο»
• Αναλυτικοί λογαριασμοί: ανοίγουν απευθείας από την απογραφή, με αιτιολογία «Από την απογραφή» ή «Υπόλοιπο σε νέο»
• Τι ΔΕΝ μεταφέρεται στη νέα χρήση. Κανένας λογαριασμός διαχείρισης: έσοδα, έξοδα, αποτελέσματα, ατομικός λογαριασμός επιχειρηματία. Αυτοί «ζουν μόνο μέσα στη χρήση» (κεφ. 5) και γεννιούνται από την αρχή κάθε φορά. Γι' αυτό η εκφώνηση διευκρινίζει ότι είναι εξισωμένοι.
• Γιατί γίνεται καθόλου το κλείσιμο. Τυπικά, θα μπορούσαμε απλώς να συνεχίσουμε. Το κλείσιμο όμως δημιουργεί σαφή τομή ανάμεσα στις χρήσεις, σφραγίζει τα βιβλία της περιόδου και καθιστά τη λογιστική ελέγξιμη ανά χρήση — απαραίτητο για τη φορολογία και τον έλεγχο.

Σύνοψη: Υπόλοιπα: Έπιπλα 5.000, Εμπορεύματα 20.000, Πελάτες 10.000, Χρηματικά διαθέσιμα 20.000 (χρεωστικά 55.000)· Κεφάλαιο 34.000, Προμηθευτές 15.000, Αποσβεσμένα έπιπλα 2.000, Υποχρεώσεις από Φόρους-Τέλη 3.000, Ασφαλιστικοί Οργανισμοί 1.000 (πιστωτικά 55.000). α) Κλείσιμο: Χ Αποσβεσμένα έπιπλα 2.000, Κεφάλαιο 34.000, Προμηθευτές 15.000, Υποχρ. Φόρων-Τελών 3.000, Ασφαλιστικοί 1.000 | Π Έπιπλα 5.000, Εμπορεύματα 20.000, Πελάτες 10.000, Χρηματικά διαθέσιμα 20.000. β) Άνοιγμα: η αντίθετη εγγραφή με τα ίδια ποσά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: σωστός υπολογισμός των υπολοίπων (σύνολα 55.000 = 55.000).
• Κριτήριο: το κλείσιμο ως αντίστροφο άρθρο και το άνοιγμα ως κατοπτρικό του.
• Κριτήριο: τα «Αποσβεσμένα έπιπλα» στη σωστή πλευρά (πιστωτικό υπόλοιπο).
• Κριτήριο: η επισήμανση ότι οι λογαριασμοί διαχείρισης δεν μεταφέρονται.
• Θετικό: οι αιτιολογίες που ορίζει το βιβλίο για Γενικό και Αναλυτικά Καθολικά.
• Παγίδα: να μεταφερθούν λογαριασμοί εσόδων/εξόδων στη νέα χρήση.

Άσκηση 5 — Λογιστικές εργασίες τέλους χρήσης (Δ. Δαβάκης) (σελ. 179)

Ερώτηση: Στην ατομική επιχείρηση του Δ. Δαβάκη στο τέλος της χρήσης, στις 31/12/2002, το Α' Προσωρινό Ισοζύγιο έχει ως εξής (Αθροίσματα Χρέωσης / Πίστωσης — Υπόλοιπα Χρεωστικά / Πιστωτικά): 1 Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 10.000 / - — 10.000 / - · 2 Αποσβεσμένα έπιπλα κ.λοιπ. εξοπλ. - / 2.000 — - / 2.000 · 3 Εμπορεύματα 230.000 / - — 230.000 / - · 4 Πελάτες 80.000 / 60.000 — 20.000 / - · 5 Χρεώστες διάφοροι 3.500 / - — 3.500 / - · 6 Χρεόγραφα 3.000 / 2.000 — 1.000 / - · 7 Χρηματικά διαθέσιμα 255.000 / 231.500 — 23.500 / - · 8 Κεφάλαιο - / 21.000 — - / 21.000 · 9 Προμηθευτές 80.000 / 110.000 — - / 30.000 · 10 Υποχρεώσεις από φόρους-τέλη 64.000 / 67.000 — - / 3.000 · 11 Ασφαλιστικοί οργανισμοί 4.500 / 5.500 — - / 1.000 · 12 Αμοιβές και έξοδα προσωπικού 30.000 / - — 30.000 / - · 13 Παροχές τρίτων 25.000 / - — 25.000 / - · 14 Διάφορα έξοδα 5.000 / - — 5.000 / - · 15 Τόκοι και συναφή έξοδα 1.000 / - — 1.000 / - · 16 Πωλήσεις εμπορευμάτων - / 290.000 — - / 290.000 · 17 Έσοδα παρεπόμενων ασχολιών - / 3.000 — - / 3.000 · 18 Έσοδα κεφαλαίων - / 2.000 — - / 2.000 · 19 Έκτακτα και ανόργανα αποτελ. 2.000 / 1.000 — 1.000 / - · 20 Έξοδα και έσοδα προηγ. χρήσεων 2.000 / - — 2.000 / - · ΑΘΡΟΙΣΜΑ 795.000 / 795.000 — 352.000 / 352.000. Τα αρχικά αποθέματα των εμπορευμάτων ήταν 30.000 Ευρώ και οι αγορές χρήσης 200.000 Ευρώ. Κατά την απογραφή τέλους χρήσης διαπιστώθηκαν τα ακόλουθα: α) Υπολογίζεται απόσβεση στα έπιπλα και λοιπό εξοπλισμό 20% με τη σταθερή μέθοδο. β) Ο πελάτης Δ. Δοντάς που οφείλει 3.000 Ευρώ κρίθηκε επισφαλής. γ) Τα εμπορεύματα που έμειναν είναι αξίας 35.000 Ευρώ. δ) Τα χρεόγραφα (μετοχές) αποτιμήθηκαν στα 1.500 Ευρώ. ε) Πλεόνασμα στο Ταμείο 50 Ευρώ. στ) Ο προμηθευτής Γ. Γεωργιάδης καταλόγισε τόκους σε βάρος της επιχείρησης 500 Ευρώ πλέον Φ.Π.Α. 18%. ζ) Έχει προπληρωθεί και έχει καταχωρηθεί στα έξοδα της χρήσης το ενοίκιο του Ιανουαρίου 2003 ποσού 1.500 Ευρώ. η) Οφείλονται και δεν έχουν καταχωρηθεί ασφάλιστρα που αφορούν τη χρήση 2002, 300 Ευρώ. θ) Υπολογίστηκε πρόβλεψη για αποζημίωση προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία 2.900 Ευρώ. Τα άλλα στοιχεία όπως έχουν. Ζητείται να κάνετε τις λογιστικές εργασίες τέλους χρήσης.

Απάντηση:

• Έλεγχος του δοσμένου ισοζυγίου: αθροίσματα 795.000 = 795.000 ✓ · υπόλοιπα 352.000 = 352.000 ✓. Αρχικό απόθεμα 30.000 + αγορές 200.000 = 230.000 = υπόλοιπο Εμπορευμάτων ✓
• Εκκαθάριση του μεικτού λογαριασμού «Χρεόγραφα» (όπως στη Γενική Εφαρμογή §9.5):
• \[ \pm \text{Αποτέλεσμα} = \text{Πίστωση} - (\text{Χρέωση} - \text{Απογραφή}) = 2.000 - (3.000 - 1.500) = \mathbf{500}\ \text{€ κέρδος} \]
• ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ (31/12/2002)
• 1. (α) Απόσβεση επίπλων: \( 10.000 \times 20\% = \mathbf{2.000} \) € → Χ Αποσβέσεις πάγιων στοιχείων ενσωμ. στο λειτουργ. κόστος 2.000 | Π Αποσβεσμένα έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 2.000
• 2. (β) Επισφαλής Δ. Δοντάς: Χ Επισφαλείς πελάτες (Δ. Δοντάς) 3.000 | Π Πελάτες (Δ. Δοντάς) 3.000 — απλός διαχωρισμός της απαίτησης, χωρίς επίδραση στο αποτέλεσμα.
• 3. (γ) Μεταφορά αρχικών αποθεμάτων και αγορών: Χ Γενική εκμετάλλευση 230.000 | Π Εμπορεύματα 230.000 (Αποθέματα 30.000, Αγορές χρήσης 200.000)
• 4. (γ) Εμφάνιση αποθεμάτων τέλους χρήσης: Χ Εμπορεύματα (Αποθέματα) 35.000 | Π Γενική εκμετάλλευση 35.000 → κόστος πωληθέντων \( 230.000 - 35.000 = \mathbf{195.000} \) €
• 5. (δ) Εκκαθάριση χρεογράφων: Χ Χρεόγραφα 500 | Π Έσοδα κεφαλαίων 500
• 6. (ε) Πλεόνασμα Ταμείου: Χ Χρηματικά διαθέσιμα (Ταμείο) 50 | Π Έκτακτα και ανόργανα αποτελέσματα (Έκτακτα κέρδη) 50
• 7. (στ) Τόκοι Γ. Γεωργιάδη: \( 500 + 500 \times 18\% = 500 + 90 = \mathbf{590} \) € → Χ Τόκοι και συναφή έξοδα 500, Χ Υποχρεώσεις από φόρους-τέλη (Φ.Π.Α.) 90 | Π Προμηθευτές (Γ. Γεωργιάδης) 590
• 8. (ζ) Προπληρωμένο ενοίκιο: Χ Μεταβατικοί λ/σμοί Ενεργητικού (Έξοδα επομένων χρήσεων) 1.500 | Π Παροχές τρίτων (Ενοίκια) 1.500
• 9. (η) Δουλευμένα ασφάλιστρα: Χ Παροχές τρίτων (Ασφάλιστρα) 300 | Π Μεταβατικοί λ/σμοί Παθητικού (Έξοδα χρήσης δουλευμένα) 300
• 10. (θ) Πρόβλεψη αποζημίωσης προσωπικού: Χ Προβλέψεις εκμετάλλευσης 2.900 | Π Προβλέψεις (για αποζημίωση προσωπικού) 2.900
• Β΄ ΠΡΟΣΩΡΙΝΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ (υπόλοιπα)
• Χρεωστικά: Έπιπλα 10.000 · Εμπορεύματα 35.000 · Πελάτες 17.000 · Επισφαλείς πελάτες 3.000 · Χρεώστες διάφοροι 3.500 · Χρεόγραφα 1.500 · Χρηματικά διαθέσιμα 23.550 · Αμοιβές και έξοδα προσωπικού 30.000 · Παροχές τρίτων 23.800 · Διάφορα έξοδα 5.000 · Τόκοι 1.500 · Έκτακτα και ανόργανα αποτελ. 950 · Έξοδα και έσοδα προηγ. χρήσεων 2.000 · Αποσβέσεις 2.000 · Προβλέψεις εκμετάλλευσης 2.900 · Γενική εκμετάλλευση 195.000 · Μεταβατικοί λ/σμοί Ενεργητικού 1.500 → 358.200 €
• Πιστωτικά: Αποσβεσμένα έπιπλα 4.000 · Κεφάλαιο 21.000 · Προμηθευτές 30.590 · Υποχρεώσεις από φόρους-τέλη 2.910 · Ασφαλιστικοί οργανισμοί 1.000 · Πωλήσεις 290.000 · Έσοδα παρεπόμενων ασχολιών 3.000 · Έσοδα κεφαλαίων 2.500 · Μεταβατικοί λ/σμοί Παθητικού 300 · Προβλέψεις 2.900 → 358.200 € ✓
• ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
• 11. Συγκέντρωση οργανικών εξόδων: Χ Γενική εκμετάλλευση 65.200 | Π Αμοιβές και έξοδα προσωπικού 30.000 · Παροχές τρίτων 23.800 · Διάφορα έξοδα 5.000 · Τόκοι και συναφή έξοδα 1.500 · Αποσβέσεις 2.000 · Προβλέψεις εκμετάλλευσης 2.900
• 12. Συγκέντρωση οργανικών εσόδων: Χ Πωλήσεις εμπορευμάτων 290.000 · Έσοδα παρεπόμενων ασχολιών 3.000 · Έσοδα κεφαλαίων 2.500 | Π Γενική εκμετάλλευση 295.500
• \[ \text{Αποτέλεσμα εκμετάλλευσης} = 295.500 - (195.000 + 65.200) = \mathbf{35.300}\ \text{€ κέρδος} \]
• 13. Χ Γενική εκμετάλλευση 35.300 | Π Αποτελέσματα χρήσης 35.300
• 14. Χ Αποτελέσματα χρήσης 2.950 | Π Έκτακτα και ανόργανα αποτελέσματα 950 · Έξοδα και έσοδα προηγ. χρήσεων 2.000
• \[ \text{Αποτέλεσμα χρήσης} = 35.300 - 2.950 = \mathbf{32.350}\ \text{€ κέρδος} \]
• 15. Κεφαλαιοποίηση (ατομική επιχείρηση): Χ Αποτελέσματα χρήσης 32.350 | Π Κεφάλαιο 32.350 → νέο Κεφάλαιο \( 21.000 + 32.350 = \mathbf{53.350} \) €
• ΟΡΙΣΤΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΚΑΙ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 31/12/2002 (μένουν μόνο οι λογαριασμοί Ισολογισμού):
• Ενεργητικό: Έπιπλα 10.000 μείον αποσβεσμένα 4.000 = 6.000 · Εμπορεύματα 35.000 · Πελάτες 17.000 · Επισφαλείς πελάτες 3.000 · Χρεώστες διάφοροι 3.500 · Χρεόγραφα 1.500 · Χρηματικά διαθέσιμα 23.550 · Μεταβατικοί λ/σμοί Ενεργητικού 1.500 → 91.050 €
• Παθητικό: Κεφάλαιο 53.350 · Προβλέψεις 2.900 · Προμηθευτές 30.590 · Υποχρεώσεις από φόρους-τέλη 2.910 · Ασφαλιστικοί οργανισμοί 1.000 · Μεταβατικοί λ/σμοί Παθητικού 300 → 91.050 € ✓
• 16. Κλείσιμο βιβλίων: Χ όλοι οι λογαριασμοί Παθητικού (και τα Αποσβεσμένα έπιπλα) | Π όλοι οι λογαριασμοί Ενεργητικού, με τα παραπάνω υπόλοιπα· το άνοιγμα της νέας χρήσης είναι η αντίθετη εγγραφή.
• Δύο σημεία που ξεχωρίζουν τη λύση: ① οι παροχές τρίτων δέχονται δύο αντίθετες προσαρμογές (−1.500 και +300)· ② ο επισφαλής πελάτης δεν είναι έξοδο, ενώ το κέρδος από τα χρεόγραφα πηγαίνει στα Έσοδα κεφαλαίων (οργανικό έσοδο), όπως στη Γενική Εφαρμογή του βιβλίου.

Σύνοψη: Α΄ Προσωρινό 795.000/352.000 ✓. Προσαρμογές: απόσβεση 2.000 · Επισφαλείς πελάτες 3.000 (χωρίς επίδραση στο αποτέλεσμα) · Γενική εκμετάλλευση 230.000 − αποθέματα τέλους 35.000 = κόστος 195.000 · χρεόγραφα κέρδος 500 σε Έσοδα κεφαλαίων · πλεόνασμα 50 σε Έκτακτα κέρδη · τόκοι 500 + ΦΠΑ 90 = 590 · έξοδα επομένων χρήσεων 1.500 · έξοδα χρήσης δουλευμένα 300 · Προβλέψεις εκμετάλλευσης 2.900. Β΄ Προσωρινό 358.200 = 358.200. Αποτέλεσμα εκμετάλλευσης 295.500 − 195.000 − 65.200 = 35.300 €· ανόργανα −950 − 2.000 = −2.950 → αποτέλεσμα χρήσης 32.350 € κέρδος· νέο Κεφάλαιο 53.350 €. Ισολογισμός 91.050 = 91.050.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: όλες οι εγγραφές προσαρμογής με τους λογαριασμούς του βιβλίου (Γενική εκμετάλλευση, Μεταβατικοί λ/σμοί, Προβλέψεις εκμετάλλευσης).
• Κριτήριο: εκκαθάριση των χρεογράφων με τον τύπο του βιβλίου (κέρδος 500 → Έσοδα κεφαλαίων).
• Κριτήριο: οι δύο αντίθετες προσαρμογές στις παροχές τρίτων (−1.500 και +300).
• Κριτήριο: Β΄ Προσωρινό 358.200 = 358.200, αποτέλεσμα εκμετάλλευσης 35.300, αποτέλεσμα χρήσης 32.350, Κεφάλαιο 53.350.
• Θετικό: Ισολογισμός που ισοσκελίζει (91.050) και εγγραφές κλεισίματος-ανοίγματος.
• Παγίδα: να καταχωρηθεί ο επισφαλής πελάτης ως έξοδο ή να ξεχαστεί ο ΦΠΑ των τόκων.