Λύσεις — Κεφάλαιο 3: Εκτρεφόμενες φυλές βοοειδών (σελ. 65) – ΕΚΤΡΟΦΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ Ι Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 3: Εκτρεφόμενες φυλές βοοειδών

Ερωτήσεις κατανόησης του κεφαλαίου — εγχώριες, γαλακτοπαραγωγικές, κρεατοπαραγωγικές και μικτής κατεύθυνσης φυλές βοοειδών, βουβάλια και βίσονες.

Οι πρόγονοι των φυλών Τήνου και Κατερίνης

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι πρόγονοι των εγχώριων φυλών Τήνου και Κατερίνης;

Απάντηση:

• Τήνου. «3.2.1 Οι απόγονοι της πρωτογενούς Ιλλυρικής φυλής Bos Taurus Brachyceros που έχουν κοντά κέρατα... (2) Τήνου. Εκτρέφονταν στο νησί της Τήνου και σε άλλα νησιά γύρω από αυτήν.»
• Κατερίνης. «3.2.2 Οι απόγονοι της πρωτογενούς Στεπικής φυλής Bos Primigenius Bojanus που έχουν μακριά κέρατα... (1) Κατερίνης.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η φυλή Τήνου κατάγεται από την πρωτογενή Ιλλυρική φυλή Bos Taurus Brachyceros (κοντά κέρατα), ενώ η φυλή Κατερίνης κατάγεται από την πρωτογενή Στεπική φυλή Bos Primigenius Bojanus (μακριά κέρατα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Οι δύο φυλές ανήκουν σε διαφορετικές υποενότητες: 3.2.1 (Ιλλυρική) και 3.2.2 (Στεπική)

Οι διαφορές Τήνου - Κατερίνης

Ερώτηση: Ποιες οι διαφορές μεταξύ των δύο παραπάνω φυλών;

Απάντηση:

• Τήνου. «Διαφέρει από την προηγούμενη φυλή, εξαιτίας των προσμίξεών της με φυλές της Μέσης Ανατολής. Σήμερα δεν υπάρχουν ζώα της φυλής αυτής.»
• Κατερίνης. «Ο χρωματισμός του τριχώματος είναι φαιός ή φαιομέλανος σε ανάμιξη με κιτρινομέλανες τρίχες... Σήμερα εκτρέφονται στην Ελλάδα περίπου 150 αγελάδες της φυλής αυτής σε δύο εκτροφές της Θεσσαλίας.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η φυλή Τήνου έχει προσμίξεις με φυλές της Μέσης Ανατολής και έχει πλέον εξαφανιστεί εντελώς, ενώ η φυλή Κατερίνης έχει φαιό/φαιομέλανο χρωματισμό με κιτρινομέλανες τρίχες και εξακολουθεί να εκτρέφεται σε μικρό αριθμό (~150 αγελάδες) στη Θεσσαλία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Η βασική διαφορά: η μία έχει εξαφανιστεί, η άλλη επιβιώνει σε μικρό αριθμό

Γιατί μειώθηκαν οι εγχώριες φυλές

Ερώτηση: Γιατί δεν εκτρέφονται πλέον στη χώρα μας σε μεγάλο βαθμό οι εγχώριες φυλές αγελάδων;

Απάντηση:

• Η αιτιολόγηση. «Οι πολύ χαμηλές αποδόσεις τους σε γάλα και κρέας και η μη χρησιμοποίηση πλέον της μυϊκής τους δύναμης λόγω της χρήσης μηχανημάτων, εξανάγκασε τους εκτροφείς να τις αντικαταστήσουν με αγελάδες άλλων φυλών περισσότερο παραγωγικών.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Επειδή έχουν πολύ χαμηλές αποδόσεις σε γάλα και κρέας, και επειδή η μυϊκή τους δύναμη δεν χρησιμοποιείται πλέον λόγω της εξάπλωσης των μηχανημάτων — έτσι οι εκτροφείς τις αντικατέστησαν με πιο παραγωγικές φυλές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δύο λόγοι: χαμηλές αποδόσεις + αχρηστία της μυϊκής δύναμης

Η φυλή Ασπρόμαυρη

Ερώτηση: Από πού κατάγεται η Ασπρόμαυρη φυλή, σε ποια κατηγορία ανήκει και ποιες είναι οι αποδόσεις της; Να αναφέρετε τουλάχιστον άλλη μία ονομασία της φυλής αυτής.

Απάντηση:

• Καταγωγή & όνομα. «(1) Ασπρόμαυρη (Holstein - Friesian)... Είναι γνωστή σε όλο τον κόσμο με το όνομα Friesian. Κατάγεται πιθανότατα από τη Φρισλανδία (περιοχή της Ολλανδίας) και τη Βόρεια Γερμανία. Στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής την ονόμασαν Holstein - Friesian»
• Κατηγορία. «3.3 Γαλακτοπαραγωγικές φυλές... Είναι η σημαντικότερη φυλή της κατηγορίας αυτής στην Ελλάδα»
• Αποδόσεις. «Παράγει ανάλογα με τον τύπο της αγελάδας και τη χώρα που εκτρέφεται κατά μέσο όρο 4.500-8.000 λίτρα γάλακτος σε κάθε γαλακτική περίοδο, με λιποπεριεκτικότητα 3,5-4%.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η Ασπρόμαυρη κατάγεται από τη Φρισλανδία (Ολλανδία) και τη Βόρεια Γερμανία, ανήκει στις γαλακτοπαραγωγικές φυλές (η σημαντικότερη στην Ελλάδα), και παράγει 4.500-8.000 λίτρα γάλακτος ανά γαλακτική περίοδο με λιποπεριεκτικότητα 3,5-4%. Είναι επίσης γνωστή ως Friesian ή Holstein.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τέσσερα ζητούμενα: καταγωγή, κατηγορία, αποδόσεις, εναλλακτικό όνομα

Οι κρεατοπαραγωγικές φυλές Γαλλίας και Βρετανίας

Ερώτηση: Να αναφέρετε τις Γαλλικές και Βρετανικές κρεατοπαραγωγικές φυλές.

Απάντηση:

• Γαλλικές. «Οι γαλλικές φυλές των αγελάδων είναι: (1) Σαρολέ (Charolais)... (2) Λιμουζέν (Limousin)... (3) Μπλοντ ντ' Ακιτέν (Blonde d' Aquitaine)»
• Βρετανικές. «Αυτές είναι οι Aberdeen Angus, Hereford και Shorthorn.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Γαλλικές φυλές: Σαρολέ (Charolais), Λιμουζέν (Limousin), Μπλοντ ντ'Ακιτέν (Blonde d'Aquitaine). Βρετανικές φυλές: Aberdeen Angus, Hereford, Shorthorn.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τρεις γαλλικές + τρεις βρετανικές, ονομαστικά

Το μειονέκτημα της Σαρολέ

Ερώτηση: Ποιο είναι το βασικό μειονέκτημα της φυλής Σαρολέ;

Απάντηση:

• Το μειονέκτημα. «Η φυλή επικρίνεται για τις δυσκολίες που παρουσιάζονται στον τοκετό, λόγω του μεγάλου μοσχαριού που γεννιέται, όταν οι ταύροι της φυλής αυτής διασταυρώνονται για να βελτιώσουν τις εκτροφές άλλων πιο μικρόσωμων φυλών.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το βασικό μειονέκτημα είναι οι δυσκολίες στον τοκετό, λόγω του μεγάλου μοσχαριού που γεννιέται όταν ταύροι Σαρολέ διασταυρώνονται με πιο μικρόσωμες φυλές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Η λέξη-κλειδί είναι «δυσκολίες... στον τοκετό»

Οι φυλές μικτής κατεύθυνσης

Ερώτηση: Αναφέρατε τις κύριες φυλές βοοειδών μικτής κατεύθυνσης.

Απάντηση:

• Οι κύριες φυλές. «Οι κυριότερες φυλές αυτής της κατηγορίας είναι: (1) Φαιά των Άλπεων ή Σβιτς (Schwyz)... (2) Σίμενταλ (Simmental)»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι κύριες φυλές μικτής κατεύθυνσης είναι η Φαιά των Άλπεων (Σβιτς) και η Σίμενταλ.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δύο φυλές, ενότητα 3.5

Η φυλή Φαιά των Άλπεων

Ερώτηση: Από πού κατάγεται η Φαιά των Άλπεων; Γιατί επιβλήθηκε στις ντόπιες (αυτόχθονες) φυλές;

Απάντηση:

• Καταγωγή. «Προέρχεται από το καντόνι Schwyz της Ελβετίας και διαδόθηκε σε πολλές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα.»
• Γιατί επιβλήθηκε. «Προσαρμόστηκαν πολύ καλά ως καθαρόαιμα ζώα στις πεδινές περιοχές και ως διασταυρωμένα με τις εγχώριες φυλές στις ημιορεινές και ορεινές περιοχές» — σε συνδυασμό με τις πολύ χαμηλές αποδόσεις σε γάλα και κρέας των εγχώριων φυλών (§3.2).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατάγεται από το καντόνι Schwyz της Ελβετίας. Επιβλήθηκε στις ντόπιες φυλές επειδή προσαρμόστηκε πολύ καλά τόσο ως καθαρόαιμο ζώο στις πεδινές περιοχές όσο και διασταυρωμένο με τις εγχώριες φυλές στις ημιορεινές/ορεινές περιοχές, δίνοντας πολύ πιο παραγωγικούς απογόνους από τις εγχώριες φυλές με τις πολύ χαμηλές τους αποδόσεις.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Συνδύασε την καλή προσαρμοστικότητα της §3.5 με τις χαμηλές αποδόσεις των εγχώριων φυλών της §3.2

Το περιβάλλον και τα γνωρίσματα των βουβάλων

Ερώτηση: Σε τι περιβάλλον ζουν οι βούβαλοι και ποια γνωρίσματά τους τους καθιστούν πολύτιμα παραγωγικά ζώα;

Απάντηση:

• Περιβάλλον. «Οι βούβαλοι προτιμούν υγρό και σκιερό περιβάλλον. Ζουν σε υγρές και ελώδεις περιοχές, γιατί καταπονούνται κάτω από διαρκή και άμεση ηλιακή ακτινοβολία.»
• Πολύτιμα γνωρίσματα. «Τα κύρια γνωρίσματα των βουβάλων, όπως η δυνατότητα αξιοποίησης χονδροειδών ζωοτροφών ποικίλης θρεπτικής αξίας, οι ελάχιστες φροντίδες που απαιτούνται για τη διατήρησή τους, η μεγάλη αντοχή τους στις ασθένειες και η προοπτική παραγωγής εξειδικευμένων προϊόντων με ειδική σήμανση, μπορούν να καταστήσουν τη βουβαλοτροφία πολύτιμο παραγωγικό κλάδο που παράλληλα μπορεί να συμβάλλει στην καλή διατήρηση ορισμένων υγρότοπων.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι βούβαλοι ζουν σε υγρό και σκιερό περιβάλλον, σε υγρές και ελώδεις περιοχές. Τα γνωρίσματα που τους καθιστούν πολύτιμους είναι: η αξιοποίηση χονδροειδών ζωοτροφών ποικίλης θρεπτικής αξίας, οι ελάχιστες φροντίδες που απαιτούν, η μεγάλη αντοχή στις ασθένειες, η δυνατότητα εξειδικευμένων προϊόντων με ειδική σήμανση, και η συμβολή στη διατήρηση υγροτόπων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δύο μέρη: περιβάλλον διαβίωσης + τέσσερα/πέντε πολύτιμα γνωρίσματα

Συμπλήρωση κενών για τον βούβαλο

Ερώτηση: Ο βούβαλος εκτρέφεται για την παραγωγή ……………, γάλακτος και δέρματος. Παράγει …………… ποσότητες γάλακτος. Το γάλα του έχει …………… λιποπεριεκτικότητα, περίπου ……………, δηλ. 50-60% περισσότερο από το γάλα της αγελάδας. Το βουβαλίσιο γάλα έχει μεγάλη ζήτηση για παραγωγή ……………, …………… και …………… τυριών.

Απάντηση:

• Το πρωτότυπο κείμενο. «Ως παραγωγικό ζώο ο βούβαλος εκτρέφεται για την παραγωγή κρέατος, γάλακτος και δέρματος. Παράγει μικρές ποσότητες γάλακτος... Το γάλα του έχει υψηλή λιποπεριεκτικότητα, περίπου 7%, δηλ. 50-60% περισσότερο από το γάλα της αγελάδας. Το βουβαλίσιο γάλα έχει μεγάλη ζήτηση για παραγωγή παγωτού, γιαούρτης, κρέμας γάλακτος και μαλακών τυριών όπως το φημισμένο Ιταλικό μοτσαρέλα.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο βούβαλος εκτρέφεται για την παραγωγή κρέατος, γάλακτος και δέρματος. Παράγει μικρές ποσότητες γάλακτος. Το γάλα του έχει υψηλή λιποπεριεκτικότητα, περίπου 7%. Το βουβαλίσιο γάλα έχει μεγάλη ζήτηση για παραγωγή παγωτού, γιαούρτης και κρέμας γάλακτος (και μαλακών τυριών, π.χ. μοτσαρέλα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Επτά κενά με τη σειρά που εμφανίζονται στην παράγραφο για το βουβαλίσιο γάλα