Λύσεις — Κεφάλαιο 5 · Φυσικοί λίθοι (σελ. 65) – ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 5 · Φυσικοί λίθοι (σελ. 65)

Απαντήσεις στις Ερωτήσεις του βιβλίου.

Πλάκες

Ερώτηση: 1. Από ποια πετρώματα προέρχονται οι πλάκες και πού κυρίως χρησιμοποιούνται;

Απάντηση:

• Πλάκες είναι οι φυσικοί λίθοι των οποίων οι διαστάσεις είναι πολύ μεγαλύτερες από το πάχος τους (σχιστόλιθοι, μάρμαρα κ.ά.). Προέρχονται από ιζηματογενή ή μεταμορφωσιγενή πετρώματα.
• Χρήσεις: παλαιότερα για στεγάσεις κτηρίων και επιστρώσεις δρόμων· σήμερα η χρήση τους έχει διακοσμητικό χαρακτήρα: επίστρωση δαπέδων (και αυλών) και επενδύσεις τοίχων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Από ιζηματογενή ή μεταμορφωσιγενή πετρώματα· για επιστρώσεις δαπέδων και επενδύσεις τοίχων (παλαιότερα στεγάσεις και δρόμους).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: προέλευση (ιζηματογενή/μεταμορφωσιγενή) + κύριες χρήσεις.

Αργοί/ημιλαξευτοί/λαξευτοί

Ερώτηση: 2. Ποια η διαφορά μεταξύ αργών, ημιλαξευτών και λαξευτών λίθων;

Απάντηση:

• Αργοί: χρησιμοποιούνται ακατέργαστοι, όπως παράγονται στα λατομεία, ή με μικρή μόνο κατεργασία κατά την τοποθέτησή τους.
• Ημιλαξευτοί: έχουν υποστεί κατεργασία μόνο στις επιφάνειες που είναι ορατές μετά τη δόμηση (όψεις λιθοδομών).
• Λαξευτοί: έχουν υποστεί επιμελημένη κατεργασία του σχήματος και των επιφανειών τους· χρησιμοποιούνται σε μνημειακές κατασκευές και σε λιθοδομές που δεν καλύπτονται από επίχρισμα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Διαφέρουν στον βαθμό κατεργασίας: αργοί ακατέργαστοι, ημιλαξευτοί μόνο στις ορατές όψεις, λαξευτοί με επιμελημένο σχήμα και επιφάνειες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: βαθμός κατεργασίας για καθεμία από τις τρεις κατηγορίες.

Σπουδαιότερα πετρώματα ΚΑΙ επεξεργασία

Ερώτηση: 3. Ποια είναι τα σπουδαιότερα πετρώματα για την παραγωγή δομικών υλικών και ποια τα χαρακτηριστικά σχετικά με την επεξεργασία τους;

Απάντηση:

• Κατά το βιβλίο τα σπουδαιότερα είναι: (α) ο γρανίτης, (β) ο οφίτης, (γ) η κίσσηρη και (δ) οι ασβεστόλιθοι.
• Γρανίτης: σκληρός, με μεγάλη μηχανική αντοχή· λειαίνεται και στιλβώνεται εύκολα παρουσιάζοντας στιλπνή επιφάνεια.
• Οφίτης (σερπαντίτης): η κατεργασία του είναι εύκολη· μοναδικό πρόβλημα η μικρή πρόσφυση με τα κονιάματα.
• Κίσσηρη: δεν απαιτεί καμιά κατεργασία· ιδεώδης για κισσηρόλιθους, ελαφρά σκυροδέματα και θερμομόνωση ταρατσών.
• Ασβεστόλιθοι: οι πορώδεις έχουν εύκολη κατεργασία και κόβονται σε πλάκες 2 - 5 cm· οι συμπαγείς είναι αρκετά δυσκολότεροι στην επεξεργασία· τα μάρμαρα λαξεύονται εύκολα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Γρανίτης (στιλβώνεται εύκολα), οφίτης (εύκολη κατεργασία), κίσσηρη (χωρίς κατεργασία), ασβεστόλιθοι (πορώδεις εύκολα, συμπαγείς δυσκολότερα, μάρμαρα λαξεύονται εύκολα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: τα τέσσερα πετρώματα του βιβλίου με το χαρακτηριστικό επεξεργασίας του καθενός.

Διαδεδομένο πέτρωμα στην Ελλάδα

Ερώτηση: 4. Ποιο είναι το πιο διαδεδομένο πέτρωμα για την παραγωγή λίθων στην Ελλάδα και σε ποιες μορφές το συναντάμε;

Απάντηση:

• Οι ασβεστόλιθοι είναι τα πιο διαδεδομένα πετρώματα στην Ελλάδα και συναντώνται σε τεράστιους όγκους (CaCO₃ κατά 75% και 25% MgCO₃, SiO₂, Al₂O₃).
• Μορφές: α) πορώδεις ασβεστόλιθοι, β) συμπαγείς ασβεστόλιθοι και, ως κατηγορία τους, τα μάρμαρα (ασβεστόλιθοι με μερική ή ολική κρυστάλλωση).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο ασβεστόλιθος· σε πορώδη, συμπαγή μορφή και ως μάρμαρα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: ασβεστόλιθος + πορώδεις/συμπαγείς/μάρμαρα.

Ελληνικά μάρμαρα

Ερώτηση: 5. Αναφέρατε τα γνωστότερα ελληνικά μάρμαρα. Ποιοι είναι οι λόγοι της μεγάλης χρήσης τους.

Απάντηση:

• Γνωστότερα (κατά τόπο προέλευσης): λευκά Διονύσου (Πεντελικό), Θάσου, Δράμας· ημίλευκα Πάρου, Καβάλας, Βέροιας, Τήνου· γκρι Αγ. Μαρίνας, Μαραθώνα, Αλιβερίου· μπεζ Ιωαννίνων, Καρναζέικων, Δομβραίνης· πράσινο Τήνου, Ευβοίας· κόκκινο Μάνης, Ερμιόνης, Κοζάνης, Ερέτριας· μαύρο Βυτίνας, Λιβαδειάς κ.ά.
• Λόγοι χρήσης: παρουσιάζουν εξαιρετικά διακοσμητική επιφάνεια (ένα από τα πολυτιμότερα δομικά υλικά), λαξεύονται εύκολα, αντέχουν στους εξωτερικούς παράγοντες (ψύχος, θερμότητα, υγρασία) και υπάρχουν σε όλες τις περιοχές της Ελλάδας σε εξαιρετική ποιότητα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πεντελικό (Διονύσου), Θάσου, Πάρου, Καβάλας, Βέροιας, Τήνου κ.ά.· λόγω διακοσμητικής επιφάνειας, εύκολης λάξευσης, αντοχής στους εξωτερικούς παράγοντες και αφθονίας εξαιρετικής ποιότητας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: αρκετά μάρμαρα του βιβλίου + οι λόγοι χρήσης. Προσοχή: τα μάρμαρα δεν αντέχουν στη φωτιά και στη βιομηχανική ρύπανση (οξέα).

Σκληροί λίθοι ΚΑΙ αντοχές

Ερώτηση: 6. Οι πολύ σκληροί λίθοι είναι κατάλληλοι για επενδύσεις κτηρίων; Δικαιολογήστε το. 7. Ποια από τις δύο, η αντοχή των λίθων σε θλίψη ή σε εφελκυσμό είναι μεγαλύτερη;

Απάντηση:

• Όχι. Κατά το βιβλίο (εργάσιμο του λίθου), οι πολύ σκληροί λίθοι είναι ακατέργαστοι (δεν επιδέχονται κατεργασία) και δεν χρησιμοποιούνται στα τεχνικά έργα· οι επενδύσεις απαιτούν λίθους που κόβονται, λαξεύονται και λειαίνονται.
• Μεγαλύτερη είναι η αντοχή σε θλίψη: οι λίθοι έχουν εφελκυστική αντοχή περίπου το 1/10 της αντοχής σε θλίψη.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Όχι, γιατί δεν κατεργάζονται· η αντοχή σε θλίψη είναι μεγαλύτερη (εφελκυσμός ≈ 1/10 της θλίψης).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: αρνητική απάντηση με αιτιολόγηση το εργάσιμο + θλίψη > εφελκυσμός (1/10).