Λύσεις — Κεφάλαιο 6: Υπηρεσίες Υγείας (σελ. 108) – ΥΓΙΕΙΝΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 6: Υπηρεσίες Υγείας (σελ. 108)

Λύσεις των 6 ερωτήσεων του κεφαλαίου 6 (Α΄ Μέρος — τέλος).

Ερώτηση 1 — Παράγοντες που ιεραρχούνται στην οργάνωση

Ερώτηση: Ποιοι παράγοντες θα πρέπει να ιεραρχηθούν κατά την οργάνωση των Υπηρεσιών Υγείας σε ένα κράτος;

Απάντηση:

• Για να επιτευχθεί ο στόχος του ΠΟΥ «Υγεία για όλους τους ανθρώπους μέχρι το έτος 2000», κάθε κράτος πρέπει να σχεδιάσει, να υιοθετήσει και να εφαρμόσει την κατάλληλη πολιτική παροχής υπηρεσιών υγείας (σελ. 105). Για να το πετύχει, θα πρέπει να ιεραρχήσει: 1. τις προτεραιότητες· 2. τις κοινωνικές ανάγκες· 3. τις οικονομικές συνθήκες που επικρατούν στη χώρα — ώστε να μπορέσει να διαμορφώσει, να προάγει και να διατηρήσει ένα επίπεδο υγείας του πληθυσμού που θα επιτρέπει μία ζωή κοινωνικά και οικονομικά παραγωγική. Κατά την Ανακεφαλαίωση (σελ. 108), πρέπει να μελετηθούν όλοι οι παράγοντες που επηρεάζουν την επιλογή-εφαρμογή της πολιτικής: πολιτικοί, πολιτιστικοί, δημογραφικοί και οικονομικοί παράγοντες· και μετά την εφαρμογή να γίνεται αξιολόγηση (συνάφεια, επάρκεια, πρόοδος, αποδοτικότητα, επίδραση) και τροποποιήσεις.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Προτεραιότητες, κοινωνικές ανάγκες και οικονομικές συνθήκες της χώρας (ευρύτερα: πολιτικοί, πολιτιστικοί, δημογραφικοί, οικονομικοί παράγοντες), με σκοπό επίπεδο υγείας που επιτρέπει κοινωνικά-οικονομικά παραγωγική ζωή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τρεις παράγοντες + Ανακεφαλαίωση.

Ερώτηση 2 — Στόχοι προγραμματισμού Υπηρεσιών Υγείας

Ερώτηση: Ποιοι στόχοι θα πρέπει να τεθούν κατά τον προγραμματισμό και σχεδιασμό των Υπηρεσιών Υγείας;

Απάντηση:

• Οι στόχοι που πρέπει να τεθούν και να υλοποιηθούν κατά τον προγραμματισμό και τον σχεδιασμό των Υπηρεσιών Υγείας είναι (σελ. 105): 1. Η προαγωγή της υγείας (ανύψωση του επιπέδου υγείας — αγωγή υγείας, υγιεινό περιβάλλον). 2. Η πρόληψη εμφάνισης νόσου με την εφαρμογή των κατάλληλων μέτρων (εμβολιασμοί, προσυμπτωματικός έλεγχος, υγιεινή). 3. Η θεραπεία και αποκατάσταση των πασχόντων με ισότιμη δυνατότητα πρόσβασης, χρησιμοποίησης και κάλυψης των αναγκών όλων των πολιτών (ισότητα στην περίθαλψη). Οι τρεις στόχοι αντιστοιχούν στις βαθμίδες πρόληψης του κεφ. 2 (πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια, τριτοβάθμια). Μετά την εφαρμογή των προγραμμάτων ακολουθεί αξιολόγηση: συνάφεια με τις ανάγκες, επάρκεια μέσων-πόρων, πρόοδος δραστηριοτήτων, αποδοτικότητα (αποτελέσματα σε σύγκριση με το υγειονομικό δυναμικό και τους οικονομικούς πόρους), επίδραση στην κοινωνική-οικονομική ανάπτυξη και το επίπεδο υγείας — και κατάλληλες τροποποιήσεις.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Προαγωγή της υγείας· πρόληψη της νόσου με κατάλληλα μέτρα· θεραπεία και αποκατάσταση των πασχόντων με ισότιμη πρόσβαση, χρήση και κάλυψη των αναγκών όλων των πολιτών· ακολουθεί αξιολόγηση (συνάφεια, επάρκεια, πρόοδος, αποδοτικότητα, επίδραση).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τρεις στόχοι + αξιολόγηση.

Ερώτηση 3 — Φορείς παροχής Υπηρεσιών Υγείας στην Ελλάδα

Ερώτηση: Από ποιους φορείς παρέχονται Υπηρεσίες Υγείας στην Ελλάδα;

Απάντηση:

• Το σύστημα παροχής Υπηρεσιών Υγείας στην Ελλάδα περιλαμβάνει τρεις φορείς (σελ. 106-108): Α) Το Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ) — δημόσιος φορέας (Ν. 1397/83) που παρέχει υγειονομική φροντίδα σε όλο τον πληθυσμό ανεξάρτητα από ασφαλιστικό φορέα ή εισόδημα, μέσω πανεπιστημιακών και γενικών νοσοκομείων, περιφερειακών νοσοκομείων και Κέντρων Υγείας, με τον θεσμό του οικογενειακού γιατρού· υπεύθυνος ο Υπουργός, έλεγχος από το Κοινοβούλιο, συμβουλευτικό όργανο το Κεντρικό Συμβούλιο Υγείας. Β) Τα Ασφαλιστικά Ταμεία — δημόσιοι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί με οικονομική-διοικητική αυτοτέλεια (≈ 80· ΙΚΑ, ΟΓΑ, ΤΕΒΕ, ΔΥ καλύπτουν > 90 % του πληθυσμού), χρηματοδοτούμενοι από εισφορές εργοδοτών-εργαζομένων ή ασφαλισμένων (ΟΓΑ από τον κρατικό προϋπολογισμό). Γ) Ο Ιδιωτικός Τομέας — ιδιωτικές κλινικές, νοσηλευτήρια, νοσοκομεία, ατομικά ιατρεία, φιλανθρωπικά ιδρύματα· πληρωμή από τους ασθενείς με μερική κάλυψη από τα ταμεία (συμβάσεις κατά πράξη) ή από ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Από το Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ — νοσοκομεία, Κέντρα Υγείας, οικογενειακός γιατρός), τα Ασφαλιστικά Ταμεία (ΙΚΑ, ΟΓΑ, ΤΕΒΕ, ΔΥ κ.ά.) και τον ιδιωτικό τομέα (κλινικές, νοσηλευτήρια, ιατρεία, φιλανθρωπικά ιδρύματα, ιδιωτικές ασφαλιστικές).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τρεις φορείς με σύντομο χαρακτηρισμό.

Ερώτηση 4 — Το Εθνικό Σύστημα Υγείας

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για το Εθνικό Σύστημα Υγείας στην Ελλάδα;

Απάντηση:

• Το ΕΣΥ ιδρύθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1980 με τον Νόμο 1397/83, με κύριο στόχο την παροχή υγειονομικής φροντίδας σε όλο τον πληθυσμό, ανεξάρτητα από τον φορέα ασφάλισης του κάθε πολίτη ή το εισόδημά του (σελ. 106). Έτσι η φροντίδα υγείας παρέχεται και σε περιφερειακά νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας· καθιερώνεται ο θεσμός του οικογενειακού γιατρού και η προαγωγή της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας. Διοίκηση: ο Υπουργός είναι υπεύθυνος για την παροχή των υπηρεσιών και το Κοινοβούλιο για την υγειονομική πολιτική και τον έλεγχο των υπηρεσιών του ΕΣΥ. Το Κεντρικό Συμβούλιο Υγείας είναι συμβουλευτικό όργανο με αρμοδιότητα τον προγραμματισμό και την αξιολόγηση του έργου των υπηρεσιών υγείας· συμμετέχουν εκπρόσωποι του Υπουργείου Υγείας, των επαγγελματιών υγείας, των εργοδοτών και εργαζομένων και της τοπικής αυτοδιοίκησης. Οργάνωση (σελ. 107): υπάρχουν εννέα υγειονομικές περιφέρειες· σε καθεμία ένα πανεπιστημιακό νοσοκομείο του ΕΣΥ για τριτοβάθμια φροντίδα, σε κάθε νομαρχία ένα γενικό νοσοκομείο για δευτεροβάθμια φροντίδα, και Κέντρα Υγείας για την πρωτοβάθμια φροντίδα του αγροτικού πληθυσμού (Εικόνα 6.1: Περιφερειακό Γενικό Νοσοκομείο Πειραιά «Τζάνειο»).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ίδρυση αρχές δεκαετίας 1980, Ν. 1397/83· φροντίδα σε όλο τον πληθυσμό ανεξάρτητα από ταμείο-εισόδημα· περιφερειακά νοσοκομεία, Κέντρα Υγείας, οικογενειακός γιατρός, πρωτοβάθμια φροντίδα· Υπουργός (παροχή), Κοινοβούλιο (πολιτική-έλεγχος), ΚΕΣΥ συμβουλευτικό (προγραμματισμός-αξιολόγηση)· 9 υγειονομικές περιφέρειες με πανεπιστημιακό νοσοκομείο (τριτοβάθμια), γενικό νοσοκομείο ανά νομαρχία (δευτεροβάθμια), Κέντρα Υγείας (πρωτοβάθμια).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ίδρυση, στόχος, διοίκηση, οργάνωση.

Ερώτηση 5 — Τα Ασφαλιστικά Ταμεία

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τα Ασφαλιστικά Ταμεία στην Ελλάδα;

Απάντηση:

• Τα Ασφαλιστικά Ταμεία είναι δημόσιοι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί με δική τους οικονομική και διοικητική αυτοτέλεια (σελ. 107). Πόροι: προέρχονται από τις εισφορές των εργοδοτών και των εργαζομένων, όταν υπάρχει εξαρτημένη εργασία, ή από τους ίδιους τους ασφαλισμένους, όταν υπάρχει αυτοαπασχόληση· ο ΟΓΑ χρηματοδοτείται από τον κρατικό προϋπολογισμό. Αριθμός: ανέρχονται σε 80 ασφαλιστικά ταμεία, από τα οποία τα μεγαλύτερα — ΙΚΑ, ΟΓΑ, ΤΕΒΕ και ΔΥ (Δημόσιοι Υπάλληλοι) — καλύπτουν ποσοστό μεγαλύτερο από 90 % του πληθυσμού (Εικόνα 6.2: κτίριο του ΙΚΑ στον Πειραιά). Εποπτεία: ο Υπουργός Υγείας έχει δικαίωμα να παρεμβαίνει σε ζητήματα όπως ο καθορισμός του ασφαλίστρου ή η άσκηση της διοίκησης σε κάποιο ταμείο. Σχέση με τον ιδιωτικό τομέα: μεταξύ Ταμείων και ιδιωτικών ιατρείων μπορούν να υπάρξουν συμβάσεις για τον τρόπο πληρωμής των παροχών στους ασφαλισμένους — συνήθως κατά πράξη (επίσκεψη)· σε ιδιωτική νοσηλεία το ταμείο πληρώνει το ξενοδοχειακό κόστος, μεγάλο μέρος των φαρμάκων και μικρό μέρος του ιατρικού κόστους.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δημόσιοι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί με οικονομική-διοικητική αυτοτέλεια· πόροι από εισφορές εργοδοτών-εργαζομένων ή αυτοαπασχολουμένων, ο ΟΓΑ από τον κρατικό προϋπολογισμό· ≈ 80 ταμεία, ΙΚΑ-ΟΓΑ-ΤΕΒΕ-ΔΥ καλύπτουν > 90 %· ο Υπουργός Υγείας παρεμβαίνει σε ασφάλιστρο-διοίκηση· συμβάσεις με ιδιωτικά ιατρεία κατά πράξη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Φύση, πόροι, αριθμός, εποπτεία, συμβάσεις.

Ερώτηση 6 — Υπηρεσίες Υγείας από τον ιδιωτικό τομέα

Ερώτηση: Πώς παρέχονται οι Υπηρεσίες Υγείας από τον ιδιωτικό τομέα στην Ελλάδα;

Απάντηση:

• Ο Ιδιωτικός Τομέας παροχής Υπηρεσιών Υγείας αποτελείται από ιδιωτικές κλινικές, ιδιωτικά νοσηλευτήρια, ιδιωτικά νοσοκομεία, ατομικά ιατρεία και φιλανθρωπικά ιδρύματα (σελ. 107). Πληρωμή: η πληρωμή των υπηρεσιών γίνεται από τους ίδιους τους ασθενείς, ενώ ο ασφαλιστικός φορέας του ασθενή πληρώνει το ξενοδοχειακό κόστος, ένα μεγάλο μέρος του κόστους των φαρμάκων που χορηγούνται και ένα μικρό μέρος του ιατρικού κόστους. Συμβάσεις: μεταξύ Ασφαλιστικών Ταμείων και ιδιωτικών ιατρείων μπορούν να υπάρξουν συμβόλαια (συμβάσεις) για τον τρόπο πληρωμής των παροχών στους ασφαλισμένους — συνήθως η οικονομική κάλυψη γίνεται κατά πράξη (επίσκεψη ασθενών). Ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες: οι πολίτες ή οι εργοδότες μπορούν να κάνουν ατομική σύμβαση· οι όροι της ασφαλιστικής κάλυψης, πληρωμής και αποζημίωσης γιατρών και νοσηλευτικών ιδρυμάτων καθορίζονται από τα ασφαλιστικά προγράμματα και τους όρους των συμβολαίων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ιδιωτικές κλινικές, νοσηλευτήρια, νοσοκομεία, ατομικά ιατρεία, φιλανθρωπικά ιδρύματα· πληρωμή από τους ασθενείς, το ταμείο καλύπτει ξενοδοχειακό κόστος, μεγάλο μέρος φαρμάκων, μικρό μέρος ιατρικού κόστους· συμβάσεις ταμείων-ιατρείων κατά πράξη· ιδιωτικές ασφαλιστικές με ατομικές συμβάσεις και όρους από τα συμβόλαια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Σύνθεση, πληρωμή, συμβάσεις, ιδιωτική ασφάλιση.