Λύσεις — Κεφάλαιο 12: Το εξωτερικό του σώματος των προβάτων και αιγών (σελ. 315) – ΕΚΤΡΟΦΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ Ι Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 12: Το εξωτερικό του σώματος των προβάτων και αιγών

Ερωτήσεις κατανόησης του κεφαλαίου — διαφορές φυλών προβάτων-αιγών και εκτίμηση σωματικής κατάστασης.

Μεγαλόσωμα πρόβατα

Ερώτηση: Μεγαλόσωμα πρόβατα είναι τα: α. Ορεινά, β. Πεδινά, γ. Κρεατοπαραγωγικά.

Απάντηση:

• Πεδινά = μεγαλόσωμα. «Πρόβατα πεδινών περιοχών. Είναι μεγαλόσωμα με λεπτά, ψηλά πόδια.»
• Ορεινά = μικρόσωμα (αντίθεση). «(1) Πρόβατα ορεινών περιοχών. Είναι μικρόσωμα με κοντά και πολύ ισχυρά πόδια».
• Κρεατοπαραγωγικά = μεσαία (αντίθεση). «Είναι μεσαίου σχετικά μεγέθους, με πόδια ισχυρά μετρίου ύψους».

Σύνοψη: (ενδεικτική) β. Πεδινά — τα πρόβατα πεδινών περιοχών είναι μεγαλόσωμα με λεπτά, ψηλά πόδια, σε αντίθεση με τα μικρόσωμα ορεινά και τα μεσαίου μεγέθους κρεατοπαραγωγικά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τρεις κατηγορίες μεγέθους: μικρόσωμα (ορεινά), μεγαλόσωμα (πεδινά), μεσαία (κρεατοπαραγωγικά)

Ανάπτυξη μαστού

Ερώτηση: Ο μαστός των προβάτων είναι καλά ανεπτυγμένος στα: α. Πεδινά, β. Κρεατοπαραγωγικά, γ. Ορεινά.

Απάντηση:

• Πεδινά. «Ο μαστός καλύπτει όλο τον μεταξύ των μηρών χώρο και συνήθως είναι καλά δεμένος με τους κοιλιακούς μυς.»
• Ορεινά (αντίθεση). «Ο μαστός, κατά κανόνα, είναι μέτριας ανάπτυξης και σφιχτά δεμένος με τους κοιλιακούς μυς.»
• Κρεατοπαραγωγικά (αντίθεση). «μαστό μικρό».

Σύνοψη: (ενδεικτική) α. Πεδινά — ο μαστός των πεδινών προβάτων καλύπτει όλο τον χώρο μεταξύ των μηρών και είναι καλά δεμένος, ενώ στα ορεινά είναι μέτριας ανάπτυξης και στα κρεατοπαραγωγικά μικρός.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Πεδινά = καλά ανεπτυγμένος, ορεινά = μέτριος, κρεατοπαραγωγικά = μικρός

Πότε ο μαστός είναι καλός

Ερώτηση: Πότε λέμε ότι ο μαστός των προβάτων και αιγών είναι καλός;

Απάντηση:

• Ο ορισμός. «Καλός μαστός είναι ο μαστός που καταλαμβάνει όλο το χώρο μεταξύ των δύο μηρών και είναι καλά δεμένος με τους κοιλιακούς μυς, ώστε να μην κρέμεται χαλαρά και δημιουργεί προβλήματα κατά την κίνηση της προβατίνας.»
• Η αρμεκτικότητα. «Σήμερα για την εκτίμηση της ποιότητας του μαστού λαμβάνεται υπόψη και η δυνατότητα να μπορεί η προβατίνα να δίνει όλο το γάλα, χωρίς δυσκολία, όταν αρμέγεται με μηχανή (να έχει καλή αρμεκτικότητα).»
• Η υγεία. «Υγιής είναι ο μαστός ο οποίος έχει καθαρό δέρμα χωρίς φλογώσεις και δερματικές ή άλλες παθήσεις.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Καλός μαστός είναι αυτός που καταλαμβάνει όλο το χώρο μεταξύ των μηρών, είναι καλά δεμένος με τους κοιλιακούς μυς (δεν κρέμεται χαλαρά), έχει καλή αρμεκτικότητα (δίνει εύκολα όλο το γάλα στο μηχανικό άρμεγμα) και είναι υγιής (καθαρό δέρμα, χωρίς φλογώσεις ή παθήσεις).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τρία κριτήρια: πρόσδεση/σχήμα, αρμεκτικότητα, υγεία

Χαρακτηριστικά ορεινών προβάτων

Ερώτηση: Ποια είναι τα κύρια χαρακτηριστικά του σώματος των προβάτων ορεινών περιοχών;

Απάντηση:

• Σώμα και πόδια. «Είναι μικρόσωμα με κοντά και πολύ ισχυρά πόδια, χαρακτηριστικά που τους επιτρέπουν να κινούνται εύκολα, να αναρριχώνται σε δύσκολες πλαγιές και να αντέχουν σε μακρινές πορείες.»
• Κεφαλή και κοιλιά. «Η κεφαλή τους είναι μικρή με μακρύ επιρρήνιο που τους επιτρέπει να βρίσκουν την τροφή τους ανάμεσα σε πέτρες και αγκάθια. Η κοιλιά είναι σφιχτά δεμένη με το υπόλοιπο σώμα και μαζί με τον κορμό του σώματος σχηματίζουν κυλινδρική μορφή.»
• Μαλλί. «Το μαλλί τους στις περισσότερες των περιπτώσεων είναι ανάμικτο (κακής ποιότητας)... Μικρός αριθμός προβάτων ορεινών περιοχών είναι ομοιόμαλλα πρόβατα (Θράκης κτλ.)... Τα πρόβατα αυτά ονομάζονται και «ρούντα».»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα ορεινά πρόβατα είναι μικρόσωμα με κοντά, ισχυρά πόδια (για αναρρίχηση και αντοχή), μικρή κεφαλή με μακρύ επιρρίνιο (για εύρεση τροφής ανάμεσα σε πέτρες), σφιχτά δεμένη κοιλιά με κυλινδρικό σχήμα σώματος, μέτριας ανάπτυξης μαστό, και μαλλί συνήθως ανάμικτο (σπάνια ομοιόμαλλο, όπως στα «ρούντα» της Θράκης).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Πέντε γνωρίσματα: πόδια, κεφαλή, κοιλιά, μαστός, μαλλί

Χώρες εκτροφής κρεατοπαραγωγικών φυλών

Ερώτηση: Σε ποιες χώρες εκτρέφονται κρεατοπαραγωγικές φυλές προβάτων;

Απάντηση:

• Οι χώρες. «Τέτοια πρόβατα δεν εκτρέφονται συνήθως στη χώρα μας. Εκτρέφονται αμιγώς σε πολύ μεγάλο αριθμό σε πολλές χώρες της Ευρώπης, της Αμερικής και της Αυστραλίας.»
• Η ελληνική εμπειρία. «Κατά καιρούς ήρθαν στη χώρα μας χωρίς όμως να μπορέσουν να διατηρηθούν ή να επεκταθούν.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι κρεατοπαραγωγικές φυλές προβάτων εκτρέφονται αμιγώς σε πολλές χώρες της Ευρώπης, της Αμερικής και της Αυστραλίας — στην Ελλάδα δεν καλλιεργήθηκαν επιτυχώς παρά τις κατά καιρούς εισαγωγές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τρεις ήπειροι: Ευρώπη, Αμερική, Αυστραλία· στην Ελλάδα απέτυχε η καθιέρωσή τους

Οικόσιτες και ποιμενικές αίγες

Ερώτηση: Ποιες είναι οι διαφορές μεταξύ οικόσιτων και ποιμενικών αιγών;

Απάντηση:

• Μέγεθος και σώμα. «Οι οικόσιτες φυλές είναι μεγαλύτερου μεγέθους. Έχουν σώμα γαλακτοπαραγωγικού τύπου, δηλ. στενό στήθος και ευρεία λεκάνη, μεγάλη κεφαλή και ιδιαίτερα ογκώδη μαστό.»
• Ποιμενικές. «Μεταξύ των ποιμενικών ελληνικών φυλών οι διαφορές εντοπίζονται στο μέγεθος του σώματος και στο σχήμα και μέγεθος των κεράτων.»
• Η σύνοψη (Ανακεφαλαίωση). «Οι οικόσιτες αίγες είναι μεγαλόσωμες, ενώ οι ποιμενικές μικρότερες, οι οικόσιτες έχουν ευρεία λεκάνη, ενώ οι ποιμενικές στενή.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι οικόσιτες αίγες είναι μεγαλόσωμες, με σώμα γαλακτοπαραγωγικού τύπου (στενό στήθος, ευρεία λεκάνη), μεγάλη κεφαλή και ογκώδη μαστό (π.χ. Αλπίνα, Ζάανεν, Σκοπέλου). Οι ποιμενικές είναι μικρότερες, με στενή λεκάνη, και διαφέρουν κυρίως στο σχήμα-μέγεθος των κεράτων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Οικόσιτες: μεγάλες, ευρεία λεκάνη, ογκώδης μαστός· ποιμενικές: μικρότερες, στενή λεκάνη, διαφορές στα κέρατα

Σημείο εκτίμησης σωματικής κατάστασης

Ερώτηση: Ποιο σημείο του σώματος των προβάτων και αιγών μας δείχνει τη σωματική κατάστασή τους και πώς την εκτιμάμε;

Απάντηση:

• Το σημείο Α. «Στηρίζεται στη διαφορετική κατάσταση πάχυνσης πάνω και γύρω από τη σπονδυλική στήλη και ιδιαίτερα στην οσφύ του ζώου πίσω από την τελευταία ψευδοπλευρά. Είναι το σημείο Α».
• Η μέθοδος εκτίμησης. «Η εκτίμηση της σωματικής κατάστασης του ζώου στηρίζεται στην λαβή με το χέρι των κάθετων και των εγκάρσιων αποφύσεων των σπονδύλων της οσφύος... στην ανάπτυξη του μυϊκού και λιπώδους ιστού κάτω από τις εγκάρσιες αποφύσεις... και στο μέγεθος του ραχιαίου μυός και το βαθμό εναπόθεσης λίπους πάνω από αυτό».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το σημείο Α, στην οσφύ πίσω από την τελευταία ψευδοπλευρά, δείχνει τη σωματική κατάσταση. Εκτιμάται με λαβή του χεριού στις κάθετες και εγκάρσιες αποφύσεις των οσφυϊκών σπονδύλων, ελέγχοντας πόσο εύκολα περνούν τα δάχτυλα κάτω από τις αποφύσεις και το μέγεθος του ραχιαίου μυός με το λίπος πάνω του.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Σημείο Α (οσφύς) + λαβή αποφύσεων + έλεγχος ραχιαίου μυός/λίπους

Κατηγορίες σωματικής κατάστασης

Ερώτηση: Πόσες κατηγορίες σωματικής κατάστασης προβάτων και αιγών διακρίνονται βάσει του οσφυϊκού σπονδύλου;

Απάντηση:

• Ο αριθμός. «Διακρίνονται πέντε κατηγορίες σωματικής κατάστασης ζώων με κριτήριο τις παραπάνω εκτιμήσεις.»
• Η κλίμακα. «Α: ...Το ζώο είναι πολύ αδύνατο. Β: ...Το ζώο είναι μάλλον αδύνατο. Γ: ...Το ζώο είναι σε καλή κατάσταση. Δ: ...Το ζώο είναι μάλλον παχύ. Ε: ...Το ζώο είναι πολύ παχύ.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Διακρίνονται πέντε κατηγορίες (Α έως Ε): Α = πολύ αδύνατο, Β = μάλλον αδύνατο, Γ = καλή κατάσταση, Δ = μάλλον παχύ, Ε = πολύ παχύ.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Πέντε κατηγορίες σε κλίμακα από πολύ αδύνατο έως πολύ παχύ