Λύσεις — Θεωρία Κεφ. 1 · Μονάδες Μέτρησης (σελ. 21) – ΚΛΙΝΙΚΗ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Ι Β΄ ΕΠΑΛ
Λύσεις — Θεωρία Κεφ. 1 · Μονάδες Μέτρησης (σελ. 21)
Απαντήσεις στις 8 ερωτήσεις του βιβλίου (2 αριθμητικές).
Βασικές μονάδες S.I.
Ερώτηση: 1. Ποια είναι η βασική μονάδα μήκους, μάζας, χρόνου, και ποσότητας στο Διεθνές Σύστημα (S.I.);
Απάντηση:
- Μήκος: μέτρο (m). Μάζα: χιλιόγραμμο (kg). Χρόνος: δευτερόλεπτο (s). Ποσότητα ουσίας: γραμμομόριο (mol).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μήκος=m, μάζα=kg, χρόνος=s, ποσότητα=mol.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: οι 4 βασικές μονάδες με τα σύμβολα.
Νανόμετρο ΚΑΙ μικρόμετρο
Ερώτηση: 2. Πώς συμβολίζεται το νανόμετρο, πώς το μικρόμετρο και πώς ορίζονται βάσει της βασικής μονάδας μήκους;
Απάντηση:
- Νανόμετρο = nm \(=10^{-9}\) m. Μικρόμετρο = μm \(=10^{-6}\) m (υποδιαιρέσεις του μέτρου).
Σύνοψη: (ενδεικτική) nm = 10⁻⁹ m· μm = 10⁻⁶ m.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: σύμβολα + ορισμοί (δυνάμεις του 10).
Μονάδες μάζας
Ερώτηση: 3. Πώς συμβολίζονται τα: μιλλιγκράμ, μικρογκράμ και νανογκράμ, και πώς ορίζονται βάσει της βασικής μονάδας μάζας;
Απάντηση:
- Βασική μονάδα μάζας είναι το χιλιόγραμμο (kg), με υποδιαίρεση το γραμμάριο (1 g \(=10^{-3}\) kg).
- Μιλλιγκράμ = mg \(=10^{-6}\) kg \(=10^{-3}\) g. Μικρογκράμ = μg \(=10^{-9}\) kg \(=10^{-6}\) g. Νανογκράμ = ng \(=10^{-12}\) kg \(=10^{-9}\) g.
Σύνοψη: (ενδεικτική) mg = 10⁻⁶ kg = 10⁻³ g· μg = 10⁻⁹ kg = 10⁻⁶ g· ng = 10⁻¹² kg = 10⁻⁹ g.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: σύμβολα + ορισμοί.
Μονάδες όγκου
Ερώτηση: 4. Πώς συμβολίζονται τα: μιλλιλίτρο, μικρολίτρο και νανολίτρο, και πώς ορίζονται βάσει του λίτρου;
Απάντηση:
- Μιλλιλίτρο = mL \(=10^{-3}\) L. Μικρολίτρο = μL \(=10^{-6}\) L. Νανολίτρο = nL \(=10^{-9}\) L.
Σύνοψη: (ενδεικτική) mL = 10⁻³ L· μL = 10⁻⁶ L· nL = 10⁻⁹ L.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: σύμβολα + ορισμοί.
Μετατροπή σακχάρου
Ερώτηση: 5. Έστω ότι η ποσότητα του σακχάρου που μετρήσαμε στον ορό αίματος είναι 140 mg/dL. Πόσα mmol/L είναι;
Λύση:
- Για το σάκχαρο (γλυκόζη) του ορού παίρνουμε Μ.Β. = 180, όπως στο παράδειγμα του βιβλίου.
- Τύπος: \(\text{mmol/L}=\dfrac{\text{mg/dL}\times 10}{M.B.}\).
- Αντικατάσταση: \(\dfrac{140\times 10}{180}=\dfrac{1400}{180}=7{,}78\) mmol/L.
Απάντηση: Τα 140 mg/dL σακχάρου αντιστοιχούν σε ≈ 7,78 mmol/L (≈ 7,8).
Πρόσεξε:
- Ο πολλαπλασιασμός επί 10 μετατρέπει τα 100 mL (dL) σε λίτρο· η διαίρεση με το Μ.Β. μετατρέπει τα mg σε mmol.
Μετατροπή μL→mL
Ερώτηση: 6. Να μετατρέψετε σε mL, τα 10, 20, 50, 100, 200, και 500 μικρόλιτρα.
Λύση:
- 1 μL \(=10^{-3}\) mL, άρα διαιρούμε δια 1000:
- 10 μL = 0,01 mL· 20 μL = 0,02 mL· 50 μL = 0,05 mL· 100 μL = 0,1 mL· 200 μL = 0,2 mL· 500 μL = 0,5 mL.
Απάντηση: 0,01 · 0,02 · 0,05 · 0,1 · 0,2 · 0,5 mL αντίστοιχα.
Πρόσεξε:
- 1 mL = 1000 μL, άρα από μL σε mL διαιρούμε δια 1000.
Πότε g ΚΑΙ πότε mol
Ερώτηση: 7. Πότε χρησιμοποιούμε το g και πότε το mol, για τη μέτρηση ποσότητας ουσιών στην κλινική βιοχημεία;
Απάντηση:
- mol (mol/L, mmol/L): για ουσίες με απόλυτα γνωστό και σταθερό μοριακό βάρος (π.χ. γλυκόζη).
- g (g/L, mg/L): για ουσίες με ασταθές/άγνωστο Μ.Β. (ολικά λευκώματα, ανοσοσφαιρίνες) — πάντα ανά λίτρο, όχι ανά dL.
Σύνοψη: (ενδεικτική) mol: σταθερό Μ.Β.· g: ασταθές Μ.Β. (λευκώματα/ανοσοσφαιρίνες).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: κριτήριο του σταθερού/ασταθούς Μ.Β.
- Σημείωση: στη σελ. 15 το βιβλίο διατυπώνει το αντίστροφο (γραμμάριο για ουσίες με γνωστό Μ.Β.)· η σωστή διατύπωση είναι αυτή της σελ. 17 και της Ανακεφαλαίωσης.
Μονάδες ενζύμων ΚΑΙ ηλεκτρολυτών
Ερώτηση: 8. Ποια είναι η μονάδα μέτρησης των ενζύμων, και ποια των ηλεκτρολυτών στο Διεθνές Σύστημα;
Απάντηση:
- Ένζυμα: μετράμε την καταλυτική δραστικότητα τους με τη διεθνή μονάδα ενζυμικής δράσης U (I.U.), σε U/L ή mU/L (1 U = η ποσότητα ενζύμου που καταλύει την αντίδραση 1 μmol υποστρώματος ανά λεπτό)· τείνει να αντικατασταθεί από τη μονάδα του S.I., το katal (kat/L).
- Ηλεκτρολύτες: παλαιότερα σε mEq/L, πλέον όμως πρέπει να εκφράζονται σε mmol/L.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ένζυμα: U/L (ή kat/L)· ηλεκτρολύτες: mmol/L (παλιά mEq/L).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: U/L για ένζυμα + mmol/L για ηλεκτρολύτες.
