Λύσεις — Κεφάλαιο 2: Γενικά στοιχεία και οικονομική σημασία του κλάδου (βοοειδή) (σελ. 47-48) – ΕΚΤΡΟΦΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ Ι Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 2: Γενικά στοιχεία και οικονομική σημασία του κλάδου (βοοειδή)

Ερωτήσεις κατανόησης του κεφαλαίου — ονοματολογία βοοειδών, οικονομική σημασία, διάρθρωση εκμεταλλεύσεων και συγκριτικά στοιχεία με την Ε.Ε.

Ταύρος και δαμαλίδα

Ερώτηση: Τι ονομάζουμε ταύρο και τι δαμαλίδα (μοσχίδα);

Απάντηση:

• Ταύρος. «Ταύρος: Είναι το ενήλικο μη ευνουχισμένο αρσενικό βοοειδές ηλικίας άνω των 24 μηνών.»
• Δαμαλίδα. «Δαμαλίδα (μοσχίδα): Είναι το θηλυκό βοοειδές που δεν έχει γεννήσει.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ταύρος είναι το ενήλικο μη ευνουχισμένο αρσενικό βοοειδές ηλικίας άνω των 24 μηνών. Δαμαλίδα (μοσχίδα) είναι το θηλυκό βοοειδές που δεν έχει γεννήσει ακόμη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δύο ξεχωριστοί ορισμοί, ο ένας δίπλα στον άλλο στο κείμενο

Η σημασία της βοοτροφίας για την εθνική οικονομία

Ερώτηση: Γιατί είναι ιδιαίτερα σημαντικός ο κλάδος της βοοτροφίας για την εθνική μας οικονομία;

Απάντηση:

• Οι λόγοι. «● Παράγει δύο από τα σημαντικότερα προϊόντα της διατροφής του ανθρώπου (γάλα και κρέας)... ● Εξασφαλίζει κύρια ή συμπληρωματική απασχόληση σε πάνω από 28.000 οικογένειες, οι οποίες προσφέρουν στην εθνική οικονομία προϊόντα αξίας 215 εκατομμυρίων ευρώ. ● Αξιοποιεί διαθέσιμους βοσκότοπους, κατώτερης ποιότητας ζωοτροφές... ● Παρέχει απασχόληση και εισόδημα στους τομείς της μεταποίησης, της εμπορίας και των μεταφορών. ● Αποτρέπει την εγκατάλειψη και ερήμωση των ορεινών και μειονεκτικών περιοχών»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Επειδή παράγει γάλα και κρέας (βασικά διατροφικά προϊόντα), εξασφαλίζει απασχόληση σε πάνω από 28.000 οικογένειες (προϊόντα αξίας 215 εκατ. ευρώ), αξιοποιεί βοσκότοπους και κατώτερης ποιότητας ζωοτροφές, παρέχει απασχόληση σε μεταποίηση-εμπορία-μεταφορές και αποτρέπει την ερήμωση ορεινών περιοχών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Πέντε bullets στο κείμενο — αρκούν οι κύριοι δύο-τρεις

Η συρρίκνωση της βοοτροφίας μετά το 1974

Ερώτηση: Που οφείλεται η συρρίκνωση της βοοτροφίας μετά το 1974;

Απάντηση:

• Οι τρεις αιτίες. «● Στην εκμηχάνιση της γεωργίας εξαιτίας της οποίας σταμάτησε η χρησιμοποίηση των βοοειδών στις γεωργικές εργασίες... ● Στην ακολουθούμενη πολιτική τιμών. Για σειρά ετών ίσχυε ανώτατη τιμή πώλησης των προϊόντων με αποτέλεσμα να καθηλωθούν οι τιμές παραγωγού σε χαμηλά επίπεδα. ● Στην ακολουθούμενη ευνοϊκή πολιτική υπέρ ορισμένων κλάδων της φυτικής παραγωγής (π.χ. βαμβάκι) με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν διαθέσιμες εκτάσεις για παραγωγή φθηνών ζωοτροφών.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οφείλεται σε τρεις παράγοντες: την εκμηχάνιση της γεωργίας (τα βοοειδή έπαψαν να χρησιμοποιούνται για εργασία), την πολιτική ανώτατων τιμών πώλησης που καθήλωσε τις τιμές παραγωγού, και την ευνοϊκή πολιτική υπέρ άλλων καλλιεργειών (π.χ. βαμβάκι) που περιόρισε τις εκτάσεις για ζωοτροφές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τρία bullets στη σειρά, το καθένα μία αιτία

Το μέσο μέγεθος των βοοτροφικών εκμεταλλεύσεων

Ερώτηση: Ποιο είναι το μέσο μέγεθος των βοοτροφικών εκμεταλλεύσεων στην Ελλάδα και σε ποιο μέγεθος εκμεταλλεύσεων συγκεντρώνεται ο μεγαλύτερος αριθμός βοοειδών;

Απάντηση:

• Μέσο μέγεθος. «το μέσο μέγεθος των βοοτροφικών εκμεταλλεύσεων είναι 23 ζώα ανά εκμετάλλευση.»
• Συγκέντρωση. «Όμως, ο μεγαλύτερος αριθμός βοοειδών ανήκει σε εκμεταλλεύσεις με μέσο μέγεθος 50-99 ζώα και 100-199 ζώα.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το μέσο μέγεθος είναι 23 ζώα ανά εκμετάλλευση, όμως ο μεγαλύτερος αριθμός βοοειδών ανήκει σε εκμεταλλεύσεις με 50-99 και 100-199 ζώα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δύο διαφορετικά νούμερα: μέσος όρος έναντι πλειοψηφικής συγκέντρωσης

Περιοχές εκτροφής και παραγωγής γάλακτος

Ερώτηση: Σε ποιες περιοχές κυρίως εκτρέφονται τα βοοειδή και που παράγεται η μεγαλύτερη ποσότητα αγελαδινού γάλακτος;

Απάντηση:

• Περιοχές εκτροφής. «Χωροταξικά ο βόειος πληθυσμός συγκεντρώνεται στη Βόρεια Ελλάδα. Στις περιοχές της Μακεδονίας και της Θράκης εκτρέφεται περίπου το 60% των βοοειδών.»
• Παραγωγή γάλακτος. «Η παραγωγή γάλακτος συγκεντρώνεται κυρίως στην Κεντρική Μακεδονία όπου παράγεται το 50% περίπου του αγελαδινού γάλακτος.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα βοοειδή εκτρέφονται κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα — στη Μακεδονία και τη Θράκη εκτρέφεται περίπου το 60% του βόειου πληθυσμού. Η μεγαλύτερη ποσότητα αγελαδινού γάλακτος (~50%) παράγεται στην Κεντρική Μακεδονία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δύο ξεχωριστά ποσοστά: γενική περιοχή εκτροφής vs περιοχή γαλακτοπαραγωγής

Ο βαθμός αυτάρκειας στα προϊόντα της βοοτροφίας

Ερώτηση: Ο βαθμός αυτάρκειας της Ελλάδας στα προϊόντα του κλάδου της βοοτροφίας είναι περίπου: α) στο βόειο κρέας: (επιλογές 55% / 45% / 30%) β) στο αγελαδινό γάλα: (επιλογές 60% / 55% / 50%)

Απάντηση:

• Βόειο κρέας. «Η χώρα μας από την εγχώρια παραγωγή καλύπτει το 30% περίπου των αναγκών της σε βόειο κρέας»
• Αγελαδινό γάλα. «και το 50% περίπου των αναγκών της σε αγελαδινό γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στο βόειο κρέας η αυτάρκεια είναι περίπου 30%. Στο αγελαδινό γάλα η αυτάρκεια είναι περίπου 50%.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Οι σωστές επιλογές είναι οι μικρότερες τιμές κάθε τριάδας: 30% και 50%

Η αιτία μείωσης κατανάλωσης βοείου κρέατος

Ερώτηση: Που οφείλεται κυρίως η μείωση της κατανάλωσης του βοείου κρέατος; α. στην υψηλή τιμή β. στο φόβο για τη νόσο των «τρελών αγελάδων» γ. στο μεγάλο ποσοστό οργανικού σιδήρου που περιέχει δ. στη σταδιακή αλλαγή των διατροφικών συνηθειών

Απάντηση:

• Η κύρια αιτία. «Ο κίνδυνος από τη νόσο των “τρελών αγελάδων” επηρέασε πολύ σοβαρά την κατανάλωση βοείου κρέατος, η οποία για ένα διάστημα ήταν σχεδόν μηδενική.»
• Δευτερεύουσα αιτία. «Επίσης υπάρχει μία ελαφρά σταδιακή μείωση στην κατανάλωση βοείου κρέατος, λόγω της αλλαγής των διατροφικών συνηθειών»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κυρίως στο (β) φόβο για τη νόσο των «τρελών αγελάδων», που προκάλεσε κάθετη (σχεδόν μηδενική) πτώση της κατανάλωσης· δευτερευόντως συνέβαλε και το (δ) η σταδιακή αλλαγή των διατροφικών συνηθειών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Η νόσος των τρελών αγελάδων περιγράφεται ως ο πιο σοβαρός παράγοντας

Ο μεγαλύτερος αριθμός βοοειδών στην Ε.Ε.

Ερώτηση: Ο μεγαλύτερος αριθμός βοοειδών στη Ε.Ε. εκτρέφεται: α. στη Γερμανία β. στη Γαλλία γ. στην Ολλανδία

Απάντηση:

• Πίνακας 2.4. «6 Γαλλία 20.281 25,3» — η υψηλότερη τιμή του πίνακα, έναντι «3 Γερμανία 14.119 17,6» και «10 Ολλανδία 3.842 4,8»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στη (β) Γαλλία, με 20.281 χιλιάδες κεφάλια (25,3% του συνόλου των 15 κρατών-μελών) — τη μεγαλύτερη τιμή του πίνακα 2.4.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Σύγκρινε τα ποσοστά των τριών χωρών στον Πίνακα 2.4

Απόδοση γάλακτος και βάρος σφαγίου Ελλάδας-Ε.Ε.

Ερώτηση: Ποια είναι η μέση ετήσια απόδοση σε γάλα ανά αγελάδα και το μέσο βάρος σφάγιου μοσχαριών στην Ελλάδα και την Ε.Ε.;

Απάντηση:

• Απόδοση γάλακτος. «Η μέση ετήσια απόδοση γάλακτος στη χώρα μας δεν ξεπερνά τα 5.000 κιλά ανά αγελάδα, ενώ στα 15 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης η μέση απόδοση είναι πάνω από 6.000 κιλά ανά αγελάδα.»
• Βάρος σφαγίου. «Το μέσο βάρος σφάγιου ταύρων (αρσενικά μη ευνουχισμένα ενήλικα βοοειδή) στην Ελλάδα είναι περίπου 250 κιλά, ενώ στα 15 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι πάνω από 330 κιλά.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στην Ελλάδα η μέση ετήσια απόδοση γάλακτος δεν ξεπερνά τα 5.000 κιλά/αγελάδα (στην Ε.Ε. >6.000 κιλά), και το μέσο βάρος σφαγίου είναι περίπου 250 κιλά (στην Ε.Ε. >330 κιλά) — η Ελλάδα υπολείπεται και στα δύο μεγέθη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δύο ζεύγη τιμών: γάλα ανά αγελάδα και βάρος σφαγίου

Οι περιοριστικοί παράγοντες ανάπτυξης της βοοτροφίας

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι γενικοί περιοριστικοί παράγοντες για την ανάπτυξη της βοοτροφίας;

Απάντηση:

• Οι παράγοντες. «Ο περιορισμένος αριθμός των επιδοτούμενων βοοειδών καθώς και η ποσόστωση αγελαδινού γάλακτος αποτελούν περιοριστικούς παράγοντες για την ανάπτυξη της ελληνικής βοοτροφίας.»
• Από την Ανακεφαλαίωση. «Ο ανταγωνισμός με τη φυτική παραγωγή, η ποσόστωση στο γάλα και ο περιορισμένος αριθμός των πριμοδοτούμενων ζώων από την Ε.Ε. εμποδίζουν την ανάπτυξη του κλάδου.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι κύριοι περιοριστικοί παράγοντες είναι ο περιορισμένος αριθμός επιδοτούμενων/πριμοδοτούμενων ζώων από την Ε.Ε., η ποσόστωση αγελαδινού γάλακτος, και ο ανταγωνισμός με τη φυτική παραγωγή για διαθέσιμες εκτάσεις.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τρεις παράγοντες: επιδοτήσεις, ποσόστωση, ανταγωνισμός με φυτική παραγωγή