Λύσεις — Κεφάλαιο 5: Το σώμα των βοοειδών (σελ. 101) – ΕΚΤΡΟΦΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ Ι Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 5: Το σώμα των βοοειδών

Ερωτήσεις κατανόησης του κεφαλαίου — εξωτερικά μέρη ανά τύπο αγελάδας, οστεολογία και τα πέντε συστήματα του οργανισμού των βοοειδών.

Οι διαφορές στον τράχηλο, την κοιλιά και το μαστό ανά τύπο

Ερώτηση: Ποιες είναι οι βασικές διαφορές στους διάφορους τύπους αγελάδων στον τράχηλο, την κοιλιά και το μαστό;

Απάντηση:

• Τράχηλος (5.3.3). «Στο γαλακτοπαραγωγικό τύπο ο τράχηλος είναι μακρύς και ισχυρός όχι όμως μυώδης... Στον κρεατοπαραγωγικό τύπο ο τράχηλος είναι κοντός... Στον τύπο μικτών αποδόσεων ο τράχηλος είναι ενδιάμεσος των δύο άλλων τύπων.»
• Κοιλιά (5.3.6). «Στο γαλακτοπαραγωγικό τύπο... είναι σαφώς ογκωδέστερη από τις κοιλιές των αγελάδων των άλλων τύπων... Στον κρεατοπαραγωγικό τύπο... η κοιλιά είναι μικρότερου όγκου... Στον τύπο μικτών αποδόσεων η κοιλιά είναι ενδιάμεση των δύο άλλων τύπων.»
• Μαστός (5.3.9). «Στο γαλακτοπαραγωγικό τύπο ο μαστός είναι μεγάλος στις διαστάσεις του... Στον κρεατοπαραγωγικό τύπο ο μαστός είναι μικρότερος και ισχυρότερος... Στον τύπο μικτών αποδόσεων ο μαστός είναι ενδιάμεσος των δύο άλλων τύπων.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο γαλακτοπαραγωγικός τύπος έχει μακρύ μη μυώδη τράχηλο, ογκώδη κοιλιά (για μεγάλη κατανάλωση τροφής) και μεγάλο μαστό. Ο κρεατοπαραγωγικός τύπος έχει κοντό τράχηλο, μικρότερη κοιλιά και μικρότερο, ισχυρότερο μαστό. Ο τύπος μικτών αποδόσεων είναι ενδιάμεσος και στα τρία χαρακτηριστικά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τρία χαρακτηριστικά × τρεις τύποι — ο τύπος μικτών αποδόσεων είναι πάντα «ενδιάμεσος»

Η σημασία του μυϊκού συστήματος

Ερώτηση: Ποια είναι η σημασία του μυϊκού συστήματος των βοοειδών;

Απάντηση:

• Λειτουργία. «Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες οι οποίοι μαζί με τα οστά και τους συνδέσμους αποτελούν το κινητικό σύστημα... Όταν διεγείρονται από το νευρικό σύστημα συσπώνται. Με τη σύσπασή τους κινούν τα οστά στα οποία προσφύονται ή ακόμα και τα διάφορα σπλάχνα. Συνδυασμένες κινήσεις διάφορων οστών προκαλούν μετακίνηση του σώματος.»
• Πρακτική σημασία (Ανακεφαλαίωση). «το μυϊκό που περιλαμβάνει τα κομμάτια του κρέατος που καταναλώνονται»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το μυϊκό σύστημα αποτελεί, μαζί με τα οστά και τους συνδέσμους, το κινητικό σύστημα του ζώου — οι μύες συσπώνται όταν διεγείρονται από το νευρικό σύστημα και προκαλούν την κίνηση του σώματος. Παράλληλα, το μυϊκό σύστημα έχει και πρακτική/οικονομική σημασία, αφού περιλαμβάνει τα κομμάτια κρέατος που καταναλώνονται.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δύο διαστάσεις: κινητική λειτουργία + οικονομική σημασία (κρέας)

Ο εμπειρικός υπολογισμός του ζωντανού βάρους

Ερώτηση: Με ποιο εμπειρικό τρόπο μπορούμε να υπολογίσουμε το ζωντανό βάρος των βοοειδών;

Απάντηση:

• Η μέθοδος. «μπορεί να χρησιμοποιηθεί ειδική για κάθε τύπο ζώου μετροταινία με την οποία μετρούμε την περίμετρο του θώρακος ακριβώς πίσω από τα μπροστινά πόδια και υπολογίζουμε το ζωντανό βάρος τους, σύμφωνα με τον πίνακα 5.1.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μετράμε με ειδική μετροταινία την περίμετρο του θώρακος ακριβώς πίσω από τα μπροστινά πόδια, και με τη βοήθεια ειδικού πίνακα (Πίνακας 5.1) υπολογίζουμε το αντίστοιχο ζωντανό βάρος σε κιλά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Η μέθοδος βασίζεται σε μέτρηση περιμέτρου + πίνακα αναγωγής, όχι ζύγιση

Οι σπουδαιότερες λειτουργίες του αίματος

Ερώτηση: Ποιες είναι οι σπουδαιότερες λειτουργίες του αίματος;

Απάντηση:

• Οι λειτουργίες. «Οι σπουδαιότερες λειτουργίες του είναι η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών από το έντερο σε όλα τα μέρη του σώματος για τη θρέψη τους και η μεταφορά του οξυγόνου από τους πνεύμονες στους ιστούς για να γίνει η καύση (οξείδωση). Επίσης, παίρνει τα άχρηστα και επιβλαβή προϊόντα από τους ιστούς και τα μεταφέρει στα διάφορα όργανα αποβολής... Ακόμη μεταφέρει ουσίες (π.χ. ορμόνες)... Επιπλέον διατηρεί σταθερή τη θερμοκρασία του σώματος και βοηθάει τον οργανισμό στην άμυνά του εναντίον διάφορων ασθενειών με τη μεταφορά αντισωμάτων.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το αίμα μεταφέρει θρεπτικές ουσίες από το έντερο στο σώμα, μεταφέρει οξυγόνο από τους πνεύμονες στους ιστούς, απομακρύνει άχρηστα προϊόντα προς τα όργανα αποβολής, μεταφέρει ορμόνες, διατηρεί σταθερή τη θερμοκρασία του σώματος και μεταφέρει αντισώματα για την άμυνα του οργανισμού.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Έξι λειτουργίες: θρέψη, οξυγόνωση, αποβολή, μεταφορά ορμονών, θερμορύθμιση, άμυνα

Τα διαμερίσματα του στομάχου των βοοειδών

Ερώτηση: Πόσα και ποια είναι τα διαμερίσματα του στομάχου των βοοειδών;

Απάντηση:

• Τα τέσσερα διαμερίσματα. «στο στομάχι (εικόνα 5.10) αποτελείται από τέσσερα διαμερίσματα. Αυτά είναι η μεγάλη κοιλία, ο κεκρύφαλος, ο εχίνος ή βίβλος και το ήνυστρο.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το στομάχι των βοοειδών έχει τέσσερα διαμερίσματα: τη μεγάλη κοιλία, τον κεκρύφαλο, τον εχίνο (ή βίβλο) και το ήνυστρο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τέσσερα ονόματα με τη σειρά που δίνει το βιβλίο

Το διαμέρισμα που δεν λειτουργεί στα μικρά μοσχάρια

Ερώτηση: Ποιο από τα διαμερίσματα του στομάχου των βοοειδών δεν λειτουργεί στα μικρά μοσχάρια;

Απάντηση:

• Η εξέλιξη με την ηλικία. «Στα νεογέννητα μηρυκαστικά, τα τρία πρώτα διαμερίσματα είναι μικρά, ενώ το ήνυστρο είναι το περισσότερο αναπτυγμένο τμήμα. Όμως καθώς αυξάνεται η ηλικία τους, η μεγάλη κοιλία και ο κεκρύφαλος αναπτύσσονται περισσότερο από τα άλλα διαμερίσματα.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στα νεογέννητα μοσχάρια τα τρία πρώτα διαμερίσματα (μεγάλη κοιλία, κεκρύφαλος, εχίνος) είναι μικρά και ουσιαστικά δεν λειτουργούν ακόμα πλήρως — μόνο το ήνυστρο είναι αναπτυγμένο και λειτουργικό, αφού τα μοσχάρια τρέφονται με γάλα, όχι στερεή τροφή που χρειάζεται μηρυκασμό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Αντίστροφη λογική: αναπτύσσεται/λειτουργεί μόνο ό,τι χρειάζεται για διατροφή με γάλα

Τα όργανα αναπαραγωγής της αγελάδας

Ερώτηση: Αναφέρατε τα όργανα αναπαραγωγής της αγελάδας.

Απάντηση:

• Τα όργανα. «Τα όργανα αναπαραγωγής των αγελάδων είναι οι ωοθήκες, οι ωαγωγοί (σάλπιγγες), η μήτρα, ο κόλπος και το αιδοίο.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα όργανα αναπαραγωγής της αγελάδας είναι οι ωοθήκες, οι ωαγωγοί (σάλπιγγες), η μήτρα, ο κόλπος και το αιδοίο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Πέντε όργανα, ονομαστικά όπως δίνονται στην αρχή της 5.5.5(1)

Το ωχρό σωμάτιο

Ερώτηση: Τι είναι το ωχρό σωμάτιο. Πότε δημιουργείται;

Απάντηση:

• Ορισμός και δημιουργία. «Μετά τη ρήξη του ωοθυλακίου στη θέση του δημιουργείται το ωχρό σωμάτιο. Το ωχρό σωμάτιο είναι μεγάλης σημασίας ενδοκρινής αδένας. Εάν δεν γίνει εγκυμοσύνη υποπλάσσεται, οπότε αναπτύσσεται νέο ωοθυλάκιο. Εάν γίνει εγκυμοσύνη, το ωχρό σωμάτιο παραμένει και εκκρίνει ορισμένες ορμόνες εξαιτίας των οποίων δεν ωριμάζουν άλλα ωοθυλάκια.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το ωχρό σωμάτιο είναι ένας σημαντικός ενδοκρινής αδένας που δημιουργείται στη θέση του ωοθυλακίου μετά τη ρήξη του (ωοθυλακιορρηξία). Αν δεν γίνει εγκυμοσύνη, υποπλάσσεται και αναπτύσσεται νέο ωοθυλάκιο· αν γίνει εγκυμοσύνη, παραμένει και εκκρίνει ορμόνες που εμποδίζουν την ωρίμανση άλλων ωοθυλακίων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δύο σενάρια: χωρίς εγκυμοσύνη vs με εγκυμοσύνη

Η σημασία των αδένων του Κούπερ

Ερώτηση: Ποια είναι η σημασία των αδένων του Κούπερ;

Απάντηση:

• Λειτουργία. «Οι αδένες του Cowper (Κούπερ) λέγονται και βολβουρηθραίοι αδένες... Εκκρίνουν κολλώδες έκκριμα το οποίο συμβάλλει στον καθορισμό του συνολικού όγκου του σπέρματος και στον καθαρισμό της ουρήθρας προ του περάσματος των σπερματοζωαρίων.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι αδένες του Κούπερ (βολβουρηθραίοι αδένες) εκκρίνουν κολλώδες έκκριμα που συμβάλλει στον καθορισμό του συνολικού όγκου του σπέρματος και καθαρίζει την ουρήθρα πριν το πέρασμα των σπερματοζωαρίων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δύο ρόλοι: όγκος σπέρματος + καθαρισμός ουρήθρας

Ωάριο και σπερματοζωάριο: ομοιότητες και διαφορές

Ερώτηση: Ποιες είναι οι ομοιότητες και ποιες οι διαφορές μεταξύ ωαρίου και σπερματοζωαρίου;

Απάντηση:

• Σύγκριση. «Το ώριμο ωάριο μοιάζει με το σπερματοζωάριο στον αριθμό των χρωμοσωμάτων, όμως διαφέρει από αυτό στο ότι είναι πολύ μεγαλύτερο και ότι φέρει αρκετές θρεπτικές ουσίες για τον εφοδιασμό του ζυγωτικού κυττάρου, μετά τη γονιμοποίηση. Το ωάριο δεν έχει δική του κίνηση σε αντίθεση με το σπερματοζωάριο που έχει.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ομοιότητα: έχουν τον ίδιο αριθμό χρωμοσωμάτων. Διαφορές: το ωάριο είναι πολύ μεγαλύτερο, φέρει θρεπτικές ουσίες για το ζυγωτικό κύτταρο μετά τη γονιμοποίηση, και δεν έχει δική του κίνηση — σε αντίθεση με το σπερματοζωάριο που κινείται.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Μία ομοιότητα (χρωμοσώματα) + τρεις διαφορές (μέγεθος, θρεπτικές ουσίες, κίνηση)