Λύσεις — Κεφάλαιο 14: Εκτροφή αρνιών και εριφίων (σελ. 402) – ΕΚΤΡΟΦΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ Ι Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 14: Εκτροφή αρνιών και εριφίων

Ερωτήσεις κατανόησης του κεφαλαίου — θηλασμός, πάχυνση, επεμβάσεις και ταξινόμηση σφάγιων αρνιών-εριφίων.

Προορισμός και τόπος εκτροφής αρνιών-εριφίων

Ερώτηση: Ποιος είναι ο προορισμός των εκτρεφόμενων αρνιών και εριφίων και πού γίνεται η εκτροφή τους;

Απάντηση:

• Ο προορισμός. «Η πλειονότητα των αρνιών (αμνών) και εριφίων (κατσικιών) εκτρέφεται για την παραγωγή κρέατος. Ένα ποσοστό 15-20% εκτρέφεται για να αντικαταστήσει (αρνιά και ερίφια αντικατάστασης) τα πρόβατα και αίγες που απομακρύνονται από την αναπαραγωγή, για διαφόρους λόγους.»
• Ο τόπος εκτροφής. «Η εκτροφή τους συνήθως γίνεται στις μονάδες στις οποίες έχουν γεννηθεί ή σε μονάδες πάχυνσης.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η πλειονότητα εκτρέφεται για παραγωγή κρέατος, ενώ το 15-20% (αρνιά/ερίφια αντικατάστασης) προορίζεται να αντικαταστήσει τα ζώα που αποχωρούν από την αναπαραγωγή. Η εκτροφή γίνεται στις μονάδες γέννησης ή σε ειδικές μονάδες πάχυνσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δύο προορισμοί (κρέας 80-85%, αντικατάσταση 15-20%) + δύο τόποι εκτροφής

Είδη θηλασμού

Ερώτηση: Πόσα είδη θηλασμού εφαρμόζονται στα αρνιά και ερίφια και σε ποιες περιπτώσεις εφαρμόζεται το κάθε είδος;

Απάντηση:

• Φυσικός θηλασμός. «(1) Φυσικός θηλασμός. Στη χώρα μας ο θηλασμός των αρνιών και εριφίων γίνεται κατά κανόνα με φυσικό τρόπο, δηλαδή θηλάζουν τις μητέρες τους μέχρι τη διάθεσή τους για σφαγή ή μέχρι τον απογαλακτισμό τους».
• Τεχνητός θηλασμός. «(2) Τεχνητός θηλασμός. Στη χώρα μας ο τεχνητός θηλασμός εφαρμόζεται στις περιπτώσεις των ορφανών και πολύδυμων αρνιών και εριφίων, ίσως και σε ορισμένες οικόσιτες ή ημιοικόσιτες αιγοπροβατοτροφικές εκμεταλλεύσεις.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δύο είδη: ο φυσικός θηλασμός (ο συνήθης στην Ελλάδα, τα ζώα θηλάζουν τις μητέρες τους μέχρι τη σφαγή ή τον απογαλακτισμό) και ο τεχνητός θηλασμός (εφαρμόζεται σε ορφανά και πολύδυμα ζώα, καθώς και σε ορισμένες οικόσιτες/ημιοικόσιτες εκμεταλλεύσεις).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δύο είδη: φυσικός (κανόνας) και τεχνητός (εξαίρεση για ορφανά/πολύδυμα)

Πρωτόγαλα

Ερώτηση: Τι είναι το πρωτόγαλα και τι προσφέρει στα νεογέννητα;

Απάντηση:

• Τι είναι (ορισμός του βιβλίου στο Κεφ. 7). «μητρικό πρωτόγαλα (μίγμα κανονικού γάλακτος με ειδικό έκκριμα του μαστού), δηλ. το γάλα που παράγει η μητέρα του τις 3-4 πρώτες ημέρες μετά τον τοκετό.»
• Τι προσφέρει. «Το πρωτόγαλα περιέχει αντισώματα (πρωτεϊνικές ουσίες) που δε διαθέτει ακόμα το νεογέννητο και τα οποία είναι απαραίτητα για να αντιμετωπίσει τις πρώτες μολύνσεις. Επίσης, είναι πιο συμπυκνωμένο από το κανονικό γάλα, είναι πλούσιο σε πρωτεΐνες και σε βιταμίνη Α και έχει καθαρτικές ιδιότητες που τις χρειάζεται το νεογέννητο για τον καθαρισμό του πεπτικού συστήματός του.»
• Η προθεσμία θηλασμού στα αρνιά και ερίφια. «χρειάζονται επίβλεψη, ίσως και υποβοήθηση για να βρουν το μαστό της μητέρας τους και γονατιστά ή όρθια να θηλάσουν το πρωτόγαλα. Αυτό πρέπει να γίνει στις πρώτες 6-12 ώρες μετά τον τοκετό.»
• Η απορρόφηση των αντισωμάτων. «Εικοσιτέσσερις ώρες μετά τη γέννησή τους τα αρνιά και τα ερίφια δεν απορροφούν τα αντισώματα (γλοβουλίνες) του πρωτογάλακτος.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το πρωτόγαλα είναι το γάλα που παράγει η μητέρα τις πρώτες ημέρες μετά τον τοκετό (μίγμα κανονικού γάλακτος με ειδικό έκκριμα του μαστού). Προσφέρει στα νεογέννητα αντισώματα (γλοβουλίνες), απαραίτητα για να αντιμετωπίσουν τις πρώτες μολύνσεις· επίσης είναι πιο συμπυκνωμένο από το κανονικό γάλα, πλούσιο σε πρωτεΐνες και βιταμίνη Α, και έχει καθαρτικές ιδιότητες για τον καθαρισμό του πεπτικού συστήματος. Τα αρνιά και τα ερίφια πρέπει να το θηλάσουν στις πρώτες 6-12 ώρες μετά τον τοκετό, γιατί 24 ώρες μετά τη γέννησή τους δεν απορροφούν πλέον τα αντισώματα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δύο σκέλη: τι είναι (πρώτο γάλα μετά τον τοκετό) και τι προσφέρει (αντισώματα, θρεπτικά συστατικά, καθαρτική δράση)
• Θηλασμός στις πρώτες 6-12 ώρες· μετά από 24 ώρες τα αντισώματα δεν απορροφώνται

Διάρκεια θηλασμού και κριτήρια απογαλακτισμού

Ερώτηση: Πόσο διαρκεί η περίοδος θηλασμού των αρνιών και εριφίων και με ποια κριτήρια απογαλακτίζονται αυτά;

Απάντηση:

• Η διάρκεια ανά κατηγορία φυλών. «Στις κρεατοπαραγωγικές φυλές προβάτων ο φυσικός θηλασμός διαρκεί 3-5 μήνες... Στις γαλακτοπαραγωγικές φυλές προβάτων ο φυσικός θηλασμός διαρκεί 4-8 εβδομάδες.»
• Τα κριτήρια διάρκειας. «Η διάρκεια του φυσικού θηλασμού εξαρτάται κυρίως από το σύστημα εκτροφής της εκμετάλλευσης (εκτατικό, εντατικό), από τις τιμές του γάλακτος και του κρέατος, από το είδος των ζώων (αρνιά ή κατσίκια) και από τον προορισμό των ζώων (σφαγή, πάχυνση, αναπαραγωγή).»
• Η ασφαλής ηλικία απογαλακτισμού. «Ο απογαλακτισμός τους είναι ασφαλής μετά την ηλικία των 28 ημερών.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η διάρκεια ποικίλλει: 3-5 μήνες στις κρεατοπαραγωγικές φυλές, 4-8 εβδομάδες στις γαλακτοπαραγωγικές. Εξαρτάται από το σύστημα εκτροφής, τις τιμές γάλακτος-κρέατος, το είδος ζώου και τον προορισμό (σφαγή, πάχυνση, αναπαραγωγή). Ο απογαλακτισμός είναι ασφαλής μετά τις 28 ημέρες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Διαφορετική διάρκεια ανά κατεύθυνση φυλής + τέσσερις παράγοντες + κατώφλι 28 ημερών

Διατροφή μετά τον απογαλακτισμό

Ερώτηση: Τα αρνιά και ερίφια μετά τον απογαλακτισμό τρέφονται: α. Μόνο με γάλα, β. Με γάλα και μίγμα δημητριακών ή άλλων καρπών, γ. Με χόρτο και μίγμα δημητριακών ή άλλων καρπών.

Απάντηση:

• Η πρώτη μέθοδος πάχυνσης απογαλακτισμένων. «Η πρώτη μέθοδος φαίνεται η πιο καλή και συμφέρουσα, γιατί τα εργατικά είναι λίγα και η διατροφή με σύμπηκτα μπορεί να αποτελείται από 100% σανό μηδικής ή από σανό μηδικής και δημητριακούς καρπούς σε διάφορα ποσοστά.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) γ. Με χόρτο (σανό μηδικής) και μίγμα δημητριακών ή άλλων καρπών — η πιο συμφέρουσα μέθοδος πάχυνσης μετά τον απογαλακτισμό χρησιμοποιεί σύμπηκτα από σανό μηδικής και δημητριακούς καρπούς, όχι πλέον γάλα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Μετά τον απογαλακτισμό το γάλα αντικαθίσταται από χόρτο + δημητριακά

Σκοπός και διάρκεια πάχυνσης απογαλακτισμένων

Ερώτηση: Πού αποβλέπει και πότε σταματάει η πάχυνση των απογαλακτισμένων αρνιών και εριφίων;

Απάντηση:

• Ο σκοπός. «Η πάχυνση των απογαλακτισμένων αρνιών και εριφίων αποβλέπει στην παραγωγή σφάγιου μεγάλου βάρους.»
• Η διάρκεια. «Γίνεται μετά τον απογαλακτισμό και διαρκεί μέχρι και την ηλικία των 5-7 μηνών.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αποβλέπει στην παραγωγή σφάγιου μεγάλου βάρους (τύπου «αμνός ή ερίφιο») και διαρκεί από τον απογαλακτισμό μέχρι την ηλικία των 5-7 μηνών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Σκοπός: μεγάλο βάρος σφάγιου· διάρκεια: μέχρι 5-7 μήνες

Ετοιμότητα ζώων αντικατάστασης για αναπαραγωγή

Ερώτηση: Πότε τα ζώα αντικατάστασης θεωρούνται έτοιμα για αναπαραγωγή;

Απάντηση:

• Ο στόχος διατροφής. «Τα αρνιά και τα ερίφια που προορίζονται για αναπαραγωγή, διατρέφονται μετά τον απογαλακτισμό τους με τέτοιο τρόπο, ώστε την εποχή των οργασμών να έχουν το ελάχιστο απαιτούμενο βάρος.»
• Το πρόγραμμα διατροφής. «Τα ζώα αυτά από την ημέρα του απογαλακτισμού τους μέχρι και τον 5ο μήνα τρέφονται εντατικά... Για να αποφευχθεί η υπερβολική ανάπτυξή τους μετά τον 5ο μήνα, η διατροφή τους είναι συντηρητική.»
• Το ελάχιστο βάρος (Ανακεφαλαίωση Κεφ. 13). «Τα θηλυκά ζώα που επιλέγονται για αναπαραγωγή πρέπει να έχουν καλή ανάπτυξη, να είναι υγιή, να προέρχονται από δίδυμους τοκετούς και να γονιμοποιούνται όταν έχουν αποκτήσει ένα ελάχιστο βάρος που αντιστοιχεί στο 60% του τελικού τους βάρους.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Θεωρούνται έτοιμα όταν, την εποχή των οργασμών, έχουν αποκτήσει το ελάχιστο απαιτούμενο βάρος, που αντιστοιχεί στο 60% περίπου του τελικού τους βάρους. Γι' αυτό τρέφονται εντατικά από τον απογαλακτισμό μέχρι τον 5ο μήνα και συντηρητικά μετά, ώστε να αποφευχθεί η υπερβολική ανάπτυξή τους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: ελάχιστο βάρος (περίπου 60% του τελικού) την εποχή των οργασμών

Κριτήρια κατάταξης σφάγιων

Ερώτηση: Με ποια κριτήρια γίνεται η κατάταξη των σφάγιων των αρνιών και εριφίων και γενικά των προβάτων και αιγών;

Απάντηση:

• Το κριτήριο βάρους. «τα σφάγια των προβάτων διαχωρίζονται, σε «ελαφριά» και «βαριά» και ταξινομούνται διαφορετικά. «Ελαφριά» είναι τα σφάγια που ζυγίζουν κάτω από 13 κιλά... και «βαριά» είναι τα σφάγια που ζυγίζουν πάνω από 13 κιλά.»
• Τα κριτήρια ποιότητας των ελαφριών. «Οι δύο ποιότητες καθορίζονται με κριτήρια το χρώμα του κρέατος στο κοιλιακό τοίχωμα και το βαθμό πάχυνσης.»
• Η κατάταξη των βαριών. «Τα σφάγια των «βαριών» αρνιών, ταξινομούνται με διαδοχική εκτίμηση της διάπλασής τους (έξι κατηγορίες: S,E,U,R,O,P) και του βαθμού πάχυνσής τους (πέντε κατηγορίες: 1,2,3,4,5)».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η κατάταξη γίνεται πρώτα με κριτήριο το βάρος (ελαφριά <13 κιλά, βαριά >13 κιλά). Τα ελαφριά ταξινομούνται περαιτέρω σε κατηγορίες βάρους (Α, Β, Γ) και ποιότητας βάσει χρώματος κρέατος και βαθμού πάχυνσης· τα βαριά ταξινομούνται με έξι κατηγορίες διάπλασης (S,E,U,R,O,P) και πέντε βαθμούς πάχυνσης (1-5).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Πρώτο κριτήριο: βάρος· δεύτερο: χρώμα/διάπλαση + βαθμός πάχυνσης