Λύσεις — Κεφάλαιο 4 · Πετρώματα (σελ. 51) – ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Β ΕΠΑΛ
Λύσεις — Κεφάλαιο 4 · Πετρώματα (σελ. 51)
Απαντήσεις στις Ερωτήσεις του βιβλίου.
Κατηγορίες πετρωμάτων
Ερώτηση: 1. Σε ποιες κατηγορίες χωρίζονται τα πετρώματα α) ανάλογα με την εσωτερική τους μορφολογία και β) ανάλογα με τη γεωλογική τους προέλευση;
Απάντηση:
- α) Με βάση την εσωτερική μορφολογία διαιρούνται σε 2 κατηγορίες: τα κρυσταλλικά (η μεγαλύτερη ομάδα) και τα άμορφα.
- β) Με βάση τη σύνθεση και τη γεωλογική προέλευση χωρίζονται σε 3 κατηγορίες: πυριγενή (εκρηξιγενή), ιζηματογενή (στρωσιγενή) και μεταμορφωσιγενή (κρυσταλλοσχιστώδη).
Σύνοψη: (ενδεικτική) α) Κρυσταλλικά και άμορφα· β) πυριγενή, ιζηματογενή, μεταμορφωσιγενή.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: δύο κατηγορίες κατά μορφολογία (όχι τρεις) + τρεις κατά προέλευση.
Διαφοροποίηση ιδιοτήτων
Ερώτηση: 2. Για ποιους λόγους μπορεί να διαφοροποιηθούν οι ιδιότητες των πετρωμάτων;
Απάντηση:
- Τα πετρώματα είναι ανομοιογενή υλικά από ένα ή περισσότερα ορυκτά· οι φυσικές, μηχανικές και χημικές ιδιότητες των ορυκτών προσδιορίζουν τις ιδιότητες των πετρωμάτων.
- Διαφοροποιούνται επίσης από τις συνθήκες σχηματισμού τους: π.χ. στα πυριγενή οι ιδιότητες σχετίζονται με τις συνθήκες ψύξης και στερεοποίησης (αργή ψύξη σε βάθος → μεγάλοι κρύσταλλοι, συμπαγής ιστός, μεγάλη αντοχή· γρήγορη ψύξη στην επιφάνεια → μικροί κρύσταλλοι ή άμορφη μάζα), καθώς και από την περιεκτικότητα σε πυρίτιο (SiO₂).
- Τέλος, από τις ατμοσφαιρικές επιδράσεις (π.χ. οι άστριοι αποσυντίθενται με την υγρασία και το διοξείδιο του άνθρακα) και από τη μεταμόρφωση υπό υψηλές πιέσεις, θερμοκρασίες και χημική δράση υγρών και αερίων.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Λόγω των ορυκτών που τα συνθέτουν, των συνθηκών σχηματισμού (ψύξη, βάθος, SiO₂) και των μεταγενέστερων επιδράσεων (αποσύνθεση, μεταμόρφωση).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: ρόλος των ορυκτών + συνθήκες σχηματισμού.
Ορυκτά ΚΑΙ αντοχή
Ερώτηση: 3. Ποια είναι τα κυριότερα ορυκτά που συνθέτουν τα πετρώματα; Ποιο απ’ αυτά έχει τη μεγαλύτερη αντοχή;
Απάντηση:
- Κυριότερα ορυκτά: ο χαλαζίας (SiO₂), οι άστριοι, οι μαρμαρυγίες, τα σιδηρομαγνησιακά ορυκτά (πυρόξενοι, αμφίβολοι, ολιβίνης), ο ασβεστίτης και η γύψος.
- Μεγαλύτερη αντοχή: ο χαλαζίας, που έχει μεγάλη αντοχή σε θλίψη και στις συνηθισμένες θερμοκρασίες είναι αδρανής.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Χαλαζίας, άστριοι, μαρμαρυγίες, σιδηρομαγνησιακά, ασβεστίτης, γύψος· μεγαλύτερη αντοχή ο χαλαζίας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: απαρίθμηση ορυκτών + χαλαζίας.
Νεότερα πετρώματα
Ερώτηση: 4. Ποια είναι τα νεότερα πετρώματα από πλευράς γεωλογικής δημιουργίας τους;
Απάντηση:
- Τα μεταμορφωσιγενή πετρώματα: είναι προϊόντα ολικής ή μερικής μεταμόρφωσης παλαιότερων πυριγενών ή ιζηματογενών πετρωμάτων, κάτω από την επίδραση υψηλών πιέσεων, θερμοκρασίας και χημικής δράσης υγρών και αερίων.
- Αφού προϋποθέτουν την ύπαρξη των άλλων δύο κατηγοριών, είναι τα νεότερα από πλευράς γεωλογικής δημιουργίας.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα μεταμορφωσιγενή.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: μεταμορφωσιγενή, με αιτιολόγηση ότι προέρχονται από παλαιότερα πυριγενή ή ιζηματογενή.
Προέλευση φυσικών λίθων
Ερώτηση: 5. Από ποια πετρώματα προέρχονται οι φυσικοί λίθοι;
Απάντηση:
- Οι φυσικοί λίθοι (όπως και τα αδρανή υλικά) προέρχονται από τα πετρώματα του υπεδάφους και των τριών κατηγοριών: πυριγενή (π.χ. γρανίτης, βασάλτης), ιζηματογενή (π.χ. ασβεστόλιθος, ψαμμίτης) και μεταμορφωσιγενή (π.χ. μάρμαρα, σχιστόλιθοι).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Από πυριγενή, ιζηματογενή και μεταμορφωσιγενή πετρώματα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: και οι τρεις κατηγορίες με παραδείγματα.
