Λύσεις — Κεφάλαιο 3: Τεχνολογία του νερού στην υδατοκαλλιέργεια (σελ. 73-75) – ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 3: Τεχνολογία του νερού στην υδατοκαλλιέργεια

Ανοιχτές ερωτήσεις για την τεχνολογία του νερού στην υδατοκαλλιέργεια: ποιοτικά χαρακτηριστικά και μέτρησή τους, συστήματα και κατασκευές δεξαμενών εκτροφής, υδραυλικά/μηχανολογικά συστήματα διαχείρισης νερού-οξυγόνου-αποβλήτων και θέση εγκατάστασης της μονάδας.

Συμπλήρωση κενών: ποιοτικά χαρακτηριστικά και διαχείριση νερού

Ερώτηση: Στις παρακάτω προτάσεις να επιλέξετε τις κατάλληλες λέξεις από αυτές που δίνονται (Μόλυνση, μείωση, ετήσια, έμμεσος, ποιοτικός, εύκολος, εξάτμιση, απλός, μικρός, ποσοτικός, ελαχιστοποίηση, διαπνοή, άμεσος, δύσκολος, ρύπανση, μεγάλος, πολύπλοκος, μεγιστοποίηση, ημερήσιος, αύξηση) και να συμπληρώσετε τα κενά αφού προσαρμόσετε τις λέξεις στην κατάλληλη πτώση: α) Τα κατάλληλα ……. χαρακτηριστικά του νερού καθορίζονται ……. από το είδος της χρήσης για την οποία προορίζεται. β) Τα νερά που χρησιμοποιούνται για υδατοκαλλιεργητική χρήση πολλές φορές έχουν ……. με φυτοφάρμακα και κυρίως εντομοκτόνα. γ) Τα βασικά πλεονεκτήματα των ανοικτών υδάτινων συστημάτων είναι το ……. κόστος λειτουργίας των μονάδων και οι σχετικά ……. απαιτούμενες εγκαταστάσεις. δ) Η χρήση επιφανειακών πηγών νερού συντελεί στη σημαντική ……. των λειτουργικών εξόδων της επιχείρησης. ε) Στο κλειστό σύστημα ……. η ένταση της ανθρώπινης επέμβασης από την άποψη της προσφοράς εργασίας, της ενέργειας και των δαπανών που καταβάλλονται. στ) Ως κανονική παροχή νοούμε την ποσότητα του νερού που πρέπει να προσαχθεί σε ……. βάση σε κάθε υδροστάσιο για την αναπλήρωση των απωλειών από την ……. και τη διαπερατότητα του εδάφους. ζ) Η θέση εγκατάστασης των κλωβών, στην ανοικτή θάλασσα, θα πρέπει να επικοινωνεί σχετικά ……. και με τη θέση συγκέντρωσης και συσκευασίας των εξαλιευόμενων ψαριών.

Απάντηση:

• 3.1. «Τα κατάλληλα ποιοτικά χαρακτηριστικά του νερού καθορίζονται άμεσα από το είδος της χρήσης... τα νερά... πολλές φορές έχουν ρυπανθεί με φυτοφάρμακα.»
• 3.3.1.1. «...το μικρό κόστος λειτουργίας των μονάδων... και οι σχετικά απλές απαιτούμενες εγκαταστάσεις.» 3.3.1.2. «Η χρήση... επιφανειακών πηγών νερού συντελεί στη σημαντική μείωση των λειτουργικών εξόδων.»
• 3.3.1.3. «...στο κλειστό σύστημα μεγιστοποιείται η ένταση της ανθρώπινης επέμβασης...» 3.4. «...προσαχθεί σε καθημερινή (ημερήσια) βάση σε κάθε υδροστάσιο για την αναπλήρωση των απωλειών από την εξάτμιση και τη διαπερατότητα του εδάφους.» 3.5. «...θα πρέπει να επικοινωνεί σχετικά εύκολα και με τη θέση συγκέντρωσης και συσκευασίας των εξαλιευόμενων ψαριών.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) α) ποιοτικά — άμεσα· β) ρύπανση (έχουν ρυπανθεί)· γ) μικρό — απλές· δ) μείωση· ε) μεγιστοποιείται· στ) ημερήσια — εξάτμιση· ζ) εύκολα. Πλήρεις προτάσεις: «Τα κατάλληλα ποιοτικά χαρακτηριστικά του νερού καθορίζονται άμεσα από το είδος της χρήσης για την οποία προορίζεται.» «Τα νερά... πολλές φορές έχουν ρύπανση (έχουν ρυπανθεί) με φυτοφάρμακα και κυρίως εντομοκτόνα.» «Τα βασικά πλεονεκτήματα των ανοικτών υδάτινων συστημάτων... είναι το μικρό κόστος λειτουργίας των μονάδων... και οι σχετικά απλές απαιτούμενες εγκαταστάσεις.» «Η χρήση επιφανειακών πηγών νερού συντελεί στη σημαντική μείωση των λειτουργικών εξόδων της επιχείρησης.» «Στο κλειστό σύστημα μεγιστοποιείται η ένταση της ανθρώπινης επέμβασης...» «Ως κανονική παροχή νοούμε την ποσότητα του νερού που πρέπει να προσαχθεί σε ημερήσια βάση σε κάθε υδροστάσιο για την αναπλήρωση των απωλειών από την εξάτμιση και τη διαπερατότητα του εδάφους.» «Η θέση εγκατάστασης των κλωβών... θα πρέπει να επικοινωνεί σχετικά εύκολα και με τη θέση συγκέντρωσης και συσκευασίας των εξαλιευόμενων ψαριών.»

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Οι λέξεις προσαρμόζονται στην κατάλληλη πτώση/κατάληξη ώστε να συμφωνούν με το ουσιαστικό της πρότασης (π.χ. «απλές» για να συμφωνεί με «εγκαταστάσεις»)

Καθοριστικά ποιοτικά χαρακτηριστικά του νερού

Ερώτηση: Ποια είναι κυρίως τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του νερού που όχι μόνο ικανοποιούν τις ανάγκες των εκτρεφόμενων οργανισμών, αλλά και δεν προκαλούν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον;

Απάντηση:

• 3.1. «Η ποιότητα του νερού καθορίζεται από τις συγκεντρώσεις: 1. του διαλυμένου οξυγόνου, 2. του διοξειδίου του άνθρακα, 3. της αμμωνίας, 4. των νιτρωδών, 5. των νιτρικών, 6. του υδρόθειου, καθώς και από την αλατότητα, την ενεργό οξύτητα, τη θολερότητα κ.ά.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρόκειται κυρίως για τις συγκεντρώσεις του διαλυμένου οξυγόνου, του διοξειδίου του άνθρακα, της αμμωνίας, των νιτρωδών, των νιτρικών και του υδρόθειου, καθώς και για την αλατότητα, την ενεργό οξύτητα (pH) και τη θολερότητα του νερού. Μεγάλη σημασία έχουν επίσης οι συγκεντρώσεις φυτοφαρμάκων/εντομοκτόνων, που μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά τους εκτρεφόμενους οργανισμούς ακόμη κι όταν δεν τους σκοτώνουν.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 6 βασικές συγκεντρώσεις + αλατότητα, pH, θολερότητα

Θολερότητα και ποιότητα νερού

Ερώτηση: Τι είναι η θολερότητα και πώς καθορίζει την ποιότητα του νερού;

Απάντηση:

• 3.1. «Η θολερότητα δεν έχει συνήθως άμεση επίδραση στα εκτρεφόμενα είδη... Όμως εμποδίζει τη διείσδυση των ηλιακών ακτίνων, με επακόλουθο να περιορίζει το ρυθμό της φωτοσύνθεσης... η καθίζηση των στερεών σωματιδίων μπορεί να προκαλέσει προβλήματα... και να επιφέρει ασφυξία στα αβγά της πέστροφας ή του σολομού... Η θολερότητα... που οφείλεται στην ανατάραξη της λάσπης και της άμμου όταν υπερβαίνει τα 20.000 mg/1, προκαλεί αντιδράσεις στη συμπεριφορά.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η θολερότητα είναι η μείωση της διαύγειας του νερού, συνήθως λόγω αιωρούμενων σωματιδίων (π.χ. πλαγκτόν, λάσπη, άμμος). Δεν έχει άμεση επίδραση στους περισσότερους εκτρεφόμενους οργανισμούς (ειδικά η οφειλόμενη σε πλαγκτόν δεν είναι επικίνδυνη), εμποδίζει όμως τη διείσδυση των ηλιακών ακτίνων και περιορίζει τη φωτοσύνθεση. Η καθίζηση των στερεών σωματιδίων προκαλεί προβλήματα σε είδη του πυθμένα και ασφυξία στα αβγά πέστροφας/σολομού που επωάζονται εκεί, ενώ όταν οφείλεται σε ανατάραξη λάσπης/άμμου και ξεπερνά τα 20.000 mg/l, προκαλεί αντιδράσεις στη συμπεριφορά ψαριών και οστρακοειδών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δεν βλάπτει άμεσα, αλλά περιορίζει φωτοσύνθεση και προκαλεί ασφυξία αβγών/στρες πάνω από 20.000 mg/l

Επικινδυνότητα εντομοκτόνων-φυτοφαρμάκων

Ερώτηση: Γιατί τα εντομοκτόνα και τα φυτοφάρμακα είναι επικίνδυνα για τους εκτρεφόμενους οργανισμούς;

Απάντηση:

• 3.1. «...οι άμεσες τοξικές συγκεντρώσεις για τα περισσότερα σε χρήση εντομοκτόνα κυμαίνονται ανάμεσα στα 5-100 mg/1 για μικρό χρόνο έκθεσης σ' αυτά, ενώ για μεγαλύτερης διάρκειας έκθεση η τοξικότητα εκδηλώνεται σε ακόμη μικρότερες συγκεντρώσεις... ακόμη και εάν δεν προκαλέσουν το θάνατο των εκτρεφόμενων οργανισμών, επηρεάζουν το ρυθμό αύξησης και την παραγωγικότητά τους.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα εντομοκτόνα/φυτοφάρμακα είναι επικίνδυνα γιατί είναι εξαιρετικά τοξικά ήδη σε σχετικά χαμηλές συγκεντρώσεις (5-100 mg/l για μικρό χρόνο έκθεσης, ακόμη μικρότερες για μεγαλύτερη διάρκεια έκθεσης). Ακόμη κι όταν δεν προκαλούν άμεσα τον θάνατο των εκτρεφόμενων οργανισμών, επηρεάζουν αρνητικά τον ρυθμό αύξησης και την παραγωγικότητά τους, με σοβαρές οικονομικές συνέπειες για την εκτροφή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τοξικά ήδη σε χαμηλές συγκεντρώσεις· επηρεάζουν αύξηση/παραγωγικότητα ακόμη κι αν δεν σκοτώνουν

Μέθοδοι μέτρησης ποιοτικών χαρακτηριστικών

Ερώτηση: Πώς μετριούνται τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του νερού;

Απάντηση:

• 3.2. «Η μέτρηση... πραγματοποιείται σε δείγματα... και εξετάζονται στο εργαστήριο με διάφορες χημικές μεθόδους... έχουν κατασκευασθεί εύχρηστα φορητά όργανα... ηλεκτρόδια βυθισμένα στο νερό... παρέχουν συνεχείς ενδείξεις... και μπορούν να παρέχουν οπτικό ή και ηχητικό σήμα.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μετριούνται με δύο τρόπους: α) εργαστηριακά, σε δείγματα από τις δεξαμενές εκτροφής, με χημικές μεθόδους μεγάλης ακρίβειας, και β) επί τόπου, με εύχρηστα φορητά όργανα (οξυγονόμετρα, αλατόμετρα/σαλινόμετρα, όργανα ενεργού οξύτητας, όργανα πολλαπλής καταγραφής), όταν χρειάζεται άμεση γνώση. Επιπλέον, μόνιμα βυθισμένα ηλεκτρόδια δίνουν συνεχείς ενδείξεις και μπορούν να ενεργοποιήσουν οπτικό/ηχητικό συναγερμό όταν μια τιμή πέσει κάτω από προκαθορισμένο όριο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Εργαστηριακά (ακρίβεια) ή επιτόπου με φορητά όργανα/μόνιμα ηλεκτρόδια με συναγερμό

Πλεονεκτήματα ανοικτών υδάτινων συστημάτων

Ερώτηση: Ποια είναι τα βασικά πλεονεκτήματα των ανοικτών υδάτινων συστημάτων για την εκτροφή των υδρόβιων οργανισμών;

Απάντηση:

• 3.3.1.1. «Τα βασικά τους πλεονεκτήματα... είναι το μικρό κόστος λειτουργίας των μονάδων, που εγκαθίστανται σ' αυτά, και οι σχετικά απλές απαιτούμενες εγκαταστάσεις.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα βασικά πλεονεκτήματα των ανοικτών υδάτινων συστημάτων (θάλασσες, λίμνες, ποταμοί) είναι το μικρό κόστος λειτουργίας των μονάδων που εγκαθίστανται σε αυτά και οι σχετικά απλές απαιτούμενες εγκαταστάσεις, καθώς πρόκειται για φυσικά οικοσυστήματα με ήδη ανεπτυγμένη ισορροπία και μηχανισμούς αυτο-αποκατάστασης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Μικρό κόστος λειτουργίας + απλές εγκαταστάσεις (φυσική ισορροπία των οικοσυστημάτων)

Κλειστό σύστημα: ορισμός και αρχή λειτουργίας

Ερώτηση: Τι εννοούμε με τον όρο «κλειστό σύστημα» και ποια η γενική αρχή λειτουργίας του;

Απάντηση:

• 3.3.1.3. «Με τον όρο «κλειστό σύστημα» εννοούμε το εντατικό σύστημα εκτροφής στο οποίο το νερό επαναχρησιμοποιείται, αφού καθαρισθεί μέσω μίας σειράς φίλτρων... η αρχή λειτουργίας... είναι η επανακυκλοφορία του νερού με τη χρήση αντλιών ηλεκτρονικά ελεγχόμενων.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κλειστό σύστημα είναι το εντατικό σύστημα εκτροφής στο οποίο το νερό επαναχρησιμοποιείται, αφού καθαριστεί μέσω σειράς φίλτρων ανάμεσα στην έξοδο και την εκ νέου είσοδό του στις δεξαμενές. Η γενική αρχή λειτουργίας είναι η επανακυκλοφορία του νερού με ηλεκτρονικά ελεγχόμενες αντλίες: μετά την έξοδο από τις δεξαμενές, το νερό περνά από μηχανικά και βιολογικά φίλτρα, καθαρίζεται, οξυγονώνεται, αποκτά τις επιθυμητές φυσικοχημικές ιδιότητες και επανέρχεται στις δεξαμενές εκτροφής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Εντατικό σύστημα, επανακυκλοφορία νερού μέσω μηχανικών+βιολογικών φίλτρων και οξυγόνωσης

Χαρακτηριστικά καλής λειτουργικής δεξαμενής

Ερώτηση: Ποια είναι τα χαρακτηριστικά μιας καλής λειτουργικής δεξαμενής;

Απάντηση:

• 3.3.2.2. «Να έχει λεία εσωτερικά τοιχώματα... Να είναι αυτοκαθαριζόμενη. Να διατηρεί το νερό με αμετάβλητα τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του. Να είναι ανθεκτική στις υδροστατικές πιέσεις... Να μην παρουσιάζει περιοχές με οξείδωση. Να είναι χαμηλού κόστους.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μια καλή λειτουργική δεξαμενή, ανεξάρτητα από υλικό/μέγεθος/σχήμα, πρέπει: να έχει λεία εσωτερικά τοιχώματα (να μην τραυματίζονται οι οργανισμοί και να μη δημιουργούνται εστίες μόλυνσης σε εσοχές/κοιλότητες), να είναι αυτοκαθαριζόμενη, να διατηρεί αμετάβλητα τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του νερού, να είναι ανθεκτική στις υδροστατικές πιέσεις (χωρίς εξογκώματα σε τοιχώματα/πυθμένα), να μην παρουσιάζει περιοχές οξείδωσης και να είναι χαμηλού κόστους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 6 κριτήρια: λεία τοιχώματα, αυτοκαθαρισμός, σταθερά χαρακτηριστικά, αντοχή, χωρίς οξείδωση, χαμηλό κόστος

Κυκλικές έναντι ορθογώνιων δεξαμενών

Ερώτηση: Ποια είναι τα πλεονεκτήματα των κυκλικών δεξαμενών έναντι των ορθογωνίων;

Απάντηση:

• 3.3.2.2. «...παρουσιάζουν περισσότερα πλεονεκτήματα από τις ορθογώνιες, όπως: Μεγαλύτερες ταχύτητες νερού... Καλύτερη κατανομή της προσφερόμενης... τροφής. Αυξημένη ικανότητα «αυτοκαθαρισμού».»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι κυκλικές δεξαμενές, σε σχέση με τις ορθογώνιες, παρουσιάζουν: μεγαλύτερες ταχύτητες νερού που δημιουργούν καλύτερες συνθήκες παραμονής, αυξάνουν τον μεταβολισμό, ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα και ελαττώνουν την πιθανότητα ασθενειών· καλύτερη κατανομή της τροφής στους οργανισμούς· και αυξημένη ικανότητα «αυτοκαθαρισμού». Οι ορθογώνιες, αντίθετα, εμφανίζουν συχνά «νεκρές» ζώνες με μειωμένη ταχύτητα ροής/οξυγόνο, όπου συσσωρεύονται μεταβολικά προϊόντα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ταχύτητα νερού↑ (μεταβολισμός/ανοσοποιητικό), καλύτερη κατανομή τροφής, αυτοκαθαρισμός↑ — χωρίς «νεκρές» ζώνες

Κανονική παροχή νερού σε υδροστάσιο

Ερώτηση: Τι είναι η κανονική παροχή νερού σε ένα υδροστάσιο και από τι εξαρτάται;

Απάντηση:

• 3.4. «Ως κανονική παροχή νοούμε την ποσότητα του νερού που πρέπει να προσάγεται σε καθημερινή βάση σε κάθε υδροστάσιο για να αναπληρώνονται οι απώλειες από την εξάτμιση και τη διαπερατότητα του εδάφους. Η κανονική παροχή, αν και εξαρτάται από τη φύση του εδάφους, την εποχή του έτους, τις επικρατούσες καιρικές συνθήκες κ.ά. υπολογίζεται περίπου στο 10%...»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κανονική παροχή είναι η ποσότητα νερού που πρέπει να προσάγεται σε καθημερινή (ημερήσια) βάση σε κάθε υδροστάσιο, ώστε να αναπληρώνονται οι απώλειες από την εξάτμιση και τη διαπερατότητα του εδάφους. Εξαρτάται από τη φύση του εδάφους, την εποχή του έτους και τις επικρατούσες καιρικές συνθήκες, και υπολογίζεται κατά προσέγγιση στο 10% του συνολικού υδάτινου όγκου του υδροστασίου σε καθημερινή βάση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ≈10% του όγκου/ημέρα· εξαρτάται από έδαφος, εποχή, καιρικές συνθήκες

Απαγόρευση κυκλοφορίας νερού μεταξύ υδροστασίων

Ερώτηση: Γιατί δεν ενδείκνυται η κυκλοφορία νερού από υδροστάσιο σε υδροστάσιο;

Απάντηση:

• 3.4. «Η κυκλοφορία του νερού από υδροστάσιο σε υδροστάσιο δεν επιτρέπεται, γιατί η ποιότητα του νερού στα επόμενα υδροστάσια υποβαθμίζεται σημαντικά, αλλά και γιατί με τον τρόπο αυτό μεταφέρονται οι ασθένειες των ψαριών.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δεν ενδείκνυται γιατί, καθώς το νερό περνά από υδροστάσιο σε υδροστάσιο, η ποιότητά του υποβαθμίζεται σημαντικά στα επόμενα (συσσώρευση μεταβολικών προϊόντων/υπολειμμάτων τροφής από τα προηγούμενα), και επιπλέον με αυτόν τον τρόπο μεταφέρονται ασθένειες των ψαριών από το ένα υδροστάσιο στο άλλο. Γι' αυτό κάθε υδροστάσιο πρέπει να λαμβάνει καθαρό νερό από ανεξάρτητη παροχή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Υποβάθμιση ποιότητας νερού + μετάδοση ασθενειών στα επόμενα υδροστάσια

Ανάγκη επεξεργασίας των αποβλήτων

Ερώτηση: Γιατί τα «απόβλητα» μιας υδατοκαλλιεργητικής μονάδας πρέπει να υπόκεινται σε μικρή επεξεργασία πριν καταλήξουν στον τελικό αποδέκτη;

Απάντηση:

• 3.4γ. «...γίνεται επεξεργασία γιατί η άμεση απόρριψη αυτών των προϊόντων στο υδάτινο περιβάλλον είναι δυνατόν να προκαλέσει αύξηση των θρεπτικών συστατικών που... ενδέχεται να προκαλέσουν υπέρμετρη αύξηση του φυτοπλαγκτού... Η υπέρμετρη αυτή αύξηση, γνωστή ως ευτροφισμός...»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Παρόλο που τα απόβλητα (περιττώματα, βλέννες, ούρα, υπολείμματα τροφών) είναι αποκλειστικά βιολογικής προέλευσης και άρα καταρχήν συμβατά με το φυσικό περιβάλλον, η απευθείας απόρριψή τους μπορεί να αυξήσει τα θρεπτικά συστατικά του νερού και να προκαλέσει ευτροφισμό, δηλαδή ανεξέλεγκτη αύξηση του φυτοπλαγκτού που πυροδοτεί αλυσιδωτές αυξήσεις σε όλη την τροφική αλυσίδα του υδάτινου αποδέκτη. Γι' αυτό γίνεται μικρή επεξεργασία (κατακράτηση στερεών + αφαίρεση θρεπτικών) πριν το νερό φτάσει στον τελικό αποδέκτη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κίνδυνος ευτροφισμού από περίσσεια θρεπτικών, όχι από τοξικότητα

Ορισμός ευτροφισμού

Ερώτηση: Τι είναι ο ευτροφισμός;

Απάντηση:

• 3.4γ. «Η υπέρμετρη αυτή αύξηση, γνωστή ως ευτροφισμός, όταν εκδηλωθεί αρχίζει την ανεξέλεγκτη αύξηση του φυτοπλαγκτού που συνοδεύεται από αλυσιδωτές διαδοχικές αυξήσεις όλης της τροφικής αλυσίδας.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ευτροφισμός είναι το φαινόμενο κατά το οποίο η υπέρμετρη αύξηση των θρεπτικών συστατικών ενός υδάτινου αποδέκτη (π.χ. από απόβλητα υδατοκαλλιέργειας) προκαλεί ανεξέλεγκτη αύξηση του φυτοπλαγκτού, η οποία συνοδεύεται από αλυσιδωτές, διαδοχικές αυξήσεις σε όλη την τροφική αλυσίδα του οικοσυστήματος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Υπερβολικά θρεπτικά → ανεξέλεγκτη αύξηση φυτοπλαγκτού → αλυσιδωτή διαταραχή τροφικής αλυσίδας

Παράγοντες θέσης εγκατάστασης μονάδας

Ερώτηση: Από τι εξαρτάται, κυρίως, η θέση εγκατάστασης μιας υδατοκαλλιεργητικής μονάδας;

Απάντηση:

• 3.5. «Η θέση εγκατάστασης μίας υδατοκαλλιεργητικής μονάδας εξαρτάται κυρίως από τη μορφή της μονάδας (χερσαίες εγκαταστάσεις ή συστοιχίες πλωτών κλωβών), καθώς και από τα είδη που εκτρέφει (θαλασσινά, γλυκών νερών, θερμόφιλα, ψυχρόφιλα κ.ά.).»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εξαρτάται κυρίως από τη μορφή της μονάδας (χερσαίες εγκαταστάσεις με υδροστάσια/δεξαμενές ή συστοιχίες πλωτών κλωβών) και από τα εκτρεφόμενα είδη (θαλασσινά ή γλυκών νερών, θερμόφιλα ή ψυχρόφιλα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 2 βασικοί παράγοντες: μορφή μονάδας + εκτρεφόμενα είδη

Προϋποθέσεις θέσης εγκατάστασης κλωβών

Ερώτηση: Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για την επιλογή της θέσης εγκατάστασης μιας μονάδας που θα χρησιμοποιήσει κλωβούς σε παράκτια και παραθαλάσσια περιοχή;

Απάντηση:

• 3.5. «να μη δέχεται βιομηχανικά ή αστικά απόβλητα, να προσφέρει προστασία στις συστοιχίες των κλωβών από τον υψηλό κυματισμό, να επιτρέπει τη διασπορά των προϊόντων μεταβολισμού... σε σχετικά μεγάλες αποστάσεις... το βάθος του πυθμένα... θα πρέπει να είναι τουλάχιστον τριπλάσιο από το βάθος που φθάνουν τα δίχτυα... θα πρέπει να υπάρχουν θαλάσσια ρεύματα με ταχύτητες τουλάχιστον 5 cm/sec.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η θέση πρέπει: να είναι προφυλαγμένος από τους δυνατούς ανέμους κόλπος· να μη δέχεται βιομηχανικά ή αστικά απόβλητα· να προσφέρει προστασία από τον υψηλό κυματισμό· και να επιτρέπει τη διασπορά των προϊόντων μεταβολισμού σε σχετικά μεγάλες αποστάσεις. Για τον λόγο αυτό, το βάθος του πυθμένα πρέπει να είναι τουλάχιστον τριπλάσιο του βάθους συγκράτησης των διχτύων (π.χ. δίχτυα στα 10 m → πυθμένας στα 30 m) και πρέπει να υπάρχουν θαλάσσια ρεύματα ταχύτητας τουλάχιστον 5 cm/sec· πυθμένες λασπώδεις/αμμολασπώδεις πρέπει να αποφεύγονται.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Προστασία από ανέμους/κυματισμό, χωρίς απόβλητα, βάθος πυθμένα ≥3× βάθος διχτύων, ρεύματα ≥5 cm/sec

Σωστό ή Λάθος: τεχνολογία του νερού στην υδατοκαλλιέργεια

Ερώτηση: Κυκλώστε την ένδειξη Σ ή Λ δίπλα σε κάθε πρόταση: i. Η γαρίδα είναι ψυχρόφιλο είδος. ii. Η πέστροφα είναι θερμόφιλο είδος. iii. Η πέστροφα έχει αυξημένες απαιτήσεις σε οξυγόνο. iv. Το επίπεδο του διαλυμένου στο νερό οξυγόνου δεν είναι το ίδιο για όλα τα εκτρεφόμενα είδη. v. Για τη μέτρηση της αλατότητας έχουν κατασκευαστεί φορητά όργανα που ονομάζονται αλατόμετρα. vi. Οι κατασκευές για την καλλιέργεια οστρακοειδών είναι ίδιες με αυτές για την εκτροφή των ψαριών. vii. Το χέλι δεν μπορεί να εκτραφεί σε κλειστό κύκλωμα. viii. Οι κλωβοί συνδέονται μεταξύ τους σχηματίζοντας μία συστοιχία κλωβών. ix. Στις κατασκευές των ημίκλειστων υδάτινων συστημάτων περιλαμβάνονται τα χωμάτινα υδροστάσια. x. Οι κυκλικές δεξαμενές παρουσιάζουν περισσότερα πλεονεκτήματα από τις ορθογώνιες. xi. Το νερό των πηγών και των πηγαδιών συνήθως έχει μεταβλητή παροχή στη διάρκεια του χρόνου. xii. Το νερό που προέρχεται από τα ποτάμια και τις λίμνες είναι δυνατόν να παρουσιάζει αυξομειώσεις παροχής. xiii. Η κανονική παροχή σε καθημερινή βάση υπολογίζεται στο 10% του συνολικού υδάτινου όγκου ενός υδροστασίου. xiv. Στις περιοχές της ανοικτής θάλασσας απαιτούνται ενισχυμένες κατασκευές κλωβών. xv. Η θέση συγκέντρωσης και συσκευασίας των εξαλιευόμενων ειδών δεν πρέπει να έχει εύκολη πρόσβαση στις τοπικές αγορές.

Απάντηση:

• 3.1. «...το ένα είδος είναι θερμόφιλο (γαρίδα) και το άλλο ψυχρόφιλο (πέστροφα)... το ένα (πέστροφα) έχει αυξημένες απαιτήσεις διαλυμένου οξυγόνου... το επίπεδο του διαλυμένου στο νερό οξυγόνου δεν είναι το ίδιο για όλα τα εκτρεφόμενα είδη.»
• 3.2. «...φορητά όργανα που ονομάζονται αλατόμετρα ή σαλινόμετρα.» 3.3.2.1. «Οι κατασκευές για την καλλιέργεια οστρακοειδών... είναι διαφορετικές από τις κατασκευές για την εκτροφή ψαριών.» 3.3.1.3. «Το χέλι... είναι οργανισμοί που πληρούν αυτές τις προϋποθέσεις και επομένως μπορούν να εκτραφούν σε κλειστά συστήματα.»
• 3.3.2.1. «Οι κλωβοί συνήθως συνδέονται μεταξύ τους σχηματίζοντας μία συστοιχία κλωβών.» 3.3.2.2. «Στις κατασκευές των ημίκλειστων υδάτινων συστημάτων περιλαμβάνονται τα χωμάτινα υδροστάσια... Οι κυκλικές δεξαμενές... παρουσιάζουν περισσότερα πλεονεκτήματα από τις ορθογώνιες.»
• 3.4. «Το νερό των πηγών, των πηγαδιών και των γεωτρήσεων έχει σταθερή παροχή στη διάρκεια του χρόνου, ενώ το νερό που προέρχεται από τα ποτάμια, τις λίμνες και τη θάλασσα είναι δυνατόν να παρουσιάζει αυξομειώσεις στην παροχή... η κανονική παροχή... υπολογίζεται περίπου στο 10% του συνολικού υδάτινου όγκου ενός υδροστάσιου σε καθημερινή βάση.»
• 3.5. «Στις περιοχές της ανοικτής θάλασσας απαιτούνται ενισχυμένες κατασκευές κλωβών... η θέση εγκατάστασης θα πρέπει να επικοινωνεί σχετικά εύκολα και με τη θέση συγκέντρωσης και συσκευασίας των εξαλιευόμενων ψαριών και η τελευταία να έχει εύκολη πρόσβαση στις τοπικές αγορές.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) i. Λ (η γαρίδα είναι θερμόφιλο είδος, όχι ψυχρόφιλο). ii. Λ (η πέστροφα είναι ψυχρόφιλο είδος, όχι θερμόφιλο). iii. Σ. iv. Σ. v. Σ. vi. Λ (είναι διαφορετικές κατασκευές). vii. Λ (το χέλι μπορεί να εκτραφεί σε κλειστό σύστημα). viii. Σ. ix. Σ. x. Σ. xi. Λ (έχει σταθερή, όχι μεταβλητή, παροχή). xii. Σ. xiii. Σ. xiv. Σ. xv. Λ (πρέπει να έχει εύκολη πρόσβαση στις τοπικές αγορές).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 7 από τις 15 προτάσεις είναι Λάθος (i, ii, vi, vii, xi, xv) — προσοχή στις αντεστραμμένες ιδιότητες γαρίδας/πέστροφας