Λύσεις — Κεφάλαιο 9: Η εκτροφή νέων ειδών ψαριών – Τάσεις και προοπτικές (σελ. 227-228) – ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 9: Η εκτροφή νέων ειδών ψαριών - Τάσεις και προοπτικές

Ανοιχτές ερωτήσεις κατανόησης για τα νέα προς εκτροφή είδη ψαριών (φαγκρί, λυθρίνι, σαργός, συναγρίδα, χιόνα, τόνος), τα βιολογικά τους χαρακτηριστικά και τις προοπτικές/προβλήματα της εκτροφής τους.

Ανάγκη επέκτασης σε νέα είδη

Ερώτηση: Ποιος είναι ο λόγος για την ανάγκη επέκτασης της εκτροφής σε νέα είδη ψαριών;

Απάντηση:

• Εισαγωγή κεφ.9. «Η αυξημένη παραγωγή από τις ιχθυοκαλλιέργειες είχε αρχίσει να παρουσιάζει προβλήματα διάθεσης από το 1993 με άμεση επίπτωση τη δραστική μείωση των τιμών, κάτι αναμενόμενο καθώς όχι μόνο η παραγωγή της Ελλάδος είχε αρχίσει να αυξάνεται αλλά και των άλλων μεσογειακών χωρών, που διοχέτευαν μάλιστα τα ίδια προϊόντα στις ίδιες αγορές.»
• «Για να λυθεί το πρόβλημα που εμφανίστηκε, θεωρήθηκε αναγκαία η επέκταση της εκτροφής σε νέα είδη ψαριών, πέρα από τα δύο εκτρεφόμενα, την τσιπούρα και το λαβράκι. Το σκεπτικό ήταν ότι η εκτροφή περισσότερων ειδών θα αύξανε την απορροφητικότητα των προϊόντων στις αγορές και αυτό θα προκαλούσε τόνωση της ζήτησης και αύξηση των τιμών διάθεσης στους καταναλωτές.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Από το 1993 η αυξημένη παραγωγή τσιπούρας και λαβρακιού, στην Ελλάδα και στις άλλες μεσογειακές χώρες που διοχέτευαν τα ίδια προϊόντα στις ίδιες αγορές, παρουσίασε προβλήματα διάθεσης, με άμεση συνέπεια τη δραστική μείωση των τιμών. Επιπλέον, τα δύο αυτά είδη διατίθενται μόνο νωπά, αφού οι προσπάθειες επεξεργασίας τους (φιλέτα, καπνιστά, κονσέρβες) δεν είχαν θετικά αποτελέσματα. Για να λυθεί το πρόβλημα κρίθηκε αναγκαία η επέκταση της εκτροφής σε νέα είδη, με το σκεπτικό ότι περισσότερα είδη θα αύξαναν την απορροφητικότητα των προϊόντων στις αγορές, θα τόνωναν τη ζήτηση και θα αύξαναν τις τιμές διάθεσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Προβλήματα διάθεσης από το 1993 → δραστική μείωση τιμών → επέκταση σε νέα είδη για μεγαλύτερη απορροφητικότητα και άνοδο των τιμών

Νέα είδη προς εκτροφή

Ερώτηση: Ονομάστε τα νέα είδη που προσανατολίζονται για εκτροφή.

Απάντηση:

• Εισαγωγή κεφ.9. «...όσοι ήθελαν να επενδύσουν στις ιχθυοκαλλιέργειες να προσανατολίζονται αναγκαστικά στην εκτροφή νέων ειδών, όπως το φαγκρί, το μυτάκι, η χιόνα, η συναγρίδα, το λυθρίνι, ο σαργός και αργότερα, μετά το 2002, και ο τόνος.»
• Περίληψη. «...νέα είδη ψαριών, όπως το φαγκρί, το μυτάκι ή χιόνα, η συναγρίδα, το λυθρίνι, ο σαργός και ο τόνος.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα νέα είδη προς τα οποία προσανατολίζεται η εκτροφή είναι: το φαγκρί, το μυτάκι ή χιόνα, η συναγρίδα, το λυθρίνι, ο σαργός και, μετά το 2002, ο τόνος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Φαγκρί, μυτάκι/χιόνα, συναγρίδα, λυθρίνι, σαργός, τόνος — όλα της οικογένειας Sparidae εκτός από τον τόνο (Scombridae)

Κίνδυνος εξαφάνισης του τόνου

Ερώτηση: Γιατί ο τόνος είναι από τα είδη που κινδυνεύουν με εξαφάνιση;

Απάντηση:

• 9.1 (Τόνος). «Το ψάρι αυτό ζει πάνω από 20 χρόνια, με συνέπεια ο χρόνος που απαιτείται για το διπλασιασμό του πληθυσμού του να είναι μεγάλος. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με την υπεραλίευση προξενεί προβλήματα επιβίωσης, γι’ αυτό βρίσκεται στον κατάλογο των ειδών που κινδυνεύουν με εξαφάνιση και έχουν υπογραφεί διεθνείς συνθήκες προστασίας του.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο τόνος ζει πάνω από 20 χρόνια, με αποτέλεσμα ο χρόνος που απαιτείται για τον διπλασιασμό του πληθυσμού του να είναι μεγάλος. Αυτό, σε συνδυασμό με την υπεραλίευση, προκαλεί προβλήματα επιβίωσης του είδους· γι' αυτό βρίσκεται στον κατάλογο των ειδών που κινδυνεύουν με εξαφάνιση και έχουν υπογραφεί διεθνείς συνθήκες προστασίας του, οι οποίες καθορίζουν τις ποσότητες που μπορεί να αλιεύει κάθε χώρα τον χρόνο (η Ελλάδα όχι πάνω από 400 τόνους).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Μακροβιότητα (πάνω από 20 χρόνια) → μεγάλος χρόνος διπλασιασμού του πληθυσμού + υπεραλίευση

Προβληματική πάχυνση συναγρίδας

Ερώτηση: Γιατί είναι προβληματική η διαδικασία πάχυνσης της συναγρίδας;

Απάντηση:

• 9.2 (Συναγρίδα). «Προβληματική είναι και η διαδικασία της πάχυνσης που παρουσιάζει μεγάλα ποσοστά θνησιμότητας εξαιτίας του έντονου κανιβαλισμού που αναπτύσσεται και της άγνοιας των διατροφικών απαιτήσεων των εκτρεφόμενων ατόμων.»
• «Πάχυνση: Πραγματοποιείται σε δεξαμενές και ιχθυοκλωβούς. Εμφανίζονται τα ίδια προβλήματα όπως και στις άλλες φάσεις της εκτροφής: ανομοιόμορφοι ρυθμοί ανάπτυξης, κανιβαλισμός, μικρή μετατρεψιμότητα με τροφές προοριζόμενες για την τσιπούρα, προσβολή από παράσιτα και βακτήρια κ.ά.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η πάχυνση της συναγρίδας είναι προβληματική γιατί παρουσιάζει μεγάλα ποσοστά θνησιμότητας, εξαιτίας του έντονου κανιβαλισμού και της άγνοιας των διατροφικών απαιτήσεων των εκτρεφόμενων ατόμων. Εμφανίζονται ανομοιόμορφοι ρυθμοί ανάπτυξης, κανιβαλισμός, μικρή μετατρεψιμότητα με τις τροφές που προορίζονται για την τσιπούρα και προσβολή από παράσιτα και βακτήρια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κανιβαλισμός, ανομοιόμορφη ανάπτυξη, μικρή μετατρεψιμότητα με τροφές τσιπούρας, παράσιτα/βακτήρια, άγνοια των διατροφικών απαιτήσεων

Ανάγκη εκτροφής τόνου

Ερώτηση: Γιατί υπάρχει η ανάγκη εκτροφής του τόνου;

Απάντηση:

• 9.2 (Τόνος). «Καθώς οι τιμές διάθεσης του τόνου έχουν ανέλθει σε δυσθεώρητα ύψη και η ζήτηση είναι πολύ πιο μεγάλη από την προσφορά, προέκυψε η ανάγκη εκτροφής του τόνου. Η αυξημένη τιμή του τόνου οφείλεται στην παρασκευή από το άριστης ποιότητας ωμό κρέας του, μετά από ειδική επεξεργασία, του γνωστού “sashimi” που καταναλίσκεται από τους Ιάπωνες.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ανάγκη εκτροφής του τόνου προέκυψε επειδή οι τιμές διάθεσής του έχουν ανέλθει σε δυσθεώρητα ύψη και η ζήτηση είναι πολύ μεγαλύτερη από την προσφορά. Η υψηλή τιμή οφείλεται στην παρασκευή, από το άριστης ποιότητας ωμό κρέας του, του γνωστού «sashimi» που καταναλώνουν οι Ιάπωνες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Πολύ υψηλές τιμές + ζήτηση πολύ μεγαλύτερη από την προσφορά (ιαπωνική αγορά)

Σωστό ή Λάθος — νέα είδη

Ερώτηση: Στις παρακάτω προτάσεις, κυκλώστε την ένδειξη Σ ή Λ, δίπλα σε κάθε μία ανάλογα εάν το νόημά της είναι αντίστοιχα Σωστό ή Λάθος: i. Η φυσική περίοδος αναπαραγωγής του φαγκριού εκτείνεται από τον Απρίλιο μέχρι τον Ιούλιο. ii. Το λυθρίνι είναι από τα λιγότερο σημαντικά ψάρια της οικογένειας των Sparidae. iii. Το λυθρίνι έχει έντονο ροζ χρώμα με μπλε κηλίδες στο άνω τμήμα του σώματος. iv. Το λυθρίνι είναι γονοχωριστικό είδος. v. Η παρουσία της χιόνας είναι έντονη σε παράκτια νερά. vi. Ο σαργός είναι πρωτανδρικό ερμαφρόδιτο είδος. vii. Η συναγρίδα είναι είδος σαρκοφάγο και τρέφεται με κεφαλόποδα μαλάκια και μικρότερα ψάρια. viii. Επειδή ο τόνος ζει πολλά χρόνια, ο χρόνος που απαιτείται για το διπλασιασμό του πληθυσμού είναι μικρός. ix. Ο τόνος είναι είδος που ζει στις ρηχές παράκτιες περιοχές. x. Κατά τις μεταναστευτικές του κινήσεις ο τόνος αλιεύεται.

Απάντηση:

• 9.1 (Φαγκρί). «Η φυσική περίοδος αναπαραγωγής του εκτείνεται από τον Απρίλιο μέχρι τον Ιούνιο.» (i: Λ)
• 9.1 (Λυθρίνι). «Το λυθρίνι (Εικ. 9.2.) είναι ένα από τα πλέον σημαντικά ψάρια της οικογένειας των Sparidae...» (ii: Λ) «Έχει έντονο ροζ χρώμα, με μπλε κηλίδες στο άνω τμήμα του σώματος.» (iii: Σ) «Είναι ερμαφρόδιτο είδος, όπως άλλωστε και όλα τα είδη των Sparidae και εμφανίζει πρωτόγυνο ερμαφροδιτισμό.» (iv: Λ)
• 9.1 (Χιόνα, Σαργός, Συναγρίδα). «Η παρουσία της είναι έντονη σε παράκτια νερά με βραχώδεις πυθμένες...» (v: Σ) «Είναι πρωτανδρικό ερμαφρόδιτο είδος, αν και υπάρχουν και άτομα γονοχωριστικά.» (vi: Σ) «Είναι σαρκοφάγο και τρέφεται με κεφαλόποδα, μαλάκια και μικρότερα ψάρια.» (vii: Σ)
• 9.1 (Τόνος). «Το ψάρι αυτό ζει πάνω από 20 χρόνια, με συνέπεια ο χρόνος που απαιτείται για το διπλασιασμό του πληθυσμού του να είναι μεγάλος.» (viii: Λ) «...είναι πελαγικό είδος που το συναντάμε στα μεγάλα βάθη του Ωκεανού, αλλά περιστασιακά πλησιάζει κοντά στις ακτές...» (ix: Λ) «...κατά τις μεταναστευτικές του αυτές κινήσεις αλιεύεται.» (x: Σ)

Σύνοψη: (ενδεικτική) i) Λ — η φυσική περίοδος αναπαραγωγής του φαγκριού εκτείνεται από τον Απρίλιο μέχρι τον Ιούνιο. ii) Λ — το λυθρίνι είναι από τα πλέον σημαντικά ψάρια των Sparidae. iii) Σ. iv) Λ — το λυθρίνι είναι ερμαφρόδιτο είδος (πρωτόγυνος ερμαφροδιτισμός). v) Σ. vi) Σ. vii) Σ. viii) Λ — επειδή ζει πολλά χρόνια, ο χρόνος διπλασιασμού του πληθυσμού του είναι μεγάλος. ix) Λ — είναι πελαγικό είδος των μεγάλων βαθών, που μόνο περιστασιακά πλησιάζει τις ακτές. x) Σ.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• i-Λ, ii-Λ, iii-Σ, iv-Λ, v-Σ, vi-Σ, vii-Σ, viii-Λ, ix-Λ, x-Σ
• Προσοχή: από τα νέα είδη της οικογένειας Sparidae γονοχωριστικό είναι η συναγρίδα, όχι το λυθρίνι

Συμπλήρωση κενών — νέα είδη ψαριών

Ερώτηση: Στις παρακάτω προτάσεις να επιλέξετε τις κατάλληλες λέξεις από αυτές που δίνονται και να συμπληρώσετε τα κενά, αφού προσαρμόσετε τις λέξεις στην κατάλληλη πτώση. α) Το φαγκρί είναι ………. ψάρι που τρέφεται κυρίως με καρκινοειδή ………. και άλλα μικρότερα ψάρια. Θεωρείται πολύ ………. είδος για μαζική εκτροφή, καθώς η σάρκα του είναι ………. και οι προοπτικές διάθεσης στην αγορά άριστες. [Χορτοφάγος, όστρακο, καλός, εύγευστος, μαλάκιο, σαρκοφάγος, κακός, άγευστος] β) Το λυθρίνι είναι ………. είδος στη Μεσόγειο που απαντάται σε βραχώδεις, ………. αλλά και σε πυθμένες καλυμμένους με κροκάλες. Είναι ………. ψάρι, αλλά προτιμά τις σάρκες μικρότερων ψαριών, των καρκινοειδών και των μαλακίων. [Σπάνιος, σαρκοφάγος, πηλώδης, παμφάγος, κοινός, αμμώδης] γ) Αν και δεν έχουν γίνει μελέτες αγοράς, η συναγρίδα θεωρείται ως ένα από τα ………. υποσχόμενα είδη, σε περίπτωση που ………. η μαζική εκτροφή του. Μέχρι σήμερα οι προσπάθειες για την ………. εκτροφή του δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως επιτυχημένες. [Λιγότερος, επίτευξη, εντατική, πλέον, αποτυχία, εκτατική] δ) Ο τόνος τρέφεται από ………. ψάρια, που και αυτά κινούνται σε κοπάδια όπως οι σαρδέλες και οι ρέγκες, καθώς και από ………. και ………. καβούρια. [Μεγαλύτερος, πράσινος, καλαμάρι, σουπιά, μικρότερος, κόκκινος] ε) Το λυθρίνι είναι είδος ………., είναι ………. στους χειρισμούς εξαιρετικά νευρικό και ………. Στην εκτροφή της συναγρίδας στη διαδικασία της πάχυνσης εμφανίζονται προβλήματα, όπως ………. ρυθμοί ανάπτυξης, κανιβαλισμός, ………. μετατρεψιμότητα με τροφές που προορίζονται για την τσιπούρα, προσβολή από παράσιτα κ.ά. [Γονοχωριστικός, εύκολος, ευαίσθητος, ανομοιόμορφος, μικρός, μεγάλος, ερμαφρόδιτος, δύσκολος, αναίσθητος, ομοιόμορφος]

Απάντηση:

• 9.1 (Φαγκρί). «Είναι σαρκοφάγο ψάρι που τρέφεται κυρίως με καρκινοειδή, μαλάκια και άλλα μικρότερα ψάρια... το φαγκρί θεωρείται πολύ καλό είδος για μαζική εκτροφή καθώς η σάρκα του είναι εύγεστη και οι προοπτικές διάθεσης στην αγορά άριστες.»
• 9.1 (Λυθρίνι). «Το λυθρίνι είναι κοινό είδος στη Μεσόγειο που απαντάται σε βραχώδεις, αμμώδεις αλλά και σε πυθμένες καλυμμένους με κροκάλες... Είναι παμφάγο ψάρι, αλλά προτιμά τις σάρκες των μικρότερων ψαριών, των καρκινοειδών και των μαλακίων.»
• 9.1 (Συναγρίδα). «Αν και δεν έχουν γίνει μελέτες αγοράς θεωρείται ως ένα από τα πλέον υποσχόμενα είδη, στην περίπτωση που επιτευχθεί η μαζική εκτροφή του. Μέχρι σήμερα οι προσπάθειες για την εντατική εκτροφή του δεν μπορούν να χαρακτηρισθούν ως επιτυχημένες.»
• 9.1 (Τόνος). «Τρέφεται από μικρότερα ψάρια, που επίσης κινούνται σε κοπάδια, όπως οι σαρδέλες, οι ρέγκες καθώς και από καλαμάρια και κόκκινα καβούρια.»
• 9.1-9.2. Λυθρίνι: «Είναι ερμαφρόδιτο είδος...» «Είδος δύσκολο στους χειρισμούς, εξαιρετικά νευρικό και ευαίσθητο.» Συναγρίδα, πάχυνση: «...ανομοιόμορφοι ρυθμοί ανάπτυξης, κανιβαλισμός, μικρή μετατρεψιμότητα με τροφές προοριζόμενες για την τσιπούρα, προσβολή από παράσιτα και βακτήρια κ.ά.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) α) Το φαγκρί είναι σαρκοφάγο ψάρι που τρέφεται κυρίως με καρκινοειδή, μαλάκια και άλλα μικρότερα ψάρια. Θεωρείται πολύ καλό είδος για μαζική εκτροφή, καθώς η σάρκα του είναι εύγευστη και οι προοπτικές διάθεσης στην αγορά άριστες. β) Το λυθρίνι είναι κοινό είδος στη Μεσόγειο που απαντάται σε βραχώδεις, αμμώδεις αλλά και σε πυθμένες καλυμμένους με κροκάλες. Είναι παμφάγο ψάρι, αλλά προτιμά τις σάρκες μικρότερων ψαριών, των καρκινοειδών και των μαλακίων. γ) Αν και δεν έχουν γίνει μελέτες αγοράς, η συναγρίδα θεωρείται ως ένα από τα πλέον υποσχόμενα είδη, σε περίπτωση που επιτευχθεί η μαζική εκτροφή του. Μέχρι σήμερα οι προσπάθειες για την εντατική εκτροφή του δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως επιτυχημένες. δ) Ο τόνος τρέφεται από μικρότερα ψάρια, που και αυτά κινούνται σε κοπάδια όπως οι σαρδέλες και οι ρέγκες, καθώς και από καλαμάρια και κόκκινα καβούρια. ε) Το λυθρίνι είναι είδος ερμαφρόδιτο, είναι δύσκολο στους χειρισμούς, εξαιρετικά νευρικό και ευαίσθητο. Στην εκτροφή της συναγρίδας στη διαδικασία της πάχυνσης εμφανίζονται προβλήματα, όπως ανομοιόμορφοι ρυθμοί ανάπτυξης, κανιβαλισμός, μικρή μετατρεψιμότητα με τροφές που προορίζονται για την τσιπούρα, προσβολή από παράσιτα κ.ά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• α) σαρκοφάγο, μαλάκια, καλό, εύγευστη — β) κοινό, αμμώδεις, παμφάγο — γ) πλέον, επιτευχθεί, εντατική — δ) μικρότερα, καλαμάρια, κόκκινα — ε) ερμαφρόδιτο, δύσκολο, ευαίσθητο, ανομοιόμορφοι, μικρή
• Προσοχή: το λυθρίνι είναι παμφάγο (αν και προτιμά σάρκες) και ερμαφρόδιτο· ο τόνος τρέφεται και με καλαμάρια και κόκκινα καβούρια

Θετικό σημείο πάχυνσης χιόνας

Ερώτηση: Ποιο είναι το θετικό σημείο στη διαδικασία πάχυνσης της χιόνας;

Απάντηση:

• 9.2 (Χιόνα). «Πάχυνση: Η εκτροφή πραγματοποιείται σε υδροστάσια και σε κλωβούς. Το βάρος των 350 g το αποκτούν σε χρονικό διάστημα 18-20 μηνών... Θετικό είναι ότι τα ψάρια όχι μόνο δεν προκαλούν τρύπες στα δίχτυα όπως οι τσιπούρες, από τις οποίες υπάρχει κίνδυνος διαφυγής, αλλά τρώνε ό,τι επικάθεται στο δίχτυ που δεν χρειάζεται πλέον καθαρισμό.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Θετικό σημείο στην πάχυνση της χιόνας είναι ότι τα ψάρια δεν προκαλούν τρύπες στα δίχτυα, όπως οι τσιπούρες (από τις οποίες υπάρχει κίνδυνος διαφυγής), και επιπλέον τρώνε ό,τι επικάθεται στο δίχτυ, το οποίο έτσι δεν χρειάζεται πλέον καθαρισμό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δεν τρυπούν τα δίχτυα (δεν υπάρχει κίνδυνος διαφυγής) και τα καθαρίζουν τρώγοντας ό,τι επικάθεται πάνω τους

Προοπτικές και προβλήματα εκτροφής νέων ειδών

Ερώτηση: Ποιες είναι οι προοπτικές και ποια τα προβλήματα και οι κίνδυνοι από τη μαζική εκτροφή του συνόλου των νέων ειδών;

Απάντηση:

• 9.3. «Αν και δεν υπάρχουν μελέτες αγοράς, οι προοπτικές για τη μαζική εκτροφή του συνόλου των νέων ειδών που προαναφέραμε φαίνονται πολύ καλές. Όμως, στην αρχική φάση της εμπορευματοποίησής τους εμφανίστηκαν ορισμένα προβλήματα, με πιο έντονο αυτό της μειωμένης τιμής διάθεσης. Αυτό ακριβώς το πρόβλημα ανάγκασε μερικές εταιρείες να σταματήσουν την παραγωγή ορισμένων από τα νέα είδη όπως του λυθρινιού και της χιόνας.»
• «...χρειάζεται μία στρατηγική για τον έλεγχο της αγοράς και περισσότερη έρευνα για τον εντοπισμό των κατάλληλων περιόδων διάθεσης των προϊόντων, καθώς και το σωστό προγραμματισμό των πωλήσεων. Παράλληλα, πρέπει να βελτιωθούν οι παραγωγικές διαδικασίες ώστε να μειωθεί το κόστος παραγωγής και να καταστούν τα νέα προϊόντα περισσότερο ανταγωνιστικά.»
• «Τα ποσοστά επιβίωσης στην πάχυνση θεωρούνται ικανοποιητικά. Όμοια, τα ποσοστά επιβίωσης των νυμφικών σταδίων είναι ικανοποιητικά όταν η εκτροφή τους πραγματοποιείται κάτω από εκτατικές συνθήκες. Ωστόσο, δεν συμβαίνει το ίδιο σε εντατικές συνθήκες εκτροφής...»
• «Ορισμένα από τα νέα είδη... δεν φαίνεται να μπορούν να εκτραφούν στο άμεσο μέλλον εξαιτίας πολλών προβλημάτων που παρουσιάζουν. Στα είδη αυτά περιλαμβάνονται η συναγρίδα και ο τόνος. Στον τόνο μόνο πάχυνση μπορεί προς το παρόν να πραγματοποιηθεί και αυτή υπό την προϋπόθεση ότι όλη η συγκομιδή θα διοχετευθεί στην ιαπωνική αγορά.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Προοπτικές: αν και δεν υπάρχουν μελέτες αγοράς, οι προοπτικές για τη μαζική εκτροφή του συνόλου των νέων ειδών φαίνονται πολύ καλές· τα ποσοστά επιβίωσης στην πάχυνση είναι ικανοποιητικά, ενώ στην Ελλάδα υπάρχουν οι προϋποθέσεις για τη δημιουργία μονάδων πάχυνσης τόνου σε κατάλληλες περιοχές του Κεντρικού Αιγαίου. Προβλήματα και κίνδυνοι: στην αρχική φάση της εμπορευματοποίησης το πιο έντονο πρόβλημα ήταν η μειωμένη τιμή διάθεσης, που ανάγκασε εταιρείες να σταματήσουν την παραγωγή λυθρινιού και χιόνας· χρειάζονται στρατηγική ελέγχου της αγοράς, έρευνα για τις κατάλληλες περιόδους διάθεσης, σωστός προγραμματισμός των πωλήσεων και βελτίωση των παραγωγικών διαδικασιών, ώστε να μειωθεί το κόστος και να γίνουν τα νέα προϊόντα πιο ανταγωνιστικά. Η επιβίωση των νυμφών είναι ικανοποιητική σε εκτατικές αλλά όχι σε εντατικές συνθήκες, κάτι που δείχνει ότι απαιτούνται περισσότερες γνώσεις της βιολογίας των νέων ειδών και συστηματική έρευνα για τις τεχνικές εκτροφής και τη διατροφή. Τέλος, ορισμένα είδη (συναγρίδα, τόνος) δεν φαίνεται να μπορούν να εκτραφούν στο άμεσο μέλλον· στον τόνο μπορεί προς το παρόν να γίνει μόνο πάχυνση, με την προϋπόθεση ότι όλη η συγκομιδή θα διοχετευθεί στην ιαπωνική αγορά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Προοπτικές πολύ καλές, όμως: μειωμένη τιμή διάθεσης, ανάγκη στρατηγικής αγοράς και μείωσης κόστους, δυσκολίες στην εντατική εκτροφή νυμφών, συναγρίδα και τόνος όχι στο άμεσο μέλλον