Λύσεις — Κεφάλαιο 10: Κτίρια και Εξοπλισμοί Πτηνοκτηνοτροφικών Εγκαταστάσεων (σελ. 306) – ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 10: Κτίρια και Εξοπλισμοί Πτηνοκτηνοτροφικών Εγκαταστάσεων

Ενδεικτικές λύσεις των 7 ερωτήσεων του κεφαλαίου (σελ. 306): είδη δαπέδων, εξαερισμός, εξοπλισμός βουστασίου περιορισμένου σταβλισμού, κτίρια χοιροστασίου/βουστασίου ελεύθερου σταβλισμού, διάδρομοι-απόβλητα, πτηνοτροφείο αυγοπαραγωγής και χώροι αιγοπροβατοστασίου.

Είδη δαπέδων πτηνοκτηνοτροφικών εγκαταστάσεων

Ερώτηση: Αναφέρατε τα διάφορα είδη δαπέδων που χρησιμοποιούνται στις πτηνοκτηνοτροφικές εγκαταστάσεις. Σε ποια κατηγορία εγκατάστασης χρησιμοποιείται κυρίως το κάθε ένα από αυτά;

Απάντηση:

• Αυτούσιο, §10.1.2.Α (σελ. 206-209): «Το δάπεδο διακρίνεται σε συμπαγές ή εσχαρωτό... Τα συμπαγή δάπεδα από οπλισμένο σκυρόδεμα βρίσκουν εφαρμογή στα πτηνοτροφεία και τα βουστάσια αγελάδων γαλακτοπαραγωγής κυρίως, αλλά και σε χοιροστάσια, βουστάσια πάχυνσης μοσχαριών και αιγοπροβατοστάσια. Δάπεδα από συμπιεσμένο χώμα συναντώνται στα υπαίθρια προαύλια των βουστασίων και αιγοπροβατοστασίων... Τα εσχαρωτά δάπεδα βρίσκουν εφαρμογή κυρίως στα χοιροστάσια, καθώς και σε βουστάσια μοσχαριών πάχυνσης και αιγοπροβατοστάσια.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το δάπεδο διακρίνεται σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

Συμπαγές δάπεδο, το οποίο μπορεί να είναι: (α) πλάκα οπλισμένου σκυροδέματος — εφαρμόζεται κυρίως στα πτηνοτροφεία και τα βουστάσια αγελάδων γαλακτοπαραγωγής, αλλά και σε χοιροστάσια, βουστάσια πάχυνσης μοσχαριών και αιγοπροβατοστάσια· (β) συμπιεσμένο χώμα — στα υπαίθρια προαύλια βουστασίων και αιγοπροβατοστασίων· (γ) στρώσεις χαλικιών και άμμου — λειτουργεί ως απορροφητικό φίλτρο υγρασίας, κυρίως στα αιγοπροβατοστάσια.

Εσχαρωτό δάπεδο, από προκατασκευασμένες εσχάρες με ράβδους τσιμεντένιες, μεταλλικές ή ξύλινες, στηριγμένες σε υποστυλώματα — δημιουργεί χώρο συλλογής αποβλήτων από κάτω και βρίσκει εφαρμογή κυρίως στα χοιροστάσια, καθώς και σε βουστάσια μοσχαριών πάχυνσης και αιγοπροβατοστάσια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ρόλος, εφαρμογή και εξοπλισμός εξαερισμού

Ερώτηση: Ποιος είναι ο ρόλος του εξαερισμού, σε ποια κτίρια εφαρμόζεται και από τι αποτελείται μία τυπική εγκατάστασή του.

Απάντηση:

• Αυτούσιο, ρόλος, §10.1.3.1.Α (σελ. 215): «Σκοπός του εξαερισμού είναι να ανανεώνει τον εσωτερικό αέρα των κλειστών θαλάμων ή κτιρίων με στόχο: τη μείωση της υγρασίας... τη μείωση της συγκέντρωσης των επιβλαβών και δύσοσμων αερίων... τη μείωση της θερμοκρασίας... τη μείωση των ενοχλητικών οσμών.»
• Αυτούσιο, εφαρμογή (σελ. 214-215): εφαρμόζεται στα κλειστού τύπου κτίρια (χοιρινά, πτηνά, αγελάδες περιορισμένου σταβλισμού, ορισμένα σύγχρονα αιγοπροβατοστάσια).
• Αυτούσιο, εξοπλισμός (σελ. 216): «Ένα τυπικό σύστημα τεχνητού εξαερισμού αποτελείται από: Εξαεριστήρες (απορροφητήρες)... Αεραγωγό με οπές εισόδου αέρα... Ανοίγματα εισόδου φρέσκου εξωτερικού αέρα, ρυθμιζόμενου πλάτους.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο ρόλος του εξαερισμού είναι να ανανεώνει τον εσωτερικό αέρα των κλειστών κτιρίων/θαλάμων, με στόχο: τη μείωση της υγρασίας (κάτω από 75%), τη μείωση της συγκέντρωσης επιβλαβών-δύσοσμων αερίων όπως αμμωνία/υδρόθειο (CO2 κάτω από 3000 ppm), τη μείωση της θερμοκρασίας το καλοκαίρι και τη μείωση των ενοχλητικών οσμών.

Εφαρμόζεται στα κλειστού τύπου κτίρια, δηλαδή σε χοιρινά, πτηνά (όρνιθες αυγοπαραγωγής, κοτόπουλα κρεοπαραγωγής), αγελάδες γαλακτοπαραγωγής περιορισμένου σταβλισμού και ορισμένα σύγχρονα αιγοπροβατοστάσια.

Μία τυπική εγκατάσταση τεχνητού (δυναμικού) εξαερισμού αποτελείται από: (α) εξαεριστήρες (ηλεκτρικοί ανεμιστήρες απαγωγής του εσωτερικού «βρώμικου» αέρα, ελεγχόμενοι από κεντρικό ηλεκτρονικό πίνακα), (β) αεραγωγό με οπές εισόδου αέρα, κυκλικής ή ορθογωνικής διατομής, και (γ) ανοίγματα εισόδου φρέσκου εξωτερικού αέρα, ρυθμιζόμενου πλάτους, τοποθετημένα κατά μήκος της απέναντι πλευράς από τους εξαεριστήρες. Υπάρχει επίσης ο φυσικός/παθητικός εξαερισμός, με απλά ρυθμιζόμενα ανοίγματα (παράθυρα) στις πλευρές και στον κορφιά της στέγης, που εφαρμόζεται σε ενιαία κτίρια ενήλικων ζώων χωρίς ανάγκη τεχνητής θέρμανσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Εξοπλισμός κτιρίου περιορισμένου σταβλισμού αγελάδων γαλακτοπαραγωγής

Ερώτηση: Αναφέρατε τον εξοπλισμό ενός κτιρίου περιορισμένου σταβλισμού αγελάδων γαλακτοπαραγωγής.

Απάντηση:

• Αυτούσιο, §10.2.1.1.Α (σελ. 237-246): ατομικές θέσεις (1,5-2,1m × 1,1-1,2m), προσδέσεις αμερικανικού/ολλανδικού τύπου, διάδρομος κυκλοφορίας (2,50-3,00m) με αυλάκι/κανάλι αποβλήτων, διάδρομος τροφοδοσίας (2,00-2,50m) με φάτνες (0,7-1,0m) και ποτίστρες με πλωτήρα, φορητές αμελκτικές μηχανές και θάλαμος συντήρησης γάλακτος με δεξαμενή ψύξης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ένα κτίριο περιορισμένου σταβλισμού αγελάδων γαλακτοπαραγωγής διαθέτει τον εξής βασικό εξοπλισμό:

• Ατομικές θέσεις, μήκους 1,5-2,1 m και πλάτους 1,1-1,2 m, χωρισμένες με μεταλλικό κιγκλίδωμα, σε δύο (συνήθως) παράλληλες σειρές.
• Σύστημα πρόσδεσης: αμερικανικού τύπου (δύο παράλληλες μεταλλικές ράβδοι, επιτρέπει ομαδική πρόσδεση/απελευθέρωση) ή ολλανδικού τύπου (αλυσίδα/λουρί με περιλαίμιο).
• Διάδρομος κυκλοφορίας (2,50-3,00 m), με αυλάκι/κανάλι συλλογής υγρών αποβλήτων (σκεπασμένο με μεταλλική εσχάρα) και σύστημα μηχανικού ξέστρου ή ελκυστήρα με προωθητήρα για τα στερεά απόβλητα.
• Διάδρομος τροφοδοσίας (2,00-2,50 m), φάτνη κοίλου σχήματος (πλάτος 0,7-1,0 m) και ποτίστρες με πλωτήρα σταθερής στάθμης, τοποθετημένες στο μεταλλικό χώρισμα ανάμεσα σε δύο θέσεις.
• Φορητές αμελκτικές μηχανές, που λειτουργούν με κενό, και σύστημα σωλήνων ή δοχείο μεταφοράς του γάλακτος στον θάλαμο συντήρησης (δεξαμενή/βυτίο διπλού ανοξείδωτου τοιχώματος για ψύξη, με διαφανή φιάλη οπτικού ελέγχου).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κτίρια εκτροφής χοιροστασίου και βουστασίου ελεύθερου σταβλισμού

Ερώτηση: Αναφέρατε τα διάφορα κτίρια ή χώρους εκτροφής, ενός χοιροστασίου και ενός βουστασίου αγελάδων γαλακτοπαραγωγής, ελεύθερου σταβλισμού.

Απάντηση:

• Αυτούσιο, χοιροστάσιο, Πίνακας 10.2 + §10.2.2 (σελ. 262-271): κτίριο τοκετών-θηλασμού, κτίριο πρώτης ανάπτυξης, κτίριο προπάχυνσης, κτίριο τελικής πάχυνσης, κτίριο κάπρων-χοιρομητέρων προς επίβαση-νεαρών χοιρομητέρων αντικατάστασης, κτίριο εγκύων χοιρομητέρων.
• Αυτούσιο, βουστάσιο ελεύθερου σταβλισμού, §10.2.1.1.Β (σελ. 246-253): «Οι εγκαταστάσεις και ο κυριότερος εξοπλισμός που προβλέπονται στον τύπο αυτό εκτροφής... είναι: το υπαίθριο προαύλιο άσκησης, το στέγαστρο ανάπαυσης, το στέγαστρο τροφοδοσίας, το αμελκτήριο και η αίθουσα συντήρησης γάλακτος.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σ' ένα χοιροστάσιο τα κτίρια/χώροι εκτροφής είναι έξι, με τα χοιρίδια να μετακινούνται διαδοχικά ανάλογα με την ηλικία/βάρος τους: (1) κτίριο τοκετών-θηλασμού (3-4 εβδομάδων, 7-9 κιλά), (2) κτίριο πρώτης ανάπτυξης (8-10 εβδ., 24-28 κιλά), (3) κτίριο προπάχυνσης (17-19 εβδ., 55-60 κιλά), (4) κτίριο τελικής πάχυνσης (24-27 εβδ., 95-100 κιλά), καθώς και (5) κτίριο κάπρων, χοιρομητέρων προς επίβαση και νεαρών χοιρομητέρων αντικατάστασης και (6) κτίριο εγκύων χοιρομητέρων.

Σ' ένα βουστάσιο αγελάδων γαλακτοπαραγωγής ελεύθερου σταβλισμού οι χώροι είναι πέντε: το υπαίθριο προαύλιο άσκησης (όπου κινούνται ελεύθερα τα ζώα), το στέγαστρο ανάπαυσης (προστασία από βροχή/ήλιο/κρύο, με ή χωρίς ατομικές θέσεις), το στέγαστρο τροφοδοσίας (με φάτνη, ποτίστρες και διάδρομο μεταφοράς ζωοτροφής), το αμελκτήριο και η αίθουσα συντήρησης γάλακτος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ρόλος διαδρόμων και απομάκρυνση αποβλήτων σε χοιροστάσιο και βουστάσιο μοσχαριών πάχυνσης

Ερώτηση: Ποιος είναι ο ρόλος των διαδρόμων κυκλοφορίας και τροφοδοσίας σ' ένα χοιροστάσιο και ένα βουστάσιο μοσχαριών πάχυνσης. Πώς απομακρύνονται τα απόβλητα από τους χώρους των ζώων αυτών;

Απάντηση:

• Αυτούσιο, ρόλος διαδρόμων στα βουστάσια (κοινή αρχή, εφαρμόζεται και στο χοιροστάσιο) (σελ. 241, 254-256): ο διάδρομος κυκλοφορίας εξυπηρετεί τη μετακίνηση των ζώων, την περιποίηση, τον καθαρισμό και τη συλλογή αποβλήτων· ο διάδρομος τροφοδοσίας εξυπηρετεί αποκλειστικά τη μεταφορά/διανομή ζωοτροφής (ενιαίος διάδρομος στα κελιά χοιροστασίου/βουστασίου μοσχαριών, μπροστά από κάθε σειρά κελιών, με φάτνη).
• Αυτούσιο, απομάκρυνση αποβλήτων βουστασίου μοσχαριών πάχυνσης (σελ. 255-257): «Τα απόβλητα καταλήγουν... σε τάφρους αποχέτευσης που: διατρέχουν εξωτερικά τις δύο μεγάλες πλευρές του κτιρίου, αν πρόκειται για συμπαγές δάπεδο, ή διατρέχουν κάτω από κάθε σειρά κελιών... αν πρόκειται για εσχαρωτό δάπεδο. Η απομάκρυνση... γίνεται με τη βοήθεια συστήματος απόξεσης και προώθησής τους με ειδικά μηχανικά μαχαίρια ή ξέστρα.»
• Αυτούσιο, απομάκρυνση αποβλήτων χοιροστασίου (σελ. 261, 266, 270): κάτω από το εσχαρωτό δάπεδο κάθε σειράς κελιών υπάρχει τάφρος αποχέτευσης (βάθος 0,5-1,0 m), απ' όπου τα απόβλητα απομακρύνονται μέσω του συστήματος αποχέτευσης-επεξεργασίας του κτιρίου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στα κελιά ενός χοιροστασίου και ενός βουστασίου μοσχαριών πάχυνσης, ο διάδρομος κυκλοφορίας εξυπηρετεί τη μετακίνηση/περιποίηση των ζώων, τον έλεγχο και τον καθαρισμό των κελιών, ενώ ο διάδρομος τροφοδοσίας χρησιμοποιείται αποκλειστικά για τη μεταφορά και διανομή της ζωοτροφής στις φάτνες που βρίσκονται μπροστά από κάθε σειρά κελιών (σε πολλές περιπτώσεις, για οικονομία, χρησιμοποιείται ως φάτνη απλώς το τμήμα του δαπέδου του διαδρόμου τροφοδοσίας μπροστά στα κελιά).

Η απομάκρυνση των αποβλήτων γίνεται μέσω τάφρων αποχέτευσης: στο βουστάσιο μοσχαριών πάχυνσης οι τάφροι διατρέχουν είτε εξωτερικά τις δύο μεγάλες πλευρές του κτιρίου (αν το δάπεδο είναι συμπαγές) είτε κάτω από κάθε σειρά κελιών (αν το δάπεδο είναι εσχαρωτό)· η απομάκρυνση γίνεται με σύστημα απόξεσης-προώθησης με μηχανικά μαχαίρια ή ξέστρα (ή, στην περίπτωση εσχαρωτού δαπέδου, και με νερό υπό πίεση). Στο χοιροστάσιο, κάτω από το εσχαρωτό δάπεδο κάθε σειράς κελιών υπάρχει επίσης τάφρος αποχέτευσης (βάθος 0,5-1,0 m), απ' όπου τα απόβλητα προωθούνται προς τον χώρο συγκέντρωσης-επεξεργασίας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κότες αυγοπαραγωγής: θέση, τροφή, νερό, αυγά και φωτισμός

Ερώτηση: Πού βρίσκονται οι κότες σ' ένα πτηνοτροφείο αυγοπαραγωγής, πώς παίρνουν την τροφή και από πού πίνουν νερό; Τι γίνονται τα αυγά που γεννάνε; Χρειάζονται τεχνητό φωτισμό και γιατί;

Απάντηση:

• Αυτούσιο, θέση (σελ. 280): «Οι όρνιθες διατηρούνται σε ομάδες των 5, μέσα σε συρμάτινα κλουβιά... Τα κλουβιά σχηματίζουν μεγάλες σειρές... γνωστές ως κλωβοστοιχίες.»
• Αυτούσιο, τροφή/νερό/αυγά (σελ. 283): «Η τροφή διανέμεται μέσω κυλιόμενης ταινίας μεταφοράς... Οι όρνιθες πίνουν νερό από ειδικές μεταλλικές πιπίλες... Τα αυγά... κυλούν πάνω στο συρμάτινο πυθμένα των κλουβιών, που έχει κλίση προς μία ταινία μεταφοράς. Η ταινία... οδηγεί τα αυγά σ' ένα ειδικό χώρο-δωμάτιο, στον οποίο διενεργείται ο έλεγχος της ποιότητας, η διαλογή σε μεγέθη και η τοποθέτησή τους σε θήκες.»
• Αυτούσιο, φωτισμός (σελ. 284): «Μεγάλης σημασίας για υψηλή απόδοση στην παραγωγή αυγών έχει η διάρκεια φωτισμού των ορνίθων μέσα στο κτίριο. Έχει διαπιστωθεί ότι με το κατάλληλο πρόγραμμα φωτισμού μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά η έναρξη της περιόδου αυγοπαραγωγής...»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι κότες βρίσκονται μέσα σε συρμάτινα κλουβιά, σε ομάδες των 5, τα οποία σχηματίζουν μεγάλες σειρές (κλωβοστοιχίες), τοποθετημένες σε αλλεπάλληλα επίπεδα/ορόφους (συνήθως 3-4) μέσα στο κλειστό κτίριο.

Παίρνουν την τροφή μέσω κυλιόμενης ταινίας μεταφοράς που περνά διαδοχικά μπροστά από κάθε κλουβί, και πίνουν νερό από ειδικές μεταλλικές πιπίλες τοποθετημένες ψηλά μέσα σε κάθε κλουβί (αποτρέπουν τη σπατάλη).

Τα αυγά που γεννούν κυλούν πάνω στον κεκλιμένο συρμάτινο πυθμένα του κλουβιού προς μια ταινία μεταφοράς, η οποία τα οδηγεί σε ειδικό χώρο όπου γίνεται έλεγχος ποιότητας, διαλογή σε μεγέθη και τοποθέτησή τους σε θήκες.

Ναι, χρειάζονται τεχνητό φωτισμό, γιατί η διάρκεια και η ένταση του φωτισμού μέσα στο 24ωρο ελέγχουν αποτελεσματικά την έναρξη της περιόδου αυγοπαραγωγής στις νεαρές όρνιθες και στη συνέχεια το ύψος της παραγωγής αυγών κατά την περίοδο ωοτοκίας· ιδίως σε κτίρια χωρίς παράθυρα, ο τεχνητός φωτισμός επιτρέπει απόλυτο έλεγχο της διάρκειας/έντασης του φωτός, κάτι απαραίτητο για σταθερή και υψηλή απόδοση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Βασικοί και βοηθητικοί χώροι σύγχρονου αιγοπροβατοστασίου

Ερώτηση: Αναφέρατε τους βασικούς και τους βοηθητικούς χώρους ενός σύγχρονου αιγοπροβατοστασίου.

Απάντηση:

• Αυτούσιο, βασικοί χώροι (σελ. 293-294): «Οι σημαντικότεροι χώροι... Βασικοί χώροι: Περιλαμβάνουν τους στεγασμένους χώρους ανάπαυσης και το προαύλιο άσκησης των διαφόρων ομάδων ζώων.»
• Αυτούσιο, βοηθητικοί χώροι (σελ. 298-300): «Βοηθητικοί χώροι: Περιλαμβάνουν τους υπόλοιπους χώρους ενός αιγοπροβατοστασίου... Ο χώρος των τοκετών... Ο χώρος χειρισμών είναι ένα σύνολο υπαίθριων βοηθητικών χώρων... το μπάνιο, το ποδόλουτρο, η διαλογή, το κούρεμα, το μαρκάρισμα, οι εμβολιασμοί κ.λπ.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι βασικοί χώροι ενός σύγχρονου αιγοπροβατοστασίου είναι οι στεγασμένοι χώροι ανάπαυσης (με φάτνες και ποτίστρες) και το υπαίθριο προαύλιο άσκησης των διαφόρων ομάδων ζώων (σε αναλογία προαυλίου προς στεγασμένο χώρο περίπου 2:1).

Παράλληλα υπάρχουν οι λειτουργικοί χώροι: το αμελκτήριο, η αίθουσα συντήρησης γάλακτος και οι διάδρομοι κυκλοφορίας-τροφοδοσίας.

Οι βοηθητικοί χώροι, οι οποίοι δεν συναντώνται πάντα στην πράξη αλλά διευκολύνουν σημαντικά τη λειτουργία της μονάδας, είναι κυρίως: ο χώρος των τοκετών (κινητά ξύλινα κελιά, αναλογία 1 ανά 6 προβατίνες/αίγες), ο διάδρομος διαλογής (εγκλωβισμός των ζώων ένα-ένα για ατομική φροντίδα), το ποδόλουτρο (απολύμανση ποδιών σε ειδικό διάλυμα) και το μπάνιο/δεξαμενή βουτήγματος (προστασία από τσιμπούρια). Άλλοι βοηθητικοί χώροι μικρότερης πρακτικής σημασίας είναι το σύστημα καταιονισμού (ντους), ο χώρος προώθησης-σύλληψης, ο χώρος ζυγίσματος, η ράμπα φόρτωσης-εκφόρτωσης και ο χώρος κουρέματος.

Κριτήρια αξιολόγησης: