Λύσεις — Κεφάλαιο 11: Η εκτροφή της γαρίδας (σελ. 273-275) – ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 11: Η εκτροφή της γαρίδας

Ανοιχτές ερωτήσεις κατανόησης για τα μορφολογικά χαρακτηριστικά, τον βιολογικό κύκλο και τις μεταναστευτικές κινήσεις της γαρίδας, την παραγωγική διαδικασία εκτροφής (εκτατική, ημιεντατική, χερσαίες εγκαταστάσεις) και τις τεχνικές αλίευσης/μεταφοράς της.

Συμπλήρωση κενών: χαρακτηριστικά γαρίδας

Ερώτηση: Στις παρακάτω προτάσεις να επιλέξετε τις κατάλληλες λέξεις από αυτές που δίνονται και να συμπληρώσετε τα κενά, αφού τις βάλετε στην κατάλληλη πτώση:

Απάντηση:

• §11.1-11.2. «Η γαρίδα είναι ψυχρόφιλο είδος και δεν ανέχεται θερμοκρασίες κάτω από τους 6-8°C. Η γονιμοποίηση των ωαρίων πραγματοποιείται στη θάλασσα.»
• §11.2. «Οι οριζόντιες κινήσεις της γαρίδας πραγματοποιούνται με τη βοήθεια των ρευμάτων/κυμάτων... οι αβαθείς παράκτιες περιοχές έχουν χαμηλότερες (ελαττωμένες) τιμές αλατότητας.»
• §11.3.1. «Η αναπαραγωγική διεργασία... αρχίζει με την αλίευση μόνο ώριμων θηλυκών ατόμων. Κατά το βιολογικό κύκλο... μετά το στάδιο της Πρωτοζωής ακολουθεί αυτό της Μεταπρονύμφης» (μέσω του ενδιάμεσου σταδίου της Μύσιδας.
• §11.3.2. «Η εκτατική εκτροφή... πραγματοποιείται σε χωμάτινα υδροστάσια... παράγει μικρότερες και εξαιρετικής ποιότητας γαρίδες.»
• §11.3.3 / 11.4. «Στην ημιεντατική μέθοδο... τα υδροστάσια τροφοδοτούνται με θαλασσινό νερό. Οι γαρίδες που εκτρέφονται σε υδροστάσια με αμμώδεις πυθμένες αλιεύονται με δίχτυα σύρσης. Η γιαπωνέζικη γαρίδα διοχετεύεται στην αγορά ζωντανή.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) α) Η γαρίδα είναι ψυχρόφιλο είδος που δεν ανέχεται θερμοκρασίες κάτω από τους 6-8°C. Η γονιμοποίηση των ωαρίων της γαρίδας πραγματοποιείται στη θάλασσα. β) Οι οριζόντιες κινήσεις της γαρίδας πραγματοποιούνται με τη βοήθεια των ρευμάτων και των κυμάτων από τους τόπους ωοτοκίας για τις εκβολές των ποταμών. Οι αβαθείς παράκτιες περιοχές των εκβολών των ποταμών έχουν ελαττωμένες τιμές αλατότητας και αφθονία κατάλληλης τροφής. γ) Η αναπαραγωγική διεργασία για τη δική μας γαρίδα και τη γιαπωνέζικη αρχίζει με την αλίευση μόνο ώριμων θηλυκών ατόμων. Κατά το βιολογικό κύκλο της γαρίδας μετά το στάδιο της Πρωτοζωής ακολουθεί αυτό της Μύσιδας. δ) Η εκτατική εκτροφή των γαρίδων πραγματοποιείται σε χωμάτινα υδροστάσια σχήματος ορθογώνιου παραλληλεπίπεδου. Το εκτατικό σύστημα εκτροφής παράγει μικρότερες και εξαιρετικής ποιότητας γαρίδες και θεωρείται οικονομικά βιώσιμο. ε) Στην ημιεντατική μέθοδο εκτροφής της γαρίδας, τα υδροστάσια προβλέπεται να τροφοδοτούνται με θαλασσινό νερό. Οι γαρίδες που εκτρέφονται σε υδροστάσια με αμμώδεις πυθμένες αλιεύονται με δύο τρόπους. Η γιαπωνέζικη γαρίδα διοχετεύεται στην αγορά ζωντανή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• α) ψυχρόφιλος/θάλασσα — β) οριζόντιες/ελαττωμένες — γ) ώριμων/Μύσιδα — δ) χωμάτινα/μικρότερες-εξαιρετικής — ε) θαλασσινό/δύο/ζωντανή

Μέρη σώματος της γαρίδας

Ερώτηση: Από ποια μέρη αποτελείται το σώμα μιας γαρίδας;

Απάντηση:

• §11.1. «Το σώμα της γαρίδας αποτελείται από δύο κύρια τμήματα: τον κεφαλοθώρακα (καλυμμένο από την ενιαία κέλυφο-“καύκαλο”) και την κοιλιά (άβδομεν), που φέρει στο κάτω μέρος της πέντε ζεύγη πλεοπόδια. Στον κεφαλοθώρακα φέρονται επίσης τα περαιοπόδια, οι κεραίες και τα σύνθετα μάτια.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το σώμα της γαρίδας αποτελείται από δύο κύρια τμήματα: τον κεφαλοθώρακα, καλυμμένο από ενιαίο κέλυφος («καύκαλο»), όπου φέρονται τα περαιοπόδια (πόδια βάδισης), οι κεραίες και τα σύνθετα μάτια, και την κοιλιά (άβδομεν), που φέρει στο κάτω μέρος της πέντε ζεύγη ειδικά διαμορφωμένων ποδιών, τα πλεοπόδια, τα οποία χρησιμεύουν κυρίως στην κολύμβηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κεφαλοθώρακας (καύκαλο, περαιοπόδια, κεραίες, μάτια) + κοιλιά/άβδομεν (5 ζεύγη πλεοπόδια)

Μεταναστευτικές κινήσεις της γαρίδας

Ερώτηση: Τι περιλαμβάνουν οι μεταναστευτικές κινήσεις των γαρίδων προκειμένου αυτές να ολοκληρώσουν το βιολογικό κύκλο τους;

Απάντηση:

• §11.2. «Οι μεταναστευτικές κινήσεις των γαρίδων είναι απαραίτητες για την ολοκλήρωση του βιολογικού τους κύκλου και διακρίνονται σε δύο τύπους: οριζόντιες κινήσεις... από τους τόπους ωοτοκίας προς τις εκβολές των ποταμών... και κατακόρυφες κινήσεις, που σχετίζονται άμεσα με τη διεύθυνση και την ένταση του φωτός.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι μεταναστευτικές κινήσεις των γαρίδων διακρίνονται σε δύο τύπους: τις οριζόντιες κινήσεις, που πραγματοποιούνται με τη βοήθεια των ρευμάτων και των κυμάτων από τους τόπους ωοτοκίας στην ανοικτή θάλασσα προς τις εκβολές των ποταμών (όπου οι αβαθείς παράκτιες περιοχές έχουν χαμηλότερη αλατότητα και αφθονία κατάλληλης τροφής για τα προνυμφικά στάδια), και τις κατακόρυφες κινήσεις, που σχετίζονται άμεσα με τη διεύθυνση και την ένταση του φωτός, καθορίζοντας το βάθος στο οποίο κινούνται οι γαρίδες μέσα στη στήλη του νερού.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Οριζόντιες κινήσεις (ωοτοκία→εκβολές ποταμών) + κατακόρυφες κινήσεις (σχετίζονται με το φως)

Παραγωγική διαδικασία εκτροφής γαρίδων σε χερσαίες εγκαταστάσεις

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για την παραγωγική διαδικασία εκτροφής γαρίδων σε χερσαίες εγκαταστάσεις;

Απάντηση:

• §11.3.4. «Η παραγωγική διαδικασία εκτροφής γαρίδων σε χερσαίες εγκαταστάσεις περιλαμβάνει δεξαμενές γεννητόρων/ωοτοκίας, δεξαμενές εκτροφής των προνυμφικών σταδίων... με ελεγχόμενη θερμοκρασία, αλατότητα και ζωντανή τροφή, και τέλος δεξαμενές προπάχυνσης... Ο πυθμένας των υδροστασίων εκτροφής πρέπει να καλύπτεται με άμμο.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η παραγωγική διαδικασία εκτροφής γαρίδων σε χερσαίες εγκαταστάσεις περιλαμβάνει: δεξαμενές γεννητόρων/ωοτοκίας όπου αλιεύονται και διατηρούνται τα ώριμα θηλυκά άτομα· δεξαμενές εκτροφής των προνυμφικών σταδίων (Πρωτοζωή → Μύσιδα → Μεταπρονύμφη) με ελεγχόμενη θερμοκρασία, αλατότητα και χορήγηση ζωντανής τροφής (φυτοπλαγκτόν, ζωοπλαγκτόν)· και δεξαμενές προπάχυνσης, όπου οι μεταπρονύμφες προσαρμόζονται πριν μεταφερθούν στα τελικά υδροστάσια πάχυνσης. Ο πυθμένας των εγκαταστάσεων πρέπει να καλύπτεται με άμμο, ώστε οι γαρίδες να θάβονται σύμφωνα με τη φυσική τους συμπεριφορά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δεξαμενές γεννητόρων → προνυμφικά στάδια (ελεγχόμενες συνθήκες) → προπάχυνση, με αμμώδη πυθμένα

Τεχνικές αλίευσης εκτρεφόμενης γαρίδας

Ερώτηση: Δώστε μία συνοπτική περιγραφή των τεχνικών αλίευσης της εκτρεφόμενης γαρίδας.

Απάντηση:

• §11.4. «Οι γαρίδες που παραμένουν θαμμένες στην άμμο αλιεύονται κυρίως με δίχτυα σύρσης πάνω από τον πυθμένα, τη νύχτα ή τις ώρες που είναι πιο ενεργές εκτός της άμμου, καθώς και με παγίδες τοποθετημένες στον πυθμένα. Το δίχτυ χρησιμοποιείται αποτελεσματικότερα κατά τις σκοτεινές ώρες.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι γαρίδες, καθώς παραμένουν θαμμένες στην άμμο τις ώρες έντονου φωτός, αλιεύονται κυρίως με δίχτυα σύρσης (τράτες) πάνω από τον πυθμένα κατά τις σκοτεινές ώρες, όταν είναι πιο ενεργές και εξέρχονται από την άμμο, καθώς και με παγίδες τοποθετημένες στον πυθμένα των υδροστασίων/παράκτιων περιοχών. Η νυχτερινή αλίευση με δίχτυ είναι πολύ πιο αποτελεσματική από την ημερήσια, λόγω της νυχτόβιας συμπεριφοράς του είδους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δίχτυα σύρσης + παγίδες πυθμένα, κυρίως νύχτα (νυχτόβιο είδος)

Σωστό ή Λάθος: βιολογία και εκτροφή γαρίδας

Ερώτηση: Στις παρακάτω προτάσεις κυκλώστε την ένδειξη Σ ή Λ δίπλα σε κάθε μία ανάλογα εάν το νόημά της είναι αντίστοιχα Σωστό ή Λάθος: i. Για την κολύμβηση της γαρίδας υπάρχουν πέντε ζευγάρια ειδικά διαμορφωμένων ποδιών που λέγονται πλεοπόδια και βρίσκονται στο κάτω μέρος της κοιλιάς τους. ii. Το χρώμα της γαρίδας είναι χαρακτηριστικό, αποτελείται από μαύρες λωρίδες σε ένα φωτεινό υπόστρωμα. iii. Στη διαμόρφωση του χρώματος της γαρίδας φαίνεται να επιδρά καθοριστικά η φύση του βυθού. iv. Οι γαρίδες είναι γονοχωριστικά άτομα. v. Η γαρίδα παραμένει θαμμένη στην άμμο και στη διάρκεια έντονου ηλιακού φωτός. vi. Οι κατακόρυφες κινήσεις των γαρίδων δεν έχουν σχέση με τη διεύθυνση και την ένταση του φωτός. vii. Από το στάδιο της Μεταπρονύμφης και μετά οι γαρίδες παραμένουν μέχρι το τέλος της ζωής τους βενθικοί οργανισμοί. viii. Ορισμένα είδη γαρίδων όπως η δική μας γάμπαρη και η ευρωπαϊκή γαρίδα είναι νυχτόβια. ix. Ο πυθμένας των υδροστασίων εκτροφής της γαρίδας πρέπει να έχει σωρούς με μαλακή άμμο. x. Η εμφάνιση ανοξικών συνθηκών δεν προκαλεί στις γαρίδες μεγάλη θνησιμότητα, κυρίως επειδή ζουν και κινούνται στον πυθμένα. xi. Στην ημιεντατική εκτροφή της γαρίδας που πραγματοποιείται σε χωμάτινα υδροστάσια, χορηγείται μέρος της τροφής που κυμαίνεται από 60 - 70% της συνολικά απαιτούμενης. xii. Το δίχτυ για την αλίευση των γαρίδων χρησιμοποιείται την ημέρα πολύ αποτελεσματικά. xiii. Μετά την αλίευσή τους τα άτομα της γιαπωνέζικης γαρίδας τοποθετούνται σε δεξαμενή με παγωμένο θαλασσινό νερό ώστε να παραμένουν ζωντανές.

Απάντηση:

• §11.1. «...πέντε ζεύγη ειδικά διαμορφωμένων ποδιών, τα πλεοπόδια, τα οποία χρησιμοποιούνται κυρίως για την κολύμβηση.» (i: Σ)
• §11.1. «Το χρώμα... αποτελείται από σκουρόχρωμες (καφέ έως μαύρες) λωρίδες πάνω σε ένα ανοιχτόχρωμο, φωτεινό υπόστρωμα.» (ii: Σ — μαύρες λωρίδες σε φωτεινό υπόστρωμα)
• §11.1. «Στη διαμόρφωση αυτού του χρωματισμού φαίνεται να επιδρά καθοριστικά η φύση του βυθού.» (iii: Σ)
• §11.2. «Οι γαρίδες είναι γονοχωριστικά άτομα.» (iv: Σ)
• §11.1. «...παραμένει θαμμένη στην άμμο τις ώρες έντονου ηλιακού φωτός.» (v: Σ)
• §11.2. «Κατακόρυφες κινήσεις: σχετίζονται άμεσα με τη διεύθυνση και την ένταση του φωτός» — η πρόταση vi το αρνείται, άρα Λ.
• §11.2. «Από το στάδιο της Μεταπρονύμφης και μετά η γαρίδα παραμένει, μέχρι το τέλος της ζωής της, βενθικός οργανισμός.» (vii: Σ)
• §11.1. «...ιδιαίτερα η δική μας γάμπαρη και η ευρωπαϊκή γαρίδα [είναι νυχτόβιες].» (viii: Σ)
• §11.3.4. «Ο πυθμένας... πρέπει να καλύπτεται με άμμο» — αναφέρεται κάλυψη με άμμο γενικά, όχι ειδικά «σωροί με μαλακή άμμο» (ix: Λ ως προς τη διατύπωση περί σωρών).
• Δεν τεκμηριώνεται στη θεωρία ότι οι ανοξικές συνθήκες δεν προκαλούν θνησιμότητα· αντίθετα, η έλλειψη οξυγόνου είναι γενικά επικίνδυνη για βενθικούς οργανισμούς (x: Λ).
• Δεν αναφέρεται συγκεκριμένο ποσοστό 60-70% στη θεωρία του κεφαλαίου (xi: Λ).
• §11.4. «Το δίχτυ χρησιμοποιείται αποτελεσματικότερα κατά τις σκοτεινές ώρες, όχι την ημέρα.» (xii: Λ)
• §11.4. «...μετά την αλίευσή τους τα άτομα τοποθετούνται σε δεξαμενή με παγωμένο θαλασσινό νερό, όπου η χαμηλή θερμοκρασία επιβραδύνει τον μεταβολισμό τους... επιτρέποντας τη μεταφορά τους ζωντανές.» (xiii: Σ)

Σύνοψη: (ενδεικτική) i-Σ, ii-Σ, iii-Σ, iv-Σ, v-Σ, vi-Λ (οι κατακόρυφες κινήσεις ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ με το φως), vii-Σ, viii-Σ, ix-Λ (δεν τεκμηριώνεται η αναφορά σε «σωρούς» μαλακής άμμου), x-Λ (οι ανοξικές συνθήκες είναι επικίνδυνες), xi-Λ (δεν τεκμηριώνεται συγκεκριμένο ποσοστό), xii-Λ (το δίχτυ είναι αποτελεσματικό τη νύχτα, όχι την ημέρα), xiii-Σ.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Προσοχή στις αντεστραμμένες/άκυρες προτάσεις vi, ix, x, xi, xii — αντιστρέφουν ή υπερβάλλουν το νόημα του κεφαλαίου

Αλίευση μόνο ώριμων θηλυκών γεννητόρων

Ερώτηση: Γιατί αλιεύουμε μόνο θηλυκά ώριμα γεννητικά άτομα για γεννήτορες στις γαρίδες;

Απάντηση:

• §11.3.1. «Η αναπαραγωγική διεργασία... αρχίζει με την αλίευση μόνο ώριμων θηλυκών ατόμων. Ο λόγος είναι πρακτικός: τα ώριμα θηλυκά έχουν ήδη γονιμοποιηθεί στη φύση και μπορούν να ωοτοκήσουν άμεσα στον σταθμό.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αλιεύουμε μόνο ώριμα θηλυκά άτομα γιατί έχουν ήδη γονιμοποιηθεί στο φυσικό τους περιβάλλον και μπορούν να ωοτοκήσουν άμεσα στον ιχθυογεννητικό σταθμό, χωρίς να χρειάζεται να διαχειριστούμε τη διαδικασία ζευγαρώματος σε συνθήκες αιχμαλωσίας· έτσι εξασφαλίζεται γενετικό υλικό προερχόμενο από φυσικούς, καλά προσαρμοσμένους πληθυσμούς.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ήδη γονιμοποιημένα στη φύση → άμεση ωοτοκία στο σταθμό, αποφυγή διαχείρισης ζευγαρώματος σε αιχμαλωσία

Αμμώδης πυθμένας υδροστασίων γάμπαρης/γιαπωνέζικης γαρίδας

Ερώτηση: Γιατί χρειάζεται να καλύπτεται με άμμο ο πυθμένας των υδροστασίων εκτροφής της γάμπαρης και της γιαπωνέζικης γαρίδας;

Απάντηση:

• §11.3.4. «Ο πυθμένας των υδροστασίων εκτροφής της γάμπαρης και της γιαπωνέζικης γαρίδας πρέπει να καλύπτεται με άμμο, ώστε οι γαρίδες να μπορούν να θάβονται σύμφωνα με τη φυσική τους συμπεριφορά — μειώνοντας το στρες και τον κανιβαλισμό και βελτιώνοντας τους ρυθμούς επιβίωσης.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Χρειάζεται να καλύπτεται με άμμο ώστε οι γαρίδες να μπορούν να θάβονται σύμφωνα με τη φυσική τους συμπεριφορά (προστασία από φως και θηρευτές), κάτι που μειώνει το στρες και τον κανιβαλισμό στη μονάδα εκτροφής και βελτιώνει σημαντικά τους ρυθμούς επιβίωσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Φυσική συμπεριφορά ενταφιασμού → λιγότερο στρες/κανιβαλισμός → καλύτερη επιβίωση

Τρόποι αλίευσης γαρίδων θαμμένων στην άμμο

Ερώτηση: Με ποιους τρόπους αλιεύονται οι γαρίδες που θάβονται στην άμμο;

Απάντηση:

• §11.4. «Οι γαρίδες που παραμένουν θαμμένες στην άμμο αλιεύονται κυρίως με δίχτυα σύρσης πάνω από τον πυθμένα, τη νύχτα ή τις ώρες που είναι πιο ενεργές εκτός της άμμου, καθώς και με παγίδες τοποθετημένες στον πυθμένα.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι γαρίδες που θάβονται στην άμμο αλιεύονται κυρίως με δύο τρόπους: με δίχτυα σύρσης (τράτες) πάνω από τον πυθμένα, κατά τις σκοτεινές ώρες που οι γαρίδες είναι πιο ενεργές και εξέρχονται από την άμμο, και με παγίδες τοποθετημένες στον πυθμένα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δίχτυα σύρσης (νύχτα) + παγίδες πυθμένα

Συσκευασία ζωντανής γιαπωνέζικης γαρίδας

Ερώτηση: Με ποιο τρόπο συσκευάζεται η γιαπωνέζικη γαρίδα για να φθάσει ζωντανή στους καταναλωτές;

Απάντηση:

• §11.4. «Η γιαπωνέζικη γαρίδα διοχετεύεται στην αγορά ζωντανή... μετά την αλίευσή τους τα άτομα τοποθετούνται σε δεξαμενή με παγωμένο θαλασσινό νερό, όπου η χαμηλή θερμοκρασία επιβραδύνει τον μεταβολισμό τους... επιτρέποντας τη μεταφορά τους ζωντανές μέχρι τον τελικό καταναλωτή.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η γιαπωνέζικη γαρίδα, μετά την αλίευσή της, τοποθετείται σε δεξαμενή με παγωμένο θαλασσινό νερό, όπου η χαμηλή θερμοκρασία επιβραδύνει τον μεταβολισμό της σε ένα είδος «λήθαργου» χωρίς να τη σκοτώνει, επιτρέποντας τη μεταφορά της ζωντανής μέχρι τον τελικό καταναλωτή, όπου συνήθως επαναζωογονείται σε θαλασσινό νερό πριν την πώληση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Παγωμένο θαλασσινό νερό → επιβράδυνση μεταβολισμού («λήθαργος») → ζωντανή μεταφορά ως τον καταναλωτή