Λύσεις — Εργαστήριο Κεφ. 5 · Ειδικές Εξετάσεις Ούρων (σελ. 225) – ΚΛΙΝΙΚΗ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Ι Β΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Εργαστήριο Κεφ. 5 · Ειδικές Εξετάσεις Ούρων (σελ. 225)

Απαντήσεις στις 11 ερωτήσεις του βιβλίου (1 αριθμητική — κάθαρση κρεατινίνης, με κώδικα).

Χρησιμότητα οργανικών

Ερώτηση: 1. Ποια είναι η χρησιμότητα του προσδιορισμού οργανικών ουσιών στα ούρα;

Απάντηση:

• Ελέγχει τη λειτουργία των οργάνων: ουρία & κρεατινίνη → νεφρική λειτουργία, ουρικό οξύ → μεταβολισμός πουρινών/ουρική αρθρίτιδα, αμυλάση → παγκρεατική λειτουργία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Έλεγχος νεφρικής (ουρία/κρεατινίνη), μεταβολικής & παγκρεατικής (αμυλάση) λειτουργίας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: έλεγχος οργάνων/λειτουργιών.

Αντιπροσωπευτική εξέταση

Ερώτηση: 2. Ποια εξέταση θεωρείται η πλέον αντιπροσωπευτική για τον έλεγχο της νεφρικής λειτουργίας; Δικαιολογήστε.

Απάντηση:

• Η κάθαρση της κρεατινίνης, γιατί η κρεατινίνη δεν επαναρροφάται (αποβάλλεται σε ποσό ίσο με την παραγωγή της) & έχει σταθερή παραγωγή/συγκέντρωση — άρα η κάθαρσή της αντανακλά πιστά τον ρυθμό διήθησης των νεφρών.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η κάθαρση κρεατινίνης (δεν επαναρροφάται, σταθερή παραγωγή).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: κάθαρση κρεατινίνης + αιτιολόγηση.

Αρχή ουρίας ΚΑΙ ουρικού

Ερώτηση: 3. Αναφέρατε την αρχή της μεθόδου προσδιορισμού της ουρίας & του ουρικού οξέος.

Απάντηση:

• Ουρία: διασπάται παρουσία του ενζύμου ουρεάση σε αμμωνία, η οποία μετριέται (ενζυμική μέθοδος).
• Ουρικό οξύ: παρουσία των ενζύμων ουρικάση & υπεροξειδάση δίνει έγχρωμο προϊόν που φωτομετρείται (η ενζυμική μέθοδος είναι η πλέον ειδική).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ουρία→ουρεάση→αμμωνία· ουρικό→ουρικάση+υπεροξειδάση→έγχρωμο προϊόν.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: τα ένζυμα (ουρεάση/ουρικάση).

Απεσταγμένο νερό στο ουρικό

Ερώτηση: 4. Γιατί στον προσδιορισμό του ουρικού οξέος προσθέτουμε απεσταγμένο νερό πριν τη φωτομέτρηση;

Απάντηση:

• Για αραίωση του δείγματος, ώστε η απορρόφηση να πέσει μέσα στην περιοχή αξιόπιστης μέτρησης του φωτόμετρου (να μην είναι πολύ υψηλή/εκτός κλίμακας).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Για αραίωση, ώστε η απορρόφηση να μπει στην περιοχή μέτρησης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: αραίωση για σωστή φωτομέτρηση.

Κρεατινίνη ΚΑΙ απολευκωμάτωση

Ερώτηση: 5. Ποια η χρησιμότητα του προσδιορισμού της κρεατινίνης; Γιατί κάνουμε απολευκωμάτωση των δειγμάτων;

Απάντηση:

• Χρησιμότητα: έλεγχος της νεφρικής λειτουργίας (& της μυϊκής μάζας).
• Απολευκωμάτωση: στον ορό αίματος αφαιρούμε τις πρωτεΐνες που παρεμβάλλονται στη χρωματομετρική μέθοδο Jaffe. Στα ούρα δεν χρειάζεται, γιατί χρησιμοποιούνται σε αραίωση 1/50 (οι παρεμβολές είναι αμελητέες).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Έλεγχος νεφρικής λειτουργίας· απολευκωμάτωση ορού (πρωτεΐνες), όχι ούρων (αραίωση 1/50).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: νεφρική λειτουργία + λόγος απολευκωμάτωσης.

Υπολογισμός κάθαρσης

Ερώτηση: 6. Πώς υπολογίζεται η κάθαρση της κρεατινίνης στο εργαστήριο & ποιες οι φυσιολογικές τιμές;

Απάντηση:

• Από τον τύπο \(\text{Cl}=\dfrac{U_x\cdot V}{P_x\cdot 1440}\) (mL/min), όπου \(U_x\)=κρεατινίνη ούρων, \(P_x\)=κρεατινίνη ορού, \(V\)=όγκος ούρων 24ώρου (mL). Οι συγκεντρώσεις βρίσκονται φωτομετρικά (× αραίωση για τα ούρα). Φυσιολογικές τιμές: ~90–120 mL/min.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Cl = Ux·V/(Px·1440) mL/min· φυσιολ. ~90-120 mL/min.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: τύπος + φυσιολογικές τιμές.

Άσκηση κάθαρσης κρεατινίνης

Ερώτηση: 7. Να υπολογίσετε την κάθαρση κρεατινίνης: Απορρόφηση ορού=0,167· Απορρόφηση προτύπου=0,223· Απορρόφηση ούρων 24ώρου=0,131 (αραίωση 1/50)· Όγκος ούρων 24ώρου=157 mL· Συγκέντρωση προτύπου=2,0 mg/dL.

Λύση:

• Κρεατινίνη ορού \(P_x=\dfrac{A_{ορού}}{A_{προτ}}\times C_{προτ}=\dfrac{0{,}167}{0{,}223}\times2{,}0=1{,}50\) mg/dL.
• Κρεατινίνη ούρων \(U_x=\dfrac{A_{ούρων}}{A_{προτ}}\times C_{προτ}\times 50=\dfrac{0{,}131}{0{,}223}\times2{,}0\times50=58{,}74\) mg/dL.
• Κάθαρση \(\text{Cl}=\dfrac{U_x\cdot V}{P_x\cdot 1440}=\dfrac{58{,}74\times157}{1{,}50\times1440}=4{,}28\) mL/min.

Απάντηση: Η κάθαρση κρεατινίνης είναι ≈ 4,28 mL/min (χαμηλή τιμή, λόγω του πολύ μικρού όγκου ούρων 157 mL/24ωρο).

Πρόσεξε:

• Βήματα: Px & Ux φωτομετρικά (τα ούρα ×50 λόγω αραίωσης) → Cl=Ux·V/(Px·1440). Επαληθευμένο με κώδικα: Px=1,50· Ux=58,74· Cl=4,28 mL/min. Η χαμηλή τιμή οφείλεται στα δεδομένα (ολιγουρία).

Αρχή τεστ κύησης

Ερώτηση: 8. Ποια είναι η αρχή στην οποία στηρίζονται τα τεστ κυήσεως;

Απάντηση:

• Στον προσδιορισμό της χοριακής γοναδοτροπίνης (hCG) στα ούρα — ορμόνη που εκκρίνεται από τη χοριακή στιβάδα του πλακούντα μετά την εμφύτευση του γονιμοποιημένου ωαρίου (η παρουσία της = εγκυμοσύνη).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Προσδιορισμός της hCG (χοριακής γοναδοτροπίνης) στα ούρα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: hCG.

Προϋποθέσεις τεστ κύησης

Ερώτηση: 9. Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για τη σωστή διάγνωση κατά το τεστ κυήσεως;

Απάντηση:

• Χρήση πρωινών ούρων (όπου η hCG βρίσκεται σε μεγαλύτερη συγκέντρωση) & εκτέλεση της εξέτασης στον κατάλληλο χρόνο μετά τη σύλληψη/καθυστέρηση της περιόδου (ώστε η hCG να έχει ανιχνεύσιμα επίπεδα).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρωινά ούρα (υψηλή hCG) & σωστός χρόνος μετά τη σύλληψη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: πρωινά ούρα + χρόνος.

Αναλυτές ISE

Ερώτηση: 10. Πού στηρίζεται η λειτουργία των αναλυτών ISE;

Απάντηση:

• Στα εκλεκτικά ηλεκτρόδια ιόντων (Ion Selective Electrodes): κάθε ηλεκτρόδιο είναι ειδικό για ένα ιόν & αναπτύσσει δυναμικό ανάλογο της ενεργότητας (συγκέντρωσης) του ιόντος στο δείγμα (π.χ. Na⁺, K⁺, Cl⁻).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εκλεκτικά ηλεκτρόδια ιόντων (δυναμικό ανάλογο της συγκέντρωσης του ιόντος).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: εκλεκτικά ηλεκτρόδια ιόντων.

Φλογοφωτομετρία ΚΑΙ ατομική απορρόφηση

Ερώτηση: 11. Ποια είναι η αρχή της φλογοφωτομετρίας & ποια της ατομικής απορρόφησης;

Απάντηση:

• Φλογοφωτομετρία: τα άτομα του στοιχείου διεγείρονται στη φλόγα & κατά την επιστροφή τους εκπέμπουν φως χαρακτηριστικού μήκους κύματος (η ένταση ανάλογη της συγκέντρωσης).
• Ατομική απορρόφηση: τα άτομα του στοιχείου (σε ατμό) απορροφούν φως χαρακτηριστικού μήκους κύματος από εξωτερική πηγή (η απορρόφηση ανάλογη της συγκέντρωσης).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Φλογοφωτομετρία=εκπομπή φωτός από διεγερμένα άτομα· ατομική απορρόφηση=απορρόφηση φωτός.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: εκπομπή vs απορρόφηση.