Λύσεις — Κεφάλαιο 5: Η εκτροφή της τσιπούρας και του λαβρακιού (σελ. 139-141) – ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 5: Η εκτροφή της τσιπούρας και του λαβρακιού

Ανοιχτές ερωτήσεις για την εκτροφή της τσιπούρας και του λαβρακιού: μορφολογικά/βιολογικά χαρακτηριστικά των δύο ειδών, παραγωγική διαδικασία στον ιχθυογεννητικό σταθμό (γεννήτορες, συλλογή αβγών, εκκόλαψη, απογαλακτισμός, προπάχυνση), κύρια εκτροφή σε ιχθυοκλωβούς, διατροφή και τεχνικές αλίευσης/συσκευασίας.

Συμπλήρωση κενών: χαρακτηριστικά τσιπούρας και λαβρακιού

Ερώτηση: Στις παρακάτω δύο προτάσεις να επιλέξετε τις κατάλληλες λέξεις από αυτές που δίνονται και να συμπληρώσετε τα κενά, αφού προσαρμόσετε τις λέξεις στην κατάλληλη πτώση. α) [Λέξεις: Φυτοφάγος, ευρύαλος, γρήγορος, σαρκοφάγος, αργός, στενόθερμος, γλυκός, ευρύθερμος, στενύαλος, θαλασσινός] Η τσιπούρα είναι ψάρι ……. Στο φυσικό περιβάλλον συχνά συναντάται σε υφάλμυρα και ……. νερά. Πρόκειται για ένα πελαγικό ……. και ……. είδος. Η τσιπούρα αποτελεί είδος χαρακτηριζόμενο από ……. ανάπτυξη. β) [Λέξεις: Φυσικός, ποτάμι, άφθονος, μακρύς, στενός, φαρδύς, κοντός, λίμνη, ελάχιστος, τεχνητός] Το λαβράκι χαρακτηρίζεται από σώμα ……. και ……. Στο ……. περιβάλλον συχνά συναντάται εκτός των άλλων σε εκβολές ποταμών, λιμνοθάλασσες και σπανιότερα σε ……. Εκτός περιόδου αναπαραγωγής το λαβράκι εμφανίζεται όπου υπάρχει ……. τροφή.

Απάντηση:

• 5.1.1. «Είναι σαρκοφάγο ψάρι... πρόκειται για ένα πελαγικό ευρύθερμο και ευρύαλο είδος... χαρακτηριζόμενο από γρήγορη ανάπτυξη.»
• 5.1.3. «Χαρακτηρίζεται από σώμα στενό και μακρύ... Στο φυσικό περιβάλλον συχνά συναντάται... σε εκβολές ποταμών, λιμνοθάλασσες και σπανιότερα σε ποτάμια... εμφανίζεται οπουδήποτε υπάρχει άφθονη τροφή.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) α) Η τσιπούρα είναι ψάρι σαρκοφάγο. Στο φυσικό περιβάλλον συχνά συναντάται σε υφάλμυρα και θαλασσινά νερά. Πρόκειται για ένα πελαγικό ευρύθερμο και ευρύαλο είδος. Η τσιπούρα αποτελεί είδος χαρακτηριζόμενο από γρήγορη ανάπτυξη. β) Το λαβράκι χαρακτηρίζεται από σώμα στενό και μακρύ. Στο φυσικό περιβάλλον συχνά συναντάται εκτός των άλλων σε εκβολές ποταμών, λιμνοθάλασσες και σπανιότερα σε ποτάμια. Εκτός περιόδου αναπαραγωγής το λαβράκι εμφανίζεται όπου υπάρχει άφθονη τροφή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• α) σαρκοφάγος-θαλασσινός-ευρύθερμος/ευρύαλος-γρήγορη — β) στενό-μακρύ-φυσικό-ποτάμι-άφθονη

Βιολογικός κύκλος της τσιπούρας

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για το βιολογικό κύκλο της τσιπούρας;

Απάντηση:

• 5.1.2. «Η περίοδος αναπαραγωγής της τσιπούρας... πραγματοποιείται από το Νοέμβριο μέχρι και τον Ιανουάριο, σε μεγάλα βάθη στην ανοικτή θάλασσα... Η γονιμοποίηση των ωαρίων πραγματοποιείται μέσα στο θαλάσσιο περιβάλλον... Η τσιπούρα παρουσιάζει πρωτανδρικό ερμαφροδιτισμό... γίνεται δηλαδή αυτό που αποκαλούμε “αναστροφή του φύλου”.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η αναπαραγωγική περίοδος της τσιπούρας στο φυσικό περιβάλλον των ελληνικών θαλασσών είναι από τον Νοέμβριο μέχρι τον Ιανουάριο, σε μεγάλα βάθη στην ανοικτή θάλασσα, όπου γίνεται εξωτερική γονιμοποίηση κατά τη διάρκεια του «γαμήλιου χορού». Τα αβγά είναι πελαγικά, επιπλέουν χάρη σε μία σταγόνα λαδιού (αρκεί η αλατότητα να είναι πάνω από 20‰), σφαιρικά, διαμέτρου λίγο μικρότερης του 1 mm. Η τσιπούρα παρουσιάζει πρωτανδρικό ερμαφροδιτισμό: αρχικά δρα ως άρρεν άτομο (στο τέλος του 1ου έτους πάνω από το 80% είναι άρρενα, με μέσο βάρος ~120 g), και με τα χρόνια συμβαίνει σταδιακά «αναστροφή του φύλου» προς θηλυκό, ώστε πάντα να διασφαλίζεται η επιτυχής αναπαραγωγή του είδους (ένας μικρός αριθμός ατόμων παραμένει άρρεν σε όλη τη ζωή του). Στη φύση θηλυκά βρίσκουμε σε άτομα άνω των 400 g (ηλικία ~3 ετών), ενώ στις μονάδες εκτροφής το εμπορεύσιμο βάρος (350 g) επιτυγχάνεται πολύ γρηγορότερα, σε 11-14 μήνες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Πρωτανδρικός ερμαφροδιτισμός: αρχικά άρρεν → σταδιακή «αναστροφή φύλου» προς θηλυκό· αναπαραγωγή Νοέμβριο-Ιανουάριο, εξωτερική γονιμοποίηση, πελαγικά αβγά

Βιολογικός κύκλος του λαβρακιού

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για το βιολογικό κύκλο του λαβρακιού;

Απάντηση:

• 5.1.4. «Το λαβράκι είναι ένα γονοχωριστικό είδος, δηλαδή τα άτομά του είναι είτε θηλυκά είτε αρσενικά και διατηρούν το φύλο τους μέχρι το τέλος της ζωής τους... Η ωοτοκία του λαβρακιού στο φυσικό περιβάλλον πραγματοποιείται μία φορά το χρόνο... από το Δεκέμβριο μέχρι και τον Μάρτιο, σε βάθος 30 με 40 m... Τα αβγά είναι σφαιρικά και περιέχουν μία έως τρεις σταγόνες λαδιού... Η διάμετρός τους κυμαίνεται από 1 μέχρι 1,2 mm.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το λαβράκι είναι γονοχωριστικό είδος: κάθε άτομο είναι είτε θηλυκό είτε αρσενικό και διατηρεί το φύλο του σε όλη τη ζωή του, με τα αρσενικά να ωριμάζουν γενετικά ταχύτερα από τα θηλυκά. Η ωρίμαση των γονάδων και η ωοτοκία απαιτούν συγκεκριμένες συνθήκες θερμοκρασίας, φωτοπεριόδου και αλατότητας, με αποτέλεσμα μικρές διαφοροποιήσεις στον χρόνο αναπαραγωγής ανά περιοχή. Η ωοτοκία γίνεται μία φορά τον χρόνο· στη Μεσόγειο η περίοδος είναι Δεκέμβριος-Μάρτιος, σε βάθος 30-40 m. Η γονιμοποίηση και η εμβρυακή ανάπτυξη γίνονται στο θαλάσσιο περιβάλλον. Τα αβγά είναι σφαιρικά, περιέχουν 1-3 σταγόνες λαδιού που τα κρατούν να επιπλέουν, με διάμετρο 1-1,2 mm.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Γονοχωριστικό (διατηρεί το φύλο)· ωοτοκία 1 φορά/έτος, Δεκέμβριο-Μάρτιο, βάθος 30-40 m

Κριτήρια επιλογής ατόμων για γεννήτορες

Ερώτηση: Ποια είναι τα κριτήρια επιλογής ατόμων για γεννήτορες ενός είδους;

Απάντηση:

• 5.2.1. «Τα κριτήρια επιλογής ατόμων για γεννήτορες ενός είδους είναι τα ακόλουθα: Κανονικό σχήμα σώματος και χρωματισμός δέρματος. Απουσία σκελετικών ανωμαλιών. Άριστη γενική κατάσταση υγείας... Κανονική συμπεριφορά... Μεγαλύτερο μέγεθος ανάμεσα στα άτομα της ίδιας ηλικίας. Ταχύτερη ανάπτυξη ανάμεσα στα άτομα της ίδιας ηλικίας.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα κριτήρια επιλογής ατόμων για γεννήτορες είναι: κανονικό σχήμα σώματος και χρωματισμός δέρματος, απουσία σκελετικών ανωμαλιών, άριστη γενική κατάσταση υγείας (χωρίς τραυματισμούς, παράσιτα, αιμορραγίες, μολύνσεις), κανονική συμπεριφορά (άμεση αντίδραση στο τάισμα, καλή πλευστότητα και κανονική κολύμβηση), μεγαλύτερο μέγεθος ανάμεσα σε άτομα ίδιας ηλικίας και ταχύτερη ανάπτυξη ανάμεσα σε άτομα ίδιας ηλικίας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 6 κριτήρια: σχήμα/χρωματισμός, χωρίς ανωμαλίες, υγεία, συμπεριφορά, μέγεθος, ρυθμός ανάπτυξης

Επίτευξη γενετικής ωρίμασης εκτός φυσικής περιόδου

Ερώτηση: Πώς μπορεί να επιτευχθεί η γενετική ωρίμαση των γεννητόρων και των δύο ειδών εκτός της φυσικής περιόδου αναπαραγωγής;

Απάντηση:

• 5.2.3. «Απελευθέρωση αβγών εκτός της φυσικής περιόδου αναπαραγωγής είναι δυνατόν να προκαλέσουμε τόσο στο λαβράκι όσο και στην τσιπούρα με το συντονισμό της διάρκειας και έντασης του φωτός, της θερμοκρασίας και της κατάλληλης διατροφής.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η γενετική ωρίμαση και απελευθέρωση αβγών εκτός της φυσικής περιόδου αναπαραγωγής επιτυγχάνεται και στα δύο είδη (τσιπούρα, λαβράκι) με τον κατάλληλο συντονισμό τριών παραγόντων: της διάρκειας και έντασης του φωτός, της θερμοκρασίας και της κατάλληλης διατροφής των γεννητόρων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 3 παράγοντες ελέγχου: φως (διάρκεια/ένταση), θερμοκρασία, διατροφή

Κριτήρια κατά τη συλλογή αβγών

Ερώτηση: Τι πρέπει να λαμβάνουμε υπ' όψιν μας κατά τη συλλογή των αβγών;

Απάντηση:

• 5.2.4. «Ο αριθμός των νεκρών ή των μη γονιμοποιημένων αβγών δεν θα πρέπει να υπερβαίνει σε ποσοστό το 5%. Οι σταγόνες λαδιού... πρέπει να είναι ευδιάκριτες και στη μεν τσιπούρα να περιέχεται μόνο μία, στο δε λαβράκι μπορεί να είναι περισσότερες από τρεις. Εάν το ποσοστό των μη φυσιολογικών αβγών είναι μεγαλύτερο του 20%, θα πρέπει να απορρίψουμε το σύνολο των αβγών που συλλέχθηκαν.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά τη συλλογή των αβγών πρέπει να λάβουμε υπ' όψιν τα εξής κριτήρια: ο αριθμός των νεκρών ή μη γονιμοποιημένων αβγών δεν πρέπει να υπερβαίνει το 5%· οι σταγόνες λαδιού πρέπει να είναι ευδιάκριτες, με μία μόνο στην τσιπούρα και περισσότερες από τρεις στο λαβράκι· αν το ποσοστό των μη φυσιολογικών αβγών ξεπερνά το 20%, πρέπει να απορρίπτεται όλο το σύνολο των αβγών που συλλέχθηκαν.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ≤5% νεκρά/αγονιμοποίητα· 1 σταγόνα λαδιού (τσιπούρα) / >3 (λαβράκι)· απόρριψη αν >20% μη φυσιολογικά

Τοποθέτηση αβγών για εκκόλαψη

Ερώτηση: Πού μπορούν να τοποθετηθούν τα αβγά για εκκόλαψη;

Απάντηση:

• 5.2.5. «Στη συνέχεια τα αβγά τοποθετούνται για εκκόλαψη είτε: Στις ειδικές εγκαταστάσεις επώασης, από τις οποίες μετά την εκκόλαψη μεταφέρονται στις δεξαμενές εκτροφής των προνυμφικών - νυμφικών σταδίων. Στις ίδιες δεξαμενές όπου θα πραγματοποιηθεί και η εκτροφή των νυμφικών σταδίων.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα αβγά τοποθετούνται για εκκόλαψη είτε: α) σε ειδικές εγκαταστάσεις επώασης, από όπου μετά την εκκόλαψη οι προνύμφες μεταφέρονται στις δεξαμενές εκτροφής προνυμφικών-νυμφικών σταδίων, είτε β) απευθείας στις ίδιες δεξαμενές όπου θα γίνει και η εκτροφή των νυμφικών σταδίων — όπου είτε διασκορπίζονται απαλά σε όλον τον όγκο της δεξαμενής είτε τοποθετούνται μέσα σε ειδικό επιπλέον δίχτυ μέχρι την εκκόλαψη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δύο επιλογές: ειδικές εγκαταστάσεις επώασης (μετά μεταφορά) ή απευθείας στις δεξαμενές εκτροφής νυμφών

Ορισμός απογαλακτισμού

Ερώτηση: Τι είναι ο «απογαλακτισμός»;

Απάντηση:

• 5.2.7. «Απογαλακτισμός λέγεται το στάδιο της μετάβασης από τη ζωντανή στην τεχνητή τροφή. Ο απογαλακτισμός αποτελεί το δεύτερο πιο ευαίσθητο στάδιο στη διαδικασία εκτροφής των νυμφών και των ιχθυδίων της τσιπούρας και του λαβρακιού... παρατηρείται μεγάλο ποσοστό θνησιμότητας, αφού αλλάζουν οι διατροφικές συνήθειες των εκτρεφόμενων ατόμων.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Απογαλακτισμός λέγεται το στάδιο της μετάβασης από τη ζωντανή στην τεχνητή (συνθετική) τροφή. Αποτελεί το δεύτερο πιο ευαίσθητο στάδιο (μετά την έναρξη πρόσληψης τροφής) στην εκτροφή των νυμφών και των ιχθυδίων της τσιπούρας και του λαβρακιού, με μεγάλο ποσοστό θνησιμότητας, αφού αλλάζουν ριζικά οι διατροφικές συνήθειες των εκτρεφόμενων ατόμων· ολοκληρώνεται με τη μεταμόρφωση των νυμφών σε ιχθύδια (43η-45η ημέρα), οπότε η τροφή γίνεται πλέον αποκλειστικά συνθετική (σύμπηκτα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Μετάβαση ζωντανή→τεχνητή τροφή· 2ο πιο ευαίσθητο στάδιο, μεγάλη θνησιμότητα

Στοιχεία γνώσης για επιτυχή εξέλιξη της εκτροφής

Ερώτηση: Τι πρέπει να γνωρίζει ο ιχθυοκαλλιεργητής για την επιτυχή εξέλιξη της εκτροφής;

Απάντηση:

• 5.3. «Ο ιχθυοκαλλιεργητής για να πραγματοποιήσει μία επιτυχημένη εκτροφή πρέπει να λάβει υπ' όψιν του τα ακόλουθα στοιχεία: Τον αριθμό των ψαριών που εκτρέφονται σε κάθε φάση της εκτροφής. Τα χαρακτηριστικά των ψαριών (είδος, μήκος, βάρος, ηλικία). Τις ποσότητες και τα μεγέθη των ιχθυοτροφών... Τα απαραίτητα είδη εξοπλισμού...»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο ιχθυοκαλλιεργητής πρέπει να λαμβάνει υπ' όψιν του: τον αριθμό των ψαριών που εκτρέφονται σε κάθε φάση της εκτροφής, τα χαρακτηριστικά των ψαριών (είδος, μήκος, βάρος, ηλικία), τις ποσότητες και τα μεγέθη των ιχθυοτροφών που χρειάζεται η μονάδα κάθε μήνα, και τα απαραίτητα είδη εξοπλισμού (δίχτυα, συρματόσχοινα, αγκυροβόλια κ.ά.) ανά μήνα εκτροφής. Για τον σκοπό αυτό πραγματοποιούνται συνήθως μηνιαίοι έλεγχοι (αριθμός/θνησιμότητα ψαριών ανά κλωβό, διακυμάνσεις θερμοκρασίας/οξυγόνου, ρυθμός ανάπτυξης, ασθένειες, συχνότητα αλλαγής διχτύων κ.ά.).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 4 στοιχεία: αριθμός ψαριών ανά φάση, χαρακτηριστικά, ιχθυοτροφές, εξοπλισμός — + μηνιαίοι έλεγχοι

Οικονομικές ενέργειες του προγράμματος παραγωγής

Ερώτηση: Ποιες είναι οι σημαντικότερες οικονομικές ενέργειες που πρέπει να προκαθορισθούν από το πρόγραμμα παραγωγής;

Απάντηση:

• 5.3. «Οι σημαντικότερες οικονομικές ενέργειες οι οποίες πρέπει να προκαθορισθούν από το πρόγραμμα παραγωγής είναι: Η ποσότητα και το κόστος προμήθειας των ιχθυδίων... Η ποσότητα και το κόστος προμήθειας των ιχθυοτροφών. Η εξασφάλιση του απαραίτητου εξοπλισμού... Η εξασφάλιση του απαραίτητου προσωπικού. Η εξασφάλιση των αγορών που θα απορροφήσουν σε λογικές τιμές τα εκτρεφόμενα ψάρια.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι σημαντικότερες οικονομικές ενέργειες που πρέπει να προκαθορισθούν από το πρόγραμμα παραγωγής είναι: η ποσότητα και το κόστος προμήθειας των ιχθυδίων που χρειάζεται κάθε χρόνο η μονάδα για πάχυνση, η ποσότητα και το κόστος προμήθειας των ιχθυοτροφών, η εξασφάλιση του απαραίτητου εξοπλισμού (δίχτυα, συστήματα αγκύρωσης κ.ά.), η εξασφάλιση του απαραίτητου προσωπικού και η εξασφάλιση αγορών που θα απορροφήσουν σε λογικές τιμές τα εκτρεφόμενα ψάρια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 5 ενέργειες: ιχθύδια, ιχθυοτροφές, εξοπλισμός, προσωπικό, αγορές διάθεσης

Μέσα εκτροφής μονάδων με πλωτούς κλωβούς

Ερώτηση: Τι περιλαμβάνεται στα μέσα εκτροφής μονάδων με πλωτούς κλωβούς;

Απάντηση:

• 5.3.2. «Στα μέσα εκτροφής και εξοπλισμού των μονάδων... σε πλωτούς ιχθυοκλωβούς περιλαμβάνονται: Τα πλωτά μέσα προσέγγισης στη μονάδα, ταχύπλοα σκάφη, φορτηγίδες. Οι πλωτές εξέδρες εργασίας... Τα δίχτυα. Οι δεξαμενές αποθήκευσης και παροχής τροφής... Τα όργανα καταγραφής των φυσικοχημικών παραμέτρων του νερού... Τα όργανα εκτίμησης και ελέγχου της εκτρεφόμενης βιομάζας... Ο εξοπλισμός σήμανσης και επιτήρησης.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στα μέσα εκτροφής μονάδων με πλωτούς κλωβούς περιλαμβάνονται: τα πλωτά μέσα προσέγγισης στη μονάδα (ταχύπλοα σκάφη, φορτηγίδες), οι πλωτές εξέδρες εργασίας (μία εφοδιασμένη με γερανό για αλλαγή διχτύων και ανύψωση φορτίων), τα δίχτυα, οι δεξαμενές αποθήκευσης/παροχής τροφής (π.χ. αυτόματες ταΐστρες), τα όργανα καταγραφής των φυσικοχημικών παραμέτρων του νερού (θερμόμετρα, οξυγονόμετρα, αλατόμετρα, pHμετρα), τα όργανα εκτίμησης/ελέγχου της εκτρεφόμενης βιομάζας (ζυγοί, ηλεκτρόδια) και ο εξοπλισμός σήμανσης/επιτήρησης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 7 κατηγορίες: πλωτά μέσα, εξέδρες, δίχτυα, δεξαμενές τροφής, όργανα παραμέτρων νερού, όργανα βιομάζας, σήμανση/επιτήρηση

Εξοπλισμός υποστήριξης μονάδων με πλωτούς ιχθυοκλωβούς

Ερώτηση: Τι περιλαμβάνεται στον εξοπλισμό μονάδων με πλωτούς ιχθυοκλωβούς;

Απάντηση:

• 5.3.2. «Εκτός των μέσων εκτροφής και εξοπλισμού σημαντικός είναι και ο επιπλέον εξοπλισμός υποστήριξης... αφορά σε: Δεξαμενές μεταφοράς ζωντανών ψαριών. Πλυντήριο... και άλλες ειδικές εγκαταστάσεις για το πλύσιμο των διχτυών. Μικρό συνεργείο επισκευής και συντήρησης... Ψυγεία συντήρησης και ενδεχομένως καταψύκτη. Αποθήκη φαρμάκων και ιχθυοτροφών. Διάφορα εργαλεία... Καταδυτικό εξοπλισμό για αυτόνομη κατάδυση.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στον επιπλέον εξοπλισμό υποστήριξης μιας μονάδας πλωτών ιχθυοκλωβών περιλαμβάνονται: δεξαμενές μεταφοράς ζωντανών ψαριών, πλυντήριο και ειδικές εγκαταστάσεις πλυσίματος διχτύων, μικρό συνεργείο επισκευής/συντήρησης εξοπλισμού και εγκαταστάσεων, ψυγεία συντήρησης (ενδεχομένως και καταψύκτης), αποθήκη φαρμάκων και ιχθυοτροφών, διάφορα εργαλεία (απόχες, νιτσεράδες, μπότες, ηλεκτρικοί φανοί, κάδοι) και καταδυτικός εξοπλισμός για αυτόνομη κατάδυση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 7 κατηγορίες υποστήριξης: μεταφορά ζωντανών ψαριών, πλυντήριο διχτύων, συνεργείο, ψυγεία, αποθήκη φαρμάκων, εργαλεία, καταδυτικός εξοπλισμός

Απαραίτητα θρεπτικά συστατικά εκτρεφόμενου είδους

Ερώτηση: Ποια είναι τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά κάθε εκτρεφόμενου είδους;

Απάντηση:

• 5.4. «Γενικά όμως, κάθε εκτρεφόμενος οργανισμός έχει ανάγκη τα ακόλουθα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά: Πρωτεΐνες, Υδατάνθρακες, Λιπίδια, Βιταμίνες, Ιχνοστοιχεία.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κάθε εκτρεφόμενος οργανισμός χρειάζεται τα ακόλουθα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά: πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, βιταμίνες και ιχνοστοιχεία. Οι βιομηχανίες ιχθυοτροφών έχουν αναπτύξει ολοκληρωμένο διαιτολόγιο ειδικά σχεδιασμένο για κάθε εκτρεφόμενο είδος και κάθε στάδιο της ζωής του, με πρώτη ύλη τα ιχθυάλευρα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 5 συστατικά: πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, βιταμίνες, ιχνοστοιχεία

Θανάτωση των ψαριών

Ερώτηση: Πώς γίνεται η θανάτωση των ψαριών;

Απάντηση:

• 5.5. «Η θανάτωση των ψαριών γίνεται ακαριαία με την τοποθέτησή τους σε γλυκό νερό με πάγο. Η άμεση ψύξη διευκολύνει παράλληλα και τη συσκευασία μεταφοράς τους.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η θανάτωση των ψαριών γίνεται ακαριαία με την τοποθέτησή τους σε γλυκό νερό με πάγο. Η άμεση αυτή ψύξη διευκολύνει παράλληλα και τη συσκευασία μεταφοράς τους. Στη συνέχεια τα ψάρια συσκευάζονται σε κιβώτια πολυαιθυλενίου βάρους 10-15 kg το καθένα, με πάγο για διατήρηση, και σφραγίζονται/μαρκάρονται κατάλληλα πριν διοχετευθούν στο εμπόριο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ακαριαία θανάτωση σε γλυκό νερό με πάγο → συσκευασία σε κιβώτια 10-15 kg

Πολλαπλής επιλογής: μορφολογικά χαρακτηριστικά τσιπούρας-λαβρακιού

Ερώτηση: Στις παρακάτω δύο προτάσεις, να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση ή στη φράση που τις συμπληρώνει. 1) Η τσιπούρα έχει: α. χαμηλή ράχη, β. ίσια ράχη, γ. παχύ μίσχο ουράς, δ. πλευρικά συμπιεσμένο σώμα. 2) Το λαβράκι χαρακτηρίζεται από: α. σώμα στενό, β. σώμα κοντό, γ. δύο ραχιαία πτερύγια, δ. μεγάλα λέπια.

Απάντηση:

• 5.1.1. «Χαρακτηρίζεται από ένα υψηλό και πλευρικά συμπιεσμένο σώμα, υψηλή και καμπυλωτή ράχη, λεπτό μίσχο της ουράς...»
• 5.1.3. «Χαρακτηρίζεται από σώμα στενό και μακρύ, λέπια μικρά και λεπτά και δύο ραχιαία πτερύγια.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) 1) δ. πλευρικά συμπιεσμένο σώμα (η τσιπούρα έχει υψηλή, καμπυλωτή ράχη και λεπτό μίσχο ουράς, όχι χαμηλή/ίσια ράχη ή παχύ μίσχο). 2) γ. δύο ραχιαία πτερύγια (το λαβράκι έχει σώμα στενό και μακρύ —όχι κοντό— και λέπια μικρά και λεπτά —όχι μεγάλα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 1→δ (πλευρικά συμπιεσμένο σώμα), 2→γ (δύο ραχιαία πτερύγια) — και οι δύο έχουν κοινές παγίδες με τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά της §5.1

Σωστό ή Λάθος: τσιπούρα και λαβράκι

Ερώτηση: Στις παρακάτω προτάσεις, κυκλώστε την ένδειξη Σ ή Λ, δίπλα σε καθεμία ανάλογα εάν το νόημά της είναι αντίστοιχα Σωστό ή Λάθος: i. Η τσιπούρα είναι είδος σαρκοφάγο αλλά με δόντια προσαρμοσμένα και για τη σύνθλιψη των κελυφών των οστρακοειδών. ii. Τα ιχθύδια της τσιπούρας τρέφονται με δίθυρα μαλάκια. iii. Η τσιπούρα με την έναρξη της σεξουαλικής της δραστηριότητας δραστηριοποιείται ως θηλυκό άτομο. iv. Στην περίοδο αναπαραγωγής το λαβράκι εμφανίζεται οπουδήποτε υπάρχει άφθονη τροφή. v. Στο λαβράκι τα αρσενικά άτομα ωριμάζουν γεννητικά βραδύτερα από τα θηλυκά. vi. Οι γεννήτορες πρέπει αμέσως μετά τη μεταφορά τους στον ιχθυογεννητικό σταθμό να εγκλιματιστούν στις νέες συνθήκες παραμονής. vii. Τα νεκρά αβγά επιπλέουν ενώ τα βιώσιμα βυθίζονται στις αλατότητες των ελληνικών θαλασσών. viii. Στο στάδιο του «απογαλακτισμού» παρατηρείται μεγάλο ποσοστό θνησιμότητας. ix. Στα μέσα εκτροφής των μονάδων σε πλωτούς ιχθυοκλωβούς περιλαμβάνονται ψυγεία συντήρησης.

Απάντηση:

• 5.1.1. «Το είδος είναι σαρκοφάγο αλλά με δόντια προσαρμοσμένα και για τη σύνθλιψη των κελυφών των οστρακοειδών (μυδιών και στρειδιών)... Στη φύση τα ιχθύδια της τσιπούρας τρέφονται με βενθικούς οργανισμούς όπως σκώληκες και καρκινοειδή, ενώ τα μεγαλύτερα άτομα τρέφονται με μαλάκια... και δίθυρα μαλάκια.»
• 5.1.2. «...όταν αρχίσει τη σεξουαλική της δραστηριότητα δραστηριοποιείται ως άρρεν άτομο.» 5.1.3. «Εκτός περιόδου αναπαραγωγής το λαβράκι εμφανίζεται οπουδήποτε υπάρχει άφθονη τροφή.» 5.1.4. «Τα αρσενικά άτομα ωριμάζουν γενετικά ταχύτερα από τα θηλυκά.»
• 5.2.2. «Οι γεννήτορες πρέπει αμέσως μετά την αλίευσή τους και τη μεταφορά τους στον ιχθυογεννητικό σταθμό να εγκλιματιστούν στις νέες συνθήκες παραμονής.»
• 5.2.4. «...τα νεκρά βυθίζονται στον πυθμένα... ενώ τα βιώσιμα αβγά επιπλέουν.»
• 5.2.7. «...παρατηρείται μεγάλο ποσοστό θνησιμότητας, αφού αλλάζουν οι διατροφικές συνήθειες.»
• 5.3.2. «...ο επιπλέον εξοπλισμός υποστήριξης... αφορά σε: ... Ψυγεία συντήρησης και ενδεχομένως καταψύκτη» (ανήκουν στον επιπλέον εξοπλισμό υποστήριξης, όχι στα βασικά μέσα εκτροφής).

Σύνοψη: (ενδεικτική) i. Σ. ii. Λ (τα ιχθύδια τρέφονται με βενθικούς οργανισμούς όπως σκώληκες και καρκινοειδή· τα δίθυρα μαλάκια τρώνε τα μεγαλύτερα άτομα, όχι τα ιχθύδια). iii. Λ (δραστηριοποιείται αρχικά ως άρρεν, όχι θηλυκό — πρωτανδρικός ερμαφροδιτισμός). iv. Σ. v. Λ (τα αρσενικά ωριμάζουν ταχύτερα, όχι βραδύτερα, από τα θηλυκά). vi. Σ. vii. Λ (αντίστροφα: τα νεκρά αβγά βυθίζονται, τα βιώσιμα επιπλέουν). viii. Σ. ix. Λ (τα ψυγεία συντήρησης ανήκουν στον επιπλέον εξοπλισμό υποστήριξης, όχι στα βασικά μέσα εκτροφής και εξοπλισμού του κλωβού).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 5 από τις 9 προτάσεις είναι Λάθος (ii, iii, v, vii, ix) — προσοχή στις αντιστροφές (ερμαφροδιτισμός, πλευστότητα αβγών, ταχύτητα ωρίμασης, κατηγοριοποίηση εξοπλισμού)