Λύσεις — Κεφάλαιο 11: Συστήματα εκτροφής προβάτων και αιγών (σελ. 306) – ΕΚΤΡΟΦΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ Ι Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 11: Συστήματα εκτροφής προβάτων και αιγών

Ερωτήσεις κατανόησης του κεφαλαίου — συστήματα εκτροφής προβάτων (ορεινά, ημιορεινά, νησιωτικά, πεδινά) και αιγών.

Εντατικά συστήματα εκτροφής

Ερώτηση: Εντατικά συστήματα εκτροφής συναντώνται: α. Στα ποίμνια των ορεινών περιοχών, β. Στα μετακινούμενα ποίμνια, γ. Κυρίως στα ποίμνια των πεδινών περιοχών.

Απάντηση:

• Ορεινά = εκτατικό. «το σύστημα αυτό εκτροφής είναι σύστημα εκτατικής μορφής» (για τα ορεινά ποίμνια).
• Εντατικό = πεδινές φυλές. «Τα τελευταία χρόνια άρχισαν να εμφανίζονται εντατικές εκτροφές προβάτων... Κατάλληλες φυλές για το σύστημα αυτό είναι οι μεγαλόσωμες πεδινές φυλές προβάτων με υψηλή γαλακτοπαραγωγή όπως είναι η Χίου και η Καραγκούνικη.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) γ. Κυρίως στα ποίμνια των πεδινών περιοχών — τα εντατικά συστήματα (σύγχρονες εγκαταστάσεις, μηχανικός εξοπλισμός) χρησιμοποιούν μεγαλόσωμες πεδινές φυλές, ενώ τα ορεινά ποίμνια είναι εκτατικού τύπου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Αντιπαράθεση ορεινών (εκτατικό) με πεδινές φυλές (εντατικό)

Αίτια περιορισμένης γενετικής βελτίωσης

Ερώτηση: Στα πρόβατα και αίγες δεν έγιναν σημαντικές γενετικές βελτιώσεις γιατί: α. Τα βελτιωμένα ζώα δεν μπορούν να εκμεταλλευτούν το φυσικό πλούτο της χώρας, β. Η χώρα μας δεν χρειάζεται περισσότερο τα προϊόντα τους, γ. Δεν υπάρχουν ειδικοί επιστήμονες για την πραγματοποίηση των βελτιώσεων.

Απάντηση:

• Η αποτυχία εισαγωγής βελτιωμένων φυλών. «Προσπάθειες που έγιναν στο παρελθόν από τους ίδιους τούς προβατοτρόφους να εισάγουν στα ποίμνιά τους κριάρια φυλών μεγαλύτερων αποδόσεων φαίνεται ότι δεν απέδωσαν στο μεγαλύτερο τους ποσοστό, γιατί τα κριάρια που εισήχθηκαν δεν άντεξαν στις αντιξοότητες της περιοχής, αλλά και τα παράγωγά τους δεν ανταποκρίθηκαν στις απαιτήσεις των εκτροφέων.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) α. Τα βελτιωμένα ζώα δεν μπορούν να εκμεταλλευτούν το φυσικό πλούτο της χώρας — τα κριάρια υψηλών αποδόσεων που εισήχθηκαν δεν άντεξαν στις αντιξοότητες των ελληνικών ορεινών περιοχών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Η λέξη-κλειδί είναι «δεν άντεξαν στις αντιξοότητες της περιοχής»

Σημασία και δυνατότητα εφαρμογής συστημάτων εκτροφής

Ερώτηση: Ποια η σημασία και η δυνατότητα εφαρμογής κάθε συστήματος εκτροφής στην αιγοπροβατοτροφία;

Απάντηση:

• Η σημασία. «Η αιγοπροβατοτροφία είναι η σημαντικότερη παραδοσιακή μορφή της κτηνοτροφίας προσαρμοσμένη άριστα στις Ελληνικές φυσικές [συνθήκες]... η εκμετάλλευσή τους θεωρείται από τις πλέον προσοδοφόρες ανάμεσα στις γεωργοκτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις, αλλά... οι συνθήκες εργασίας και διαβίωσης είναι δυσμενείς.»
• Η δυνατότητα επιλογής. «Ανάμεσα στα διάφορα συστήματα εκτροφής των προβάτων και αιγών μπορεί να επιλέξει κάποιος αυτό που ταιριάζει περισσότερο στη ιδιοσυγκρασία του και στις συνθήκες της περιοχής.»
• Η δυνατότητα εφαρμογής κάθε συστήματος. «Αν προτιμάει την παραδοσιακή φυσική ζωή, μπορεί να ασχοληθεί με ένα εκτατικό σύστημα εκτροφής προβάτων ή αιγών, να εκμεταλλευτεί τον άφθονο φυσικό πλούτο της χώρας μας, να παράγει αγνά βιολογικά προϊόντα και να γυμνάζεται προσφέροντας εργασία. Εφόσον έχει στη διάθεση του γεωργική έκταση μπορεί να ασχοληθεί με ένα ημιεντατικό σύστημα εκτροφής, όπου πάλι μπορεί να εκμεταλλεύεται τη φυσική κοινόχρηστη βλάστηση και παράλληλα να καλλιεργεί τα κτήματά του για να παράγει τροφές για τα ζώα του. Επίσης μπορεί να εφαρμόσει μηχανικό άρμεγμα. Τέλος για τις περιπτώσεις όπου υπάρχουν διαθέσιμα κεφάλαια για επένδυση, μπορεί κάποιος να ασχοληθεί με εντατική εκτροφή προβάτων ή αιγών χρησιμοποιώντας όλα τα σύγχρονα μέσα που διευκολύνουν όλες τις εργασίες της εκτροφής. Φυσικά στην περίπτωση αυτή τα ζώα θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα υψηλών αποδόσεων.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η αιγοπροβατοτροφία είναι η σημαντικότερη παραδοσιακή μορφή κτηνοτροφίας, άριστα προσαρμοσμένη στις ελληνικές συνθήκες, και από τις πιο προσοδοφόρες εκμεταλλεύσεις· οι νέοι όμως διστάζουν να ασχοληθούν λόγω των δυσμενών συνθηκών εργασίας και διαβίωσης. Ο καθένας μπορεί να επιλέξει το σύστημα που ταιριάζει στην ιδιοσυγκρασία του και στις συνθήκες της περιοχής: το εκτατικό, αν προτιμά την παραδοσιακή φυσική ζωή (αξιοποίηση του φυσικού πλούτου, αγνά βιολογικά προϊόντα)· το ημιεντατικό, αν διαθέτει γεωργική έκταση (αξιοποίηση της κοινόχρηστης βλάστησης και παραγωγή τροφών στα κτήματά του, δυνατότητα μηχανικού αρμέγματος)· το εντατικό, αν διαθέτει κεφάλαια για επένδυση (σύγχρονα μέσα και ζώα ιδιαίτερα υψηλών αποδόσεων).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Σημασία του κλάδου + πότε ταιριάζει το εκτατικό, το ημιεντατικό και το εντατικό σύστημα

Χαρακτηριστικά εντατικού συστήματος

Ερώτηση: Ποια είναι τα χαρακτηριστικά ενός εντατικού συστήματος εκτροφής προβάτων και αιγών;

Απάντηση:

• Οι εγκαταστάσεις και ο εξοπλισμός. «Τα ζώα εκτρέφονται σε σύγχρονα ποιμνιοστάσια που πληρούν τους κανόνες καλής λειτουργικότητας. Οι εν λόγω μονάδες διαθέτουν μηχανικό εξοπλισμό για τη διανομή της τροφής και το άρμεγμα.»
• Η διατροφή και η εργασία. «Τα ζώα δεν μεταφέρονται σε βοσκοτόπια αλλά παραμένουν στο στάβλο και κινούνται σε ένα προαύλιο... Η διατροφή των ζώων βασίζεται σε ισορροπημένα σιτηρέσια και οι ανάγκες σε εργασία καλύπτονται κυρίως από έμμισθους εργάτες.»
• Οι κατάλληλες φυλές. «Κατάλληλες φυλές για το σύστημα αυτό είναι οι μεγαλόσωμες πεδινές φυλές προβάτων με υψηλή γαλακτοπαραγωγή όπως είναι η Χίου και η Καραγκούνικη.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το εντατικό σύστημα έχει: σύγχρονα ποιμνιοστάσια με μηχανικό εξοπλισμό διατροφής-αρμέγματος, ζώα που παραμένουν μόνιμα στο στάβλο (χωρίς βόσκηση), ισορροπημένα σιτηρέσια, έμμισθους εργάτες, και μεγαλόσωμες πεδινές φυλές υψηλής γαλακτοπαραγωγής (Χίου, Καραγκούνικη).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τέσσερα χαρακτηριστικά: εγκαταστάσεις, στάβλισμα μόνιμο, σιτηρέσια, φυλές

Χαρακτηριστικά ορεινών εκτροφών

Ερώτηση: Ποια είναι τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των ορεινών εκτροφών προβάτων;

Απάντηση:

• Το μέγεθος και η φυλή. «ο καθένας τους εκτρέφει περισσότερα από 150 πρόβατα. Το κύριο χαρακτηριστικό των προβάτων αυτών είναι η σφριγηλότητα και η αντοχή στις αντιξοότητες της περιοχής.»
• Η στέγαση και η διατροφή. «Στεγάζονται σε πρωτόγονα (παραδοσιακά) προβατοστάσια... Η διατροφή των προβάτων αυτών τους χειμερινούς μήνες στηρίζεται σε σανό και συμπυκνώματα και τους υπόλοιπους μήνες στη φυσική βλάστηση».
• Το γάλα και η φυλή. «Όλο σχεδόν το γάλα των ορεινών προβάτων μετατρέπεται σε τυριά τύπου φέτας, κασεριού κτλ... Τα πρόβατα ανήκουν σε μικρόσωμες και χαμηλών αποδόσεων φυλές».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα ορεινά ποίμνια έχουν >150 πρόβατα ανά εκτροφέα, σφριγηλά και ανθεκτικά ζώα μικρόσωμων φυλών χαμηλών αποδόσεων, στεγάζονται σε παραδοσιακά προβατοστάσια, τρέφονται με σανό/συμπυκνώματα το χειμώνα και φυσική βλάστηση το υπόλοιπο έτος, και το γάλα τους μετατρέπεται σχεδόν εξ ολοκλήρου σε τυριά τύπου φέτας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Πέντε γνωρίσματα: μέγεθος ποιμνίου, ανθεκτικότητα, στέγαση, διατροφή, προορισμός γάλακτος

Επιφυλακτικότητα για βελτιωμένες αίγες

Ερώτηση: Γιατί αντιμετωπίζονται με επιφυλακτικότητα τα ποίμνια βελτιωμένων αιγών που σταβλίζονται σε σύγχρονες εγκαταστάσεις;

Απάντηση:

• Οι ευαισθησίες των ζώων. «Οι ειδικοί επιστήμονες διατηρούν κάποια επιφυλακτικότητα στην επέκταση αυτής της μορφής αιγοτροφίας, γιατί οι αίγες αυτής της κατηγορίας φαίνεται ότι παρουσιάζουν ευαισθησίες.»
• Το πρόβλημα του γάλακτος. «το παραγόμενο γάλα δεν διατίθεται εύκολα στην αγορά, εξ αιτίας της χαμηλής περιεκτικότητάς του σε λίπος (σε ορισμένες περιπτώσεις κάτω του 3%) και στερεά συστατικά, που έχει σαν αποτέλεσμα τη χαμηλή απόδοση σε τυρί.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Επειδή οι βελτιωμένες αίγες (ξενικών φυλών) παρουσιάζουν ευαισθησίες, και επειδή το γάλα τους έχει χαμηλή περιεκτικότητα σε λίπος (κάτω από 3%) και στερεά συστατικά, με αποτέλεσμα δυσκολία διάθεσης στην αγορά και χαμηλή απόδοση σε τυρί.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δύο λόγοι: ευαισθησία ζώων + χαμηλό λίπος γάλακτος → χαμηλή απόδοση τυριού