Λύσεις — Άσκηση 12 · Λαμπτήρας Φθορισμού (σελ. 78) – ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Β΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Άσκηση 12 · Λαμπτήρας Φθορισμού (σελ. 78)

Απαντήσεις στις ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ του βιβλίου (σελ. 78).

1. Λειτουργία χωρίς starter

Ερώτηση: Γιατί δεν ανάβει η λυχνία φθορισμού όταν δεν υπάρχει το starter; Πώς μπορούμε να κάνουμε τη λυχνία να ανάψει χωρίς starter; Σχεδιάστε το κύκλωμα και στη συνέχεια κατασκευάστε τη συνδεσμολογία.

Απάντηση:

• Το starter κλείνει αρχικά το κύκλωμα των νημάτων (προθέρμανση) και στη συνέχεια διακόπτει το ρεύμα· η απότομη μεταβολή της μαγνητικής ροής στο ballast προκαλεί την υπέρταση που χρειάζεται για να γίνει η εκκένωση στη λυχνία.
• Χωρίς starter τα νήματα δεν συνδέονται μεταξύ τους, δεν γίνεται προθέρμανση ούτε διακοπή ρεύματος, άρα δεν δημιουργείται υπέρταση και η λυχνία δεν ανάβει.
• Για να ανάψει χωρίς starter, στη θέση του (ανάμεσα στα δύο νήματα) συνδέουμε ένα μπουτόν: το πιέζουμε για 1–2 δευτερόλεπτα (προθέρμανση) και το αφήνουμε απότομα· η διακοπή του ρεύματος προκαλεί την υπέρταση και η λυχνία ανάβει.
• Κύκλωμα: φάση → διακόπτης → ballast → νήμα 1 → μπουτόν → νήμα 2 → ουδέτερος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Χωρίς starter δεν γίνεται προθέρμανση και διακοπή ρεύματος, άρα ούτε υπέρταση από το ballast· η λυχνία ανάβει αν στη θέση του starter βάλουμε μπουτόν που το πιέζουμε και το αφήνουμε απότομα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: ρόλος starter (διακοπή → υπέρταση) + λύση με μπουτόν.

2. Ballast μικρότερης ισχύος

Ερώτηση: Τι θα συμβεί εάν χρησιμοποιήσουμε ballast μικρότερης ισχύος από την ισχύ της λυχνίας; Δικαιολογήστε στην πράξη την απάντησή σας.

Απάντηση:

• Το ballast, συνδεδεμένο σε σειρά, διατηρεί την ένταση λειτουργίας στην ονομαστική της τιμή· ένα ballast μικρότερης ισχύος είναι σχεδιασμένο για μικρότερο ρεύμα.
• Η λυχνία θα διαρρέεται από ρεύμα μικρότερο από το ονομαστικό της: θα δίνει λιγότερο φως, μπορεί να δυσκολεύεται να ανάψει ή να τρεμοπαίζει.
• Στην πράξη το διαπιστώνουμε με αμπεροτσιμπίδα (ρεύμα μικρότερο από το ονομαστικό) και από τη μειωμένη φωτεινότητα σε σύγκριση με το σωστό ballast.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η λυχνία λειτουργεί με ρεύμα μικρότερο από το ονομαστικό: φωτίζει λιγότερο, δυσκολεύεται να ανάψει ή τρεμοπαίζει.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: σύνδεση ισχύος ballast με ρεύμα λειτουργίας + συνέπεια στη λυχνία.

3. Καινούργιος λαμπτήρας που αναβοσβήνει

Ερώτηση: Πού οφείλεται το γεγονός ότι αναβοσβήνει καινούργιος λαμπτήρας;

Απάντηση:

• Αφού ο λαμπτήρας είναι καινούργιος, η αιτία βρίσκεται συνήθως στο κύκλωμα έναυσης: ελαττωματικό ή ακατάλληλο starter, που ανοιγοκλείνει συνεχώς χωρίς να πετυχαίνει την έναυση.
• Άλλες πιθανές αιτίες: ακατάλληλο ballast (διαφορετικής ισχύος από τη λυχνία), χαμηλή τάση τροφοδοσίας ή κακή επαφή στα ντουί της λυχνίας.
• Ο έλεγχος γίνεται όπως στην πορεία εργασίας: έλεγχος starter με δοκιμαστικό λαμπτήρα, συνέχειας ballast και των συνδέσεων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κυρίως σε ελαττωματικό ή ακατάλληλο starter· επίσης σε ballast λάθος ισχύος, χαμηλή τάση ή κακή επαφή στα ντουί.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: starter ως κύρια αιτία + τουλάχιστον μία ακόμη.

4. Βόμβοι

Ερώτηση: Από πού προέρχονται οι βόμβοι και πού οφείλονται;

Απάντηση:

• Οι βόμβοι προέρχονται από το ballast (τσοκ), που είναι πηνίο με σιδερένιο πυρήνα από ελάσματα.
• Το εναλλασσόμενο ρεύμα μαγνητίζει τον πυρήνα εναλλάξ, με αποτέλεσμα τα ελάσματα να πάλλονται και να παράγουν χαρακτηριστικό βόμβο.
• Ο βόμβος γίνεται έντονος όταν τα ελάσματα ή οι βίδες στερέωσης του ballast είναι χαλαρά ή όταν το ballast είναι ακατάλληλο/υπερθερμαίνεται.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Από το ballast: τα ελάσματα του πυρήνα του πάλλονται λόγω της εναλλασσόμενης μαγνήτισης, ιδίως όταν είναι χαλαρά στερεωμένα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: ballast ως πηγή + αιτία (παλμός ελασμάτων/χαλαρή στερέωση).