Λύσεις — Εργαστήριο Κεφ. 4 · Γενική Εξέταση Ούρων (σελ. 203-204) – ΚΛΙΝΙΚΗ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Ι Β΄ ΕΠΑΛ
Λύσεις — Εργαστήριο Κεφ. 4 · Γενική Εξέταση Ούρων (σελ. 203-204)
Απαντήσεις στις 25 ερωτήσεις του βιβλίου (εργαστηριακές μέθοδοι).
Επιμέρους εξετάσεις
Ερώτηση: 1. Ποιες επιμέρους εξετάσεις περιλαμβάνει η γενική εξέταση ούρων;
Απάντηση:
- Τους γενικούς (φυσικούς) χαρακτήρες, τη χημική εξέταση (παθολογικά συστατικά) & τη μικροσκοπική εξέταση του ιζήματος.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Γενικοί χαρακτήρες + χημική εξέταση + μικροσκοπική ιζήματος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: οι 3 επιμέρους εξετάσεις.
Προετοιμασία εξεταζόμενου
Ερώτηση: 2. Ποια προετοιμασία πρέπει να κάνει ο εξεταζόμενος;
Απάντηση:
- Να προσέξει τη διατροφή του την προηγούμενη ημέρα, να πλυθεί σχολαστικά (καθαριότητα γεννητικών οργάνων) πριν τη συλλογή & να συλλέξει το δείγμα σε πολύ καθαρό & στεγνό δοχείο με πώμα (πρώτα πρωινά ή 24ώρου, με συντηρητικό αν καθυστερήσει).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Προσοχή στη διατροφή, σχολαστικό πλύσιμο, καθαρό/στεγνό δοχείο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: διατροφή + πλύσιμο + καθαρό δοχείο.
Μέτρηση Ε.Β. ΚΑΙ pH
Ερώτηση: 3. Με ποιους τρόπους μετριούνται το Ε.Β. & το pH των ούρων;
Απάντηση:
- Ε.Β.: με πυκνόμετρο (ουρόμετρο), διαθλασίμετρο ή ταινίες. pH: με πεχαμετρικές ταινίες (κατά προσέγγιση) ή με πεχάμετρο (ακριβές, με ηλεκτρόδια).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ε.Β.: πυκνόμετρο/διαθλασίμετρο/ταινίες· pH: ταινίες ή πεχάμετρο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: μέθοδοι & των δύο.
Ταινίες πολλαπλών
Ερώτηση: 4. Τι είναι οι ταινίες πολλαπλών αντιδράσεων;
Απάντηση:
- Ταινίες (Stick) με πολλές αντιδρώσες περιοχές, που προσδιορίζουν ταυτόχρονα πολλές ουσίες των ούρων, βασισμένες στις ίδιες χημικές αρχές (χρωματικές αντιδράσεις). Είναι ημιποσοτικές & έχουν αντικαταστήσει τις παλιές ποιοτικές μεθόδους.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ταινίες με πολλές περιοχές που ανιχνεύουν ταυτόχρονα πολλές ουσίες (ημιποσοτικά).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: πολλαπλές ουσίες ταυτόχρονα.
Προσοχή στις ταινίες
Ερώτηση: 5. Τι προσέχουμε ιδιαίτερα κατά τη μέτρηση με τις ταινίες;
Απάντηση:
- Την πλήρη εμβάπτιση της ταινίας στα (φρέσκα) ούρα, τον σωστό χρόνο ανάγνωσης (όπως ορίζει ο κατασκευαστής), τη σύγκριση με τη χρωματική κλίμακα της συσκευασίας & την αποφυγή παρεμβολών (π.χ. ασκορβικό οξύ).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστός χρόνος ανάγνωσης, πλήρης εμβάπτιση, σύγκριση με την κλίμακα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: χρόνος + σύγκριση με κλίμακα.
Τι ανιχνεύουν οι ταινίες
Ερώτηση: 6. Ποιες ουσίες & στοιχεία ανιχνεύουν οι ταινίες;
Απάντηση:
- pH, ειδικό βάρος, γλυκόζη, λεύκωμα, κετόνες, αιμοσφαιρίνη, χολερυθρίνη, ουροχολινογόνο, νιτρώδη άλατα, ασκορβικό οξύ & λευκοκύτταρα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) pH/Ε.Β./γλυκόζη/λεύκωμα/κετόνες/αιμοσφαιρίνη/χολερυθρίνη/νιτρώδη/ασκορβικό/λευκοκύτταρα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: αναφορά των κύριων παραμέτρων.
Νιτρώδη ΚΑΙ ασκορβικό
Ερώτηση: 7. Ποια η σκοπιμότητα της ανίχνευσης των νιτρωδών αλάτων & του ασκορβικού οξέος;
Απάντηση:
- Νιτρώδη άλατα: ένδειξη λοίμωξης του ουροποιητικού (βακτήρια όπως κολοβακτηρίδια/πρωτέας ανάγουν τα νιτρικά σε νιτρώδη → ροζ χρώμα).
- Ασκορβικό οξύ: ελέγχεται γιατί η αυξημένη παρουσία του (μετά βιταμίνη C) προκαλεί ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα στη γλυκόζη, την αιμοσφαιρίνη & τα νιτρώδη.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Νιτρώδη=ένδειξη λοίμωξης· ασκορβικό=παρεμβάλλεται (ψευδώς αρνητικά).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: λοίμωξη + παρεμβολή ασκορβικού.
Αρχή ταινιών
Ερώτηση: 8. Σε ποια αρχή βασίζονται οι μετρήσεις με τις ταινίες;
Απάντηση:
- Στις ίδιες χημικές αρχές με τους ποιοτικούς προσδιορισμούς: χρωματικές αντιδράσεις — η ουσία που αναζητούμε αντιδρά με το αντιδραστήριο της περιοχής & δίνει χρώμα ανάλογο της συγκέντρωσής της.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Χρωματικές αντιδράσεις (ίδιες αρχές με τις χημικές μεθόδους).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: χρωματική αντίδραση.
Ποιοτικός λευκώματος
Ερώτηση: 9. Πού βασίζεται η ανίχνευση του λευκώματος στον ποιοτικό προσδιορισμό;
Απάντηση:
- Στην ιδιότητα των λευκωμάτων να καθιζάνουν (να πήζουν & να προκαλούν θόλωμα) παρουσία οξέος (οξεικό/σουλφοσαλικυλικό) ή με θέρμανση.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στην καθίζηση/θόλωμα των λευκωμάτων με οξύ ή θέρμανση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: καθίζηση με οξύ/θέρμανση.
Φυγοκέντρηση ΚΑΙ οξεικό
Ερώτηση: 10. Γιατί τα ούρα πρέπει να είναι φυγοκεντρημένα στην ανίχνευση λευκωμάτων; Πού βοηθάει το οξεικό οξύ;
Απάντηση:
- Φυγοκέντρηση: για να απομακρυνθούν τα έμμορφα στοιχεία & τα αιωρήματα που θα προκαλούσαν θολερότητα & ψευδώς θετικό αποτέλεσμα.
- Οξεικό οξύ: παρουσία του τα λευκώματα πήζουν «εν θερμώ» (θόλωμα)· επίσης διαλύει τα φωσφορικά άλατα που θα έδιναν ψευδές θόλωμα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Φυγοκέντρηση απομακρύνει θολερότητα· οξεικό οξύ πήζει λευκώματα & διαλύει φωσφορικά.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: καθαρότητα δείγματος + ρόλος οξεικού.
Λευκωματόμετρο
Ερώτηση: 11. Τι είναι το λευκωματόμετρο; Σε ποια μέτρηση χρησιμοποιείται;
Απάντηση:
- Είναι όργανο (Esbach ή Aufrecht) με βαθμονομημένη κλίμακα σε g λευκώματος/dL ούρων. Χρησιμοποιείται στον ποσοτικό προσδιορισμό των λευκωμάτων (το ύψος του λευκού ιζήματος δίνει τη συγκέντρωση).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Όργανο ποσοτικού προσδιορισμού λευκωμάτων (Esbach/Aufrecht).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: ποσοτικός λευκώματος.
Ποσοτικός λευκωμάτων
Ερώτηση: 12. Με ποιες μεθόδους γίνεται ο ποσοτικός προσδιορισμός των λευκωμάτων;
Απάντηση:
- Με τα λευκωματόμετρα Esbach & Aufrecht (καθίζηση με πικρικό οξύ & μέτρηση του ιζήματος) & με τη μέθοδο του σουλφοσαλικυλικού οξέος (θόλωμα). Γίνονται σε ούρα 24ώρου, φυγοκεντρημένα & όξινα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Λευκωματόμετρα Esbach/Aufrecht & σουλφοσαλικυλικό (σε ούρα 24ώρου).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: Esbach/Aufrecht/σουλφοσαλικυλικό.
Αρχή Benedict
Ερώτηση: 13. Ποια είναι η αρχή μεθόδου στην ποιοτική δοκιμασία Benedict;
Απάντηση:
- Η γλυκόζη των ούρων ανάγει «εν θερμώ», σε αλκαλικό περιβάλλον, τον δισθενή χαλκό (θειικός χαλκός του αντιδραστηρίου) σε μονοσθενή → αλλαγή χρώματος (από γαλάζιο σε πράσινο/κίτρινο/κόκκινο ανάλογα με την ποσότητα).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η γλυκόζη ανάγει «εν θερμώ» σε αλκαλικό περιβάλλον τον χαλκό → αλλαγή χρώματος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: αναγωγή χαλκού από γλυκόζη.
Επιστιβάδευση
Ερώτηση: 14. Τι είναι & πώς γίνεται η επιστιβάδευση;
Απάντηση:
- Είναι η τοποθέτηση των ούρων σε στιβάδα (στρώμα) πάνω από αντιδραστήριο (ή αντίστροφα), με προσεκτική ροή ώστε τα δύο υγρά να μην αναμιχθούν. Στη διεπιφάνεια, αν υπάρχει λεύκωμα, σχηματίζεται λευκός δακτύλιος (θόλωμα).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τοποθέτηση των ούρων σε στιβάδα πάνω από αντιδραστήριο → λευκός δακτύλιος στη διεπιφάνεια.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: στρώση χωρίς ανάμιξη + δακτύλιος.
Προετοιμασία ιζήματος
Ερώτηση: 15. Πώς προετοιμάζουμε το ίζημα των ούρων;
Απάντηση:
- Ανακινούμε & μεταφέρουμε 10 mL ούρων σε κωνικό σωληνάριο, φυγοκεντρούμε 5 λεπτά στις 2000 rpm, απορρίπτουμε το υπερκείμενο (αναστροφή), αναμιγνύουμε το ίζημα με τις λίγες σταγόνες που έμειναν & βάζουμε μια σταγόνα σε αντικειμενοφόρο + καλυπτρίδα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Φυγοκέντρηση 10mL (5min/2000rpm), απόρριψη υπερκειμένου, σταγόνα ιζήματος σε πλάκα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: φυγοκέντρηση + απόρριψη υπερκειμένου.
Στοιχεία μικροσκόπησης
Ερώτηση: 16. Ποια στοιχεία είναι δυνατόν να παρατηρηθούν στη μικροσκοπική εξέταση του ιζήματος;
Απάντηση:
- Ερυθρά αιμοσφαίρια, πυοσφαίρια, επιθηλιακά κύτταρα, κύλινδροι, βλέννη/κυλινδροειδή βλέννης, άμορφα άλατα & κρύσταλλοι, μικροοργανισμοί (μικρόβια/μύκητες/παράσιτα).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ερυθρά, πυοσφαίρια, επιθήλια, κύλινδροι, κρύσταλλοι, μικρόβια, βλέννη.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: αναφορά των στοιχείων.
Αποτέλεσμα κ.ο.π.
Ερώτηση: 17. Πώς δίνουμε το αποτέλεσμα κατά οπτικό πεδίο;
Απάντηση:
- Καταγράφουμε τον αριθμό των στοιχείων (π.χ. ερυθρών, πυοσφαιρίων) που παρατηρούμε σε ένα οπτικό πεδίο του μικροσκοπίου — έκφραση «κ.ο.π.» (κατά οπτικό πεδίο), π.χ. 2–3 ερυθρά κ.ο.π.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αριθμός στοιχείων ανά οπτικό πεδίο (κ.ο.π.).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: αριθμός/οπτικό πεδίο.
Είδη κυλίνδρων
Ερώτηση: 18. Ποια είναι τα είδη των κυλίνδρων;
Απάντηση:
- Υαλώδεις (διαφανείς), υαλοκοκκώδεις, κοκκώδεις & κύλινδροι ερυθρών, λευκών & επιθηλιακών κυττάρων (ανάλογα με τα στοιχεία που ενσωματώνουν).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Υαλώδεις, υαλοκοκκώδεις, κοκκώδεις, ερυθρών/λευκών/επιθηλιακών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τα βασικά είδη κυλίνδρων.
Φυσιολογικές τιμές ιζήματος
Ερώτηση: 19. Πόσα πυοσφαίρια, ερυθρά, επιθήλια & κυλίνδρους παρατηρούμε στο ίζημα φυσιολογικών ούρων;
Απάντηση:
- Πυοσφαίρια: 0–3 κ.ο.π. Ερυθρά αιμοσφαίρια: 2–3 κ.ο.π. Επιθηλιακά κύτταρα: λίγα (μικρός αριθμός). Κύλινδροι: κανένας (το πολύ λίγοι υαλώδεις σε κόπωση/γήρας).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Πυοσφαίρια 0-3, ερυθρά 2-3 κ.ο.π., λίγα επιθήλια, κανένας κύλινδρος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: οι φυσιολογικές τιμές.
Κρύσταλλοι σε πρόσφατα
Ερώτηση: 20. Σε πρόσφατα, φυσιολογικά ούρα εμφανίζονται κρύσταλλοι;
Απάντηση:
- Όχι. Οι κρύσταλλοι δεν εμφανίζονται σε πρόσφατα ούρα — σχηματίζονται όταν τα ούρα συντηρηθούν (ψυγείο), ανάλογα με το pH (προέρχονται από τα άλατα των τροφών).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Όχι — σχηματίζονται στη συντήρηση, όχι σε πρόσφατα ούρα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: όχι σε πρόσφατα.
Βαμμένο παρασκεύασμα
Ερώτηση: 21. Πότε κάνουμε βαμμένο παρασκεύασμα από το ίζημα & τι πληροφορίες δίνει;
Απάντηση:
- Όταν βρεθούν στο ίζημα πολλά πυοσφαίρια. Το βαμμένο (χρωσμένο) παρασκεύασμα βοηθά στην καλύτερη διάκριση & αναγνώριση των κυττάρων (πυοσφαιρίων, επιθηλίων, μικροβίων).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Όταν υπάρχουν πολλά πυοσφαίρια· βοηθά στη διάκριση των κυττάρων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: πολλά πυοσφαίρια + καλύτερη αναγνώριση.
Αυξημένο ασκορβικό
Ερώτηση: 22. Σε μέτρηση με τις ταινίες βρίσκουμε αυξημένο ασκορβικό οξύ. Τι θα κάνουμε;
Απάντηση:
- Επειδή το ασκορβικό δίνει ψευδώς αρνητικά στη γλυκόζη/αιμοσφαιρίνη/νιτρώδη, επαναλαμβάνουμε την εξέταση αργότερα, αφού μεσολαβήσει αποχή από βιταμίνη C (ώστε να μειωθεί το ασκορβικό στα ούρα).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Επαναλαμβάνουμε την εξέταση μετά από αποχή βιταμίνης C (ψευδώς αρνητικά).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: επανάληψη μετά αποχή βιτ. C.
Μικροσκόπηση ιζήματος
Ερώτηση: 23. Πώς μικροσκοπούμε το ίζημα των ούρων;
Απάντηση:
- Ως νωπό παρασκεύασμα: σταγόνα ιζήματος σε αντικειμενοφόρο + καλυπτρίδα (χωρίς φυσαλίδες), με χαμηλό φωτισμό (διάφραγμα σχεδόν κλειστό) & αντικειμενικό φακό 40×.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Νωπό παρασκεύασμα, χαμηλός φωτισμός, φακός 40×.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: νωπό + 40×/χαμηλός φωτισμός.
Άφθονα πυοσφαίρια
Ερώτηση: 24. Η ύπαρξη άφθονων πυοσφαιρίων στα ούρα σηματοδοτεί κάτι;
Απάντηση:
- Ναι — υποδηλώνει λοίμωξη του ουροποιητικού συστήματος (πυουρία)· γι' αυτό ακολουθεί καλλιέργεια ούρων (& ενδεχομένως αντιβιόγραμμα).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Λοίμωξη του ουροποιητικού (πυουρία) → καλλιέργεια.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: λοίμωξη/πυουρία.
Φυσιολογική γενική ούρων
Ερώτηση: 25. Δώστε μία απάντηση φυσιολογικής γενικής ούρων.
Απάντηση:
- Ποσότητα 800–1500 mL/24ωρο, όψη διαυγής, οσμή χαρακτηριστική, χρώμα κίτρινο, pH όξινο (~6), Ε.Β. 1015–1025· χημική εξέταση αρνητική (λεύκωμα, γλυκόζη, οξόνη, αιμοσφαιρίνη, χολερυθρίνη αρνητικά)· ίζημα με ελάχιστα φυσιολογικά στοιχεία (πυοσφαίρια 0–3, ερυθρά 2–3 κ.ο.π., χωρίς κυλίνδρους/κρυστάλλους).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Διαυγή κίτρινα όξινα ούρα, Ε.Β. 1015-1025, αρνητική χημική εξέταση, φυσιολογικό ίζημα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: φυσιολογικές τιμές χαρακτήρων + αρνητική χημική + καθαρό ίζημα.
