Λύσεις ασκήσεων κεφαλαίου 4 (σελ. 102-103) – ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Γ΄ ΕΠΑΛ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Γ΄ ΕΠΑΛ – ΛΥΣΕΙΣ – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ασκήσεων Σχολικού Βιβλίου Λύσεις ασκήσεων κεφαλαίου 4 (σελ. 102-103) – ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ασκήσεων κεφαλαίου 4

Αναλυτικές απαντήσεις και στα τρία μπλοκ του κεφαλαίου 4: 5 προτάσεις Σωστού/Λάθους, 5 ερωτήσεις σύντομης ανάπτυξης και 2 ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής.

Άσκηση Σ/Λ 1 — Η έκφραση «κοινή γνώμη» αποτελεί ένα κοινωνικό φαινόμεν…

Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Η έκφραση «κοινή γνώμη» αποτελεί ένα κοινωνικό φαινόμενο.

Απάντηση:

ΣΩΣΤΟ (Σ)

Είναι η πρώτη πρόταση του κεφαλαίου (σελ. 97): Η έκφραση της κοινής γνώμης αποτελεί ένα κοινωνικό φαινόμενο που εμφανίζεται σε όλες σχεδόν τις κοινωνίες από τους αρχαιότατους χρόνους. Ο κοινωνικός της χαρακτήρας φαίνεται και από τον ορισμό: Αποτελεί συνθετική έκφραση μιας συνολικής κοινωνικής αντίληψης σχετικά με ένα θέμα που ενδιαφέρει όλους — δεν είναι δηλαδή ατομικό, αλλά συλλογικό φαινόμενο, που προϋποθέτει αλληλεπίδραση χάρη στην πληροφόρηση και στην επικοινωνία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστό. Η έκφραση της κοινής γνώμης αποτελεί κοινωνικό φαινόμενο που εμφανίζεται σε όλες σχεδόν τις κοινωνίες από τους αρχαιότατους χρόνους, αφού είναι συνθετική έκφραση μιας συνολικής κοινωνικής αντίληψης και προϋποθέτει αλληλεπίδραση μέσω της πληροφόρησης και της επικοινωνίας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση Σ/Λ 2 — Η διαμόρφωση της κοινής γνώμης πρέπει να γίνεται ελεύθε…

Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Η διαμόρφωση της κοινής γνώμης πρέπει να γίνεται ελεύθερα στα δημοκρατικά καθεστώτα.

Απάντηση:

ΣΩΣΤΟ (Σ)

Το βιβλίο το θέτει ως κριτήριο για να μιλάμε καν για «γνώμη» (σελ. 99): Συνήθως μιλάμε για «γνώμη», όταν αυτή διαμορφώνεται ελεύθερα στο πλαίσιο ενός δημοκρατικού καθεστώτος. Και εξηγεί: Ειδικότερα μιλάμε για «ανοιχτή» ή «φανερή» γνώμη, δεδομένου ότι οι πολίτες συμμετέχουν άμεσα ή έμμεσα στις πολιτικές διαδικασίες και η διαμόρφωση της γνώμης προκύπτει ως αποτέλεσμα αυτής της συμμετοχής (συζητήσεις, πολιτικά κόμματα, συνδικαλισμός, ελευθεροτυπία). Αντίθετα, στα αυταρχικά καθεστώτα δεν επιτρέπεται η ελεύθερη έκφραση γνώμης και η γνώμη γίνεται «κλειστή» ή «κρυφή», εκφραζόμενη έμμεσα με το μύθο, το ανέκδοτο, τη λογοτεχνία, τις θεατρικές επιθεωρήσεις.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστό. Μιλάμε για γνώμη κυρίως όταν αυτή διαμορφώνεται ελεύθερα στο πλαίσιο δημοκρατικού καθεστώτος, όπου οι πολίτες συμμετέχουν στις πολιτικές διαδικασίες με συζητήσεις, κόμματα, συνδικαλισμό και ελευθεροτυπία. Στα αυταρχικά καθεστώτα, όπου δεν επιτρέπεται η ελεύθερη έκφραση, η γνώμη γίνεται κλειστή ή κρυφή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση Σ/Λ 3 — Οι πολιτικοί παράγοντες ενός τόπου δεν επιδρούν στη δια…

Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Οι πολιτικοί παράγοντες ενός τόπου δεν επιδρούν στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης.

Απάντηση:

ΛΑΘΟΣ (Λ)

Επιδρούν, και μάλιστα καθοριστικά. Το βιβλίο αναφέρει ότι στους ανθρώπους επιδρούν καθοριστικά και στοιχεία κοινωνικά, ψυχολογικά, πολιτιστικά, οικονομικά κτλ. (σελ. 99) και τονίζει ιδιαίτερα το πολιτικό πλαίσιο: Μεγάλη σημασία έχει ακόμη και το πλαίσιο του καθεστώτος μέσα στο οποίο διαμορφώνεται η εκάστοτε κοινή γνώμη, αν είναι, π.χ, φιλελεύθερο, δημοκρατικό ή αυταρχικό. Το ίδιο επιβεβαιώνει και η αντίστοιχη ερώτηση πολλαπλής επιλογής του κεφαλαίου, όπου ως μη επιδρώντες παράγοντες δίνονται οι κλιματολογικοί - συγκοινωνιακοί, ενώ οι πολιτικοί - πολιτιστικοί συγκαταλέγονται σε αυτούς που επιδρούν. Άλλωστε ολόκληρο το κεφάλαιο 2 δείχνει τη διαρκή επίδραση ηγεμόνων, καθεστώτων και πολιτικών γεγονότων στην κοινή γνώμη.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Λάθος. Οι πολιτικοί παράγοντες επιδρούν καθοριστικά. Το βιβλίο τονίζει ότι μεγάλη σημασία έχει το πλαίσιο του καθεστώτος μέσα στο οποίο διαμορφώνεται η κοινή γνώμη, δηλαδή αν είναι φιλελεύθερο, δημοκρατικό ή αυταρχικό, ενώ στους μη επιδρώντες παράγοντες κατατάσσει τους κλιματολογικούς και τους συγκοινωνιακούς.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση Σ/Λ 4 — Η κοινή γνώμη παίζει βασικό ρόλο στη διαμόρφωση των πολ…

Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Η κοινή γνώμη παίζει βασικό ρόλο στη διαμόρφωση των πολιτικών εξελίξεων.

Απάντηση:

ΣΩΣΤΟ (Σ)

Το βιβλίο χαρακτηρίζει τον ρόλο της σημαντικό και αποφασιστικό (σελ. 99): Στους βασικούς τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας η κοινή γνώμη πολλές φορές παίζει σπουδαίο ρόλο στην εναρμόνιση καταστάσεων για το γενικό συμφέρον, στην παρεμπόδιση εκτροπών ή στην επαναφορά σε καταστάσεις γενικής παραδοχής κτλ. Για την πολιτική διάσταση ειδικά, το βιβλίο παραθέτει (σελ. 98): καμία εξουσία, είτε δημοκρατική είτε αυταρχική, δεν μπορεί να στηριχτεί (νομιμοποιηθεί), αν δεν έχει τη «συναίνεση» του λαού και τη ρήση του Ναπολέοντα: η δύναμη θεμελιώνεται χάρη στην κοινή γνώμη. Η κυβέρνηση δεν υπάρχει, αν δεν έχει την κοινή γνώμη με το μέρος της.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστό. Ο ρόλος της κοινής γνώμης στη σύγχρονη κοινωνία είναι σημαντικός και αποφασιστικός, καθώς συμβάλλει στην εναρμόνιση καταστάσεων για το γενικό συμφέρον και στην παρεμπόδιση εκτροπών. Ειδικά για την πολιτική, το βιβλίο σημειώνει ότι καμία εξουσία δεν μπορεί να νομιμοποιηθεί χωρίς τη συναίνεση του λαού, ενώ ο Ναπολέων έλεγε ότι η κυβέρνηση δεν υπάρχει αν δεν έχει την κοινή γνώμη με το μέρος της.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Άσκηση Σ/Λ 5 — Η προπαγάνδα και η κοινή γνώμη είναι ταυτόσημες έννοιες…

Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Η προπαγάνδα και η κοινή γνώμη είναι ταυτόσημες έννοιες.

Απάντηση:

ΛΑΘΟΣ (Λ)

Πρόκειται για εντελώς διαφορετικές έννοιες:

   ΚΟΙΝΗ ΓΝΩΜΗ    ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ — «συνθετική έκφραση μιας
                  συνολικής κοινωνικής αντίληψης σχετικά
                  με ένα θέμα που ενδιαφέρει όλους»
                  (σελ. 97)
   ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ     ΜΕΣΟ / ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ — «λειτουργία
                  επικοινωνίας … η οποία έχει σκοπό τη
                  διάδοση, κατά τρόπο συστηματικό, ιδεών …
                  με τη χρησιμοποίηση θεμιτών ή αθέμιτων
                  μέσων ώστε να διαμορφώσει το κοινό μια
                  συγκεκριμένη τάση» (κεφ. 1, σελ. 28)

Η προπαγάνδα είναι δηλαδή ένας από τους παράγοντες που επιχειρούν να επηρεάσουν την κοινή γνώμη — όχι η κοινή γνώμη η ίδια. Το βιβλίο δείχνει ακριβώς αυτή τη σχέση σε όλο το κεφάλαιο 2, όπου η προπαγάνδα (θρησκευτική, πολιτική, επαναστατική) εμφανίζεται ως εργαλείο μεταστροφής της κοινής γνώμης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Λάθος. Η κοινή γνώμη είναι αποτέλεσμα, δηλαδή η συνθετική έκφραση μιας συνολικής κοινωνικής αντίληψης που συμμερίζεται η πλειονότητα, ενώ η προπαγάνδα είναι λειτουργία επικοινωνίας που επιδιώκει με θεμιτά ή αθέμιτα μέσα να διαμορφώσει συγκεκριμένη τάση στο κοινό. Η προπαγάνδα είναι επομένως ένας από τους παράγοντες που επιχειρούν να επηρεάσουν την κοινή γνώμη και όχι η ίδια η κοινή γνώμη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση σύντομης ανάπτυξης 1 — Τι ονομάζουμε κοινή γνώμη

Ερώτηση: Τι ονομάζουμε κοινή γνώμη.

Απάντηση:

Ο ορισμός (σελ. 97): Η κοινή γνώμη δεν είναι απλό άθροισμα ατομικών γνωμών. Αποτελεί συνθετική έκφραση μιας συνολικής κοινωνικής αντίληψης σχετικά με ένα θέμα που ενδιαφέρει όλους.

Τα τρία στοιχεία του ορισμού
```
   1. ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΘΡΟΙΣΜΑ — «στη διαδικασία σχηματισμού της
      κοινής γνώμης συνενώνονται πολλές επιμέρους γνώμες,
      που έχουν υποστεί ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ χάρη στην πληροφόρηση
      και στην επικοινωνία»
   2. ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΟΜΟΦΩΝΙΑ — «η κοινή γνώμη δεν είναι κοινή
      για όλους, αλλά είναι η γνώμη την οποία συμμερίζεται
      και αποδέχεται ένας μεγάλος αριθμός, η ΠΛΕΙΟΝΟΤΗΤΑ
      μιας κοινωνίας, μεγάλης ή μικρής»
   3. ΕΙΝΑΙ ΚΟΙΝΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ — «Η κοινή γνώμη αποτελεί μια
      αντίληψη ή μια τοποθέτηση με βάση τις ίδιες περίπου
      ιδέες και τις ίδιες σκέψεις των μελών μιας κοινωνικής
      ομάδας»
```
Το κοινωνικό της πλαίσιο (σελ. 97): Η έκφραση της κοινής γνώμης αποτελεί ένα κοινωνικό φαινόμενο που εμφανίζεται σε όλες σχεδόν τις κοινωνίες από τους αρχαιότατους χρόνους. Η ιστορική της βαρύτητα (σελ. 97-98): ο Αριστοτέλης στα «Πολιτικά» — η κρίση των πολλών είναι ορθότερη από την κρίση του ενός · ο Μακιαβέλι στον «Ηγεμόνα» υποδεικνύει στους ηγεμόνες να δίνουν μεγάλη σημασία στην κοινή γνώμη · ο Ναπολέων: η δύναμη θεμελιώνεται χάρη στην κοινή γνώμη.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κοινή γνώμη δεν είναι το απλό άθροισμα ατομικών γνωμών, αλλά η συνθετική έκφραση μιας συνολικής κοινωνικής αντίληψης σχετικά με ένα θέμα που ενδιαφέρει όλους. Στη διαδικασία σχηματισμού της συνενώνονται πολλές επιμέρους γνώμες, οι οποίες έχουν υποστεί αλληλεπίδραση χάρη στην πληροφόρηση και την επικοινωνία. Δεν είναι κοινή για όλους, αλλά είναι η γνώμη που συμμερίζεται και αποδέχεται μεγάλος αριθμός, δηλαδή η πλειονότητα μιας κοινωνίας, και αποτελεί αντίληψη ή τοποθέτηση με βάση τις ίδιες περίπου ιδέες και σκέψεις των μελών μιας κοινωνικής ομάδας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση σύντομης ανάπτυξης 2 — Ποιοι παράγοντες επιδρούν στη διαμόρφωσή της

Ερώτηση: Ποιοι παράγοντες επιδρούν στην διαμόρφωση της κοινής γνώμης.

Απάντηση:

Οι πρωταρχικοί παράγοντες είναι οι άνθρωποι (σελ. 98): Οι παράγοντες που σχηματίζουν ή διαμορφώνουν την «κοινή γνώμη» για ένα ζήτημα είμαστε εμείς, οι άνθρωποι, ως ομάδα μεγάλη ή μικρή, επαγγελματική ή όχι, ως ολόκληρη κοινωνία, ως έθνος ή και ως κράτος ακόμη.

ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΥ ΕΠΙΔΡΟΥΝ ΣΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ
```
   ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ        η ομάδα, η τάξη, το επάγγελμα
   ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ       η προσωπικότητα, η αντίσταση στην υποβολή
   ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ      η παιδεία, η παράδοση, οι αξίες
   ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ       το βιοτικό επίπεδο, τα συμφέροντα
   ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΑ    τα ΜΜΕ και η πληροφόρηση
   ΦΥΣΙΚΑ           (τα προσθέτει η ανακεφαλαίωση, σελ. 101)
   ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ        «Μεγάλη σημασία έχει ακόμη και το πλαίσιο
   ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ       του καθεστώτος … αν είναι, π.χ, φιλελεύ-
                    θερο, δημοκρατικό ή αυταρχικό»
```
Ο ιστορικός παράγοντας (σελ. 98): οι άνθρωποι κληρονομούν ιστορικά γεγονότα, παραστάσεις του παρελθόντος και τροφοδοτούν με τη σειρά τους τις επόμενες γενεές κατά τις οποίες μπορεί να έχουμε μεταβολές ή και ριζικές αλλαγές της κοινής γνώμης σχετικά με το ίδιο θέμα. Το καθεστώς καθορίζει και τη μορφή της (σελ. 99):
```
   ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ  →  «ΑΝΟΙΧΤΗ» ή «ΦΑΝΕΡΗ» γνώμη — συζητήσεις,
                   πολιτικά κόμματα, συνδικαλισμός,
                   ελευθεροτυπία
   ΑΥΤΑΡΧΙΚΟ    →  «ΚΛΕΙΣΤΗ» ή «ΚΡΥΦΗ» γνώμη — μύθος,
                   ανέκδοτο, λογοτεχνία, θεατρικές
                   επιθεωρήσεις
```
Δεν επιδρούν (κατά την ερώτηση πολλαπλής επιλογής του κεφαλαίου) οι κλιματολογικοί και οι συγκοινωνιακοί παράγοντες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Παράγοντες που σχηματίζουν και διαμορφώνουν την κοινή γνώμη είναι πρώτα οι ίδιοι οι άνθρωποι, ως ομάδα μεγάλη ή μικρή, ως κοινωνία, ως έθνος ή ως κράτος. Σε αυτούς επιδρούν καθοριστικά στοιχεία κοινωνικά, ψυχολογικά, πολιτιστικά και οικονομικά, ενώ η ανακεφαλαίωση προσθέτει και επικοινωνιακά και φυσικά. Σημαντικός είναι και ο ιστορικός παράγοντας, αφού οι άνθρωποι κληρονομούν ιστορικά γεγονότα και παραστάσεις του παρελθόντος και τα μεταδίδουν στις επόμενες γενιές. Μεγάλη σημασία έχει τέλος το πλαίσιο του καθεστώτος, δηλαδή αν είναι φιλελεύθερο, δημοκρατικό ή αυταρχικό, το οποίο καθορίζει αν η γνώμη θα είναι ανοιχτή ή κλειστή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση σύντομης ανάπτυξης 3 — Παράγοντες διαμόρφωσης της κοινής γνώμης

Ερώτηση: Παράγοντες που επιδρούν στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης

Απάντηση:

Η ερώτηση επαναλαμβάνει το προηγούμενο ερώτημα του βιβλίου, εδώ όμως αξίζει να δοθεί έμφαση στον μηχανισμό της διαμόρφωσης και όχι μόνο στην απαρίθμηση.

Α. Ο ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ
```
   ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΓΝΩΜΕΣ
         ↓  ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ και ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
   ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ μέσα στην ομάδα
         ↓
   ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ — η γνώμη της ΠΛΕΙΟΝΟΤΗΤΑΣ
         ↓
   ΚΟΙΝΗ ΓΝΩΜΗ
```
Το βιβλίο (σελ. 97): στη διαδικασία σχηματισμού της κοινής γνώμης συνενώνονται πολλές επιμέρους γνώμες, που έχουν υποστεί αλληλεπίδραση χάρη στην πληροφόρηση και στην επικοινωνία.

Β. ΟΙ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ — όπως τις συνοψίζει η ανακεφαλαίωση (σελ. 101): Για το σχηματισμό και τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης συμβάλλουν πολλοί παράγοντες όπως ψυχολογικοί, κοινωνικοί, πολιτιστικοί, οικονομικοί, επικοινωνιακοί, φυσικοί.

Γ. ΟΙ ΦΟΡΕΙΣ ΠΟΥ ΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΝΟΥΝ ΕΝΕΡΓΑ — από όλο το βιβλίο:
```
   ● ΤΑ ΜΕΣΑ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ — «Έτσι, η ενημέρωση έχει
     μεγάλη σημασία για τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης στη
     σύγχρονη κοινωνία» (κεφ. 1, σελ. 26)
   ● ΟΙ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ — «είναι δυνατή η μεταστροφή της
     κοινής γνώμης … με αμοιβαίο όφελος» (σελ. 100)
   ● Η ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ — «να διαμορφώσει το κοινό μια συγκεκριμένη
     τάση ή κατεύθυνση» (κεφ. 1, σελ. 28)
   ● Η ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
   ● ΟΙ ΔΙΑΜΟΡΦΩΤΕΣ και ΟΙ ΗΓΕΤΕΣ ΓΝΩΜΗΣ
   ● ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
```
Δ. Η ΧΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ (σελ. 98): Οι ίδιοι παράγοντες που είναι οι συντελεστές του σχηματισμού της κοινής γνώμης μπορούν σε πολύ μεγάλα ή μικρά χρονικά διαστήματα να μεταβάλουν ή και να αλλάξουν, για το ίδιο ζήτημα, γνώμη.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η κοινή γνώμη διαμορφώνεται όταν πολλές επιμέρους ατομικές γνώμες συνενώνονται, αφού πρώτα υποστούν αλληλεπίδραση χάρη στην πληροφόρηση και την επικοινωνία, και καταλήγουν στη γνώμη που αποδέχεται η πλειονότητα. Οι παράγοντες που συμβάλλουν είναι ψυχολογικοί, κοινωνικοί, πολιτιστικοί, οικονομικοί, επικοινωνιακοί και φυσικοί, ενώ καθοριστικό ρόλο παίζει και το πολιτικό καθεστώς. Ενεργοί φορείς διαμόρφωσης είναι τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, οι δημόσιες σχέσεις, η προπαγάνδα, η διαφήμιση, οι διαμορφωτές και οι ηγέτες γνώμης, καθώς και το ιστορικό πλαίσιο. Οι ίδιοι παράγοντες μπορούν, σε μεγάλα ή μικρά χρονικά διαστήματα, να μεταβάλουν ή και να αλλάξουν ριζικά την κοινή γνώμη για το ίδιο ζήτημα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση σύντομης ανάπτυξης 4 — Η επίδραση της οικονομικής μονάδας

Ερώτηση: Πώς επιδρά η οικονομική μονάδα στην κοινή γνώμη

Απάντηση:

Πρόκειται για τον πρώτο παράγοντα μεταβολής της γνώμης (§4.4.1, σελ. 100): Ο επηρεασμός από την οικονομική μονάδα μέσω των δημοσίων σχέσεων.

Α. ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ (σελ. 100, αυτούσια): με τις προγραμματισμένες, προμελετημένες και συστηματικά καταβαλλόμενες ενέργειες από τις οικονομικές μονάδες είναι δυνατή η μεταστροφή της κοινής γνώμης υπέρ των σκοπών και των επιδιώξεών των οικονομικών μονάδων, με αμοιβαίο όφελος.
```
   ΤΑ ΤΡΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ
   ● ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΕΣ
   ● ΠΡΟΜΕΛΕΤΗΜΕΝΕΣ
   ● ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΑΒΑΛΛΟΜΕΝΕΣ
```
Β. ΤΟ ΗΘΙΚΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ (σελ. 100): Οι διαδικασίες επηρεασμού της ομάδας είναι σωστές, θετικές και αποσκοπούν στο αμοιβαίο όφελος. Εδώ βρίσκεται η διαχωριστική γραμμή από την προπαγάνδα: ο επηρεασμός μέσω Δ.Σ. είναι θετικός και αμοιβαία επωφελής, ενώ η προπαγάνδα επιζητεί να εκμεταλλευτεί τις υπάρχουσες ικανότητες του ανθρώπινου πνεύματος (κεφ. 1, σελ. 31). Γ. ΤΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ (σελ. 100): Η πληροφόρηση και η ενημέρωση των ατόμων από την ομάδα, που στην περίπτωση αυτή είναι η οικονομική μονάδα, έχουν θετικά αποτελέσματα και για τις δύο πλευρές και αποτελούν βάση προόδου και συντελεστή ανάπτυξης συνεργασίας της κοινής γνώμης με την ομάδα. Δ. Η ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ Δ.Σ.: η μεταστροφή αυτή είναι ακριβώς ο στόχος των Δ.Σ. — δημιουργία αμοιβαίας εμπιστοσύνης και κατανόησης (κεφ. 1, σελ. 20), μέσα από συστηματική και προγραμματισμένη συνεχή προσπάθεια (ορισμός Βρετανικού Ινστιτούτου). Ε. ΤΑ ΜΕΣΑ: όλα όσα αναλύθηκαν στο κεφάλαιο 3 — δελτία τύπου, συνεντεύξεις Τύπου, διαλέξεις, εκθέσεις, τελετές, έντυπα, οπτικοακουστικά και το διαδίκτυο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η οικονομική μονάδα επιδρά στην κοινή γνώμη μέσω των δημοσίων σχέσεων. Με προγραμματισμένες, προμελετημένες και συστηματικά καταβαλλόμενες ενέργειες είναι δυνατή η μεταστροφή της κοινής γνώμης υπέρ των σκοπών και των επιδιώξεών της, πάντοτε όμως με αμοιβαίο όφελος. Οι διαδικασίες αυτές είναι σωστές και θετικές, και εδώ ακριβώς βρίσκεται η διαφορά από την προπαγάνδα. Βασικό εργαλείο είναι η πληροφόρηση και η ενημέρωση των ατόμων από την οικονομική μονάδα, η οποία έχει θετικά αποτελέσματα και για τις δύο πλευρές και αποτελεί βάση προόδου και συντελεστή ανάπτυξης της συνεργασίας της κοινής γνώμης με την ομάδα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση σύντομης ανάπτυξης 5 — Η επίδραση των ομάδων στη γνώμη των ατόμων

Ερώτηση: Πώς επιδρούν οι ομάδες στη διαμόρφωση και στη μεταβολή της γνώμης των ατόμων.

Απάντηση:

Η γενική αρχή (σελ. 100): η ομάδα μπορεί να επιδράσει στα άτομα και να μεταβάλει τη γνώμη τους σύμφωνα με τις θέσεις και τις προσδοκίες της κοινής γνώμης. Η κατεύθυνση της επίδρασης (§4.4.2, σελ. 100): Το άτομο είναι δυνατόν να επηρεαστεί από την ομάδα, είτε θετικά είτε αρνητικά· άλλο άτομο μπορεί να επηρεαστεί πιο πολύ, ενώ άλλο άτομο λιγότερο.

ΑΠΟ ΤΙ ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ Ο ΒΑΘΜΟΣ ΤΟΥ ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΥ (σελ. 100, αυτούσια): Ο βαθμός επηρεασμού εξαρτάται και πάλι από ορισμένα προσωπικά στοιχεία.
```
   ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΥ ΔΕΙΧΝΟΥΝ ΜΕΓΑΛΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΟΜΑΔΑ
   ● «Η δυνατότητα αντίστασης στην υποβολή»
   ● «η ύπαρξη σταθερών αρχών και αυτοπεποίθησης»
   ● «η υπευθυνότητα»
   ● «η ψυχραιμία»
   → «το άτομο με τέτοια προσωπικότητα προβάλλει μεγάλη
     αντίσταση στην επιρροή της ομάδας. Το αντίθετο
     συμβαίνει, όταν το άτομο δεν έχει τέτοια προσόντα»
```
Η αντίστροφη κατεύθυνση: η λεζάντα της φωτογραφίας 4.2 (σελ. 101) υπενθυμίζει ότι η σχέση είναι αμφίδρομη — Άτομα με προσωπικότητα επηρεάζουν την ομάδα. Αυτό συνδέεται άμεσα με τους ηγέτες γνώμης και τους διαμορφωτές γνώμης του πρώτου κεφαλαίου. Η σημασία για τις Δ.Σ.: επειδή η ομάδα διαμορφώνει τη γνώμη των μελών της, οι Δ.Σ. δεν απευθύνονται μόνο σε άτομα αλλά και σε ομάδες — το υποκείμενο των Δ.Σ. δημιουργεί δημόσιες σχέσεις με α) το άτομο και β) την ομάδα (κεφ. 1, σελ. 21).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ομάδα μπορεί να επιδράσει στα άτομα και να μεταβάλει τη γνώμη τους σύμφωνα με τις θέσεις και τις προσδοκίες της κοινής γνώμης, είτε θετικά είτε αρνητικά, ενώ άλλα άτομα επηρεάζονται περισσότερο και άλλα λιγότερο. Ο βαθμός του επηρεασμού εξαρτάται από προσωπικά στοιχεία: η δυνατότητα αντίστασης στην υποβολή, η ύπαρξη σταθερών αρχών και αυτοπεποίθησης, η υπευθυνότητα και η ψυχραιμία δείχνουν ότι το άτομο θα προβάλει μεγάλη αντίσταση στην επιρροή της ομάδας, ενώ το αντίθετο συμβαίνει όταν δεν διαθέτει τέτοια προσόντα. Η σχέση είναι πάντως αμφίδρομη, αφού και άτομα με ισχυρή προσωπικότητα επηρεάζουν την ομάδα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση πολλαπλής επιλογής 1 — Ποιοι παράγοντες δεν επιδρούν

Ερώτηση: 1. Ποιοι από τους παρακάτω παράγοντες δεν επιδρούν στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης: α) οι κοινωνικοί - ψυχολογικοί β) οι πολιτικοί - πολιτιστικοί γ) οι κλιματολογικοί - συγκοινωνιακοί δ) όλοι οι παραπάνω.

Απάντηση:

Σωστή απάντηση: γ) οι κλιματολογικοί - συγκοινωνιακοί

Το βιβλίο απαριθμεί ρητά ποια στοιχεία επιδρούν (σελ. 99): στους παραπάνω παράγοντες (στους ανθρώπους) επιδρούν καθοριστικά και στοιχεία κοινωνικά, ψυχολογικά, πολιτιστικά, οικονομικά κτλ. που διαμορφώνουν επίσης ή μεταβάλλουν την κοινή γνώμη — άρα η επιλογή α αποκλείεται. Επιδρά επίσης το πολιτικό πλαίσιο: Μεγάλη σημασία έχει ακόμη και το πλαίσιο του καθεστώτος … αν είναι, π.χ, φιλελεύθερο, δημοκρατικό ή αυταρχικό — άρα αποκλείεται και η β. Η ανακεφαλαίωση (σελ. 101) συμπληρώνει τη λίστα: ψυχολογικοί, κοινωνικοί, πολιτιστικοί, οικονομικοί, επικοινωνιακοί, φυσικοί. Οι κλιματολογικοί και οι συγκοινωνιακοί παράγοντες δεν αναφέρονται πουθενά ως διαμορφωτικοί της κοινής γνώμης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή απάντηση: γ. Δηλαδή οι κλιματολογικοί - συγκοινωνιακοί.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση πολλαπλής επιλογής 2 — Τα κοινά σημεία Δ.Σ. και προπαγάνδας

Ερώτηση: 2. Ποια είναι τα μοναδικά σημεία όπου παρατηρούμε ομοιότητα μεταξύ δημοσίων σχέσεων και προπαγάνδας: α) χρησιμοποιούν τα μέσα μαζικής επικοινωνίας έστω και με διαφορετικούς στόχους β) απευθύνονται στη λογική του ανθρώπου και ποτέ δεν περιφρονούν την προσωπικότητά του γ) υπηρετούν το δημοκρατικό διάλογο δ) εκφράζουν την αντικειμενική αλήθεια.

Απάντηση:

Σωστή απάντηση: α) χρησιμοποιούν τα μέσα μαζικής επικοινωνίας έστω και με διαφορετικούς στόχους

Το μόνο πραγματικά κοινό στοιχείο είναι τα μέσα. Το βιβλίο τονίζει ότι όλες οι παρεμφερείς λειτουργίες χρησιμοποιούν τα ίδια μέσα επικοινωνίας με το κοινό (ραδιόφωνο, τηλεόραση, τύπο, κινηματογράφο, διαδίκτυο) (κεφ. 1, σελ. 27), ενώ Η προπαγάνδα χρησιμοποιεί για τους σκοπούς της όλα, χωρίς καμιά εξαίρεση, τα μέσα με τα οποία επικοινωνούν μεταξύ τους οι άνθρωποι (σελ. 30). Ο στόχος όμως διαφέρει ριζικά (σελ. 24): η προπαγάνδα στοχεύει να προσηλυτίσει, να αποκτήσει οπαδούς, ενώ οι Δ.Σ. να δημιουργήσουν … πνεύμα εμπιστοσύνης. Οι υπόλοιπες τρεις επιλογές περιγράφουν χαρακτηριστικά αποκλειστικά των δημοσίων σχέσεων, τα οποία η προπαγάνδα δεν έχει:
```
   β) «Οι δημόσιες σχέσεις απευθύνονται στη λογική του
      ανθρώπου, στην πείρα του … σέβονται την κρίση του»
      ενώ «Η προπαγάνδα απευθύνεται στο συναίσθημα και στα
      πάθη, προσπαθεί να επιβληθεί στα άτομα» (σελ. 31)
   γ) «αμετακίνητος στόχος των δημοσίων σχέσεων είναι ο
      διάλογος», ενώ «Η προπαγάνδα παραμένει μονόλογος»
   δ) οι Δ.Σ. «στοχεύουν στην αλήθεια και στην ειλικρίνεια»
      (σελ. 21), ενώ η προπαγάνδα «διαστρεβλώνει, αποσιωπά ή
      κατασκευάζει γεγονότα» (σελ. 29)
```

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή απάντηση: α. Δηλαδή χρησιμοποιούν τα μέσα μαζικής επικοινωνίας έστω και με διαφορετικούς στόχους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Προηγούμενο Στοιχείο

Επιστροφή στην Ενότητα

Επόμενο Στοιχείο