Λύσεις — Άσκηση 2 · Όργανα Ελέγχου (σελ. 22) – ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Β΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Άσκηση 2 · Όργανα Ελέγχου (σελ. 22)

Απαντήσεις στις ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ του βιβλίου (σελ. 22).

1. Χρήση ωμόμετρου

Ερώτηση: Τι πρέπει να προσέχουμε στη χρήση ωμόμετρου για τη μέτρηση της αντίστασης ή της ηλεκτρικής συνέχειας ενός κυκλώματος;

Απάντηση:

• Η μέτρηση με ωμόμετρο γίνεται πάντα με το κύκλωμα εκτός τάσης: διακόπτουμε την τροφοδοσία και βεβαιωνόμαστε (με την παρουσία του καθηγητή) ότι δεν υπάρχει τάση.
• Ρυθμίζουμε σωστά το όργανο (πολύμετρο ως ωμόμετρο ή ελεγκτή/δοκιμαστικό σε έλεγχο συνέχειας) και για έλεγχο συνέχειας επιλέγουμε την ελάχιστη κλίμακα (ή την ηχητική ειδοποίηση).
• Ερμηνεία: ένδειξη μηδέν ή μικρή τιμή → υπάρχει συνέχεια· καμία ένδειξη/ένδειξη ανοικτού κυκλώματος → δεν υπάρχει συνέχεια.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το κύκλωμα να είναι οπωσδήποτε εκτός τάσης, σωστή ρύθμιση του οργάνου και κατάλληλη (ελάχιστη) κλίμακα· σωστή ερμηνεία της ένδειξης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: εκτός τάσης + σωστή ρύθμιση/κλίμακα.

2. Επιλογή κλίμακας μέτρησης

Ερώτηση: Πώς επιλέγουμε την κλίμακα μέτρησης σε ένα όργανο;

Απάντηση:

• Ξεκινάμε πάντα από τη μέγιστη δυνατή κλίμακα του οργάνου, ώστε να μην καταπονηθεί το όργανο αν το μέγεθος είναι μεγάλο.
• Αν η ένδειξη είναι μικρή, επιλέγουμε την αμέσως μικρότερη κλίμακα και επαναλαμβάνουμε όσες φορές είναι δυνατόν, μέχρι να πάρουμε καθαρή ένδειξη.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αρχίζουμε από τη μέγιστη κλίμακα και κατεβαίνουμε διαδοχικά στις μικρότερες μέχρι να έχουμε ευδιάκριτη ένδειξη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: μέγιστη κλίμακα πρώτα + σταδιακή μείωση.

3. Βολτόμετρο και αμπερόμετρο

Ερώτηση: Ποιες οι διαφορές στον τρόπο σύνδεσης και λειτουργίας του βολτόμετρου και του αμπερόμετρου;

Απάντηση:

• Το βολτόμετρο μετρά τάση (σε ΣΡ ή ΕΡ) και συνδέεται παράλληλα με το κύκλωμα (ή το στοιχείο) του οποίου την τάση μετράμε.
• Το αμπερόμετρο μετρά ένταση ρεύματος (σε ΣΡ ή ΕΡ) και συνδέεται σε σειρά με το κύκλωμα, δηλαδή το ρεύμα του κυκλώματος περνά μέσα από το όργανο.
• Με αμπεροτσιμπίδα μετράμε ρεύμα χωρίς να διακόψουμε το κύκλωμα: αρκεί ο αγωγός να περάσει μέσα από την τσιμπίδα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Βολτόμετρο: μετρά τάση, συνδέεται παράλληλα. Αμπερόμετρο: μετρά ένταση, συνδέεται σε σειρά (η αμπεροτσιμπίδα μετρά χωρίς διακοπή του κυκλώματος).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: παράλληλα/σε σειρά + μετρούμενο μέγεθος.

4. Συνέχεια αγωγών μέσα σε σωλήνα

Ερώτηση: Πώς θα ελέγξετε τη συνέχεια αγωγών που είναι τοποθετημένοι μέσα σε σωλήνα;

Απάντηση:

• Διακόπτουμε την τροφοδοσία και βεβαιωνόμαστε ότι οι αγωγοί δεν βρίσκονται υπό τάση.
• Επειδή τα δύο άκρα κάθε αγωγού βρίσκονται σε διαφορετικά σημεία (κουτιά), στο ένα άκρο βραχυκυκλώνουμε τον υπό έλεγχο αγωγό με έναν δεύτερο αγωγό του ίδιου σωλήνα.
• Στο άλλο άκρο μετράμε με ωμόμετρο (ελάχιστη κλίμακα) ή με ελεγκτή/δοκιμαστικό πολλαπλών χρήσεων σε έλεγχο συνέχειας ανάμεσα στους δύο αγωγούς.
• Ένδειξη μηδέν/μικρή τιμή ή ήχος του βομβητή → υπάρχει συνέχεια· ένδειξη ανοικτού κυκλώματος → κάποιος αγωγός είναι κομμένος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εκτός τάσης, γεφυρώνουμε τους αγωγούς στο ένα άκρο και ελέγχουμε με ωμόμετρο ή ελεγκτή συνέχειας στο άλλο άκρο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: εκτός τάσης + βραχυκύκλωση στο ένα άκρο + μέτρηση στο άλλο.

5. Συνέχεια κυκλώματος ηλεκτρικού μαγειρείου

Ερώτηση: Πώς θα ελέγξετε τη συνέχεια ενός κυκλώματος ηλεκτρικού μαγειρείου;

Απάντηση:

• Διακόπτουμε την τροφοδοσία της κουζίνας (διακόπτης/ασφάλεια της γραμμής) και βεβαιωνόμαστε ότι δεν υπάρχει τάση.
• Ρυθμίζουμε το πολύμετρο ως ωμόμετρο (ή ελεγκτή σε έλεγχο συνέχειας) στην ελάχιστη κλίμακα.
• Τοποθετούμε τους ακροδέκτες του οργάνου στα άκρα του κυκλώματος που ελέγχουμε (π.χ. ακροδέκτες της γραμμής ή τα άκρα της αντίστασης μιας εστίας, με το διακόπτη της στη σωστή θέση).
• Μικρή ένδειξη (η αντίσταση των στοιχείων) → υπάρχει συνέχεια· ένδειξη ανοικτού κυκλώματος → διακοπή (π.χ. κομμένη αντίσταση ή χαλαρή σύνδεση).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εκτός τάσης, με ωμόμετρο στα άκρα του κυκλώματος: μικρή τιμή σημαίνει συνέχεια, ανοικτό κύκλωμα σημαίνει διακοπή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: εκτός τάσης + ωμόμετρο + ερμηνεία ένδειξης.

6. Διαπίστωση ύπαρξης τάσης

Ερώτηση: Με ποιους τρόπους θα διαπιστωθεί η ύπαρξη τάσης σε ένα κύκλωμα;

Απάντηση:

• Με δοκιμαστικό κατσαβίδι (ανάβει η λυχνία του).
• Με βολτόμετρο ή πολύμετρο ρυθμισμένο ως βολτόμετρο, ξεκινώντας από τη μέγιστη κλίμακα.
• Με δοκιμαστικό πολλαπλών χρήσεων (μέτρηση τάσης ΕΡ ή ΣΡ έως 600 V) ή με ελεγκτή πολλαπλών χρήσεων (έλεγχος τάσεων από 6 έως 660 V).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με δοκιμαστικό κατσαβίδι, βολτόμετρο/πολύμετρο, δοκιμαστικό πολλαπλών χρήσεων ή ελεγκτή πολλαπλών χρήσεων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: τουλάχιστον τρεις τρόποι από το βιβλίο.

7. Πολικότητα άκρων αγωγών σε σωλήνα

Ερώτηση: Πώς θα ελέγξετε την πολικότητα των άκρων των αγωγών που είναι τοποθετημένοι μέσα σε σωλήνα;

Απάντηση:

• Σε εναλλασσόμενο ρεύμα ελέγχουμε ποιο άκρο είναι η φάση: με το κύκλωμα υπό τάση (με την παρουσία του καθηγητή) ακουμπάμε το δοκιμαστικό κατσαβίδι σε κάθε άκρο· στη φάση ανάβει η λυχνία, στον ουδέτερο όχι.
• Σε συνεχές ρεύμα χρησιμοποιούμε πολύμετρο σε μέτρηση συνεχούς τάσης: αν η ένδειξη είναι θετική, η πολικότητα είναι ίδια με αυτή που αναγράφεται στις υποδοχές του οργάνου· αν είναι αρνητική, είναι αντίθετη.
• Χωρίς τάση, η αντιστοιχία των άκρων κάθε αγωγού βρίσκεται με έλεγχο συνέχειας (όπως στην ερώτηση 4).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σε ΕΡ με δοκιμαστικό (ανάβει μόνο στη φάση)· σε ΣΡ με πολύμετρο: θετική ένδειξη σημαίνει ίδια πολικότητα με του οργάνου, αρνητική αντίθετη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: διάκριση φάσης/ουδέτερου ή +/− με κατάλληλο όργανο.

8. Σύνδεση των διακοπτών στη φάση

Ερώτηση: Πώς θα ελέγξετε την ορθή σύνδεση των διακοπτών του αγωγού φάσης;

Απάντηση:

• Με το κύκλωμα υπό τάση (με την παρουσία του καθηγητή) ακουμπάμε το δοκιμαστικό στον ακροδέκτη εισόδου του διακόπτη: πρέπει να ανάβει, άρα ο διακόπτης δέχεται τη φάση.
• Ανοίγουμε το διακόπτη και ελέγχουμε με το δοκιμαστικό τους ακροδέκτες της λυχνιολαβής: δεν πρέπει να υπάρχει τάση σε κανέναν.
• Αν με ανοικτό διακόπτη ο ένας ακροδέκτης της λυχνιολαβής βρίσκεται υπό τάση, ο διακόπτης έχει συνδεθεί στον ουδέτερο και η σύνδεση είναι λανθασμένη.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με δοκιμαστικό: με ανοικτό διακόπτη η λυχνιολαβή δεν πρέπει να έχει τάση και ο διακόπτης πρέπει να δέχεται τη φάση· αλλιώς ο διακόπτης είναι στον ουδέτερο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: έλεγχος με ανοικτό διακόπτη στη λυχνιολαβή.