Λύσεις — Κεφάλαιο 14 · Μερικές οδοντοστοιχίες (σελ. 184-185) – ΚΙΝΗΤΗ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΗ Β-Γ ΕΠΑΛ
Λύσεις — Κεφάλαιο 14 · Μερικές οδοντοστοιχίες (σελ. 184-185)
Απαντήσεις στις 23 ερωτήσεις του βιβλίου.
Ορισμός
Ερώτηση: 1. Τι ονομάζουμε μερική οδοντοστοιχία;
Απάντηση:
- Η κινητή πρόσθεση που κατασκευάζεται όταν υπάρχει απώλεια ενός ή περισσοτέρων φυσικών δοντιών (ή και όλων εκτός από ένα). Σε αντίθεση με την ολική, υπάρχει έστω ένα φυσικό δόντι, οπότε η στήριξη μπορεί να γίνεται από τα δόντια, τον βλεννογόνο ή μεικτά.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κινητή πρόσθεση όταν λείπουν ένα ή περισσότερα (όχι όλα) φυσικά δόντια.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: απώλεια μερικών δοντιών + έστω ένα φυσικό.
Βασικές ιδιότητες
Ερώτηση: 2. Ποιες είναι οι βασικές ιδιότητες που πρέπει να έχει μια μερική οδοντοστοιχία;
Απάντηση:
- Στήριξη (να μη μετακινείται κάθετα προς τους ιστούς), συγκράτηση (να αντιστέκεται στις δυνάμεις αφαίρεσης) και σταθερότητα (να αντιστέκεται στις οριζόντιες δυνάμεις).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στήριξη, συγκράτηση και σταθερότητα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: και οι 3 ιδιότητες.
Στήριξη έναντι συγκράτηση
Ερώτηση: 3. Σε τι διαφέρει η στήριξη από τη συγκράτηση της μερικής οδοντοστοιχίας;
Απάντηση:
- Στήριξη: αντίσταση στις κάθετες δυνάμεις (να μη βυθίζεται προς τους υποκείμενους ιστούς κατά τη λειτουργία).
- Συγκράτηση: αντίσταση στις δυνάμεις που τείνουν να την αφαιρέσουν, δηλαδή αντίθετα προς τη διεύθυνση τοποθέτησής της.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στήριξη = αντίσταση στις κάθετες δυνάμεις· συγκράτηση = αντίσταση στην αφαίρεση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: η διάκριση κάθετη έναντι αφαίρεση.
Ταξινόμηση Kennedy
Ερώτηση: 4. Ποια είναι η πιο αξιόλογη ταξινόμηση των μερικά νωδών γνάθων και πόσες κατηγορίες έχει;
Απάντηση:
- Η ταξινόμηση κατά Kennedy (1925), που χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα· βασίζεται στη σχέση νωδής περιοχής – εναπομεινάντων δοντιών και έχει τέσσερις μεγάλες κατηγορίες (καθεμία με υποκατηγορίες).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η κατά Kennedy· τέσσερις κατηγορίες.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: Kennedy + 4 κατηγορίες.
1η έναντι 2η Kennedy
Ερώτηση: 5. Σε τι διαφέρει η πρώτη από τη δεύτερη κατηγορία κατά Kennedy;
Απάντηση:
- 1η: αμφοτερόπλευρη ακραία νωδότητα — λείπουν τα τελευταία οπίσθια δόντια και από τις δύο πλευρές.
- 2η: ετερόπλευρη ακραία νωδότητα — λείπουν τα τελευταία οπίσθια μόνο από τη μία πλευρά.
Σύνοψη: (ενδεικτική) 1η = αμφοτερόπλευρη ακραία νωδότητα· 2η = ετερόπλευρη (μία πλευρά).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: δύο έναντι μία πλευρά.
Υποκατηγορίες
Ερώτηση: 6. Πώς προκύπτουν οι υποκατηγορίες σε κάθε κατηγορία κατά Kennedy;
Απάντηση:
- Προκύπτουν όταν, εκτός από τη βασική νωδή περιοχή που ορίζει την κατηγορία, λείπουν και άλλα δόντια σε άλλες περιοχές — ποτέ όμως ο τελευταίος γομφίος (στις 2η/3η/4η).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Όταν λείπουν επιπλέον δόντια σε άλλες περιοχές, εκτός της βασικής νωδής περιοχής.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: επιπλέον νωδές περιοχές.
Τελευταίος γομφίος
Ερώτηση: 7. Σε ποιες κατηγορίες κατά Kennedy δεν μπορεί να λείπει ποτέ ο τελευταίος γομφίος;
Απάντηση:
- Στη 2η, 3η και 4η κατηγορία (στις υποκατηγορίες τους ο τελευταίος γομφίος δεν λείπει ποτέ — αν έλειπε αμφοτερόπλευρα θα ήταν 1η κατηγορία).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στη 2η, 3η και 4η κατηγορία.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: 2η/3η/4η (όχι η 1η).
Υποκατηγορία 4ης
Ερώτηση: 8. Να αναφέρετε μια υποκατηγορία της τέταρτης κατηγορίας κατά Kennedy.
Απάντηση:
- Στην 4η κατηγορία λείπουν μόνο τα πρόσθια δόντια. Υποκατηγορία προκύπτει όταν, εκτός από την πρόσθια νωδή περιοχή, λείπει και μια επιπλέον οπίσθια περιοχή (π.χ. ένας προγόμφιος/γομφίος σε μια πλευρά) — χωρίς ποτέ να λείπει ο τελευταίος γομφίος.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Λείπουν τα πρόσθια + μια επιπλέον οπίσθια νωδή περιοχή (χωρίς τον τελευταίο γομφίο).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: πρόσθια + 1 επιπλέον περιοχή.
Μέρη
Ερώτηση: 9. Από ποια μέρη αποτελείται μια μερική οδοντοστοιχία;
Απάντηση:
- Από τον μεταλλικό σκελετό (πλέγμα, μεγάλοι/μικροί συνδετήρες, συγκρατητικά στοιχεία), τα εφίππια (ακρυλικά τμήματα πάνω στις νωδές περιοχές) και τα τεχνητά δόντια.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μεταλλικός σκελετός, εφίππια και τεχνητά δόντια.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: και τα 3 μέρη.
Πλέγμα
Ερώτηση: 10. Ποιος είναι ο προορισμός των πλεγμάτων της μερικής οδοντοστοιχίας;
Απάντηση:
- Το πλέγμα καλύπτει τις νωδές περιοχές (πάνω στις φατνιακές ακρολοφίες) και ενώνει την ακρυλική βάση των εφιππίων με τον μεταλλικό σκελετό· απέχει 1–1,5 mm από την ακρολοφία (προτιμάται το αραιό, για καλύτερη συγκράτηση της ρητίνης).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Καλύπτει τις νωδές περιοχές και ενώνει την ακρυλική βάση με τον σκελετό.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: κάλυψη νωδών + ένωση βάσης-σκελετού.
Μεγάλος έναντι μικρός συνδετήρας
Ερώτηση: 11. Ποιες είναι οι διαφορές μεταξύ του μεγάλου και του μικρού συνδετήρα;
Απάντηση:
- Μεγάλος συνδετήρας: ενώνει τα εφίππια, είναι άκαμπτος (ομοιόμορφη κατανομή δυνάμεων), απέχει ≥4 mm από τα ελεύθερα ούλα (γλωσσική δοκός, υπερώια ζώνη κ.λπ.).
- Μικρός συνδετήρας: μικρή άκαμπτη προέκταση του μεγάλου, που συνδέει τα συγκρατητικά στοιχεία (άγκιστρα, εφαπτήρες) με τον υπόλοιπο σκελετό.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μεγάλος = ενώνει τα εφίππια (κύριος κορμός)· μικρός = προέκταση που συνδέει τα συγκρατητικά στοιχεία.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: ρόλος καθενός.
Μεγάλοι συνδετήρες άνω
Ερώτηση: 12. Τι γνωρίζετε για τους μεγάλους συνδετήρες της άνω γνάθου;
Απάντηση:
- Είναι η υπερώια ζώνη (μέσον υπερώας, πλάτος 8–10 mm), η διπλή υπερώια δοκός (ο πιο άκαμπτος), το ίππειο πέταλο (σχήμα πετάλου ίππου) και η υπερώια πλάκα (καλύπτει μεγάλο μέρος της υπερώας, αυξάνει τη συγκράτηση). Απέχουν ≥4 mm από τα ελεύθερα ούλα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Υπερώια ζώνη, διπλή υπερώια δοκός, ίππειο πέταλο και υπερώια πλάκα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τουλάχιστον 2–3 τύποι.
Άμεσοι συγκρατητήρες
Ερώτηση: 13. Ποιες είναι οι κατηγορίες των άμεσων συγκρατητήρων;
Απάντηση:
- Δύο: τα άγκιστρα (περιβάλλοντα ή έρποντα/τύπου δοκού) και οι σύνδεσμοι ακριβείας.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Άγκιστρα και σύνδεσμοι ακριβείας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: και οι δύο κατηγορίες.
Σύνδεσμοι ακριβείας
Ερώτηση: 14. Τι γνωρίζετε για τους συνδέσμους ακριβείας;
Απάντηση:
- Είναι μικρομηχανικά συστήματα δύο τμημάτων που εφαρμόζουν με μεγάλη ακρίβεια (το ένα στο δόντι/στεφάνη, το άλλο στην οδοντοστοιχία). Προσφέρουν άριστη αισθητική και καλή αρχική συγκράτηση, αλλά ασκούν μεγαλύτερες δυνάμεις στα δόντια και έχουν αυξημένο κόστος.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μικρομηχανικά συστήματα δύο τμημάτων μεγάλης ακρίβειας — άριστη αισθητική, μεγαλύτερο κόστος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: δύο τμήματα + αισθητική.
Ταξινόμηση συνδέσμων
Ερώτηση: 15. Πώς ταξινομούνται οι σύνδεσμοι ακριβείας;
Απάντηση:
- Κατά εφαρμογή: εξωμυλικοί, ενδομυλικοί, ενδορριζικοί, συγκρατητικοί δοκοί. Κατά σχέση επαφής: ανένδοτοι (καμία κίνηση) και ενδοτικοί (επιτρέπουν κίνηση). Κατά τρόπο συγκράτησης: τριβής και σύνθετου μηχανισμού.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά εφαρμογή (εξω-/ενδο-μυλικοί, ενδορριζικοί, δοκοί), κατά σχέση επαφής (ανένδοτοι/ενδοτικοί) και κατά τρόπο συγκράτησης.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τουλάχιστον οι τρεις άξονες ταξινόμησης.
Ενδο- έναντι εξωμυλικοί
Ερώτηση: 16. Σε τι διαφέρουν οι ενδομυλικοί από τους εξωμυλικούς συνδέσμους ακριβείας;
Απάντηση:
- Ενδομυλικοί: και τα δύο τμήματα (αυτό του δοντιού και αυτό της μερικής οδοντοστοιχίας) συνδέονται και λειτουργούν μέσα στη μύλη του δοντιού.
- Εξωμυλικοί: το ένα τμήμα τοποθετείται έξω από τη μύλη του δοντιού και το άλλο στη μερική οδοντοστοιχία.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδομυλικοί = και τα δύο τμήματα μέσα στη μύλη· εξωμυλικοί = το ένα τμήμα έξω από τη μύλη, το άλλο στην οδοντοστοιχία.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: θέση ως προς τη μύλη.
Σύνδεσμοι έναντι άγκιστρα
Ερώτηση: 17. Πού πλεονεκτούν και πού μειονεκτούν οι σύνδεσμοι ακριβείας σε σχέση με τα άγκιστρα;
Απάντηση:
- Πλεονεκτούν: άριστη αισθητική (δεν φαίνονται) και καλύτερη αρχική συγκράτηση.
- Μειονεκτούν: ασκούν μεγαλύτερες δυνάμεις στα δόντια (απαιτούν εκτεταμένη ναρθηκοποίηση), έχουν αυξημένο κόστος και απαιτούν τροχισμό πολλών υγιών δοντιών.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Υπέρ: αισθητική και αρχική συγκράτηση. Κατά: μεγαλύτερες δυνάμεις, κόστος, τροχισμός δοντιών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: 1 πλεον. και 1 μειον.
Έμμεσα συγκρατητικά
Ερώτηση: 18. Ποια είναι τα έμμεσα συγκρατητικά στοιχεία της μερικής οδοντοστοιχίας και σε ποιες κατηγορίες κατά Kennedy χρησιμοποιούνται;
Απάντηση:
- Είναι κυρίως οι μεμονωμένοι εφαπτήρες (μασητικοί/γλωσσικοί/κοπτικοί) και το άγκιστρο συνεχείας. Αποτρέπουν τη στροφή γύρω από τον άξονα υπομοχλίου και χρησιμοποιούνται στην 1η και 2η κατηγορία Kennedy (ακραία νωδή περιοχή) — όχι στην 3η και 4η.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μεμονωμένοι εφαπτήρες και άγκιστρο συνεχείας· στην 1η και 2η κατηγορία Kennedy.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τα στοιχεία + 1η/2η.
Μέρη αγκίστρου
Ερώτηση: 19. Ποια είναι τα μέρη ενός αγκίστρου και ποια η λειτουργία τους;
Απάντηση:
- Μασητική αντηρίδα (εφαπτήρας): προσφέρει στήριξη (μεταφορά δυνάμεων παράλληλα στον άξονα του δοντιού). Παρειακός/συγκρατητικός βραχίονας: προσφέρει συγκράτηση (καταλήγει στη συγκρατητική εσοχή). Γλωσσικός/σταθεροποιητικός βραχίονας: προσφέρει οριζόντια σταθερότητα (άκαμπτος, πάνω από τη μέγιστη περίμετρο).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Εφαπτήρας→στήριξη· παρειακός βραχίονας→συγκράτηση· γλωσσικός βραχίονας→σταθερότητα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τα 3 μέρη + λειτουργία.
Απλό τρισκελές
Ερώτηση: 20. Τι γνωρίζετε για το απλό τρισκελές άγκιστρο;
Απάντηση:
- Είναι περιβάλλον άγκιστρο (τύπου Akers) με τρία σκέλη (εφαπτήρας, παρειακός και γλωσσικός βραχίονας) που εκφύονται από την ίδια περιοχή μικρού συνδετήρα. Χρησιμοποιείται σε όλες τις κατηγορίες Kennedy εκτός της 1ης.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Περιβάλλον άγκιστρο με τρία σκέλη από την ίδια περιοχή· σε όλες τις κατηγορίες εκτός 1ης.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τρία σκέλη + περιβάλλον + όχι 1η.
Άγκιστρο R.P.I.
Ερώτηση: 21. Τι γνωρίζετε για το άγκιστρο R.P.I. ή ράβδο I;
Απάντηση:
- Είναι έρπον (τύπου δοκού) άγκιστρο για την απόσβεση κάθετων και οριζόντιων δυνάμεων, με τρία στοιχεία: μασητικό εφαπτήρα (Rest), όμορη πλάκα (Proximal plate) και παρειακό βραχίονα σχήματος I (I-bar) που πορεύεται από τα ούλα με γωνία 90° προς τη συγκρατητική εσοχή.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Έρπον άγκιστρο με εφαπτήρα (R), όμορη πλάκα (P) και βραχίονα-I· απόσβεση κάθετων/οριζόντιων δυνάμεων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τα 3 στοιχεία R-P-I.
Περιβολής έναντι δοκού
Ερώτηση: 22. Σε τι διαφέρουν τα άγκιστρα περιβολής από τα άγκιστρα τύπου δοκού;
Απάντηση:
- Περιβολής (περιβάλλοντα): τα στοιχεία εκφύονται από την ίδια περιοχή και ο παρειακός βραχίονας πλησιάζει τη συγκρατητική εσοχή από πάνω (μασητικής προσπέλασης).
- Τύπου δοκού (έρποντα): ο παρειακός βραχίονας εκφύεται από το πλέγμα και πλησιάζει τη συγκρατητική εσοχή από κάτω, από τα ούλα (ουλικής προσπέλασης) — φαίνεται λιγότερο και είναι πιο ελαστικός.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Περιβολής = μασητική προσπέλαση (από πάνω)· δοκού = ουλική προσπέλαση (από τα ούλα).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: μασητική έναντι ουλική προσπέλαση.
Παρειακός βραχίονας
Ερώτηση: 23. Σε τι διαφέρει ο παρειακός βραχίονας του αγκίστρου περιβολής από τον αντίστοιχο του αγκίστρου τύπου δοκού;
Απάντηση:
- Στου περιβολής ο παρειακός βραχίονας εκφύεται από τον μικρό συνδετήρα και έχει πορεία μασητική → συγκρατητική εσοχή (μασητικής προσπέλασης).
- Στου τύπου δοκού εκφύεται από το πλέγμα και έχει πορεία από τα ούλα → συγκρατητική εσοχή (ουλικής προσπέλασης), με μεγαλύτερο μήκος και ελαστικότητα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Περιβολής: από μικρό συνδετήρα, μασητική πορεία· δοκού: από το πλέγμα, ουλική πορεία (πιο ελαστικός).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: έκφυση και φορά προσπέλασης.
