Λύσεις — Θεωρία Κεφ. 5 · Έλεγχος Νεφρικής Λειτουργίας (σελ. 98) – ΚΛΙΝΙΚΗ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Ι Β΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Θεωρία Κεφ. 5 · Έλεγχος Νεφρικής Λειτουργίας (σελ. 98)

Απαντήσεις στις 10 ερωτήσεις του βιβλίου (εννοιολογικές, με τύπο κάθαρσης).

Πλασματική κάθαρση

Ερώτηση: 1. Τι είναι πλασματική κάθαρση ουσίας;

Απάντηση:

• Είναι ο όγκος του πλάσματος που, διερχόμενος από τα νεφρικά σπειράματα, καθαρίζεται από την εξεταζόμενη ουσία σε ένα λεπτό. Υπολογίζεται από τον τύπο \(C_x=\dfrac{U_x\cdot V}{P_x}\) (μετράμε την ουσία & στο αίμα & στα ούρα).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο όγκος πλάσματος που καθαρίζεται από την ουσία ανά λεπτό (Cx=Ux·V/Px).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: ορισμός (όγκος/λεπτό) + τύπος.

Ουρία ΚΑΙ κρεατινίνη

Ερώτηση: 2. Γιατί η δοκιμασία κάθαρσης της ουρίας συνδυάζεται με την κρεατινίνη;

Απάντηση:

• Γιατί η συγκέντρωση της ουρίας στο πλάσμα εξαρτάται & από άλλους παράγοντες που δεν σχετίζονται με τη νεφρική λειτουργία (κατανάλωση πρωτεϊνών, αφυδάτωση, ηπατοπάθεια). Η κρεατινίνη δίνει πιο αξιόπιστη εικόνα, γι' αυτό συνδυάζονται.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ουρία εξαρτάται & από μη νεφρικούς παράγοντες → συνδυασμός με κρεατινίνη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: μη ειδικότητα ουρίας.

Συνδυασμοί ουρίας-κρεατινίνης

Ερώτηση: 3. Τι υποδηλώνουν οι διαφορετικοί συνδυασμοί τιμών ουρίας–κρεατινίνης;

Απάντηση:

• ↑ ουρία + φυσιολογική κρεατινίνη: φθορά ιστών, μεγάλη κατανάλωση πρωτεϊνών ή αιμορραγία του γαστρεντερικού.
• ↑ ουρία + ↑ κρεατινίνη: παθήσεις του ουροποιητικού (ιδίως των νεφρών).
• ↓ ουρία: χαμηλή κατανάλωση πρωτεϊνών, νέκρωση νεφρικών σωληναρίων ή σοβαρή ηπατοπάθεια.

Σύνοψη: (ενδεικτική) ↑ουρία+φυσιολ.κρεατ=εξωνεφρικά· ↑&τα δύο=νεφρικά· ↓ουρία=ηπατικά/λίγες πρωτεΐνες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: οι συνδυασμοί & η ερμηνεία τους.

Κρεατινίνη ως δείκτης

Ερώτηση: 4. Γιατί η κάθαρση της κρεατινίνης αποτελεί δείκτη της κάθαρσης των νεφρών;

Απάντηση:

• Γιατί η κρεατινίνη δεν επαναρροφάται (αποβάλλεται σε ποσό ίσο με την παραγωγή της), η συγκέντρωσή της στο πλάσμα δεν αλλάζει στο 24ωρο & η παραγωγή της είναι συνεχής & σταθερή — άρα η κάθαρσή της αντανακλά πιστά τον ρυθμό διήθησης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δεν επαναρροφάται, σταθερή παραγωγή & συγκέντρωση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: μη επαναρρόφηση + σταθερότητα.

Ομοιόσταση νερού

Ερώτηση: 5. Από ποιους παράγοντες καθορίζεται η ομοιόσταση του νερού σε υγιές άτομο;

Απάντηση:

• Από την πρόσληψη & δημιουργία νερού (οξείδωση τροφών), την αποβολή νερού (κόπρανα, ιδρώτας, ούρα), την αναγκαστική αποβολή διαλυμένων ουσιών (αζωτούχων/μετάλλων) & την ικανότητα των νεφρών να συμπυκνώνουν/αραιώνουν τα ούρα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρόσληψη/παραγωγή, αποβολή (ούρα/ιδρώτας), αποβολή ουσιών, συμπύκνωση/αραίωση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: οι παράγοντες ισοζυγίου νερού.

Ωσμωτική πίεση πλάσματος

Ερώτηση: 6. Ποιο είναι το αποτέλεσμα της αύξησης της ωσμωτικής πίεσης στο πλάσμα;

Απάντηση:

• Προκαλεί κατανάλωση περισσότερων υγρών από το άτομο & έκκριση της ορμόνης ADH (αντιδιουρητικής), που αυξάνει την επαναρρόφηση του νερού στους νεφρούς (ώστε να επανέλθει η ισορροπία).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατανάλωση υγρών & έκκριση ADH → ↑ επαναρρόφηση νερού.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: δίψα + ADH.

Τεχνική συμπύκνωσης

Ερώτηση: 7. Περιγράψτε την τεχνική ελέγχου της συμπύκνωσης των ούρων.

Απάντηση:

• Ο εξεταζόμενος για 3 μέρες τρώει τροφή πλούσια σε λευκώματα. Το απόγευμα της 3ης μέρας (6 μ.μ.) σταματά τα υγρά & τρώει ξηρά τροφή. Στις 10 μ.μ. ουρεί & απορρίπτει. Το πρωί στις 6 π.μ. ουρεί & συλλέγει (1ο δείγμα), & στις 7 & 8 π.μ. τα δείγματα 2 & 3. Στο εργαστήριο μετράμε το Ε.Β. & των τριών.

Σύνοψη: (ενδεικτική) 3 μέρες πρωτεΐνες, στέρηση υγρών από 6μμ, 3 πρωινά δείγματα, μέτρηση Ε.Β.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: στέρηση υγρών + 3 δείγματα + Ε.Β.

Τιμές Ε.Β. συμπύκνωσης

Ερώτηση: 8. Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές του ειδικού βάρους στη δοκιμασία συμπύκνωσης;

Απάντηση:

• Αν οι νεφροί έχουν διατηρήσει τη συμπυκνωτική τους ικανότητα, τότε όλα ή τουλάχιστον ένα δείγμα θα έχει Ε.Β. > 1022. Τιμές < 1010 και στα τρία δείγματα υποδηλώνουν νεφρική ανεπάρκεια ή μεταβολικές διαταραχές.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τουλάχιστον ένα δείγμα > 1022 (φυσιολογικό)· < 1010 σε όλα = νεφρική ανεπάρκεια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: >1022 φυσιολογικό· <1010 παθολογικό.

Ουσία απέκκρισης

Ερώτηση: 9. Ποια ουσία χρησιμοποιείται στη δοκιμασία απέκκρισης & πώς χορηγείται;

Απάντηση:

• Η φαινυλοσουλφοφθαλεΐνη (P.S.P.), που αποβάλλεται κυρίως από τα ουροφόρα σωληνάρια. Χορηγείται με ενδομυϊκή ένεση (1 mL υδατικού διαλύματος 5 mg/mL) & δεν μεταβολίζεται (αποβάλλεται εξ ολοκλήρου με τα ούρα).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Φαινυλοσουλφοφθαλεΐνη (P.S.P.), ενδομυϊκή ένεση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: P.S.P. + ενδομυϊκά.

Τιμές P.S.P.

Ερώτηση: 10. Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές της δοκιμασίας απέκκρισης της P.S.P.;

Απάντηση:

• Φυσιολογικά αποβάλλεται 40–60% στο δείγμα της 1ης ώρας & 25–30% στο δείγμα της 2ης ώρας — δηλαδή 65–90% συνολικά μέσα σε 2 ώρες. Επιμήκυνση του χρόνου = μείωση της απεκκριτικής ικανότητας (φυσιολογική ελάττωση στους ηλικιωμένους).

Σύνοψη: (ενδεικτική) 1η ώρα 40–60%, 2η ώρα 25–30% (σύνολο 65–90% σε 2 ώρες).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: τα ποσοστά 1ης/2ης ώρας.