Λύσεις — Κεφάλαιο 12: Αποθήκες Γεωργικών Προϊόντων (σελ. 376) – ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 12: Αποθήκες Γεωργικών Προϊόντων

Ενδεικτικές λύσεις των 5 ερωτήσεων του κεφαλαίου (σελ. 376): διάρκεια αποθήκευσης και κατηγορίες αποθηκών, γέμισμα-σφράγισμα σιρού, σιλό δημητριακών καρπών, τύποι αποθηκών νωπών προϊόντων και κριτήρια επιλογής.

Διάρκεια αποθήκευσης και κατηγορίες αποθηκών

Ερώτηση: Από τι εξαρτάται η διάρκεια αποθήκευσης των προϊόντων και σε πόσες κατηγορίες διακρίνονται οι αποθήκες;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 353): «Η διάρκεια αποθήκευσης των προϊόντων εξαρτάται: από την ευπάθειά τους, το κόστος συντήρησής τους, τις ανάγκες κατανάλωσης (ζήτηση), τη διαμορφούμενη τιμή τους στην αγορά.»
• Αυτούσιο (σελ. 353): «Οι αποθήκες γεωργικών προϊόντων μπορούν να διακριθούν σε τρεις μεγάλες κατηγορίες: στις αποθήκες νομής (φυτόμαζας), στις αποθήκες δημητριακών καρπών, στις αποθήκες νωπών (φρούτων και λαχανικών).»

Σύνοψη: Η διάρκεια αποθήκευσης των γεωργικών προϊόντων εξαρτάται από τέσσερις παράγοντες: (α) την ευπάθειά τους, (β) το κόστος συντήρησής τους, (γ) τις ανάγκες κατανάλωσης (ζήτηση) και (δ) τη διαμορφούμενη τιμή τους στην αγορά. Οι αποθήκες γεωργικών προϊόντων διακρίνονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες: αποθήκες νομής (φυτόμαζας), αποθήκες δημητριακών καρπών και αποθήκες νωπών φρούτων και λαχανικών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Γέμισμα και σφράγισμα χλωρής νομής στο σιρό

Ερώτηση: Περιγράψτε τη διαδικασία γεμίσματος και σφράγισης της χλωρής νομής μέσα στο σιρό.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 357-360, §12.2.3.Β): «Η εναπόθεση και η σφράγιση της ψιλοκομμένης νομής μέσα στον σιρό γίνεται αμέσως μόλις ένα φορτίο της φτάσει με τη ρυμούλκα μεταφοράς από τον αγρό... Κατά την εναπόθεση της νομής μέσα στον σιρό συνιστάται ταυτόχρονα και η καλή συμπίεσή της (πάτημα)... Μόλις η νομή φτάσει στο τελικό της ύψος... αρχίζει αμέσως η σφράγισή της με εύκαμπτα πλαστικά φύλλα... Η διαδικασία σφράγισης συνεχίζεται χωρίς διακοπή, μέχρι να γεμίσει όλος ο σιρός, συνήθως μετά από 1 μέχρι 5 ημέρες. Μετά την σφράγιση... τοποθετούνται διάφορα βάρη πάνω σ' αυτά, π.χ. μισογεμάτοι σάκκοι με άμμο ή χώμα, λάστιχα αυτοκινήτων, δέματα άχυρου ή ακόμα και κοπριές.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το γέμισμα γίνεται αμέσως μόλις κάθε φορτίο ψιλοκομμένης νομής φτάσει με τη ρυμούλκα από τον αγρό, χωρίς καθυστερήσεις, με ταυτόχρονη καλή συμπίεση (πάτημα) της νομής από τον ελκυστήρα και τη ρυμούλκα. Μόλις η νομή φτάσει στο τελικό της ύψος (λίγο μεγαλύτερο από το ύψος των τοιχωμάτων), αρχίζει αμέσως η σφράγιση με εύκαμπτα πλαστικά φύλλα, ήδη ετοιμασμένα για τον σκοπό αυτό. Η διαδικασία συνεχίζεται χωρίς διακοπή μέχρι να γεμίσει όλος ο σιρός, συνήθως σε 1 έως 5 ημέρες. Μετά τη σφράγιση, τοποθετούνται πάνω στα πλαστικά διάφορα βάρη (μισογεμάτοι σάκοι με άμμο/χώμα, λάστιχα αυτοκινήτων, δέματα άχυρου ή κοπριές) για συνεχή επαφή με τη νομή, ώστε να προστατεύονται τα πλαστικά από σκίσιμο και να περιορίζεται η είσοδος αέρα ή βροχής, που θα υποβάθμιζαν τη θρεπτική αξία της νομής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Αποθήκες δημητριακών καρπών (σιλό)

Ερώτηση: Περιγράψτε μία αποθήκη δημητριακών καρπών (σιλό), σε τι κατάσταση υγρασίας αποθηκεύονται οι κόκκοι μέσα σ' αυτό και πως διατηρούνται στην κατάσταση αυτή;

Απάντηση:

• Αυτούσιο, περιγραφή (σελ. 363): «Οι αποθήκες δημητριακών καρπών είναι κατά κανόνα κατακόρυφες κυλινδρικές μεταλλικές κατασκευές (σιλό) από γαλβανισμένη αυλακωτή λαμαρίνα, διαμέτρου συνήθως μέχρι 6 μέτρα και ύψους μέχρι 15 μέτρα.»
• Αυτούσιο, υγρασία (σελ. 364): «Με την ξήρανση, η υγρασία των κόκκων μειώνεται και σταθεροποιείται στα ασφαλή, για την καλή συντήρησή τους μέσα στα σιλό επίπεδα του 12-14% του βάρους τους.»
• Αυτούσιο, διατήρηση (σελ. 363): «Ο ανεμιστήρας εισάγει ομοιόμορφα μέσα στη μάζα των αποθηκευμένων κόκκων δροσερό εξωτερικό αέρα, ο οποίος σιγά σιγά ανεβαίνει προς τα πάνω και εξέρχεται από την οροφή του σιλό, συμπαρασύροντας την υγρασία και τη θερμότητα, που παράγονται με τη διαδικασία 'αναπνοής-διαπνοής' των κόκκων.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ένα σιλό δημητριακών καρπών είναι μια κατακόρυφη κυλινδρική μεταλλική κατασκευή από γαλβανισμένη αυλακωτή λαμαρίνα, διαμέτρου συνήθως μέχρι 6 μέτρα και ύψους μέχρι 15 μέτρα, αποτελούμενη από δάπεδο (με κανάλια διανομής αέρα και διάτρητο ψευδοπάτωμα), τοιχώματα και οροφή· η πλήρωσή του γίνεται από την κορυφή με κοχλιωτό μεταφορέα.

Οι κόκκοι τοποθετούνται στο σιλό μετά από ξήρανση σε ειδικά ξηραντήρια, με υγρασία σταθεροποιημένη στο ασφαλές επίπεδο 12-14% του βάρους τους.

Η διατήρησή τους σε αυτή την κατάσταση επιτυγχάνεται με έναν ανεμιστήρα εισαγωγής φρέσκου ξηρού αέρα, τοποθετημένο χαμηλά στη βάση του σιλό, ο οποίος εισάγει ομοιόμορφα δροσερό εξωτερικό αέρα μέσα στη μάζα των κόκκων· ο αέρας ανεβαίνει σιγά-σιγά και εξέρχεται από την οροφή, παρασύροντας την υγρασία και τη θερμότητα που παράγονται από τη φυσιολογική διαδικασία «αναπνοής-διαπνοής» των κόκκων, αποτρέποντας έτσι την υποβάθμισή τους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τύποι αποθηκών νωπών φρούτων και λαχανικών

Ερώτηση: Ποιους τύπους αποθηκών νωπών φρούτων και λαχανικών γνωρίζετε; Δώστε μία συνοπτική περιγραφή του κάθε τύπου.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 369): «Οι αποθήκες νωπών φρούτων και λαχανικών διακρίνονται σε: αποθήκες ψυχρού αέρα και αποθήκες τεχνητής ψύξης (ψυγεία).»
• Αυτούσιο, ψυχρού αέρα (σελ. 369): «Οι αποθήκες ψυχρού αέρα, γνωστές και ως αεριζόμενες αποθήκες, είναι κλειστά κτίρια, χωρίς παράθυρα, διαμορφωμένα με εσωτερικά χωρίσματα σε περισσότερα από ένα διαμερίσματα ή θαλάμους. Τα τοιχώματα και η οροφή είναι θερμικά μονωμένα.»
• Αυτούσιο, τεχνητού ψύχους (σελ. 372): «Οι αποθήκες τεχνητού ψύχους είναι κτίρια πολύ καλής κατασκευής και μόνωσης τα οποία διαθέτουν ανεξάρτητους ψυκτικούς θαλάμους. Κάθε θάλαμος διαθέτει ψυκτικό μηχάνημα και σύστημα ανακυκλοφορίας του εσωτερικού αέρα ή συνδέεται με κεντρική μονάδα παραγωγής ψύξης.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι αποθήκες νωπών φρούτων και λαχανικών διακρίνονται σε δύο τύπους:

Αποθήκες ψυχρού αέρα (αεριζόμενες αποθήκες): κλειστά κτίρια χωρίς παράθυρα, με θερμικά μονωμένα τοιχώματα/οροφή, χωρισμένα σε θαλάμους. Κάθε θάλαμος διαθέτει ανεμιστήρα εισαγωγής κρύου εξωτερικού αέρα, αεραγωγό ομοιόμορφης κατανομής, σύστημα ύγρανσης του εισερχόμενου αέρα, σύστημα ανακυκλοφορίας και ανοίγματα εξόδου. Ο φρέσκος αέρας εισάγεται μόνο όταν είναι πιο κρύος από την επιθυμητή θερμοκρασία συντήρησης.

Αποθήκες τεχνητού ψύχους (ψυκτικές αποθήκες): κτίρια πολύ καλής κατασκευής και μόνωσης, με ανεξάρτητους ψυκτικούς θαλάμους, κάθε ένας με δικό του ψυκτικό μηχάνημα ή συνδεδεμένο με κεντρική μονάδα ψύξης· διαθέτουν ανεμιστήρες ανακυκλοφορίας και συχνά έλεγχο της σύνθεσης του αέρα (CO2, οξυγόνο κ.λπ.). Λόγω του ζεστού κλίματος της χώρας μας, οι αποθήκες τεχνητού ψύχους έχουν επικρατήσει στην πράξη, ενώ οι αποθήκες ψυχρού αέρα βρίσκουν εφαρμογή κυρίως σε ψυχρές/ορεινές περιοχές ή σε προϊόντα που δεν απαιτούν πολύ χαμηλές θερμοκρασίες (π.χ. πατάτα, αγγούρι, πιπεριά).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Διατήρηση νωπών προϊόντων και κριτήρια επιλογής αποθήκης

Ερώτηση: Πώς επιτυγχάνεται η διατήρηση των νωπών φρούτων και λαχανικών μέσα σε μία αποθήκη; Με ποια κριτήρια επιλέγεται ο κάθε τύπος αποθήκης;

Απάντηση:

• Αυτούσιο, διατήρηση (σελ. 368): «Ο έλεγχος των συνθηκών του εσωτερικού περιβάλλοντος γίνεται με ρύθμιση της θερμοκρασίας, της υγρασίας και της σύστασης του αέρα, στο εσωτερικό της αποθήκης.»
• Αυτούσιο, τιμές (σελ. 369, Πίνακας 12.1): «...για τα πιο πολλά νωπά φρούτα και λαχανικά, η θερμοκρασία συντήρησης κατά την αποθήκευση είναι κοντά στους 0°C ενώ η σχετική υγρασία του αέρα κοντά στο 90%. Στις συνθήκες αυτές οι βιολογικές διεργασίες στα νωπά προϊόντα επιβραδύνονται σημαντικά και αποφεύγεται η υπερβολική απώλεια υγρασίας.»
• Αυτούσιο, κριτήριο επιλογής (σελ. 369): «Λόγω του γενικά ζεστού κλίματος της χώρας μας, έχουν επικρατήσει στην πράξη οι αποθήκες τεχνητής ψύξης... Οι αποθήκες ψυχρού αέρα βρίσκουν εφαρμογή σε ορεινές και γενικά ψυχρές περιοχές για μικρή διάρκεια αποθήκευσης ή σε προϊόντα που δεν απαιτούν πολύ χαμηλές θερμοκρασίες συντήρησης, όπως είναι η πατάτα, το αγγούρι, η πιπεριά κ.λπ.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η διατήρηση των νωπών φρούτων και λαχανικών επιτυγχάνεται με τη ρύθμιση της θερμοκρασίας, της σχετικής υγρασίας και της σύστασης του αέρα στο εσωτερικό της αποθήκης· για τα περισσότερα προϊόντα η θερμοκρασία διατηρείται κοντά στους 0°C και η σχετική υγρασία κοντά στο 90%, συνθήκες στις οποίες επιβραδύνονται οι βιολογικές διεργασίες (αναπνοή, ωρίμανση) και αποφεύγεται η υπερβολική απώλεια υγρασίας, περιορίζοντας έτσι τις φθορές από υπερωρίμανση, σήψη ή αποξήρανση.

Ο τύπος αποθήκης επιλέγεται κυρίως με βάση το κλίμα της περιοχής και τις απαιτήσεις του προϊόντος σε θερμοκρασία: σε περιοχές με γενικά ζεστό κλίμα, όπως η Ελλάδα, προτιμώνται οι αποθήκες τεχνητής ψύξης, γιατί είναι ανεξάρτητες από τις καιρικές συνθήκες (αν και πιο ακριβές)· οι αποθήκες ψυχρού αέρα επιλέγονται σε ορεινές/ψυχρές περιοχές, για μικρή διάρκεια αποθήκευσης, ή για προϊόντα που δεν απαιτούν πολύ χαμηλές θερμοκρασίες συντήρησης, όπως η πατάτα, το αγγούρι και η πιπεριά.

Κριτήρια αξιολόγησης: