Λύσεις — Κεφάλαιο 7: Εκτροφή μοσχαριών (σελ. 240) – ΕΚΤΡΟΦΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ Ι Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 7: Εκτροφή μοσχαριών

Ερωτήσεις κατανόησης του κεφαλαίου — ανατροφή, διατροφή, σταβλισμός, πάχυνση και ταξινόμηση σφαγίων μοσχαριών.

Τι επιδιώκουμε από τα μοσχάρια σε κάθε στάδιο της ζωής τους

Ερώτηση: Τι επιδιώκουμε από τα μοσχάρια σε κάθε στάδιο της ζωής τους;

Απάντηση:

• Τι επιδιώκουμε (7.1). «Σε κάθε στάδιο της ζωής των μοσχαριών επιδιώκουμε: ● Στην περίοδο του θηλασμού να πάρουν την απαραίτητη ποσότητα πρωτογάλακτος και να αποκτήσουν μέχρι τον απογαλακτισμό τους κανονικό βάρος. ● Στην περίοδο από τον απογαλακτισμό τους μέχρι την ηλικία των 4 μηνών τη βραδεία ανάπτυξη του μυϊκού συστήματός τους και την ισχυρή ανάπτυξη του σκελετού. ● Στην περίοδο μετά την ηλικία των 4 μηνών για τις μοσχίδες με προορισμό την αναπαραγωγή την κανονική αύξηση και ανάπτυξή τους για να μη δημιουργηθούν προβλήματα στη γονιμότητα και στη μελλοντική γαλακτοπαραγωγική ικανότητά τους, ενώ στην ηλικία που θα αρχίσει η αναπαραγωγική ζωή τους να βρίσκονται στο κατάλληλο σωματικό βάρος και να έχει αναπτυχθεί κανονικά ο μαστός τους. Για τα μοσχάρια (αρσενικά και θηλυκά) που προορίζονται για πάχυνση και σφαγή επιδιώκουμε την τέλεια ανάπτυξη του μυϊκού συστήματος τους για παραγωγή καλής ποιότητας και μεγάλου βάρους σφάγιου.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στην περίοδο του θηλασμού επιδιώκουμε να πάρουν την απαραίτητη ποσότητα πρωτογάλακτος και να αποκτήσουν κανονικό βάρος μέχρι τον απογαλακτισμό. Από τον απογαλακτισμό μέχρι την ηλικία των 4 μηνών επιδιώκουμε βραδεία ανάπτυξη του μυϊκού συστήματος και ισχυρή ανάπτυξη του σκελετού. Μετά τους 4 μήνες: για τις μοσχίδες αναπαραγωγής, κανονική αύξηση και ανάπτυξη, ώστε να μην έχουν προβλήματα γονιμότητας και γαλακτοπαραγωγής και να έχουν κατάλληλο βάρος και κανονικά αναπτυγμένο μαστό όταν αρχίσει η αναπαραγωγική τους ζωή· για τα μοσχάρια πάχυνσης και σφαγής, τέλεια ανάπτυξη του μυϊκού συστήματος για σφάγιο καλής ποιότητας και μεγάλου βάρους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τρία στάδια: θηλασμός, από τον απογαλακτισμό έως τους 4 μήνες, μετά τους 4 μήνες (χωριστά οι μοσχίδες αναπαραγωγής και τα μοσχάρια πάχυνσης)

Τα είδη θηλασμού των μοσχαριών

Ερώτηση: Πόσα είδη θηλασμού εφαρμόζονται στα μοσχάρια;

Απάντηση:

• Φυσικός ή τεχνητός. «Ο θηλασμός του μοσχαριού μπορεί να είναι φυσικός ή τεχνητός.»
• Φυσικός θηλασμός. «Υπάρχουν δύο μέθοδοι φυσικού θηλασμού, ο ελεύθερος και ο ελεγχόμενος.»
• Τεχνητός θηλασμός. «Τα τεχνητά μέσα που χρησιμοποιούνται, είναι: ● κοινά δοχεία (κουβάδες) ● ειδικά δοχεία με θήλαστρο και ● αυτόματες θηλαστικές συσκευές και μηχανές.» Επίσης «Ανάλογα με τη διάρκειά του, ο τεχνητός θηλασμός διακρίνεται σε κανονικό και σε βραχύ (σύντομο).»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εφαρμόζονται δύο είδη θηλασμού: ο φυσικός (ελεύθερος ή ελεγχόμενος) και ο τεχνητός (με κοινά δοχεία, με ειδικά δοχεία με θήλαστρο ή με αυτόματες θηλαστικές συσκευές και μηχανές)· ανάλογα με τη διάρκειά του, ο τεχνητός θηλασμός διακρίνεται σε κανονικό και βραχύ.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δύο κύρια είδη, καθένα με υποδιαιρέσεις

Το πρωτόγαλα

Ερώτηση: Τι είναι το πρωτόγαλα και τι προσφέρει στα νεογέννητα μοσχάρια;

Απάντηση:

• Τι είναι. «...το μητρικό πρωτόγαλα (μίγμα κανονικού γάλακτος με ειδικό έκκριμα του μαστού), δηλ. το γάλα που παράγει η μητέρα του τις 3-4 πρώτες ημέρες μετά τον τοκετό.»
• Τι προσφέρει. «Το πρωτόγαλα περιέχει αντισώματα (πρωτεϊνικές ουσίες) που δε διαθέτει ακόμα το νεογέννητο και τα οποία είναι απαραίτητα για να αντιμετωπίσει τις πρώτες μολύνσεις. Επίσης, είναι πιο συμπυκνωμένο από το κανονικό γάλα, είναι πλούσιο σε πρωτεΐνες και σε βιταμίνη Α και έχει καθαρτικές ιδιότητες που τις χρειάζεται το νεογέννητο για τον καθαρισμό του πεπτικού συστήματός του.»
• Πότε χορηγείται. «Το νεογέννητο πρέπει να πάρει πρωτόγαλα για 3-4 ημέρες και μάλιστα αρχίζοντας αμέσως μετά τον τοκετό ή όσο το δυνατό γρηγορότερα, γιατί η ικανότητα απορρόφησης αντισωμάτων μέσω του πεπτικού συστήματος του χάνεται σύντομα.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρωτόγαλα είναι το γάλα που παράγει η αγελάδα τις 3-4 πρώτες ημέρες μετά τον τοκετό (μίγμα κανονικού γάλακτος με ειδικό έκκριμα του μαστού). Προσφέρει στο νεογέννητο αντισώματα, απαραίτητα για να αντιμετωπίσει τις πρώτες μολύνσεις· είναι πιο συμπυκνωμένο από το κανονικό γάλα, πλούσιο σε πρωτεΐνες και σε βιταμίνη Α, και έχει καθαρτικές ιδιότητες για τον καθαρισμό του πεπτικού του συστήματος. Πρέπει να χορηγείται για 3-4 ημέρες, αρχίζοντας αμέσως μετά τον τοκετό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ορισμός + τέσσερις ιδιότητες: αντισώματα, πιο συμπυκνωμένο, πλούσιο σε πρωτεΐνες και βιταμίνη Α, καθαρτικές ιδιότητες
• Η χορήγηση αρχίζει αμέσως, γιατί η ικανότητα απορρόφησης αντισωμάτων χάνεται σύντομα

Η διάρκεια θηλασμού και τα κριτήρια απογαλακτισμού

Ερώτηση: Πόσο διαρκεί στα μοσχάρια η περίοδος του θηλασμού και με ποια κριτήρια απογαλακτίζονται;

Απάντηση:

• Φυσικός θηλασμός (κρεατοπαραγωγικές αγελάδες). «...φθάνουν την ημέρα του απογαλακτισμού, σε ηλικία δηλ. 200 ημερών, το βάρος των 150 - 230 κιλών.»
• Τεχνητός θηλασμός. «Στον κανονικό τεχνητό θηλασμό τα μοσχάρια απογαλακτίζονται σε ηλικία 10-12 εβδομάδων, στο βραχύ κατά την 5η-6η εβδομάδα. Συνήθως εφαρμόζεται ο βραχύς θηλασμός.»
• Κριτήρια απογαλακτισμού. «Συνδυασμός ηλικίας και κατανάλωσης τροφής είναι το καλύτερο κριτήριο. Καλή περίπτωση είναι η κατανάλωση 0,5 κιλά μίγματος συμπυκνωμένων ζωοτροφών ημερησίως την έκτη εβδομάδα. Πάντως μέχρι τον απογαλακτισμό η κατανάλωση του μίγματος πρέπει να είναι μεγαλύτερη εκείνης του χόρτου.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στον τεχνητό θηλασμό η περίοδος θηλασμού διαρκεί 10-12 εβδομάδες στον κανονικό και 5-6 εβδομάδες στον βραχύ, που εφαρμόζεται συνήθως· στον φυσικό θηλασμό των μοσχαριών κρεατοπαραγωγικών αγελάδων ο απογαλακτισμός γίνεται σε ηλικία περίπου 200 ημερών. Κριτήριο απογαλακτισμού είναι ο συνδυασμός ηλικίας και κατανάλωσης τροφής: καλή περίπτωση είναι η κατανάλωση 0,5 κιλών μίγματος συμπυκνωμένων ζωοτροφών ημερησίως την 6η εβδομάδα, ενώ μέχρι τον απογαλακτισμό η κατανάλωση του μίγματος πρέπει να είναι μεγαλύτερη από εκείνη του χόρτου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κανονικός τεχνητός θηλασμός 10-12 εβδομάδες, βραχύς 5η-6η εβδομάδα
• Κριτήριο: ηλικία + κατανάλωση στερεάς τροφής (0,5 κιλά μίγματος ημερησίως την 6η εβδομάδα)

Πότε οι μοσχίδες είναι έτοιμες για αναπαραγωγή

Ερώτηση: Πότε οι μοσχίδες θεωρούνται έτοιμες για αναπαραγωγή;

Απάντηση:

• Κριτήριο βάρους. «Οι μοσχίδες μπαίνουν στο στάδιο της ήβης όταν αποκτήσουν τα 40% του τελικού σωματικού βάρους τους και χρησιμοποιούνται στην αναπαραγωγή, όταν το σωματικό βάρος τους φθάσει το 70% του τελικού.»
• Ηλικία. «Στις γαλακτοπαραγωγικές φυλές η πρώτη οχεία των μοσχίδων επιδιώκεται να γίνει σε ηλικία μεγαλύτερη των 15 μηνών... Στις κρεατοπαραγωγικές φυλές ο πρώτος τοκετός θα πρέπει να γίνεται στους 26-27 μήνες.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι μοσχίδες θεωρούνται έτοιμες για αναπαραγωγή όταν το σωματικό τους βάρος φθάσει το 70% του τελικού βάρους· στις γαλακτοπαραγωγικές φυλές αυτό αντιστοιχεί σε ηλικία μεγαλύτερη των 15 μηνών (πρώτος τοκετός στους 24 μήνες), στις κρεατοπαραγωγικές σε πρώτο τοκετό στους 26-27 μήνες (90% του τελικού βάρους).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο 70% τελικού βάρους + συγκεκριμένες ηλικίες ανά κατεύθυνση

Πότε πρέπει να σταματάει η πάχυνση

Ερώτηση: Πότε πρέπει να σταματάει η πάχυνση των μοσχαριών;

Απάντηση:

• Το οικονομικό κριτήριο. «Όσο η αξία του κρέατος που βάζει το μοσχάρι καθημερινά ξεπερνά τα έξοδα διατήρησής του (διατροφής κ.ά.), η πάχυνση συνεχίζεται. Όταν οι δύο τιμές είναι ίδιες, τότε η πάχυνση πρέπει να σταματήσει και το μοσχάρι να οδηγηθεί στο σφαγείο.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η πάχυνση πρέπει να σταματάει όταν η ημερήσια αξία του κρέατος που παράγει το μοσχάρι εξισωθεί με τα ημερήσια έξοδα διατήρησής του (διατροφή κ.ά.)· τότε το μοσχάρι οδηγείται στο σφαγείο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Το κριτήριο είναι η εξίσωση αξίας κρέατος = έξοδα διατήρησης

Τα κριτήρια κατάταξης των σφάγιων

Ερώτηση: Με ποια κριτήρια γίνεται η κατάταξη των σφάγιων;

Απάντηση:

• Η κλίμακα SEUROP. «Η κοινοτική κλίμακα ταξινόμησης αφορά μόνο τα ενήλικα βοοειδή και περιλαμβάνει την κατηγορία του ζώου (Α=ταύρος, D=αγελάδα, Ε=δαμαλίδα), τη διάπλαση του σφάγιου και το βαθμό πάχυνσής του.»
• Οι κατηγορίες διάπλασης και λίπους. «Αυτές οι κατηγορίες διάπλασης είναι οι: S, Ε, U, R, Ο, Ρ.» / «Οι κατηγορίες λίπους είναι πέντε (1, 2, 3, 4 και 5)...»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η κατάταξη γίνεται με βάση την κατηγορία του ζώου (Α=ταύρος, D=αγελάδα, Ε=δαμαλίδα), τη διάπλαση του σφαγίου (κατηγορίες S, E, U, R, O, P) και το βαθμό πάχυνσής του (κατηγορίες λίπους 1-5).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τρία κριτήρια: κατηγορία ζώου, διάπλαση, βαθμός πάχυνσης