Αναλυτικές απαντήσεις και στα τρία μπλοκ του κεφαλαίου 1: 25 προτάσεις Σωστού/Λάθους, 10 ερωτήσεις σύντομης ανάπτυξης και 11 ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής.
Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Οι δημόσιες σχέσεις είναι διοικητική λειτουργία.
Απάντηση:
ΣΩΣΤΟ (Σ)
Ο ορισμός της Διεθνούς Ένωσης Δημοσίων Σχέσεων (IPRA), που δόθηκε στη Χάγη τον Μάιο του 1960, ξεκινά ακριβώς έτσι (σελ. 18): Οι Δημόσιες Σχέσεις είναι διοικητική λειτουργία όλων των δημόσιων και ιδιωτικών οργανισμών-επιχειρήσεων, έχουν διάρκεια προγραμματισμού, θέλουν να κερδίσουν την κατανόηση και τη συμπάθεια του κοινού και αποβλέπουν στην αποτελεσματική συνεργασία και επιτυχία των οργανισμών και των επιχειρήσεων. Το χαρακτηριστικό αυτό είναι και το κριτήριο που τις ξεχωρίζει από την ενημέρωση, για την οποία το βιβλίο λέει ρητά (σελ. 27) ότι η ενημέρωση δεν είναι διοικητική λειτουργία που σταθμίζει τις απόψεις και τις τάσεις του κοινού.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστό. Κατά τον ορισμό της Διεθνούς Ένωσης Δημοσίων Σχέσεων, οι δημόσιες σχέσεις είναι διοικητική λειτουργία όλων των δημόσιων και ιδιωτικών οργανισμών και επιχειρήσεων, με διάρκεια προγραμματισμού. Το γνώρισμα αυτό τις διακρίνει από την ενημέρωση, η οποία δεν είναι διοικητική λειτουργία.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Οι φράσεις «δημόσιες σχέσεις»&«σχέσεις με το κοινό» δεν είναι ταυτόσημες
Απάντηση:
ΛΑΘΟΣ (Λ)
Είναι ακριβώς ταυτόσημες. Το βιβλίο ανοίγει το κεφάλαιο με αυτό (σελ. 17): Ο όρος Δημόσιες Σχέσεις αποτελεί μετάφραση κατά λέξη του αγγλικού όρου Public Relations, που σημαίνει «Σχέσεις με το κοινό». Η σύγχυση προκύπτει μόνο από τη λέξη «δημόσιες», που παραπέμπει λανθασμένα στο Δημόσιο — γι' αυτό και η πρώτη ερώτηση πολλαπλής επιλογής του κεφαλαίου απορρίπτει ρητά τις «δημόσιες υπηρεσίες» και τις «υπηρεσιακές σχέσεις των δημοσίων υπαλλήλων».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Λάθος. Οι δύο φράσεις είναι ταυτόσημες, αφού ο όρος δημόσιες σχέσεις αποτελεί κατά λέξη μετάφραση του αγγλικού public relations, που σημαίνει σχέσεις με το κοινό. Η λέξη δημόσιες δεν παραπέμπει στον δημόσιο τομέα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Το υποκείμενο των Δ.Σ. δεν μπορεί να είναι μια ομάδα ατόμων.
Απάντηση:
ΛΑΘΟΣ (Λ)
Μπορεί και συνήθως είναι. Το βιβλίο ορίζει τον πομπό, δηλαδή το υποκείμενο (σελ. 19), ως το άτομο ή ομάδα ατόμων ή εκπρόσωπος οργανισμού που δημιουργεί την επικοινωνία. Στην παραστατική απεικόνιση (σελ. 21) το υποκείμενο δημιουργεί δημόσιες σχέσεις α) με το άτομο και β) την ομάδα, ενώ τα δύο παραδείγματα της σελ. 19 είναι ακριβώς αυτά: ο Α ως μεμονωμένο άτομο (πωλητής ή ομιλητής) και η επιχείρηση «Α» μέσω της υπηρεσίας των δημοσίων σχέσεων.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Λάθος. Υποκείμενο των δημοσίων σχέσεων μπορεί να είναι το άτομο, ομάδα ατόμων ή εκπρόσωπος οργανισμού. Το βιβλίο δίνει και τα δύο παραδείγματα, τον μεμονωμένο πωλητή ή ομιλητή και την επιχείρηση μέσω της υπηρεσίας δημοσίων σχέσεων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Οι Δ.Σ. δέχονται την ύπαρξη λόγου και αντίλογου.
Απάντηση:
ΣΩΣΤΟ (Σ)
Είναι το θεμελιώδες γνώρισμά τους (σελ. 19): οι δημόσιες σχέσεις αποτελούν μια νέα φιλοσοφία, όπου υπάρχει λόγος και αντίλογος, ώστε να ακούγονται όσο το δυνατόν περισσότερες απόψεις επάνω στο συγκεκριμένο θέμα. Ο πομπός δέχεται ανοικτά την κριτική και ανάλογα προσαρμόζεται ή βελτιώνεται. Ακριβώς εδώ βρίσκεται η αντίθεση με την προπαγάνδα, η οποία παραμένει μονόλογος και επιζητεί την ανεπιφύλακτη αποδοχή (σελ. 31).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστό. Οι δημόσιες σχέσεις αποτελούν φιλοσοφία όπου υπάρχει λόγος και αντίλογος, ώστε να ακούγονται όσο το δυνατόν περισσότερες απόψεις, και ο πομπός δέχεται ανοικτά την κριτική. Αντίθετα η προπαγάνδα παραμένει μονόλογος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Οι Δ.Σ. δε συγκαταλέγονται στις επιστήμες του ανθρώπου.
Απάντηση:
ΛΑΘΟΣ (Λ)
Συγκαταλέγονται. Το βιβλίο είναι ρητό (σελ. 21): οι δημόσιες σχέσεις είναι μια επιστήμη η οποία μάλιστα συγκαταλέγεται στις κοινωνικές επιστήμες, αφού έχει ως αντικείμενο μελέτης τον άνθρωπο και τη συμπεριφορά του, και προσθέτει: Όλες αυτές οι έρευνες και μελέτες που εξετάζουν τον άνθρωπο και τη συμπεριφορά του … εντάσσονται στις επιστήμες του ανθρώπου ή κοινωνικές επιστήμες. Στην ανακεφαλαίωση (σελ. 37) επαναλαμβάνεται: Οι δημόσιες σχέσεις συγκαταλέγονται στις ανθρώπινες επιστήμες, διότι έχουν αντικείμενο σπουδής τον άνθρωπο και τη συμπεριφορά του.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Λάθος. Οι δημόσιες σχέσεις συγκαταλέγονται στις κοινωνικές επιστήμες ή επιστήμες του ανθρώπου, ακριβώς επειδή έχουν ως αντικείμενο μελέτης τον άνθρωπο και τη συμπεριφορά του.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Οι δημοκρατικές διαδικασίες είναι η βάση της λειτουργίας των Δ.Σ.
Απάντηση:
ΣΩΣΤΟ (Σ)
Ναι, γιατί οι Δ.Σ. στηρίζονται στον ελεύθερο διάλογο. Το βιβλίο τις περιγράφει ως νέα φιλοσοφία, όπου υπάρχει λόγος και αντίλογος (σελ. 19), λέει ότι απευθύνονται στη λογική του ανθρώπου, στην πείρα του· κάνουν γνωστά τα διάφορα γεγονότα, σέβονται την κρίση του και προσπαθούν να το κάνουν να διαμορφώσει ελεύθερα τη γνώμη και τη συμπεριφορά του (σελ. 31) και ότι στοχεύει στην αλήθεια και στην ειλικρίνεια (σελ. 21). Στο ίδιο πνεύμα, για την ενημέρωση σημειώνει (σελ. 26): δεν μπορούν να υπάρξουν αληθινά δημοκρατικά πολιτεύματα χωρίς την ελεύθερη ποιοτική και πλήρη ενημέρωση του λαού.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστό. Οι δημόσιες σχέσεις στηρίζονται στον ελεύθερο διάλογο, στον λόγο και τον αντίλογο, απευθύνονται στη λογική του ανθρώπου, σέβονται την κρίση του και τον αφήνουν να διαμορφώσει ελεύθερα τη γνώμη του, δηλαδή λειτουργούν με δημοκρατικές διαδικασίες.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Η δημιουργία αμοιβαίας εμπιστοσύνης και κατανόησης είναι ο στόχος των Δ.Σ.
Απάντηση:
ΣΩΣΤΟ (Σ)
Είναι ο ρητά δηλωμένος στόχος στο σχήμα της σελ. 20: Στόχος: Δημιουργία αμοιβαίας εμπιστοσύνης και κατανόησης, και επαναλαμβάνεται στην ανάλυση (σελ. 21) με τις δύο προϋποθέσεις του: α) με το υποκείμενο, το οποίο κατανοεί τις ανάγκες του κοινού και β) με το κοινό, ως αντικείμενο, το οποίο κατανοεί τα μηνύματα και τις ενέργειες του υποκειμένου. Στην ανακεφαλαίωση (σελ. 37): Στόχοι των δημοσίων σχέσεων είναι η δημιουργία αμοιβαίας εμπιστοσύνης και κατανόησης.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστό. Στόχος των δημοσίων σχέσεων είναι η δημιουργία αμοιβαίας εμπιστοσύνης και κατανόησης, η οποία απαιτεί δύο προϋποθέσεις: το υποκείμενο να κατανοεί τις ανάγκες του κοινού και το κοινό να κατανοεί τα μηνύματα και τις ενέργειες του υποκειμένου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Η καλή επικοινωνία προϋποθέτει την ύπαρξη των στοιχείων της οργάνωσης και του προγραμματισμού.
Απάντηση:
ΣΩΣΤΟ (Σ)
Το σχήμα της σελ. 21 το λέει ακριβώς: Τη λειτουργία της επικοινωνίας, μέσω της οποίας έχουμε άμεση επίτευξη του στόχου των δημοσίων σχέσεων με την εφαρμογή α) της οργάνωσης και β) του προγραμματισμού. Η ανακεφαλαίωση (σελ. 37) το επαναλαμβάνει: Η επικοινωνία προϋποθέτει δύο στοιχεία: α) την οργάνωση β) τον προγραμματισμό. Γι' αυτό και ο ορισμός των Δ.Σ. μιλά για συστηματική και προγραμματισμένη συνεχή προσπάθεια.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστό. Η λειτουργία της επικοινωνίας, μέσω της οποίας επιτυγχάνεται ο στόχος των δημοσίων σχέσεων, προϋποθέτει δύο στοιχεία, την οργάνωση και τον προγραμματισμό.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Ο θεωρητικός των Δ.Σ. είναι ο Άιβυ Λη.
Απάντηση:
ΣΩΣΤΟ (Σ)
Το βιβλίο τον ονομάζει πατέρα της επιστήμης (σελ. 22): Πατέρας της σχετικά νέας αυτής επιστήμης του ανθρώπου αφού έχει ζωή μόλις έναν αιώνα είναι ο Άιβυ Λη, ο οποίος της έδωσε θεωρητική υπόσταση, ανοίγοντας για πρώτη φορά στην ιστορία γραφείο δημοσίων σχέσεων, το 1903. Στόχος του ήταν να εξανθρωπίσει τις επιχειρήσεις έναντι του κοινού, των πελατών, και να ενισχύσει το ρόλο του ανθρώπινου παράγοντα μέσα στον επιχειρησιακό χώρο. Η ανακεφαλαίωση (σελ. 37) το επιβεβαιώνει.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστό. Ο Άιβυ Λη θεωρείται πατέρας της επιστήμης των δημοσίων σχέσεων, γιατί της έδωσε θεωρητική υπόσταση και άνοιξε το πρώτο γραφείο δημοσίων σχέσεων στην ιστορία, το χίλια εννιακόσια τρία.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Ο πομπός στην επικοινωνία έχει ελευθερία να εκπέμπει ό,τι θέλει.
Απάντηση:
ΣΩΣΤΟ (Σ)
Το βιβλίο το διατυπώνει κυριολεκτικά (σελ. 18): Στη διαδικασία αυτή ο πομπός εκπέμπει όσα θέλει και όπου θέλει. Λέει όσα τον ευνοούν. Δημιουργεί αυτός την εικόνα που θέλει. Προσοχή όμως στη συνέχεια: η ελευθερία αυτή δεν σημαίνει ότι το μήνυμα θα γίνει και αποδεκτό. Ο δέκτης αντιδρά θετικά ή αρνητικά (σελ. 19), και ο πομπός των Δ.Σ. οφείλει να κάνει διάλογο με το κοινό, δέχεται ανοικτά την κριτική και ανάλογα προσαρμόζεται ή βελτιώνεται. Η ελευθερία της εκπομπής συνυπάρχει, δηλαδή, με την υποχρέωση της αλήθειας και του διαλόγου.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστό. Το βιβλίο αναφέρει ρητά ότι στη διαδικασία αυτή ο πομπός εκπέμπει όσα θέλει και όπου θέλει, λέει όσα τον ευνοούν και δημιουργεί αυτός την εικόνα που θέλει. Η ελευθερία όμως αυτή δεν εξασφαλίζει την αποδοχή, αφού ο δέκτης αντιδρά θετικά ή αρνητικά και ο πομπός των δημοσίων σχέσεων οφείλει να δέχεται την κριτική και να προσαρμόζεται.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Μπορεί να υπάρξει διαδικασία Δ.Σ. και χωρίς δέκτη.
Απάντηση:
ΛΑΘΟΣ (Λ)
Αποκλείεται. Το βιβλίο είναι κατηγορηματικό (σελ. 19): αν ο δέκτης πάψει να λειτουργεί, έχουμε μονόλογο του πομπού, οπότε δεν υφίσταται διαδικασία δημοσίων σχέσεων. Ο δέκτης αποτελεί και τον τελικό στόχο της επικοινωνίας και αντιδρά θετικά ή αρνητικά. Χωρίς δέκτη δεν υπάρχει ανταπόκριση, άρα ούτε αμοιβαία εμπιστοσύνη και κατανόηση — και το αποτέλεσμα είναι προπαγάνδα, όχι δημόσιες σχέσεις.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Λάθος. Αν ο δέκτης πάψει να λειτουργεί, έχουμε μονόλογο του πομπού και δεν υφίσταται διαδικασία δημοσίων σχέσεων. Ο δέκτης είναι ουσιαστικό στοιχείο της επικοινωνίας και ο τελικός στόχος της.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Διαφήμιση και Δ.Σ. είναι ένα και το αυτό.
Απάντηση:
ΛΑΘΟΣ (Λ)
Είναι διακριτές λειτουργίες με διαφορετικό στόχο (σελ. 24): η διαφήμιση στοχεύει στην προβολή ανθρώπων, προϊόντων, ιδεών, ενώ οι δημόσιες σχέσεις στοχεύουν να δημιουργήσουν, να καλλιεργήσουν και να διατηρήσουν στο κοινό, πνεύμα εμπιστοσύνης. Το βιβλίο απαριθμεί τέσσερις διαφορές (σελ. 33-34): οι Δ.Σ. απευθύνονται στον άνθρωπο, στο κοινωνικό άτομο, η διαφήμιση στον οικονομικό άνθρωπο, στον πελάτη που πρέπει να αγοράσει· οι Δ.Σ. συνδιαλέγονται· οι Δ.Σ. προβάλλουν γεγονότα, ενώ η διαφήμιση συχνά δεν παρουσιάζει την αλήθεια· και Οι δημόσιες σχέσεις δεν αγοράζουν χώρο στα μέσα επικοινωνίας … Αντίθετα, η διαφήμιση αγοράζει χώρο, διότι θέλει να πουλήσει.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Λάθος. Πρόκειται για δύο διαφορετικές λειτουργίες της επικοινωνίας. Η διαφήμιση στοχεύει στην προβολή για την απόκτηση ή διατήρηση πελατείας και απευθύνεται στον οικονομικό άνθρωπο, ενώ οι δημόσιες σχέσεις στοχεύουν στη δημιουργία αμοιβαίας κατανόησης και απευθύνονται στον άνθρωπο ως κοινωνικό άτομο. Επιπλέον η διαφήμιση αγοράζει χώρο στα μέσα, ενώ οι δημόσιες σχέσεις όχι.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Η προπαγάνδα είναι μέσο (εργαλείο) των Δ.Σ.
Απάντηση:
ΛΑΘΟΣ (Λ)
Δεν είναι — είναι αντίθετη λειτουργία. Το βιβλίο μιλά για θεμελιώδη διαφορά (σελ. 31): ενώ οι δημόσιες σχέσεις επιδιώκουν να δημιουργήσουν αμοιβαία κατανόηση και εμπιστοσύνη μεταξύ ενός φορέα και του κοινού, η προπαγάνδα επιδιώκει να προσηλυτίσει, να εξασφαλίσει τη συγκατάθεση, να αποδείξει έναν ισχυρισμό, να υποστηρίξει μια άποψη. Η προπαγάνδα χρησιμοποιεί θεμιτά ή αθέμιτα μέσα, παραμένει μονόλογος, απευθύνεται στο συναίσθημα και στα πάθη και διαστρεβλώνει, αποσιωπά ή κατασκευάζει γεγονότα (σελ. 29) — όλα ασυμβίβαστα με Δ.Σ. που στοχεύουν στην αλήθεια και στην ειλικρίνεια.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Λάθος. Υπάρχει θεμελιώδης διαφορά ανάμεσά τους: οι δημόσιες σχέσεις επιδιώκουν αμοιβαία κατανόηση και εμπιστοσύνη μέσω του διαλόγου, ενώ η προπαγάνδα επιδιώκει να προσηλυτίσει με θεμιτά ή αθέμιτα μέσα, παραμένει μονόλογος και διαστρεβλώνει ή κατασκευάζει γεγονότα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Το μάρκετινγκ και οι Δ.Σ. μπορεί να έχουν κοινά σημεία.
Απάντηση:
ΣΩΣΤΟ (Σ)
Το βιβλίο περιγράφει τρεις δυνατές σχέσεις (σελ. 35-36):
ΣΧ. 1 ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ λειτουργίες, με διαφορετικό
περιεχόμενο και στόχο
ΣΧ. 2 ΣΥΜΠΙΠΤΟΥΝ σε κάποια σημεία — «σε μικρές κατά
κανόνα επιχειρήσεις, όπου οι λειτουργίες …
συγχέονται»
ΣΧ. 3 Η ΜΙΑ ΥΠΗΡΕΤΕΙ την άλλη — «οι δημόσιες σχέσεις
πολλές φορές εξυπηρετούν ή μάλλον υπηρετούν και
τις ανάγκες του μάρκετινγκ και αντίστροφα»
Άρα κοινά σημεία μπορεί να υπάρχουν.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστό. Το βιβλίο περιγράφει τρεις περιπτώσεις: να είναι ανεξάρτητες λειτουργίες, να συμπίπτουν σε κάποια σημεία, κυρίως σε μικρές επιχειρήσεις όπου οι δύο λειτουργίες συγχέονται, ή η μία να υπηρετεί τις ανάγκες της άλλης.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Ενημέρωση είναι η λειτουργία της παροχής πληροφοριών.
Απάντηση:
ΣΩΣΤΟ (Σ)
Το βιβλίο ανοίγει την ενότητα με αυτό (σελ. 25): Η ενημέρωση, ως λειτουργία παροχής πληροφοριών, δεν είναι κάτι νέο, και δίνει τον ορισμό: Ενημέρωση είναι μια λειτουργία επικοινωνίας μεταξύ ενός ατόμου ή μιας ομάδας και του κοινού, η οποία αποβλέπει στη γενική γνωστοποίηση ενός θέματος ή στην ειδική, σε βάθος, και πλάτος γνωστοποίηση με ειλικρινή και υπεύθυνο τρόπο. Στο σχήμα των στόχων (σελ. 24): Στοχεύει να δώσει πληροφορίες, να διαφωτίσει.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστό. Η ενημέρωση ορίζεται ως λειτουργία παροχής πληροφοριών, δηλαδή λειτουργία επικοινωνίας που αποβλέπει στη γνωστοποίηση ενός θέματος με ειλικρινή και υπεύθυνο τρόπο, με στόχο να δώσει πληροφορίες και να διαφωτίσει.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Οι λειτουργίες της ενημέρωσης και των Δ.Σ. ταυτίζονται.
Απάντηση:
ΛΑΘΟΣ (Λ)
Το βιβλίο ξεκινά τη σύγκριση με τη φράση (σελ. 26): Υπάρχει σαφής διάκριση μεταξύ των λειτουργιών της ενημέρωσης και των δημοσίων σχέσεων. Έχουν μεν κοινά σημεία (ελεύθερος διάλογος, ίδια μέσα επικοινωνίας, λεπτομερής γνωστοποίηση), αλλά και τρεις σαφείς διαφορές (σελ. 27): οι Δ.Σ. αποβλέπουν σε κλίμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης, ενώ η ενημέρωση δεν αποβλέπει σε κάτι τέτοιο, απλώς δίδει σαφείς πληροφορίες· οι Δ.Σ. είναι διοικητική λειτουργία, η ενημέρωση όχι· οι Δ.Σ. είναι μόνιμη οργανωμένη και προγραμματισμένη λειτουργία.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Λάθος. Υπάρχει σαφής διάκριση: η ενημέρωση απλώς δίνει σαφείς πληροφορίες και δεν είναι διοικητική λειτουργία, ενώ οι δημόσιες σχέσεις αποβλέπουν σε κλίμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης και αποτελούν μόνιμη, οργανωμένη και προγραμματισμένη διοικητική λειτουργία. Έχουν πάντως και κοινά σημεία.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Η ενημέρωση είναι διοικητική λειτουργία.
Απάντηση:
ΛΑΘΟΣ (Λ)
Το βιβλίο το αρνείται ρητά (σελ. 27): Οι δημόσιες σχέσεις εντάσσονται στις βασικές λειτουργίες της διοίκησης μιας επιχείρησης ή ενός οργανισμού και υλοποιούνται βασικά από άτομα που έχουν την ανάλογη εξειδίκευση, ενώ η ενημέρωση δεν είναι διοικητική λειτουργία που σταθμίζει τις απόψεις και τις τάσεις του κοινού. Αυτό είναι και η δεύτερη από τις τρεις διαφορές ενημέρωσης και Δ.Σ.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Λάθος. Διοικητική λειτουργία είναι οι δημόσιες σχέσεις, οι οποίες εντάσσονται στις βασικές λειτουργίες της διοίκησης και υλοποιούνται από εξειδικευμένα άτομα. Η ενημέρωση δεν είναι διοικητική λειτουργία που σταθμίζει τις απόψεις και τις τάσεις του κοινού.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Η προπαγάνδα χρησιμοποιεί θεμιτά και αθέμιτα μέσα.
Απάντηση:
ΣΩΣΤΟ (Σ)
Ανήκει στον ίδιο τον ορισμό της (σελ. 28): Προπαγάνδα είναι η λειτουργία επικοινωνίας μεταξύ ενός ατόμου ή μιας ομάδας και του κοινού, η οποία έχει σκοπό τη διάδοση, κατά τρόπο συστηματικό, ιδεών, αντιλήψεων ή θεωριών - με τη χρησιμοποίηση θεμιτών ή αθέμιτων μέσων ώστε να διαμορφώσει το κοινό μια συγκεκριμένη τάση ή κατεύθυνση. Το βιβλίο συμπληρώνει (σελ. 29): Με την προπαγάνδα παρουσιάζονται πληροφορίες κατά τρόπο μονόπλευρο, χωρίς αντίλογο και σε ρυθμό συνεχή και εντατικό. Η προπαγάνδα χρησιμοποιεί διάφορα επινοήματα, διαστρεβλώνει, αποσιωπά ή κατασκευάζει γεγονότα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστό. Ο ίδιος ο ορισμός της προπαγάνδας αναφέρει τη διάδοση ιδεών, αντιλήψεων ή θεωριών με τη χρησιμοποίηση θεμιτών ή αθέμιτων μέσων. Το βιβλίο προσθέτει ότι διαστρεβλώνει, αποσιωπά ή κατασκευάζει γεγονότα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Ο γραπτός και ο προφορικός λόγος είναι μέσα με τα οποία ασκείται η προπαγανδα.
Απάντηση:
ΣΩΣΤΟ (Σ)
Είναι οι δύο πρώτες από τις τρεις κατηγορίες μέσων (σελ. 30):
1. ο προφορικός λόγος
2. ο γραπτός λόγος
3. διάφορα μέσα που έχουν ιδιαίτερη σημασία και ειδική
βαρύτητα και επίδραση όπως: το σύμβολο, το σύνθημα,
η ιδεολογία
Το βιβλίο τονίζει μάλιστα ότι Η προπαγάνδα χρησιμοποιεί για τους σκοπούς της όλα, χωρίς καμιά εξαίρεση, τα μέσα με τα οποία επικοινωνούν μεταξύ τους οι άνθρωποι.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστό. Τα μέσα της προπαγάνδας κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες: τον προφορικό λόγο, τον γραπτό λόγο και μέσα ιδιαίτερης βαρύτητας όπως το σύμβολο, το σύνθημα και η ιδεολογία. Γενικότερα η προπαγάνδα χρησιμοποιεί χωρίς καμία εξαίρεση όλα τα μέσα επικοινωνίας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Ο αμετακίνητος στόχος της προπαγάνδας είναι ο διάλογος.
Απάντηση:
ΛΑΘΟΣ (Λ)
Η φράση ανήκει στις δημόσιες σχέσεις, όχι στην προπαγάνδα. Το βιβλίο γράφει (σελ. 31): Τέλος, αμετακίνητος στόχος των δημοσίων σχέσεων είναι ο διάλογος. Για την προπαγάνδα λέει το ακριβώς αντίθετο: Η προπαγάνδα παραμένει μονόλογος και επιζητεί την ανεπιφύλακτη αποδοχή και απευθύνεται στο συναίσθημα και στα πάθη, προσπαθεί να επιβληθεί στα άτομα και να επιτύχει με κάθε μέσο την γενική αποδοχή. Το σχήμα των στόχων (σελ. 24) της αποδίδει: Στοχεύει να προσηλυτίσει, να αποκτήσει οπαδούς.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Λάθος. Αμετακίνητος στόχος του διαλόγου είναι χαρακτηριστικό των δημοσίων σχέσεων. Η προπαγάνδα παραμένει μονόλογος, επιζητεί την ανεπιφύλακτη αποδοχή, απευθύνεται στο συναίσθημα και στα πάθη και στοχεύει να προσηλυτίσει και να αποκτήσει οπαδούς.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Η διαφήμιση και οι Δ.Σ. δεν έχουν κανένα κοινό σημείο.
Απάντηση:
ΛΑΘΟΣ (Λ)
Έχουν τέσσερα ρητά καταγεγραμμένα κοινά σημεία (σελ. 33):
1. Χρησιμοποιούν τα ίδια μέσα μαζικής επικοινωνίας
2. Απευθύνονται στο κοινό
3. Χρησιμοποιούν έντυπα με διάφορες μορφές, π.χ.
εφημερίδες, περιοδικά, βιβλία κτλ.
4. Χρησιμοποιούν για τη διακίνηση και την προβολή τους
τα ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης, π.χ. ραδιόφωνο,
τηλεόραση, Ίντερνετ
Έχουν βεβαίως και τέσσερις διαφορές (σελ. 33-34), αλλά η πρόταση, όπως διατυπώνεται, είναι λανθασμένη.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Λάθος. Το βιβλίο απαριθμεί τέσσερα κοινά σημεία: χρησιμοποιούν τα ίδια μέσα μαζικής επικοινωνίας, απευθύνονται στο κοινό, χρησιμοποιούν έντυπα όπως εφημερίδες, περιοδικά και βιβλία, και χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης όπως ραδιόφωνο, τηλεόραση και διαδίκτυο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Η διαφήμιση παρουσιάζει πάντα ολόκληρη την αλήθεια για το διαφημιζόμενο αντικείμενο.
Απάντηση:
ΛΑΘΟΣ (Λ)
Το βιβλίο υποστηρίζει το αντίθετο, ως τρίτη διαφορά διαφήμισης και Δ.Σ. (σελ. 33-34): Οι δημόσιες σχέσεις προβάλλουν γεγονότα, καταστάσεις και πραγματικότητες. Η διαφήμιση συχνά δεν παρουσιάζει την αλήθεια και παραμορφώνει γεγονότα και πραγματικότητες. Προσθέτει (σελ. 33) ότι η διαφήμιση κατακρίνεται για τις παραβάσεις της και τις υπερβολές της, χωρίς να αρνείται ότι παίζει ένα σπουδαίο ρόλο στη σύγχρονη κοινωνία.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Λάθος. Το βιβλίο αναφέρει ότι η διαφήμιση συχνά δεν παρουσιάζει την αλήθεια και παραμορφώνει γεγονότα και πραγματικότητες, ενώ οι δημόσιες σχέσεις προβάλλουν γεγονότα, καταστάσεις και πραγματικότητες. Η διαφήμιση κατακρίνεται άλλωστε για τις παραβάσεις και τις υπερβολές της.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Ένας από τους στόχους του μάρκετινγκ είναι η δημιουργία νέων προϊόντων για την κάλυψη των αναγκών του ανθρώπου.
Απάντηση:
ΣΩΣΤΟ (Σ)
Είναι η δεύτερη από τις τέσσερις επιδιώξεις του μάρκετινγκ (σελ. 34):
1. Τον προσανατολισμό της παραγωγής στις επιθυμίες
του καταναλωτή
2. Τη δημιουργία νέων προϊόντων για την καλύτερη
ικανοποίηση αυτής της επιθυμίας
3. Τη διευκόλυνση του καταναλωτή … σωστός τόπος,
χρόνος, θέση, τιμή
4. Την αύξηση του κέρδους, τόσο με την αύξηση των
πωλήσεων όσο και με τη μεγιστοποίηση του περιθωρίου
ανάμεσα στο κόστος και στην τιμή πώλησης
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστό. Η δημιουργία νέων προϊόντων για την καλύτερη ικανοποίηση των επιθυμιών του καταναλωτή είναι η δεύτερη από τις τέσσερις επιδιώξεις του μάρκετινγκ, μαζί με τον προσανατολισμό της παραγωγής στις επιθυμίες του καταναλωτή, τη διευκόλυνσή του και την αύξηση του κέρδους.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Μπορεί τα πεδία δραστηριότητας του μάρκετινγκ και των Δ.Σ. να συμπίπτουν απόλυτα.
Απάντηση:
ΛΑΘΟΣ (Λ)
Η λέξη που κάνει την πρόταση λανθασμένη είναι το «απόλυτα». Το βιβλίο μιλά μόνο για μερική επικάλυψη (σελ. 36): Οι δημόσιες σχέσεις και το μάρκετινγκ συμπίπτουν σε κάποια σημεία. Αυτό συμβαίνει σε μικρές κατά κανόνα επιχειρήσεις, όπου οι λειτουργίες των δημοσίων σχέσεων και του μάρκετινγκ συγχέονται. Απόλυτη ταύτιση δεν μπορεί να υπάρξει, γιατί (σελ. 35) είναι ανεξάρτητες λειτουργίες επικοινωνίας και διαφέρουν ως προς το περιεχόμενο και το στόχο τους: Το μάρκετινγκ παρακολουθεί και ερευνά συστηματικά την εγχώρια και ξένη αγορά και δημιουργεί δίκτυα προώθησης πωλήσεων, ενώ οι δημόσιες σχέσεις λειτουργούν στο πλαίσιο της κοινωνικής και καταναλωτικής παρουσίασης και προβολής της επιχείρησης.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Λάθος. Το μάρκετινγκ και οι δημόσιες σχέσεις μπορεί να συμπίπτουν σε κάποια σημεία, κυρίως σε μικρές επιχειρήσεις όπου οι δύο λειτουργίες συγχέονται, όχι όμως απόλυτα, γιατί είναι ανεξάρτητες λειτουργίες επικοινωνίας με διαφορετικό περιεχόμενο και στόχο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Α. Να χαρακτηρίσετε καθεμιά από τις παρακάτω προτάσεις ως σωστή (Σ) ή ως λανθασμένη (Λ) Μπορεί να μην υπάρχει κοινό πεδίο δραστηριοτήτων μεταξύ μάρκετινγκ και Δ.Σ
Απάντηση:
ΣΩΣΤΟ (Σ)
Είναι ακριβώς η πρώτη περίπτωση του σχήματος 1 (σελ. 35): Οι δημόσιες σχέσεις και το μάρκετινγκ, όπως παρουσιάζονται στο σχ. 1, είναι ανεξάρτητες λειτουργίες επικοινωνίας και διαφέρουν ως προς το περιεχόμενο και το στόχο τους. Στο σχήμα οι δύο κύκλοι εμφανίζονται χωριστοί, χωρίς τομή. Η επικάλυψη (σχ. 2) εμφανίζεται κυρίως σε μικρές επιχειρήσεις, ενώ σε οργανωμένες επιχειρήσεις με χωριστά τμήματα τα πεδία παραμένουν διακριτά.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστό. Στο πρώτο από τα τρία σχήματα του βιβλίου οι δημόσιες σχέσεις και το μάρκετινγκ παρουσιάζονται ως ανεξάρτητες λειτουργίες επικοινωνίας που διαφέρουν ως προς το περιεχόμενο και τον στόχο τους, δηλαδή χωρίς κοινό πεδίο. Η επικάλυψη εμφανίζεται κυρίως σε μικρές επιχειρήσεις.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Να δώσετε έναν ορισμό των Δ.Σ.
Απάντηση:
Το βιβλίο παραθέτει τέσσερις ορισμούς (σελ. 17-18) και αρκεί ένας από αυτούς.
α. Ο ορισμός του Βρετανικού Ινστιτούτου Δημοσίων Σχέσεων — τον δέχεται και η Ελληνική Εταιρία Δημοσίων Σχέσεων:
η συστηματική και προγραμματισμένη συνεχής προσπάθεια για τη δημιουργία και διατήρηση σχέσεων αμοιβαίας κατανόησης και καλής θέλησης ανάμεσα σε μια οργανωμένη ομάδα (ή ένα άτομο) και το κοινό της.
β. Ο ορισμός του Louis Salleron:
το σύνολο των μέσων που χρησιμοποιούν οι επιχειρήσεις για τη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης στο προσωπικό τους, στους κύκλους με τους οποίους έχουν σχέσεις και γενικά με το κοινό, με σκοπό να ενισχύσουν τη δραστηριότητά τους και να ευνοήσουν την ανάπτυξή τους.
γ. Ο ορισμός της Διεθνούς Ένωσης Δημοσίων Σχέσεων (IPRA) — Χάγη Ολλανδίας, Μάιος 1960:
Οι Δημόσιες Σχέσεις είναι διοικητική λειτουργία όλων των δημόσιων και ιδιωτικών οργανισμών-επιχειρήσεων, έχουν διάρκεια προγραμματισμού, θέλουν να κερδίσουν την κατανόηση και τη συμπάθεια του κοινού και αποβλέπουν στην αποτελεσματική συνεργασία και επιτυχία των οργανισμών και των επιχειρήσεων.
Τα κοινά στοιχεία όλων των ορισμών — αυτά πρέπει να περιέχει οπωσδήποτε η απάντηση:
● είναι ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ (και μάλιστα ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ)
● είναι ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ, ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΗ και ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΗ
● είναι ΣΥΝΕΧΗΣ (όχι ευκαιριακή)
● αφορά τη σχέση ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΥ (οργανισμού) - ΚΟΙΝΟΥ
● στοχεύει στην ΑΜΟΙΒΑΙΑ κατανόηση και ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο ορισμός του Βρετανικού Ινστιτούτου Δημοσίων Σχέσεων, τον οποίο δέχεται και η Ελληνική Εταιρία Δημοσίων Σχέσεων, λέει ότι δημόσιες σχέσεις είναι η συστηματική και προγραμματισμένη συνεχής προσπάθεια για τη δημιουργία και διατήρηση σχέσεων αμοιβαίας κατανόησης και καλής θέλησης ανάμεσα σε μια οργανωμένη ομάδα ή ένα άτομο και το κοινό της. Εναλλακτικά, κατά τη Διεθνή Ένωση Δημοσίων Σχέσεων, οι δημόσιες σχέσεις είναι διοικητική λειτουργία όλων των δημόσιων και ιδιωτικών οργανισμών και επιχειρήσεων, έχουν διάρκεια προγραμματισμού, θέλουν να κερδίσουν την κατανόηση και τη συμπάθεια του κοινού και αποβλέπουν στην αποτελεσματική συνεργασία και επιτυχία τους.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Να δοθεί παραστατική απεικόνιση της λειτουργίας των Δ.Σ.
Απάντηση:
ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ
(οργανισμός (το κοινό)
ή επιχείρηση)
ΠΟΜΠΟΣ ──── μηνύματα ────► ΔΕΚΤΗΣ
◄─── αντίδραση ────
(θετική ή αρνητική)
Β. Η ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΗΣ ΣΕΛ. 20 — «Στόχος: Δημιουργία αμοιβαίας εμπιστοσύνης και κατανόησης»
ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ
│
┌──────────────┼──────────────┐
▼ ▼ ▼
ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΟΧΟΣ:
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ των Δ.Σ. ΑΜΟΙΒΑΙΑ
│ │ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗ
│ │ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ
α) οργάνωση α) το άτομο │
β) προγραμ- β) η ομάδα α) το υποκείμενο κατανοεί
ματισμός τις ανάγκες του κοινού
β) το κοινό κατανοεί τα
μηνύματα και τις ενέργειες
του υποκειμένου
Γ. Η ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΣΧΗΜΑΤΟΣ (σελ. 21, αυτούσια): 1) Τη λειτουργία της επικοινωνίας, μέσω της οποίας έχουμε άμεση επίτευξη του στόχου των δημοσίων σχέσεων με την εφαρμογή α) της οργάνωσης και β) του προγραμματισμού. 2) Το υποκείμενο των δημοσίων σχέσεων, το οποίο δημιουργεί δημόσιες σχέσεις με α) το άτομο και β) την ομάδα. 3) Τη δημιουργία αμοιβαίας εμπιστοσύνης και κατανόησης, που είναι ο στόχος των δημοσίων σχέσεων. Το συμπέρασμα του βιβλίου (σελ. 20): Από το παραπάνω σχήμα καταλαβαίνουμε το σπουδαίο ρόλο που διαδραματίζει η επικοινωνία στις δημόσιες σχέσεις.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η λειτουργία των δημοσίων σχέσεων απεικονίζεται πρώτα ως διαδικασία πομπού και δέκτη: το υποκείμενο, δηλαδή ο οργανισμός ή η επιχείρηση, εκπέμπει ως πομπός μηνύματα προς το αντικείμενο, δηλαδή το κοινό, το οποίο ως δέκτης τα λαμβάνει, τα ερμηνεύει, τα αξιολογεί και αντιδρά θετικά ή αρνητικά. Η δεύτερη απεικόνιση έχει κορυφή τον στόχο, δηλαδή τη δημιουργία αμοιβαίας εμπιστοσύνης και κατανόησης, και τρεις κλάδους: τη λειτουργία της επικοινωνίας με την οργάνωση και τον προγραμματισμό, το υποκείμενο που δημιουργεί δημόσιες σχέσεις με το άτομο και με την ομάδα, και τον στόχο, ο οποίος επιτυγχάνεται όταν το υποκείμενο κατανοεί τις ανάγκες του κοινού και το κοινό κατανοεί τα μηνύματα και τις ενέργειες του υποκειμένου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Γιατί οι Δ.Σ. συγκαταλέγονται στις επιστήμες του ανθρώπου.
Απάντηση:
Ο βασικός λόγος (σελ. 21): οι δημόσιες σχέσεις είναι μια επιστήμη η οποία μάλιστα συγκαταλέγεται στις κοινωνικές επιστήμες, αφού έχει ως αντικείμενο μελέτης τον άνθρωπο και τη συμπεριφορά του.
Τα επιχειρήματα που αναπτύσσει το βιβλίο
1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ο άνθρωπος και η συμπεριφορά του
2. ΕΞΗΓΕΙ: «μια επιστήμη που εξηγεί πλήρως ό,τι έχει
σχέση με το περιεχόμενό της»
3. ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ: «προβλέπει διάφορες διαδικασίες που
βρίσκονται σε απόλυτη συνάρτηση με τον αντικειμενικό
σκοπό της»
4. ΕΧΕΙ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΥΠΟΔΟΜΗ
5. ΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ, «η οποία συνυπάρχει με
την ίδια την ανθρώπινη ύπαρξη και βγάζει τον άνθρωπο
από την ψυχολογική μόνωση και την ανυπαρξία»
6. ΣΤΟΧΕΥΕΙ «στην αλήθεια και στην ειλικρίνεια»
Η γενική αρχή (σελ. 21): Όλες αυτές οι έρευνες και μελέτες που εξετάζουν τον άνθρωπο και τη συμπεριφορά του και διατυπώνουν θεωρίες για την ποιοτική, βιολογική και κοινωνική του ύπαρξη εντάσσονται στις επιστήμες του ανθρώπου ή κοινωνικές επιστήμες. Ο χαρακτηρισμός (σελ. 21): οι δημόσιες σχέσεις είναι τέχνη και τεχνική και νέα επαναστατική μέθοδος της διοικητικής, αλλά πάνω από όλα είναι επιστήμη. Η ηλικία της επιστήμης (σελ. 22): έχει ζωή μόλις έναν αιώνα και πατέρας της είναι ο Άιβυ Λη (πρώτο γραφείο Δ.Σ., 1903).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι δημόσιες σχέσεις συγκαταλέγονται στις επιστήμες του ανθρώπου, δηλαδή στις κοινωνικές επιστήμες, επειδή έχουν ως αντικείμενο μελέτης τον άνθρωπο και τη συμπεριφορά του. Διαθέτουν τεχνική και θεωρητική υποδομή, εξηγούν πλήρως ό,τι έχει σχέση με το περιεχόμενό τους και προβλέπουν διαδικασίες που συνδέονται με τον σκοπό τους. Στηρίζονται στην επικοινωνία, η οποία συνυπάρχει με την ίδια την ανθρώπινη ύπαρξη και βγάζει τον άνθρωπο από την ψυχολογική μόνωση, και στοχεύουν στην αλήθεια και στην ειλικρίνεια. Είναι τέχνη και τεχνική και νέα μέθοδος της διοικητικής, αλλά πάνω από όλα επιστήμη, με πατέρα της τον Άιβυ Λη.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Δώστε διάγραμμα που να δείχνει τη σχέση των Δ.Σ. και των παρεμφερών λειτουργιών και των στοιχείων τους.
Απάντηση:
Το διάγραμμα «Στόχοι Λειτουργιών Επικοινωνίας» (σελ. 24):
ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
│
┌────────┬───────────┼───────────┬─────────────┐
▼ ▼ ▼ ▼ ▼
ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΠΡΟΠΑ- ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΗΜΟΣΙΕΣ
ΓΑΝΔΑ ΣΧΕΣΕΙΣ
│ │ │ │ │
Στοχεύει Στοχεύει Στοχεύει Στοχεύει Στοχεύουν να
να δώσει να προ- στην στην έρευνα δημιουργήσουν,
πληρο- σηλυτίσει, προβολή και στην να καλλιεργήσουν
φορίες, να απο- ανθρώπων, κατανόηση και να διατη-
να δια- κτήσει προϊόντων, της αγοράς ρήσουν στο
φωτίσει οπαδούς ιδεών κοινό, πνεύμα
εμπιστοσύνης
Το πλαίσιο (σελ. 23): Υπάρχουν διάφορες λειτουργίες επικοινωνίας παρεμφερείς με τις δημόσιες σχέσεις. Αυτές είναι: α) η ενημέρωση β) η προπαγάνδα γ) η διαφήμιση δ) το μάρκετινγκ — και το κρίσιμο σχόλιο: Οι λειτουργίες αυτές, όπως άλλωστε και οι δημόσιες σχέσεις, απευθύνονται στο κοινό και επιδιώκουν ένα σκοπό διαφορετικό η καθεμιά, αφού η κάθε λειτουργία διαφέρει από την άλλη.
Η σχέση Δ.Σ. - μάρκετινγκ ειδικότερα παριστάνεται με τρία σχήματα (σελ. 35-36):
ΣΧ. 1 (Δ.Σ.) (ΜΑΡΚ) ανεξάρτητες λειτουργίες
ΣΧ. 2 (Δ.Σ.(∩)ΜΑΡΚ) συμπίπτουν σε κάποια σημεία
ΣΧ. 3 (Δ.Σ.(ΜΑΡΚ)) η μία περιέχει την άλλη
(ΜΑΡΚ(Δ.Σ.)) και αντίστροφα
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το διάγραμμα των στόχων των λειτουργιών επικοινωνίας δείχνει πέντε παράλληλες λειτουργίες που όλες απευθύνονται στο κοινό αλλά επιδιώκουν διαφορετικό σκοπό η καθεμία. Η ενημέρωση στοχεύει να δώσει πληροφορίες και να διαφωτίσει, η προπαγάνδα να προσηλυτίσει και να αποκτήσει οπαδούς, η διαφήμιση στην προβολή ανθρώπων, προϊόντων και ιδεών, το μάρκετινγκ στην έρευνα και στην κατανόηση της αγοράς, και οι δημόσιες σχέσεις να δημιουργήσουν, να καλλιεργήσουν και να διατηρήσουν στο κοινό πνεύμα εμπιστοσύνης. Ειδικά η σχέση δημοσίων σχέσεων και μάρκετινγκ παριστάνεται με τρία σχήματα: ανεξάρτητοι κύκλοι, κύκλοι που τέμνονται και κύκλος που περιέχει τον άλλο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποια είναι τα κοινά σημεία και ποιες οι διαφορές μεταξύ της ενημέρωσης και των Δ.Σ.
Απάντηση:
Η αφετηρία (σελ. 26): Υπάρχει σαφής διάκριση μεταξύ των λειτουργιών της ενημέρωσης και των δημοσίων σχέσεων. Η ενημέρωση αποβλέπει στην πλήρη και λεπτομερή γνωστοποίηση ενός θέματος με σκοπό τη συνειδητοποίησή του από το κοινό σε βάθος και πλάτος, ενώ οι δημόσιες σχέσεις αποβλέπουν στη δημιουργία και διατήρηση αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ ενός π.χ. οργανισμού και του αντίστοιχου κοινού.
ΤΑ ΚΟΙΝΑ ΣΗΜΕΙΑ (σελ. 26-27, αυτούσια):
α. Επικρατεί και στους δύο ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ μεταξύ
ενός φορέα, που κάνει δημόσιες σχέσεις, και του
κοινού, που λαμβάνει τα μηνύματα της ενημέρωσης
β. Χρησιμοποιούν ΤΑ ΙΔΙΑ ΜΕΣΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ με το κοινό
(ραδιόφωνο, τηλεόραση, τύπο, κινηματογράφο, διαδίκτυο)
γ. Επιδιώκουν τη ΛΕΠΤΟΜΕΡΗ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ενός θέματος σε
τέτοιο βαθμό, ώστε οι αποδέκτες των μηνυμάτων τους
να το συνειδητοποιήσουν πλήρως
ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ (σελ. 27, αυτούσια):
α. ΣΤΟΧΟΣ: οι Δ.Σ. αποβλέπουν στη δημιουργία κλίματος
αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ μιας επιχείρησης και
του κοινού, «ενώ η ενημέρωση δεν αποβλέπει σε κάτι
τέτοιο, απλώς δίδει σαφείς πληροφορίες»
β. ΘΕΣΗ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ: οι Δ.Σ. «εντάσσονται στις βασικές
λειτουργίες της διοίκησης … και υλοποιούνται βασικά
από άτομα που έχουν την ανάλογη εξειδίκευση, ενώ η
ενημέρωση δεν είναι διοικητική λειτουργία που
σταθμίζει τις απόψεις και τις τάσεις του κοινού»
γ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗ: οι Δ.Σ. είναι «μια μόνιμη
οργανωμένη και προγραμματισμένη λειτουργία … που έχει
σκοπό να πετύχει και να διατηρήσει την κατανόηση, τη
συμπάθεια και κυρίως την εμπιστοσύνη όλων εκείνων …
ενώ κάτι τέτοιο δε συμβαίνει με την ενημέρωση»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα κοινά σημεία είναι τρία: και στις δύο επικρατεί ελεύθερος διάλογος ανάμεσα στον φορέα και στο κοινό, χρησιμοποιούν τα ίδια μέσα επικοινωνίας, δηλαδή ραδιόφωνο, τηλεόραση, τύπο, κινηματογράφο και διαδίκτυο, και επιδιώκουν τη λεπτομερή γνωστοποίηση ενός θέματος, ώστε οι αποδέκτες να το συνειδητοποιήσουν πλήρως. Οι διαφορές είναι επίσης τρεις: οι δημόσιες σχέσεις αποβλέπουν σε κλίμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης, ενώ η ενημέρωση απλώς δίνει σαφείς πληροφορίες, οι δημόσιες σχέσεις εντάσσονται στις βασικές λειτουργίες της διοίκησης και ασκούνται από εξειδικευμένα άτομα, ενώ η ενημέρωση δεν είναι διοικητική λειτουργία, και τέλος οι δημόσιες σχέσεις είναι μόνιμη, οργανωμένη και προγραμματισμένη λειτουργία, κάτι που δεν ισχύει για την ενημέρωση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Να γραφεί ποια είναι η έννοια της προπαγάνδας και σε τι διαφέρει από τις Δ.Σ.
Απάντηση:
Η ΕΝΝΟΙΑ (σελ. 28): η διακίνηση ιδεών είναι στοιχείο ανθρώπινο, αλλά Όταν όμως αυτό γίνεται κατά τρόπο συστηματικό και ελεγχόμενο, αποτελεί προπαγάνδα. Ο ορισμός (σελ. 28): Προπαγάνδα είναι η λειτουργία επικοινωνίας μεταξύ ενός ατόμου ή μιας ομάδας και του κοινού, η οποία έχει σκοπό τη διάδοση, κατά τρόπο συστηματικό, ιδεών, αντιλήψεων ή θεωριών - με τη χρησιμοποίηση θεμιτών ή αθέμιτων μέσων ώστε να διαμορφώσει το κοινό μια συγκεκριμένη τάση ή κατεύθυνση. Ο τρόπος δράσης της (σελ. 29): Με την προπαγάνδα παρουσιάζονται πληροφορίες κατά τρόπο μονόπλευρο, χωρίς αντίλογο και σε ρυθμό συνεχή και εντατικό. Η προπαγάνδα χρησιμοποιεί διάφορα επινοήματα, διαστρεβλώνει, αποσιωπά ή κατασκευάζει γεγονότα. Χρειάζεται χρόνο και συνεχή ψυχολογική επίδραση, ώστε να προκαλέσει κατ' αρχήν εντύπωση παρά να πείσει, να παραπλανήσει παρά να εξηγήσει. Τα μέσα της (σελ. 30): ο προφορικός λόγος · ο γραπτός λόγος · το σύμβολο, το σύνθημα, η ιδεολογία.
ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΠΟ ΤΙΣ Δ.Σ. (σελ. 31) Η θεμελιώδης: ενώ οι δημόσιες σχέσεις επιδιώκουν να δημιουργήσουν αμοιβαία κατανόηση και εμπιστοσύνη μεταξύ ενός φορέα και του κοινού, η προπαγάνδα επιδιώκει να προσηλυτίσει, να εξασφαλίσει τη συγκατάθεση, να αποδείξει έναν ισχυρισμό, να υποστηρίξει μια άποψη.
ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ
─────────────────────────────────────────────────────
ΣΤΟΧΟΣ προσηλυτισμός αμοιβαία εμπιστοσύνη
ΜΟΡΦΗ ΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ
ΑΠΕΥΘΥΝ. στο ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ και στη ΛΟΓΙΚΗ και στην
στα ΠΑΘΗ ΠΕΙΡΑ του ανθρώπου
ΜΕΣΑ θεμιτά ή ΑΘΕΜΙΤΑ αλήθεια, ειλικρίνεια
ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ επιζητεί ανεπιφύ- σέβεται την κρίση του
ΚΟΙΝΟΥ λακτη αποδοχή και τον αφήνει να
διαμορφώσει ΕΛΕΥΘΕΡΑ
τη γνώμη του
ΤΟ ΑΝΘΡΩ- «επιζητεί να εκμε- «αναπτύσσουν τις
ΠΙΝΟ ΠΝΕΥ- ταλλευτεί τις υπάρ- δυνατότητες συνεργασίας
ΜΑ χουσες ικανότητες» και προόδου της κοινωνίας»
Το κλείσιμο (σελ. 31): Τέλος, αμετακίνητος στόχος των δημοσίων σχέσεων είναι ο διάλογος.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Προπαγάνδα είναι η λειτουργία επικοινωνίας μεταξύ ενός ατόμου ή μιας ομάδας και του κοινού, η οποία έχει σκοπό τη συστηματική διάδοση ιδεών, αντιλήψεων ή θεωριών με τη χρησιμοποίηση θεμιτών ή αθέμιτων μέσων, ώστε να διαμορφώσει το κοινό συγκεκριμένη τάση ή κατεύθυνση. Παρουσιάζει τις πληροφορίες μονόπλευρα, χωρίς αντίλογο, και διαστρεβλώνει, αποσιωπά ή κατασκευάζει γεγονότα. Η θεμελιώδης διαφορά της από τις δημόσιες σχέσεις είναι ότι εκείνες επιδιώκουν αμοιβαία κατανόηση και εμπιστοσύνη, ενώ η προπαγάνδα επιδιώκει να προσηλυτίσει και να εξασφαλίσει τη συγκατάθεση. Η προπαγάνδα παραμένει μονόλογος και απευθύνεται στο συναίσθημα και στα πάθη, ενώ οι δημόσιες σχέσεις απευθύνονται στη λογική, σέβονται την κρίση του ανθρώπου και έχουν αμετακίνητο στόχο τον διάλογο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποιοι είναι οι παράγοντες που διαμορφώνουν την ανθρώπινη συμπεριφορά.
Απάντηση:
Η αφετηρία του ερωτήματος (σελ. 31-32): στη διαφήμιση καθοριστικό ρόλο έπαιξαν οι επιστήμες της κοινωνιολογίας και της ψυχολογίας. Μέσω αυτών έγινε προσπάθεια να κατανοηθεί το πώς διαμορφώνεται η ανθρώπινη συμπεριφορά και ποιοι παράγοντες την επηρεάζουν, αφού στόχος της διαφήμισης παραμένει πάντα η δυνατότητα επίδρασης στην ανθρώπινη συμπεριφορά για όφελος του διαφημιζομένου.
ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ, ΟΠΩΣ ΠΡΟΚΥΠΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ανάγκες, επιθυμίες, κίνητρα,
συναισθήματα, πάθη, φόβοι
→ σε αυτούς απευθύνεται η ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ
(«απευθύνεται στο συναίσθημα και στα
πάθη», σελ. 31)
ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ η ομάδα στην οποία ανήκει το άτομο,
η οικογένεια, οι φίλοι, το επάγγελμα
→ «οι διάφορες κοινωνικές ομάδες …
διατηρούν μεταξύ τους μία αδιάκοπη
αλλά αναγκαία ανταλλαγή … γνωμών,
γνώσεων, απόψεων, πληροφοριών ή και
συναισθηματικών καταστάσεων» (σελ. 28)
ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΙ - η μόρφωση, η γνώση και η ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ
ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΙ → «Η δύναμη ενός πολιτισμού … είναι
συνάρτηση του μεγέθους της γνώσης και
της ενημέρωσης που διαθέτουν τα άτομα
που τον απαρτίζουν» (σελ. 26)
ΗΘΙΚΟΙ ΚΑΙ «η προπαγάνδα έχει … συχνά για στόχο της
ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΙ ολόκληρο το είναι, πνευματικό, ηθικό και
ψυχικό, του ανθρώπου» (σελ. 29)
ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ - ιδεολογίες, συνθήματα, σύμβολα
ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΙ
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ το εισόδημα και η αγοραστική δύναμη
→ ο «οικονομικός άνθρωπος» στον οποίο
απευθύνεται η διαφήμιση (σελ. 33)
ΤΑ ΜΕΣΑ ΜΑΖΙΚΗΣ ο μεγάλος όγκος μηνυμάτων που δέχεται
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ καθημερινά ο άνθρωπος
Η επισήμανση του βιβλίου (σελ. 29): Η τροποποίηση ή η αλλαγή συμπεριφοράς του ανθρώπου συχνά τροποποιεί, γενικότερα, το χαρακτήρα, τον ψυχικό και πνευματικό κόσμο, την ίδια την ιδιοσυστασία του ανθρώπου.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Την ανθρώπινη συμπεριφορά τη μελετούν κυρίως η κοινωνιολογία και η ψυχολογία, μέσα από τις οποίες έγινε προσπάθεια να κατανοηθεί πώς διαμορφώνεται και ποιοι παράγοντες την επηρεάζουν. Οι παράγοντες αυτοί είναι ψυχολογικοί, δηλαδή ανάγκες, επιθυμίες, κίνητρα, συναισθήματα και πάθη, κοινωνικοί, δηλαδή η ομάδα, η οικογένεια, οι φίλοι και το επάγγελμα, πνευματικοί και μορφωτικοί, δηλαδή η μόρφωση, η γνώση και η ενημέρωση, ηθικοί και θρησκευτικοί, πολιτικοί και ιδεολογικοί, με τα συνθήματα και τα σύμβολα, οικονομικοί, δηλαδή το εισόδημα και η αγοραστική δύναμη, καθώς και τα μέσα μαζικής επικοινωνίας με τον μεγάλο όγκο μηνυμάτων. Το βιβλίο σημειώνει ότι η αλλαγή της συμπεριφοράς τροποποιεί συχνά ολόκληρη την ιδιοσυστασία του ανθρώπου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποιες είναι οι διαφορές διαφήμισης και Δ.Σ.
Απάντηση:
Η γενική διαφορά (σελ. 33): Η διαφήμιση αποβλέπει … στην προβολή, για την απόκτηση νέας πελατείας ή τη διατήρηση της ήδη υπάρχουσας, ενώ οι δημόσιες σχέσεις αποβλέπουν στη δημιουργία και στη διατήρηση αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ ενός φορέα και του κοινού.
ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ (σελ. 33-34, αυτούσια):
1. ΑΠΟΔΕΚΤΗΣ
«Οι δημόσιες σχέσεις απευθύνονται στον άνθρωπο, στο
κοινωνικό άτομο ή στο σύνολο, ενώ η διαφήμιση
απευθύνεται στον οικονομικό άνθρωπο, στον πελάτη που
πρέπει να αγοράσει»
2. ΔΙΑΛΟΓΟΣ
«Οι δημόσιες σχέσεις συνδιαλέγονται με τον άνθρωπο.
Δεν προσπαθούν να του διοχετεύσουν οτιδήποτε χωρίς να
ακούσουν την άποψή του, όπως συμβαίνει με τη διαφήμιση»
3. ΑΛΗΘΕΙΑ
«Οι δημόσιες σχέσεις προβάλλουν γεγονότα, καταστάσεις
και πραγματικότητες. Η διαφήμιση συχνά δεν παρουσιάζει
την αλήθεια και παραμορφώνει γεγονότα και
πραγματικότητες»
4. ΑΓΟΡΑ ΧΩΡΟΥ ΣΤΑ ΜΕΣΑ
«Οι δημόσιες σχέσεις δεν αγοράζουν χώρο στα μέσα
επικοινωνίας, αλλά απευθύνονται ελεύθερα σ' αυτά.
Αντίθετα, η διαφήμιση αγοράζει χώρο, διότι θέλει να
πουλήσει. Δεν είναι βέβαιο αν θα δημοσιευτεί το κείμενο
που αφορά τις Δ.Σ. … Η δημοσίευση όμως της διαφήμισης
είναι κάτι το σίγουρο»
Υπενθύμιση: παρά τις διαφορές, έχουν και τέσσερα κοινά σημεία — ίδια μέσα μαζικής επικοινωνίας, απευθύνονται στο κοινό, έντυπα, ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης (σελ. 33).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι διαφορές είναι τέσσερις. Πρώτον, οι δημόσιες σχέσεις απευθύνονται στον άνθρωπο ως κοινωνικό άτομο ή στο σύνολο, ενώ η διαφήμιση στον οικονομικό άνθρωπο, στον πελάτη που πρέπει να αγοράσει. Δεύτερον, οι δημόσιες σχέσεις συνδιαλέγονται και δεν διοχετεύουν μήνυμα χωρίς να ακούσουν την άποψη του άλλου, όπως κάνει η διαφήμιση. Τρίτον, οι δημόσιες σχέσεις προβάλλουν γεγονότα και πραγματικότητες, ενώ η διαφήμιση συχνά δεν παρουσιάζει την αλήθεια και παραμορφώνει γεγονότα. Τέταρτον, οι δημόσιες σχέσεις δεν αγοράζουν χώρο στα μέσα αλλά απευθύνονται ελεύθερα σε αυτά, οπότε η δημοσίευση δεν είναι βέβαιη, ενώ η διαφήμιση αγοράζει χώρο και η δημοσίευσή της είναι σίγουρη.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποιοι συμμετέχουν στην παραγωγή των διάφορων μηνυμάτων.
Απάντηση:
Η βάση της απάντησης είναι η διαδικασία πομπού - δέκτη (σελ. 18-19).
Α. Ο ΠΟΜΠΟΣ — αυτός που παράγει το μήνυμα (σελ. 19): Πομπός είναι το άτομο ή ομάδα ατόμων ή εκπρόσωπος οργανισμού που δημιουργεί την επικοινωνία μεταβιβάζοντας σκέψεις συναισθήματα και γενικά μηνύματα προσωπικής και επαγγελματικής ανάγκης, κάνει διάλογο με το κοινό, δέχεται ανοικτά την κριτική και ανάλογα προσαρμόζεται ή βελτιώνεται.
● ΤΟ ΑΤΟΜΟ — ο πωλητής, ο ομιλητής, ο ιδιώτης που
«εκπροσωπώντας τον εαυτό του, απευθύνεται σε άλλο
άτομο ή σε μία ομάδα ατόμων» (σελ. 19)
● Η ΟΜΑΔΑ ΑΤΟΜΩΝ
● Ο ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ — «Η επιχείρηση «Α», μέσω της
υπηρεσίας των δημοσίων σχέσεων, απευθύνεται σε άτομα,
σε ομάδες και γενικά στο κοινό» (σελ. 19)
Β. ΟΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΩΝ ΠΑΡΕΜΦΕΡΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ — παράγουν κι αυτοί μηνύματα, με διαφορετικό στόχο ο καθένας (σελ. 23-24): οι υπηρεσίες ενημέρωσης, οι φορείς της προπαγάνδας, τα τμήματα διαφήμισης και μάρκετινγκ. Γ. ΤΑ ΜΕΣΑ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ (σελ. 25): τύπο, ραδιόφωνο, τηλεόραση, κινηματογράφο, διαδίκτυο — αναπαράγουν, επεξεργάζονται και διαμορφώνουν τα μηνύματα πριν φτάσουν στον δέκτη. Δ. Ο ΙΔΙΟΣ Ο ΔΕΚΤΗΣ — δεν είναι παθητικός (σελ. 19): τα μηνύματα τα ερμηνεύουν, τα αξιολογούν και ανάλογα πράττουν, ενώ αντιδρά θετικά ή αρνητικά. Στη λειτουργία των Δ.Σ., όπου υπάρχει λόγος και αντίλογος, ο δέκτης συμμετέχει στην παραγωγή του επόμενου μηνύματος: ο πομπός δέχεται ανοικτά την κριτική και ανάλογα προσαρμόζεται ή βελτιώνεται. Το συμπέρασμα: στην παραγωγή των μηνυμάτων συμμετέχουν και οι δύο πλευρές — γι' αυτό, όταν ο δέκτης πάψει να λειτουργεί, δεν υφίσταται διαδικασία δημοσίων σχέσεων.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στην παραγωγή των μηνυμάτων συμμετέχει πρώτα ο πομπός, δηλαδή το άτομο, η ομάδα ατόμων ή ο εκπρόσωπος οργανισμού που δημιουργεί την επικοινωνία μεταβιβάζοντας σκέψεις, συναισθήματα και μηνύματα. Συμμετέχουν επίσης οι φορείς των παρεμφερών λειτουργιών, δηλαδή οι υπηρεσίες ενημέρωσης, οι φορείς προπαγάνδας και τα τμήματα διαφήμισης και μάρκετινγκ, καθώς και τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, δηλαδή ο τύπος, το ραδιόφωνο, η τηλεόραση, ο κινηματογράφος και το διαδίκτυο, τα οποία αναπαράγουν και διαμορφώνουν τα μηνύματα. Τέλος συμμετέχει και ο ίδιος ο δέκτης, ο οποίος δεν είναι παθητικός αλλά ερμηνεύει, αξιολογεί, αντιδρά θετικά ή αρνητικά και με την κριτική του κάνει τον πομπό να προσαρμόζεται ή να βελτιώνεται.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Τι επιδιώκει το μάρκετινγκ.
Απάντηση:
Ο ορισμός (σελ. 34): Μάρκετινγκ είναι η επιστήμη της αγοράς η οποία ασχολείται με τη δημιουργική δράση και συνεργασία εκείνων των υπηρεσιών, λειτουργιών και διαδικασιών, που συμπλέκονται στον τελικό σκοπό κάθε επιχειρηματικής δραστηριότητας και στην επιδίωξη του κέρδους από τη σχέση επιχείρησης και πελάτη.
ΤΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΠΙΔΙΩΚΕΙ (σελ. 34, αυτούσια):
1. Τον ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ στις επιθυμίες
του καταναλωτή
2. Τη ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΝΕΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ για την καλύτερη
ικανοποίηση αυτής της επιθυμίας
3. Τη ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ να ικανοποιήσει τις
επιθυμίες του με το συγκεκριμένο προϊόν· φροντίζει
δηλαδή για την τοποθέτηση του προϊόντος στο σωστό
τόπο, χρόνο και στη σωστή θέση, για τη σωστή τιμή κτλ.
4. Την ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ ΚΕΡΔΟΥΣ, τόσο με την αύξηση των
πωλήσεων όσο και με τη μεγιστοποίηση του περιθωρίου
ανάμεσα στο κόστος και στην τιμή πώλησης
Ο στόχος του στο διάγραμμα (σελ. 24): Στοχεύει στην έρευνα και στην κατανόηση της αγοράς. Η σημασία του (σελ. 34-35): σε όλες τις χώρες, κυρίως στις λιγότερο αναπτυγμένες, το πρόβλημα δεν είναι η τεχνολογία και η επάρκεια του κεφαλαίου αλλά η οργάνωση και η τεχνική του μάρκετινγκ.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το μάρκετινγκ είναι η επιστήμη της αγοράς και επιδιώκει τέσσερα πράγματα. Πρώτον, τον προσανατολισμό της παραγωγής στις επιθυμίες του καταναλωτή. Δεύτερον, τη δημιουργία νέων προϊόντων για την καλύτερη ικανοποίηση των επιθυμιών αυτών. Τρίτον, τη διευκόλυνση του καταναλωτή να ικανοποιήσει τις επιθυμίες του, φροντίζοντας για την τοποθέτηση του προϊόντος στον σωστό τόπο, χρόνο και θέση και για τη σωστή τιμή. Τέταρτον, την αύξηση του κέρδους, τόσο με την αύξηση των πωλήσεων όσο και με τη μεγιστοποίηση του περιθωρίου ανάμεσα στο κόστος και στην τιμή πώλησης. Γενικότερα στοχεύει στην έρευνα και στην κατανόηση της αγοράς.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: 1. Τι είναι οι δημόσιες σχέσεις; α) οι δημόσιες υπηρεσίες β) οι σχέσεις με το κοινό γ) οι υπηρεσιακές σχέσεις των δημοσίων υπαλλήλων δ) τίποτα από τα παραπάνω.
Απάντηση:
Σωστή απάντηση: β) οι σχέσεις με το κοινό
Το βιβλίο ανοίγει το κεφάλαιο με αυτή ακριβώς τη διευκρίνιση (σελ. 17): Ο όρος Δημόσιες Σχέσεις αποτελεί μετάφραση κατά λέξη του αγγλικού όρου Public Relations, που σημαίνει «Σχέσεις με το κοινό». Οι επιλογές α και γ στηρίζονται στην παρανόηση της λέξης «δημόσιες» ως αναφοράς στον δημόσιο τομέα: οι Δ.Σ. αφορούν εξίσου όλους τους οργανισμούς, δημόσιους και ιδιωτικούς, όπως λέει ο ορισμός της IPRA.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή απάντηση: β. Δηλαδή οι σχέσεις με το κοινό.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: 2. Τι είναι σύμφωνα με τον ορισμό οι δημόσιες σχέσεις; α) διοικητική λειτουργία β) λειτουργία εξαρτημένη από το μάρκετινγκ γ) λειτουργία εξαρτημένη από το τμήμα προμηθειών δ) όλα τα παραπάνω.
Απάντηση:
Σωστή απάντηση: α) διοικητική λειτουργία
Ο ορισμός της IPRA (Χάγη, Μάιος 1960) το λέει ρητά (σελ. 18): Οι Δημόσιες Σχέσεις είναι διοικητική λειτουργία όλων των δημόσιων και ιδιωτικών οργανισμών-επιχειρήσεων. Το ίδιο επιβεβαιώνεται στη σύγκριση με την ενημέρωση (σελ. 27): Οι δημόσιες σχέσεις εντάσσονται στις βασικές λειτουργίες της διοίκησης μιας επιχείρησης ή ενός οργανισμού. Οι επιλογές β και γ αποκλείονται, γιατί οι Δ.Σ. και το μάρκετινγκ είναι ανεξάρτητες λειτουργίες επικοινωνίας (σελ. 35).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή απάντηση: α. Δηλαδή διοικητική λειτουργία.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: 3. Τι προϋποθέτει η λειτουργία της επικοινωνίας, μέσω της οποίας έχουμε άμεση επίτευξη του στόχου των Δ.Σ.; α) το στοιχείο της οργάνωσης β) το στοιχείο του προγραμματισμού γ) όλα τα παραπάνω δ) τίποτα από τα παραπάνω.
Απάντηση:
Σωστή απάντηση: γ) όλα τα παραπάνω
Χρειάζονται και τα δύο στοιχεία. Η ανάλυση του σχήματος (σελ. 21) λέει: Τη λειτουργία της επικοινωνίας, μέσω της οποίας έχουμε άμεση επίτευξη του στόχου των δημοσίων σχέσεων με την εφαρμογή α) της οργάνωσης και β) του προγραμματισμού. Η ανακεφαλαίωση (σελ. 37) το επαναλαμβάνει: Η επικοινωνία προϋποθέτει δύο στοιχεία: α) την οργάνωση β) τον προγραμματισμό.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή απάντηση: γ. Δηλαδή όλα τα παραπάνω.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: 4. Ποιο είναι το υποκείμενο των Δ.Σ.; α) το άτομο β) η ομάδα γ) το άτομο και η ομάδα δ) όλα τα παραπάνω.
Απάντηση:
Σωστή απάντηση: γ) το άτομο και η ομάδα
Το σχήμα της σελ. 21 δίνει και τα δύο: Το υποκείμενο των δημοσίων σχέσεων, το οποίο δημιουργεί δημόσιες σχέσεις με α) το άτομο και β) την ομάδα. Ο ορισμός του πομπού (σελ. 19) λέει: το άτομο ή ομάδα ατόμων ή εκπρόσωπος οργανισμού, και τα δύο παραδείγματα της σελ. 19 είναι ακριβώς αυτά — ο Α ως μεμονωμένο άτομο και η επιχείρηση «Α». Η επιλογή γ τα καλύπτει και τα δύο, ενώ η δ («όλα τα παραπάνω») δεν προσθέτει τίποτε πέρα από αυτά.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή απάντηση: γ. Δηλαδή το άτομο και η ομάδα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: 5. Ποιες είναι οι δύο προϋποθέσεις, τα δύο στοιχεία για τη δημιουργία αμοιβαίας εμπιστοσύνης και κατανόησης, που αποτελεί στόχο των Δ.Σ.; α) όταν το υποκείμενο κατανοεί τις ανάγκες του κοινού β) όταν το κοινό κατανοεί τα μηνύματα του υποκειμένου γ) όταν υπάρχει το στοιχείο της οργάνωσης δ) όταν ισχύουν τα α και β ε) όταν ισχύουν τα β και γ.
Απάντηση:
Σωστή απάντηση: δ) όταν ισχύουν τα α και β
Το βιβλίο ονομάζει ρητά δύο προϋποθέσεις (σελ. 21): η αμοιβαία εμπιστοσύνη και κατανόηση επιτυγχάνεται α) με το υποκείμενο, το οποίο κατανοεί τις ανάγκες του κοινού και β) με το κοινό, ως αντικείμενο, το οποίο κατανοεί τα μηνύματα και τις ενέργειες του υποκειμένου. Η οργάνωση (επιλογή γ) ανήκει σε άλλο σκέλος του σχήματος — είναι προϋπόθεση της λειτουργίας της επικοινωνίας, όχι της αμοιβαίας κατανόησης. Προσοχή: η ερώτηση αυτή έχει πέντε επιλογές (α-ε), όχι τέσσερις.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή απάντηση: δ. Δηλαδή όταν ισχύουν τα α και β.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: 6. Παρεμφερείς λειτουργίες με τις δημόσιες σχέσεις σε μια επιχείρηση είναι: α) η ενημέρωση β) η προπαγάνδα γ) η διαφήμιση και το μάρκετινγκ δ) όλα τα παραπάνω.
Απάντηση:
Σωστή απάντηση: δ) όλα τα παραπάνω
Το βιβλίο απαριθμεί και τις τέσσερις (σελ. 23): Υπάρχουν διάφορες λειτουργίες επικοινωνίας παρεμφερείς με τις δημόσιες σχέσεις. Αυτές είναι: α) η ενημέρωση β) η προπαγάνδα γ) η διαφήμιση δ) το μάρκετινγκ. Όλες απευθύνονται στο κοινό και επιδιώκουν ένα σκοπό διαφορετικό η καθεμιά, αφού η κάθε λειτουργία διαφέρει από την άλλη.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή απάντηση: δ. Δηλαδή όλα τα παραπάνω.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: 7. Η ενημέρωση και οι Δ.Σ. έχουν τα εξής κοινά σημεία: α) λειτουργούν ως τμήματα διαφορετικών επιχειρήσεων β) χρησιμοποιούν τα ίδια μέσα επικοινωνίας γ) ερευνούν τις προθέσεις του κοινού δ) διαμορφώνουν τις απαιτήσεις των καταναλωτών.
Απάντηση:
Σωστή απάντηση: β) χρησιμοποιούν τα ίδια μέσα επικοινωνίας
Είναι το δεύτερο από τα τρία κοινά σημεία που απαριθμεί το βιβλίο (σελ. 27): Χρησιμοποιούν τα ίδια μέσα επικοινωνίας με το κοινό (ραδιόφωνο, τηλεόραση, τύπο, κινηματογράφο, διαδίκτυο). Τα άλλα δύο κοινά σημεία είναι ο ελεύθερος διάλογος και η λεπτομερής γνωστοποίηση ενός θέματος. Η επιλογή δ περιγράφει το μάρκετινγκ και τη διαφήμιση, όχι την ενημέρωση.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή απάντηση: β. Δηλαδή χρησιμοποιούν τα ίδια μέσα επικοινωνίας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: 8. Η προπαγάνδα προσπαθεί να ενημερώσει το κοινό: α) αντικειμενικά και ειλικρινά β) να επιτύχει με θεμιτά ή αθέμιτα μέσα την επιβολή μιας ιδέας γ) διασπείροντας ψευδείς φήμες δ) με τίποτα από τα παραπάνω.
Απάντηση:
Σωστή απάντηση: β) να επιτύχει με θεμιτά ή αθέμιτα μέσα την επιβολή μιας ιδέας
Η διατύπωση ανήκει στην ανακεφαλαίωση του κεφαλαίου (σελ. 37): προπαγάνδα είναι η λειτουργία επικοινωνίας μεταξύ ενός ατόμου ή μιας ομάδας και του κοινού, που αποβλέπει στο να πετύχει με θεμιτά ή αθέμιτα μέσα την επιβολή μιας αρχής, ενός συστήματος, μιας ιδέας, ενός ιδανικού, μιας πίστης ή ενός μύθου. Η επιλογή α περιγράφει την ενημέρωση. Η γ είναι μεν πραγματικό μέσο της προπαγάνδας (διαστρεβλώνει, αποσιωπά ή κατασκευάζει γεγονότα, σελ. 29), αλλά αποτελεί ειδική περίπτωση των «αθέμιτων μέσων» της επιλογής β, που είναι ο ορισμός.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή απάντηση: β. Δηλαδή να επιτύχει με θεμιτά ή αθέμιτα μέσα την επιβολή μιας ιδέας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: 9. Τα μέσα που χρησιμοποιεί η προπαγάνδα είναι: α) ο προφορικός λόγος β) ο γραπτός λόγος γ) σύμβολα-συνθήματα-ιδεολογίες δ) όλα τα παραπάνω.
Απάντηση:
Σωστή απάντηση: δ) όλα τα παραπάνω
Το βιβλίο κατατάσσει τα μέσα της προπαγάνδας σε τρεις μεγάλες κατηγορίες (σελ. 30): 1. ο προφορικός λόγος 2. ο γραπτός λόγος 3. διάφορα μέσα που έχουν ιδιαίτερη σημασία και ειδική βαρύτητα και επίδραση όπως: το σύμβολο, το σύνθημα, η ιδεολογία. Μάλιστα προηγείται η γενικότερη διαπίστωση: Η προπαγάνδα χρησιμοποιεί για τους σκοπούς της όλα, χωρίς καμιά εξαίρεση, τα μέσα με τα οποία επικοινωνούν μεταξύ τους οι άνθρωποι.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή απάντηση: δ. Δηλαδή όλα τα παραπάνω.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: 10. Ποιο από τα παρακάτω στοιχεία αφορούν και τη διαφήμιση και τις Δ.Σ.: α) χρησιμοποιούν τα ίδια μέσα μαζικής επικοινωνίας β) απευθύνονται στο κοινό. γ) η διαφήμιση είναι μέρος της λειτουργίας των Δ.Σ. δ) η διαφήμιση απευθύνεται στο καταναλωτικό κοινό
Απάντηση:
Σωστή απάντηση: α) χρησιμοποιούν τα ίδια μέσα μαζικής επικοινωνίας
Το βιβλίο απαριθμεί τα κοινά σημεία διαφήμισης και Δ.Σ. (σελ. 33) και πρώτο από όλα βάζει: 1. Χρησιμοποιούν τα ίδια μέσα μαζικής επικοινωνίας. Προσοχή: και η επιλογή β («απευθύνονται στο κοινό») είναι κοινό σημείο — είναι το δεύτερο της ίδιας λίστας. Επειδή όμως η ερώτηση ζητά ένα στοιχείο, ως πληρέστερη απάντηση δίνεται το α, που είναι το πρώτο και το πιο χαρακτηριστικό. Οι επιλογές γ και δ είναι λανθασμένες ως «κοινά» στοιχεία: η γ αντιστρέφει τη σχέση (οι Δ.Σ. και η διαφήμιση είναι παρεμφερείς αλλά διακριτές λειτουργίες, σελ. 23), ενώ η δ περιγράφει διαφορά και όχι κοινό σημείο — η διαφήμιση απευθύνεται στον οικονομικό άνθρωπο, στον πελάτη που πρέπει να αγοράσει (σελ. 33).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή απάντηση: α. Δηλαδή χρησιμοποιούν τα ίδια μέσα μαζικής επικοινωνίας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: 11. Το μάρκετινγκ επιδιώκει: α) τον προσανατολισμό της παραγωγής στις επιθυμίες του καταναλωτή β) τη δημιουργία νέων προϊόντων για την καλύτερη ικανοποίηση αυτών των επιθυμιών γ) την αύξηση του κέρδους με την αύξηση των πωλήσεων και τη μείωση του κόστους
Απάντηση:
Σωστή απάντηση: α, β και γ — και οι τρεις επιλογές — προσανατολισμός της παραγωγής, δημιουργία νέων προϊόντων και αύξηση του κέρδους
Η ερώτηση αυτή τυπώνεται χωρίς τέταρτη επιλογή «όλα τα παραπάνω», ενώ και οι τρεις επιλογές είναι σωστές: αντιστοιχούν στις επιδιώξεις 1, 2 και 4 της λίστας του βιβλίου (σελ. 34):
1. Τον προσανατολισμό της παραγωγής στις επιθυμίες
του καταναλωτή → επιλογή α
2. Τη δημιουργία νέων προϊόντων για την καλύτερη
ικανοποίηση αυτής της επιθυμίας → επιλογή β
3. Τη διευκόλυνση του καταναλωτή … σωστός τόπος,
χρόνος, θέση, τιμή (δεν υπάρχει επιλογή)
4. Την αύξηση του κέρδους, τόσο με την αύξηση των
πωλήσεων όσο και με τη μεγιστοποίηση του περιθωρίου
ανάμεσα στο κόστος και στην τιμή πώλησης → επιλογή γ
Άρα η σωστή απάντηση είναι και τα τρία (α, β και γ). Αν ζητηθεί μία μόνο επιλογή, η α είναι η θεμελιώδης, γιατί ο προσανατολισμός της παραγωγής στις επιθυμίες του καταναλωτή είναι η βασική αρχή του μάρκετινγκ, από την οποία απορρέουν οι υπόλοιπες.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή απάντηση: α, β και γ. Δηλαδή και οι τρεις επιλογές — προσανατολισμός της παραγωγής, δημιουργία νέων προϊόντων και αύξηση του κέρδους.
Κριτήρια αξιολόγησης: