Λύσεις — Κεφάλαιο 8 · Σύνταξη τεχνητών δοντιών ΚΑΙ λείες επιφάνειες (σελ. 108) – ΚΙΝΗΤΗ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΗ Β-Γ ΕΠΑΛ
Λύσεις — Κεφάλαιο 8 · Σύνταξη τεχνητών δοντιών ΚΑΙ λείες επιφάνειες (σελ. 108)
Απαντήσεις στις 20 ερωτήσεις του βιβλίου.
Χωρισμός δοντιών
Ερώτηση: 1. Πώς χωρίζουμε τα τεχνητά δόντια ανάλογα με τη μορφολογία τους και το υλικό κατασκευής τους;
Απάντηση:
- Μορφολογία: ανατομικά (πλήρες σχήμα μύλης — νεαρά άτομα), λειτουργικά (μηχανικές/φυσιολογικές απαιτήσεις — ηλικιωμένα) και ημιανατομικά (ενδιάμεσα). Υλικό: πορσελάνη και ακρυλική ρητίνη.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μορφολογία: ανατομικά/λειτουργικά/ημιανατομικά· υλικό: πορσελάνη/ακρυλική ρητίνη.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: και οι δύο διακρίσεις.
Πλεον./μειον. πορσελάνης
Ερώτηση: 2. Ποια είναι τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα των τεχνητών δοντιών από πορσελάνη;
Απάντηση:
- Πλεονεκτήματα: άριστη αισθητική, μεγάλη αντοχή στη φθορά, δεν αποχρωματίζονται.
- Μειονεκτήματα: εύθραυστα, καμία χημική συγγένεια με τη βάση (χρειάζονται καρφίδες/κοιλότητες), δύσκολη σύνταξη/γυάλισμα και βαριά (μειώνουν τη συγκράτηση της άνω).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Υπέρ: αισθητική/αντοχή φθοράς/χρώμα. Κατά: εύθραυστα, χωρίς χημική συγγένεια, δύσκολα, βαριά.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: 2+ πλεον. και 2+ μειον.
Πορσελάνη ΚΑΙ ακρυλικά
Ερώτηση: 3. Ποιες είναι οι διαφορές μεταξύ των τεχνητών δοντιών από πορσελάνη και από ακρυλική ρητίνη;
Απάντηση:
- Η πορσελάνη υπερτερεί σε αισθητική/αντοχή φθοράς αλλά είναι εύθραυστη, βαριά και χωρίς χημικό δεσμό. Η ακρυλική ρητίνη δεν σπάει, είναι ελαφριά, ενώνεται χημικά και συντάσσεται/γυαλίζεται εύκολα, αλλά φθείρεται και αποχρωματίζεται ευκολότερα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Πορσελάνη = αισθητική/αντοχή αλλά εύθραυστη/βαριά· ακρυλικά = ελαφριά/χημικός δεσμός αλλά φθορά/αποχρωματισμός.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: αντιπαραβολή.
Επιλογή μεγέθους
Ερώτηση: 4. Με ποιο τρόπο γίνεται η επιλογή του μεγέθους των τεχνητών δοντιών για τις ολικές οδοντοστοιχίες;
Απάντηση:
- Κυρίως με βάση τις γραμμές προσανατολισμού και το μασητικό επίπεδο: η απόσταση μεταξύ των κυνοδοντικών γραμμών δείχνει το πλάτος των τεσσάρων τομέων και ενός κυνόδοντα, και η απόσταση μασητικού επιπέδου – γραμμής γέλιου το μήκος (ύψος) του κεντρικού τομέα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Από τις γραμμές προσανατολισμού: κυνοδοντικές → πλάτος, μασητικό/γέλιου → ύψος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: χρήση των γραμμών.
Είδη σύνταξης
Ερώτηση: 5. Ποια είναι τα είδη σύνταξης και πότε χρησιμοποιείται το καθένα από αυτά;
Απάντηση:
- Φυσιολογική (φυσιολογική σχέση φυμάτων), σταυροειδής/αντίστροφη (μεγάλη απορρόφηση — τα κάτω παρειακά φύματα έξω από τα άνω), χιαστή (πολύ μεγάλη απορρόφηση — χιάζουμε τους γομφίους) και μεικτή (φυσιολογική στη μια πλευρά, σταυροειδής στην άλλη).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Φυσιολογική, σταυροειδής (μεγάλη απορρόφηση), χιαστή (πολύ μεγάλη) και μεικτή.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τα 4 είδη + πότε.
Επίπεδα πρόσθιων
Ερώτηση: 6. Με ποιες κατευθύνσεις ταυτίζεται το μετωπιαίο και το οβελιαίο επίπεδο στα πρόσθια δόντια;
Απάντηση:
- Στα πρόσθια δόντια: το μετωπιαίο (κατακόρυφο) επίπεδο ταυτίζεται με την εγγύς-άπω κατεύθυνση και το οβελιαίο με τη χειλεοϋπερώια κατεύθυνση. (Στα οπίσθια αντιστρέφονται.)
Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρόσθια: μετωπιαίο = εγγύς-άπω· οβελιαίο = χειλεοϋπερώια.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: οι δύο αντιστοιχίες.
Πρόταξη
Ερώτηση: 7. Τι είναι η οριζόντια και η κάθετη πρόταξη;
Απάντηση:
- Κάθετη πρόταξη: η απόσταση μεταξύ των κοπτικών χειλών άνω και κάτω κεντρικού τομέα ως προς το κάθετο επίπεδο (~1 mm). Οριζόντια πρόταξη: η αντίστοιχη απόσταση ως προς το οριζόντιο επίπεδο (1–6 mm).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κάθετη = απόσταση κοπτικών χειλών κατακόρυφα (~1 mm)· οριζόντια = οριζόντια (1–6 mm).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: και οι δύο ορισμοί.
Καμπύλες αντισταθμίσεως
Ερώτηση: 8. Τι είναι η μετωπιαία και η οβελιαία καμπύλη αντισταθμίσεως;
Απάντηση:
- Οβελιαία καμπύλη αντισταθμίσεως: η καμπύλη των μασητικών επιφανειών των οπισθίων ως προς την εγγύς-άπω κατεύθυνση (αντιστοιχεί στην καμπύλη του Spee). Μετωπιαία: ως προς την παρειογλωσσική κατεύθυνση (αντιστοιχεί στην καμπύλη του Monson). Δίνουν ισορροπημένη σύγκλειση.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οβελιαία (Spee, εγγύς-άπω) και μετωπιαία (Monson, παρειογλωσσική) καμπύλη — ισορροπημένη σύγκλειση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: και οι δύο + Spee/Monson.
Κεντρικός ΚΑΙ πλάγιος τομέας άνω
Ερώτηση: 9. Πώς συντάσσονται ο κεντρικός και ο πλάγιος τομέας της άνω γνάθου;
Απάντηση:
- Κεντρικός: κοπτικό χείλος στο μασητικό επίπεδο, εγγύς επιφάνεια στη μέση γραμμή, άξονας ~80° με το μασητικό επίπεδο. Πλάγιος: κοπτικό χείλος ~1 mm πάνω από το μασητικό επίπεδο, με άπω αυχενική απόκλιση και ο αυχένας πιο μέσα από του κεντρικού.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κεντρικός: κοπτικό στο μασητικό επίπεδο, ~80°· πλάγιος: κοπτικό ~1 mm πάνω, άπω απόκλιση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: και οι δύο συντάξεις.
Προσοχή στον κυνόδοντα
Ερώτηση: 10. Γιατί κατά τη σύνταξη του κυνόδοντα της άνω γνάθου θα πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί;
Απάντηση:
- Γιατί ο κυνόδοντας συντάσσεται στη γωνία του στόματος: η εγγύς χειλική του επιφάνεια πρέπει να αποτελεί συνέχεια των τομέων και η άπω συνέχεια των προγομφίων — καθορίζει δηλαδή τη μετάβαση πρόσθιας/οπίσθιας περιοχής και την αισθητική.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Γιατί βρίσκεται στη γωνία του στόματος και ενώνει αισθητικά τους τομείς με τους προγομφίους.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: θέση στη γωνία + αισθητική συνέχεια.
Άξονες κάτω προσθίων
Ερώτηση: 11. Πώς τοποθετούνται οι επιμήκεις άξονες των κάτω προσθίων δοντιών σε σχέση με το μασητικό επίπεδο;
Απάντηση:
- Σχηματίζουν με το μασητικό επίπεδο γωνία 80°–82° (ο κεντρικός και ο πλάγιος τομέας κάθετοι/σχεδόν κάθετοι, με δημιουργία της οριζόντιας και κάθετης πρόταξης).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σχηματίζουν γωνία 80°–82° με το μασητικό επίπεδο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: 80°–82°.
Σχέση φυμάτων-αυλακών
Ερώτηση: 12. Ποια σχέση υπάρχει μεταξύ των φυμάτων και των οβελιαίων αυλακών των άνω οπισθίων δοντιών με τα φύματα και τις οβελιαίες αύλακες των κάτω;
Απάντηση:
- Στη φυσιολογική σύνταξη: τα παρειακά φύματα των κάτω εφάπτονται στις οβελιαίες αύλακες των άνω και τα υπερώια φύματα των άνω στις οβελιαίες αύλακες των κάτω — έτσι τα παρειακά φύματα των άνω βρίσκονται πιο έξω από των κάτω.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κάτω παρειακά → οβελιαίες αύλακες άνω· άνω υπερώια → οβελιαίες αύλακες κάτω.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: η αμφίδρομη σχέση φυμάτων-αυλακών.
Βοηθητικές γραμμές
Ερώτηση: 13. Ποιες βοηθητικές γραμμές μας βοηθούν για τη σύνταξη των άνω οπισθίων δοντιών;
Απάντηση:
- Μια πρώτη ευθεία (συμπίπτει με τη γραμμή κατεύθυνσης, στην κορυφή της ακρολοφίας — με αυτήν ταυτίζεται η οβελιαία μασητική αύλακα) και μια δεύτερη νοητή ευθεία (από την άπω χειλική του κυνόδοντα, τις παρειακές των προγομφίων και την εγγύς παρειακή του πρώτου γομφίου).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μια πρώτη (γραμμή κατεύθυνσης, οβελιαίες αύλακες) και μια δεύτερη (παρειακές επιφάνειες).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: και οι δύο γραμμές.
Πρώτος γομφίος άνω
Ερώτηση: 14. Πώς συντάσσεται ο πρώτος γομφίος της άνω γνάθου;
Απάντηση:
- Ο άξονάς του αποκλίνει προς την υπερώα (μετωπιαίο) και προς τα εγγύς (οβελιαίο). Από τα φύματα, το εγγύς υπερώιο εφάπτεται στο μασητικό επίπεδο, το εγγύς παρειακό και το άπω υπερώιο απέχουν 1 mm και το άπω παρειακό 1,5 mm· η οβελιαία αύλακα ταυτίζεται με την πρώτη ευθεία γραμμή.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Απόκλιση προς υπερώα και εγγύς· εγγύς υπερώιο φύμα στο μασητικό επίπεδο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: αποκλίσεις + επαφή εγγύς υπερώιου.
Τελευταίος πρώτος προγόμφιος
Ερώτηση: 15. Γιατί ο πρώτος προγόμφιος της κάτω γνάθου συντάσσεται τελευταίος;
Απάντηση:
- Ώστε, αν δεν υπάρχει επαρκής χώρος ως προς την εγγύς-άπω κατεύθυνση, να μπορούμε να τροχίσουμε τις όμορες επιφάνειές του (κατά προτίμηση πρώτα την άπω, για λόγους αισθητικής).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Για να μπορεί να τροχιστεί (όμορες επιφάνειες) αν δεν υπάρχει χώρος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: δυνατότητα τροχισμού.
Σειρά σύνταξης
Ερώτηση: 16. Με ποια σειρά συντάσσονται όλα τα δόντια, όταν φτιάχνουμε άνω και κάτω ολική οδοντοστοιχία;
Απάντηση:
- Πρώτα τα άνω πρόσθια, μετά τα κάτω πρόσθια, στη συνέχεια τα άνω οπίσθια (προγόμφιοι → γομφίοι) και τέλος τα κάτω οπίσθια — με τους κάτω οπίσθιους σε διαφορετική σειρά (πρώτος και δεύτερος γομφίος, δεύτερος προγόμφιος και τελευταίος ο πρώτος προγόμφιος).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Άνω πρόσθια → κάτω πρόσθια → άνω οπίσθια → κάτω οπίσθια (πρώτος προγόμφιος τελευταίος).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: η σειρά + ο πρώτος προγόμφιος τελευταίος.
Πρώτος γομφίος κάτω
Ερώτηση: 17. Πώς συντάσσεται ο πρώτος γομφίος της κάτω γνάθου;
Απάντηση:
- Το εγγύς παρειακό του φύμα αρθρώνει στην κεντρική σύγκλειση ανάμεσα στο παρειακό του δεύτερου προγομφίου και το εγγύς παρειακό του πρώτου γομφίου (μέσα στις αντίστοιχες οβελιαίες αύλακες της άνω γνάθου), και το άπω παρειακό ανάμεσα στα παρειακά φύματα του πρώτου γομφίου, σε επαφή με το κεντρικό βοθρίο.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το εγγύς παρειακό φύμα αρθρώνει στις οβελιαίες αύλακες των αντίστοιχων άνω δοντιών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: η άρθρωση των φυμάτων στις αύλακες.
Λόγος διαμόρφωσης
Ερώτηση: 18. Γιατί πρέπει να κάνουμε διαμόρφωση λείων επιφανειών πριν τον έλεγχο της ολικής οδοντοστοιχίας στο στόμα του ασθενούς;
Απάντηση:
- Για να μπορέσει να γίνει σωστά ο έλεγχος της σύνταξης (αισθητική, φωνητική, συγκράτηση, ευστάθεια): η οδοντοστοιχία πρέπει να έχει το σχήμα και τις διαστάσεις της τελικής και να αποδίδει όλες τις λεπτομέρειες.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Για να έχει η οδοντοστοιχία το τελικό σχήμα, ώστε ο έλεγχος στο στόμα να είναι έγκυρος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τελικό σχήμα για σωστό έλεγχο.
Διαμόρφωση αυχένων
Ερώτηση: 19. Πώς διαμορφώνουμε τους αυχένες γύρω από τα τεχνητά δόντια;
Απάντηση:
- Με μαχαιράκι που ως προς την κατακόρυφο σχηματίζει γωνία 60° στην πρόσθια περιοχή και 40° στην πίσω περιοχή· η χειλική περιοχή διαμορφώνεται με στίγματα για να μοιάζει με φυσικά ούλα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Με μαχαιράκι σε γωνία 60° (πρόσθια) και 40° (πίσω)· στίγματα για φυσικά ούλα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: 60°/40°.
Λείανση-στίλβωση κεριού
Ερώτηση: 20. Πώς γίνεται η λείανση και η στίλβωση των κέρινων επιφανειών;
Απάντηση:
- Με γρήγορο πέρασμα της οδοντοστοιχίας πάνω από τη φλόγα (επαναλαμβανόμενο κατά διαστήματα) και στη συνέχεια τρίψιμο όλης της κέρινης επιφάνειας με βαμβάκι εμποτισμένο σε καθαρή βενζίνη, ώστε να στιλβωθεί καλά.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Γρήγορο πέρασμα από τη φλόγα και τρίψιμο με βαμβάκι/βενζίνη.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: φλόγα + βενζίνη.
