Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 8 (1-9) (σελ. 177) – ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 8 (1-9)

Πλήρεις λύσεις των 9 ερωτήσεων-δραστηριοτήτων του κεφαλαίου 8 — έναρξη της ζωής, σημασία της προγεννητικής περιόδου και ο πίνακας εξέλιξης, διαδικασία γονιμοποίησης, υπολογισμός ωορρηξίας, βλαπτικοί εξωτερικοί παράγοντες, συνεισφορά της εγκύου, συναισθήματα απέναντι σε παιδιά με προβλήματα και οι απόψεις Otto Rank και R. White για τη γέννηση.

Ερώτηση 1 — Πότε αρχίζει μια νέα ζωή

Ερώτηση: Πότε αρχίζει μια νέα ζωή;

Απάντηση:

• Με τη σύλληψη (σελ. 154): «Με τη σύλληψη ενός παιδιού αρχίζει μια νέα ζωή. Αυτό που είμαστε αυτή τη στιγμή έχει ξεκινήσει από δύο κύτταρα που έχουν ενωθεί σε ένα κύτταρο. Η ανάπτυξή μας αρχίζει αμέσως μετά τη γονιμοποίηση του ωαρίου της μητέρας μας από ένα σπερματοζωάριο του πατέρα μας.»

  Τι συμβαίνει εκείνη τη στιγμή:

  • Αρχίζει το πρώτο στάδιο της ανάπτυξης με τη συνεχή διαίρεση και τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων.
  • Κατά τη στιγμή της σύλληψης ο γενετικός κώδικας δίνει στο νέο κύτταρο όλες τις γενετικές οδηγίες, καθορίζει δηλαδή πώς θα είναι το νέο άτομο που θα δημιουργηθεί (σελ. 154).
  • Τα 23 χρωμοσώματα της μητέρας γίνονται ζευγάρια με τα 23 χρωμοσώματα του πατέρα· αυτή είναι η πιο σημαντική στιγμή της δημιουργίας, γιατί «αποφασίζεται» η κανονική ή μη κανονική ανάπτυξη, το φύλο και ο αριθμός των εμβρύων που θα αναπτυχθούν (σελ. 155).
  • Από εδώ αρχίζει η προγεννητική περίοδος, η οποία θα διαρκέσει ως τη γέννηση — 36-38 εβδομάδες υπό ομαλές συνθήκες (σελ. 167).

  Επιπλέον: «η σύλληψη σηματοδοτεί την αρχή μιας νέας ζωής όχι μόνο για το νέο άτομο που έρχεται, αλλά και για τους γονείς» — η ζωή τους αλλάζει, αναπροσαρμόζουν τα προγράμματα και τις δραστηριότητές τους και οι τύχες όλων είναι πλέον αλληλένδετες και αλληλεξαρτώμενες (σελ. 154). Στην ανακεφαλαίωση επιβεβαιώνεται: «Η σύλληψη σηματοδοτεί την αρχή της εγκυμοσύνης, η γέννηση το τέλος της» (σελ. 176).

  Το βιβλίο σημειώνει επίσης ότι η ανάπτυξη του ατόμου ξεκινά ήδη από τη σύλληψή του: τον τέταρτο μήνα το έμβρυο έχει σχηματίσει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ανθρώπου και έχει ήδη αρχίσει να αλληλεπιδρά και να αισθάνεται, αφού αντιδρά στις ψυχολογικές μεταπτώσεις της μητέρας του (σελ. 143).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με τη σύλληψη: η ανάπτυξη αρχίζει αμέσως μετά τη γονιμοποίηση του ωαρίου από ένα σπερματοζωάριο, όταν τα δύο κύτταρα ενώνονται σε ένα (ζυγωτό) και ξεκινά η συνεχής διαίρεση και ο πολλαπλασιασμός των κυττάρων· εκείνη τη στιγμή ο γενετικός κώδικας δίνει όλες τις οδηγίες και «αποφασίζεται» η κανονική ή μη ανάπτυξη, το φύλο και ο αριθμός των εμβρύων, ενώ αρχίζει η προγεννητική περίοδος που διαρκεί 36-38 εβδομάδες ως τη γέννηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Γιατί είναι σημαντική η προγεννητική περίοδος

Ερώτηση: Αναφέρετε μερικούς από τους λόγους που κάνουν την προγεννητική περίοδο πολύ σημαντική, όπως φαίνεται στη σελίδα 168 στον πίνακα που δείχνει την προγεννητική εξέλιξη.

Απάντηση:

• Ο πίνακας της σελ. 168 δείχνει ότι για όλα τα βρέφη η ανάπτυξη ακολουθεί μια πορεία που είναι κοινή — τα μέλη του σώματος και οι λειτουργίες τους αναπτύσσονται με την ίδια σειρά και στον ίδιο περίπου χρόνο (σελ. 167). Οι λόγοι που καθιστούν την περίοδο αυτή πολύ σημαντική:

  1. Μέσα σε ελάχιστο χρόνο δημιουργείται μια πλήρης ανθρώπινη ύπαρξη: «Αν φανταστεί κανείς ότι μέσα σ' αυτό το σχετικά μικρό διάστημα δημιουργείται μια πλήρης ανθρώπινη ύπαρξη, καταλαβαίνει πώς γίνεται ένα θαύμα» (σελ. 167).

  2. Τα ζωτικά όργανα σχηματίζονται πολύ νωρίς, όταν η γυναίκα ίσως δεν γνωρίζει ακόμη ότι είναι έγκυος:

  • 2η εβδομάδα: πρώτη καθυστέρηση εμμήνων, διάσπαση κυττάρων.
  • 4η: σχηματισμός καρδιάς και νευρικού συστήματος.
  • 6η: σχηματισμός ματιών, αυτιών, χεριών, ποδιών και οργάνων αναπαραγωγής.
  • 8η: η εγκυμοσύνη μπορεί να γίνει αντιληπτή με εξέταση — δηλαδή τα κρίσιμα όργανα έχουν ήδη σχηματιστεί πριν από τη βεβαιωμένη διάγνωση.
  • 12η: βασικός σχηματισμός ζωτικών οργάνων, λειτουργία κυκλοφορικού συστήματος.

  3. Ακριβώς γι' αυτό, οι βλαπτικοί παράγοντες δρουν καταστροφικά σε συγκεκριμένες, πρώιμες στιγμές: ο μεγαλύτερος κίνδυνος σωματικών αναπηριών από ιλαρά υπάρχει όταν η έγκυος αρρωστήσει κατά την 3η και 4η εβδομάδα, δηλαδή στη φάση της δημιουργίας των οργάνων του εμβρύου (σελ. 160)· ανάλογα, η εγκεφαλική ανάπτυξη του εμβρύου μεταξύ 26ης και 35ης εβδομάδας είναι κρίσιμη και η ελλιπής διατροφή μπορεί να μειώσει τα εγκεφαλικά κύτταρα ως και 40% (σελ. 150-151).

  4. Το έμβρυο αντιδρά και αισθάνεται πολύ νωρίς: 10η εβδομάδα — αντίδραση σε ερεθίσματα, η μορφή αναγνωρίσιμη ως ανθρώπινη· 16η — η μητέρα νιώθει την κίνηση, ξεχωρίζουν τα γεννητικά όργανα· 22η — κινήσεις πιπιλίσματος, έντονες σωματικές κινήσεις, βλεφαρίδες και φρύδια.

  5. Το έμβρυο μπορεί ακόμη και να μάθει: Sontag & Newbery (1940) — έπαψε να αντιδρά σε επαναλαμβανόμενο δυνατό θόρυβο, είχε μάθει να τον αγνοεί· Spence & De Casper (1982) — τα νεογέννητα προτιμούσαν τα νανουρίσματα που τους είχε διαβάσει η μητέρα τους κατά τους 6 τελευταίους μήνες της κύησης (σελ. 169).

  6. Ορίζεται το όριο βιωσιμότητας: 26η εβδομάδα — ανοίγουν τα μάτια, πιθανή η επιβίωση έξω από τη μήτρα· 33η — πιθανή επιβίωση έξω από τη μήτρα· 38η — κανονική γέννηση (πρβλ. σελ. 154: μετά την 28η εβδομάδα το έμβρυο μπορεί να επιβιώσει με ιδιαίτερη φροντίδα σε ειδικό τμήμα νεογνών).

  7. Η εξάρτηση από το περιβάλλον της μήτρας είναι ολοκληρωτική: «το έμβρυο εξαρτάται ολοκληρωτικά από το περιβάλλον μέσα στη μήτρα, όπου θα αναπτυχθεί και θα αποκτήσει όλες τις προδιαγραφές που είναι απαραίτητες για την επιβίωσή του έξω απ' αυτή» (σελ. 154).

  Συμπέρασμα: η προγεννητική περίοδος είναι σημαντική γιατί σε ελάχιστες εβδομάδες καθορίζονται δομές που δεν αντικαθίστανται, ενώ η φροντίδα, η διατροφή, η υγεία και η αποφυγή βλαπτικών ουσιών από τη μητέρα σε αυτό ακριβώς το διάστημα κρίνουν την υπόλοιπη ζωή του ατόμου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Επειδή σε 36-38 εβδομάδες δημιουργείται μια πλήρης ανθρώπινη ύπαρξη και, όπως δείχνει ο πίνακας, τα ζωτικά όργανα σχηματίζονται πολύ νωρίς — καρδιά και νευρικό σύστημα στην 4η εβδομάδα, μάτια-αυτιά-άκρα-όργανα αναπαραγωγής στην 6η, ενώ η εγκυμοσύνη διαγιγνώσκεται μόλις στην 8η — άρα οι βλαπτικοί παράγοντες δρουν καταστροφικά πριν καν βεβαιωθεί η κύηση (π.χ. η ιλαρά στην 3η-4η εβδομάδα)· επιπλέον το έμβρυο αντιδρά σε ερεθίσματα από τη 10η εβδομάδα και μαθαίνει (Sontag-Newbery, Spence-De Casper), τα μάτια ανοίγουν στην 26η με πιθανή επιβίωση έξω από τη μήτρα και η κανονική γέννηση τοποθετείται στην 38η, ενώ όλη αυτή την περίοδο το έμβρυο εξαρτάται ολοκληρωτικά από το περιβάλλον της μήτρας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Καρδιά και μάτια του εμβρύου

Ερώτηση: Πότε δημιουργείται η καρδιά του εμβρύου; Πότε ανοίγουν τα μάτια του;

Απάντηση:

• Σύμφωνα με τον πίνακα της προγεννητικής εξέλιξης (σελ. 168):

  • Η καρδιά δημιουργείται στην 4η εβδομάδα: «4 — Σχηματισμός καρδιάς και νευρικού συστήματος».
  • Τα μάτια ανοίγουν στην 26η εβδομάδα: «26 — Ανοίγουν τα μάτια. Πιθανή η επιβίωση έξω από τη μήτρα».

  Το σχετικό χρονοδιάγραμμα για τα μάτια:

  • 6η εβδομάδα: σχηματισμός ματιών, αυτιών, χεριών, ποδιών και οργάνων αναπαραγωγής.
  • 22η εβδομάδα: εμφάνιση βλεφαρίδων και φρυδιών.
  • 26η εβδομάδα: ανοίγουν τα μάτια.

  Παρατήρηση: η 4η εβδομάδα είναι εξαιρετικά πρώιμη — η εγκυμοσύνη μπορεί να γίνει αντιληπτή με εξέταση μόλις στην 8η εβδομάδα. Γι' αυτό και ο μεγαλύτερος κίνδυνος σωματικών αναπηριών από μολυσματική ασθένεια υπάρχει όταν η έγκυος αρρωστήσει κατά την 3η και 4η εβδομάδα, δηλαδή στη φάση της δημιουργίας των οργάνων του εμβρύου (σελ. 160).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η καρδιά (μαζί με το νευρικό σύστημα) σχηματίζεται στην 4η εβδομάδα και τα μάτια ανοίγουν στην 26η, οπότε είναι και πιθανή η επιβίωση έξω από τη μήτρα — ενώ τα ίδια τα μάτια σχηματίζονται στην 6η εβδομάδα και οι βλεφαρίδες με τα φρύδια εμφανίζονται στην 22η.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Από την ωορρηξία ως τη σύλληψη

Ερώτηση: Περιγράψτε τη διαδικασία της γονιμοποίησης από την ωορρηξία ως τη σύλληψη.

Απάντηση:

• Η διαδικασία, βήμα προς βήμα (σελ. 165-167):

  1. Παραγωγή και ωρίμαση του ωαρίου: η γυναίκα παράγει ένα ώριμο ωάριο κάθε 28 ημέρες περίπου· παράγεται στην ωοθήκη και κάθε ωοθήκη παράγει ένα ωάριο κάθε δεύτερο μήνα (κάθε γυναίκα έχει 2 ωοθήκες και 2 σάλπιγγες).

  2. Ωορρηξία: 14 ημέρες περίπου πριν από την πρώτη ημέρα της εμμηνορρυσίας γίνεται η ωορρηξία — ένα ωάριο που έχει ωριμάσει μέσα στη μία από τις δύο ωοθήκες απελευθερώνεται απ' αυτήν.

  3. Ταξίδι στη σάλπιγγα: το ωάριο παραλαμβάνεται από τις ινώδεις απολήξεις της σάλπιγγας, για να προωθηθεί σιγά-σιγά μέσα από το «τούνελ» της σάλπιγγας προς τη μήτρα — το εσωτερικό της σάλπιγγας έχει τοιχώματα που με κυματιστό τρόπο μετακινούν το ωάριο.

  4. Προετοιμασία της μήτρας: από τη στιγμή της ωορρηξίας… στα τοιχώματα της μήτρας δημιουργείται ένα στρώμα, που θα φιλοξενήσει το γονιμοποιημένο ωάριο και θα του δώσει το κατάλληλο περιβάλλον, για να τραφεί και να αναπτυχθεί.

  5. Χωρίς γονιμοποίηση: μετά από ταξίδι 14 ημερών, το ωάριο αποβάλλεται μαζί με το υπόστρωμα — αυτό γίνεται με τη μορφή της έμμηνης ρύσης, της οποίας ο ρόλος είναι να καθαρίσει τα εσωτερικά τοιχώματα της μήτρας, ώστε να ξεκινήσει η προετοιμασία για το ωάριο της επόμενης ωορρηξίας.

  6. Με γονιμοποίηση: κατά τη σεξουαλική επαφή τα σπερματοζωάρια απελευθερώνονται μέσα στον γυναικείο κόλπο· μόνο μερικά θα καταφέρουν να προωθηθούν με αποφασιστικές κινήσεις της ουράς τους μέσα από τον τράχηλο — το σημείο που συνδέει τον κόλπο με τη μήτρα — και να φτάσουν στη σάλπιγγα, όπου περιμένουν το ωάριο.

  7. Σύλληψη: όταν το ωάριο φτάσει, τα σπερματοζωάρια το περικυκλώνουν, και ένα απ' αυτά, το πιο δυναμικό, διαπερνάει τη μεμβράνη του ωαρίου και φτάνει στον πυρήνα του. Τα δύο ενώνονται σε ένα κύτταρο, και το θαύμα της σύλληψης έχει συντελεστεί. Μια νέα ζωή αρχίζει να αναπτύσσεται.

  Αριθμητικά δεδομένα (σελ. 167):

  • Τα σπερματοζωάρια παράγονται συνεχώς στους όρχεις — ο άνδρας είναι πάντα γόνιμος, ενώ η γυναίκα είναι γόνιμη μόνο μία φορά τον μήνα για περίπου 12-24 ώρες.
  • Το σπέρμα μπορεί να περιέχει 20-500 εκατομμύρια σπερματοζωάρια ανά κυβικό εκατοστό και όλα είναι ικανά να γονιμοποιήσουν το ωάριο, όμως μόνο ένα θα το καταφέρει — από τα πολλά εκατομμύρια, τελικά μόνο μερικές εκατοντάδες θα βρουν τον δρόμο.
  • Τα σπερματοζωάρια ζουν μόνο 48 ώρες περίπου μετά την απελευθέρωσή τους — επομένως η περίοδος της σύλληψης περιορίζεται σε ένα σύνολο 72 περίπου ωρών σε κάθε εμμηνορροϊκό κύκλο.

  Και μετά: τα 23 χρωμοσώματα της μητέρας γίνονται ζευγάρια με τα 23 του πατέρα και αποφασίζεται η σωματική και ψυχολογική κατασκευή του νέου ατόμου, το φύλο και ο αριθμός των εμβρύων (σελ. 155).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κάθε 28 περίπου ημέρες ωριμάζει ένα ωάριο σε μία ωοθήκη· 14 ημέρες πριν από την πρώτη ημέρα της εμμηνορρυσίας γίνεται η ωορρηξία, το ωάριο παραλαμβάνεται από τις ινώδεις απολήξεις της σάλπιγγας και προωθείται με τα κυματιστά τοιχώματά της προς τη μήτρα, ενώ στη μήτρα δημιουργείται στρώμα υποδοχής. Στη σεξουαλική επαφή τα σπερματοζωάρια απελευθερώνονται στον κόλπο, περνούν από τον τράχηλο και φτάνουν στη σάλπιγγα, όπου περικυκλώνουν το ωάριο· ένα, το πιο δυναμικό, διαπερνά τη μεμβράνη και φτάνει στον πυρήνα, τα δύο ενώνονται σε ένα κύτταρο και συντελείται η σύλληψη. Χωρίς γονιμοποίηση το ωάριο αποβάλλεται με την έμμηνη ρύση· η γυναίκα είναι γόνιμη 12-24 ώρες και τα σπερματοζωάρια ζουν ~48 ώρες, άρα το παράθυρο σύλληψης είναι περίπου 72 ώρες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Υπολογισμός της επόμενης ωορρηξίας

Ερώτηση: (Για μαθήτριες). Με βάση την πρώτη ημέρα της τελευταίας έμμηνης ρήσης σας, υπολογίστε πότε κάτω από ομαλές συνθήκες θα έχετε την επόμενη ωορρηξία.

Απάντηση:

• Άσκηση υπολογισμού — ενδεικτική λύση με τα δεδομένα του βιβλίου.

  Ο κανόνας (σελ. 165-166): «Η γυναίκα παράγει ένα ώριμο ωάριο κάθε 28 ημέρες περίπου… Έτσι 14 ημέρες περίπου πριν από την πρώτη ημέρα της εμμηνορρυσίας γίνεται η ωορρηξία.»

  Άρα:

  • Διάρκεια κύκλου: 28 ημέρες περίπου — από την πρώτη ημέρα μιας έμμηνης ρύσης ως την πρώτη ημέρα της επόμενης.
  • Η ωορρηξία γίνεται 14 ημέρες πριν από την επόμενη έμμηνη ρύση.

  Τύπος: Επόμενη έμμηνη ρύση = 1η ημέρα τελευταίας ρύσης + 28 ημέρες Ωορρηξία = ημερομηνία επόμενης ρύσης − 14 ημέρες = 1η ημέρα τελευταίας ρύσης + 14 ημέρες

  Ενδεικτικό παράδειγμα: αν η πρώτη ημέρα της τελευταίας έμμηνης ρύσης ήταν η 1η Μαρτίου, τότε:

  • Επόμενη έμμηνη ρύση: 1 + 28 = 29 Μαρτίου.
  • Ωορρηξία: 29 − 14 = 15 Μαρτίου (ή, ισοδύναμα, 1 + 14 = 15 Μαρτίου).

  Δεύτερο ενδεικτικό παράδειγμα: πρώτη ημέρα 10 Απριλίου → επόμενη ρύση 8 Μαΐου → ωορρηξία 24 Απριλίου.

  Γόνιμο παράθυρο γύρω από την ωορρηξία (σελ. 167): επειδή το ωάριο είναι γόνιμο για περίπου 12-24 ώρες και τα σπερματοζωάρια ζουν περίπου 48 ώρες, η περίοδος της σύλληψης περιορίζεται σε ένα σύνολο 72 περίπου ωρών σε κάθε εμμηνορροϊκό κύκλο — δηλαδή περίπου από 2 ημέρες πριν έως 1 ημέρα μετά την ωορρηξία.

  Σημαντικές επιφυλάξεις:

  • Ο υπολογισμός ισχύει «κάτω από ομαλές συνθήκες» και για σταθερό κύκλο 28 ημερών. Αν ο κύκλος είναι Χ ημερών, ο κανόνας γίνεται: ωορρηξία = 1η ημέρα τελευταίας ρύσης + (Χ − 14). Π.χ. για κύκλο 30 ημερών → ωορρηξία την 16η ημέρα· για κύκλο 26 ημερών → τη 12η ημέρα.
  • Το βιβλίο σημειώνει ότι κανονικά, εκτός από μερικές εξαιρέσεις, κάθε ωοθήκη παράγει ένα ωάριο κάθε δεύτερο μήνα — δηλαδή οι ωοθήκες εναλλάσσονται.
  • Ο κύκλος επηρεάζεται από άγχος, ασθένεια, αλλαγές βάρους και άλλους παράγοντες, γι' αυτό ο υπολογισμός είναι ενδεικτικός και δεν αποτελεί μέθοδο αντισύλληψης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική λύση: με κύκλο 28 ημερών, η ωορρηξία γίνεται 14 ημέρες πριν από την επόμενη έμμηνη ρύση, δηλαδή 14 ημέρες μετά την πρώτη ημέρα της τελευταίας — π.χ. για πρώτη ημέρα την 1η Μαρτίου, επόμενη ρύση στις 29 Μαρτίου και ωορρηξία στις 15 Μαρτίου· για κύκλο Χ ημερών ο τύπος γίνεται «1η ημέρα + (Χ − 14)». Το γόνιμο παράθυρο γύρω από την ωορρηξία είναι περίπου 72 ώρες, αφού το ωάριο ζει 12-24 ώρες και τα σπερματοζωάρια ~48· ο υπολογισμός ισχύει μόνο για ομαλό, σταθερό κύκλο και είναι ενδεικτικός.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Εξωτερικοί παράγοντες που βλάπτουν το έμβρυο

Ερώτηση: Αναφέρετε τρεις τουλάχιστον παράγοντες από το εξωτερικό περιβάλλον της εγκύου που μπορούν να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα στην εξέλιξη του εμβρύου.

Απάντηση:

• Το πλαίσιο (σελ. 162): η μήτρα με το αμνιακό υγρό παρέχει ασφάλεια, όμως αυτό και μόνο δεν εξασφαλίζει την ομαλή εξέλιξη — σημαντικό ρόλο παίζουν οι ουσίες που θα περάσουν από τη μητέρα στο έμβρυο μέσω του πλακούντα. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι η τερατογέννηση, δηλαδή η γέννηση ατόμων με σοβαρή δυσμορφία ορισμένων μελών.

  1. Φάρμακα και ναρκωτικά (σελ. 162-163)

  • Θαλιδομίδη: κατά τη δεκαετία του '60 περίπου 10.000 νεογνά στη Βόρεια Ευρώπη και τις ΗΠΑ γεννήθηκαν χωρίς χέρια ή πόδια, από τα οποία μόνο περίπου τα μισά έζησαν μέχρι την ενηλικίωση· όλες οι μητέρες τους είχαν πάρει Θαλιδομίδη για τη ναυτία και τους εμετούς. Τα «παιδιά της Θαλιδομίδης» έγιναν η αιτία να ανακαλύψει η επιστήμη την αρνητική επιρροή των φαρμάκων επάνω στο έμβρυο.
  • Γυναίκες συνεχίζουν να παίρνουν ασπιρίνες, παυσίπονα, διουρητικά, αντισταμινικά, αντιβιοτικά, καταπραϋντικά, ηρεμιστικά — οι γιατροί συνιστούν να μην παίρνουν καθόλου φάρμακα παρά μόνο με ιατρική συνταγή.
  • Κοκαΐνη, ηρωίνη, μεθαδόνη: μεταδίδουν τον εθισμό στο έμβρυο, το οποίο αμέσως μετά τη γέννηση βιώνει το σύνδρομο της αποστέρησης· τα βρέφη γεννιούνται πρόωρα, είναι ελλιποβαρή και ευερέθιστα, με κίνδυνο για κώφωση, καρδιακά προβλήματα, προβλήματα στις αρθρώσεις, νευρολογικές διαταραχές και διαταραχές συμπεριφοράς.

  2. Κάπνισμα (σελ. 163-164)

  • Οι έγκυες που καπνίζουν έχουν 28% περισσότερες πιθανότητες να αποβάλουν, να γεννήσουν νεκρό έμβρυο ή το νεογνό να πεθάνει μετά τη γέννηση.
  • Τα νεογνά τους έχουν λιγότερο βάρος.
  • Η κατάσταση επιβαρύνεται περισσότερο όταν καπνίζει και ο πατέρας — γι' αυτό συνιστάται να αποφεύγεται και το περιβάλλον με καπνούς.

  3. Αλκοόλ (σελ. 164)

  • Περνάει μέσω του πλακούντα και, επειδή όργανα όπως το συκώτι δεν είναι πλήρως διαμορφωμένα, παραμένει στο σώμα του εμβρύου για περισσότερο χρόνο απ' ό,τι στη μητέρα — προκαλεί σοβαρά προβλήματα ακόμη και σε μικρή ποσότητα.
  • Κατά τους τρεις τελευταίους μήνες είναι εξαιρετικά επικίνδυνο, διότι τότε τελειοποιείται ο εγκέφαλος του εμβρύου.
  • Σύνδρομο του εμβρυακού αλκοολισμού (1973): τα παιδιά έχουν μικρότερο ύψος, νοητική καθυστέρηση και δυσκολία στις κινήσεις, καθώς και προβλήματα όρασης και καρδιακές παθήσεις· περίπου το 20% των παιδιών στα κέντρα για παιδιά με νοητική καθυστέρηση στις ΗΠΑ έχουν το σύνδρομο.

  4. Έκθεση σε ραδιενέργεια (σελ. 164-165)

  • Τερατογέννηση — σοβαρές δυσμορφίες σε μέλη του σώματος και στο νευρικό σύστημα· αργότερα λευχαιμία, κακοήθεις όγκοι, μη κανονική ανάπτυξη· επίσης νοητική καθυστέρηση, σύνδρομο Down, υδροκεφαλία, κρανιακή δυσμορφία ή ακόμα και θάνατος.
  • Δεν επιλέγεται πάντα: το βιβλίο αναφέρει την καταστροφή του Τσερνομπίλ· σε μικρές δόσεις εκτιθέμεθα σε κάθε ακτινογραφία, γι' αυτό η ιατρική απαγορεύει την έκθεση της εγκύου σε ακτινογραφία.

  (Συμπληρωματικά) Μολυσματικές ασθένειες (σελ. 160): ιλαρά και ερυθρά — η επιδημία του 1964-65 στις ΗΠΑ ήταν αιτία για τον θάνατο 30.000 εμβρύων και νεογνών, ενώ 20.000 άλλα γεννήθηκαν τυφλά, κουφά, με νοητική καθυστέρηση και καρδιοπάθειες· ο μεγαλύτερος κίνδυνος υπάρχει στην 3η και 4η εβδομάδα.

  Παρηγορητική σημείωση του βιβλίου (σελ. 165): η ανάπτυξη του εμβρύου προστατεύεται από μια αυτόματη διαδικασία και από την τάση του να αναπτύσσεται κανονικά, εκτός αν οι συνθήκες αυτές ισχύουν σε υπερβολικό βαθμό, καθώς και από την τάση του αυτοκαθαρισμού.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τουλάχιστον τρεις: (1) φάρμακα και ναρκωτικά — η Θαλιδομίδη που γέννησε ~10.000 παιδιά χωρίς άκρα, αλλά και κοκαΐνη, ηρωίνη και μεθαδόνη που μεταδίδουν τον εθισμό και προκαλούν σύνδρομο αποστέρησης, προωρότητα και νευρολογικές διαταραχές· (2) το κάπνισμα, με 28% περισσότερες πιθανότητες αποβολής, νεκρού εμβρύου ή θανάτου του νεογνού και με μικρότερο βάρος γέννησης, ακόμη χειρότερα αν καπνίζει και ο πατέρας· (3) το αλκοόλ, που παραμένει περισσότερο στο σώμα του εμβρύου και προκαλεί το σύνδρομο του εμβρυακού αλκοολισμού (μικρότερο ύψος, νοητική καθυστέρηση, δυσκολία κινήσεων)· και (4) η ραδιενέργεια, με τερατογέννηση, λευχαιμία, νοητική καθυστέρηση ή θάνατο — γι' αυτό απαγορεύεται και η ακτινογραφία στην έγκυο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Πώς συνεισφέρει η έγκυος στην ομαλή εξέλιξη

Ερώτηση: Πώς μπορεί μια έγκυος να συνεισφέρει στην ομαλή εξέλιξη του εμβρύου;

Απάντηση:

• Με βάση τους παράγοντες που αναλύει το κεφάλαιο (σελ. 157-165):

  1. Σωστή διατροφή (σελ. 159): κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης οι ανάγκες σε θρεπτικές ουσίες αυξάνονται σημαντικά — οι θερμίδες κατά 20%, η ανάγκη για πρωτεΐνη και ριβοφλαβίνη κατά 45% και η ανάγκη για βιταμίνη C κατά 100%. Εάν η έγκυος δεν κάνει σωστή επιλογή των φαγητών της, υπάρχει κίνδυνος σοβαρής έλλειψης αποθεμάτων θρεπτικών ουσιών, η οποία αναπληρώνεται πολύ δύσκολα· η ανάπτυξη του εμβρύου εξαρτάται πάρα πολύ από την καλή διατροφή. (Πρβλ. και την κρίσιμη περίοδο 26ης-35ης εβδομάδας, όπου η ελλιπής διατροφή μπορεί να μειώσει τα εγκεφαλικά κύτταρα ως και 40%, σελ. 151.)

  2. Αποφυγή φαρμάκων και ουσιών (σελ. 162-164): να μην παίρνει καθόλου φάρμακα παρά μόνο με ιατρική συνταγή· να μην κάνει χρήση ναρκωτικών ουσιών· να μην καπνίζει και να αποφεύγει να βρίσκεται σε περιβάλλον που έχει καπνούς· να μην καταναλώνει αλκοόλ — προκαλεί σοβαρά προβλήματα ακόμη και σε μικρή ποσότητα και είναι εξαιρετικά επικίνδυνο τους τρεις τελευταίους μήνες, διότι τότε τελειοποιείται ο εγκέφαλος.

  3. Προστασία της υγείας της (σελ. 160-161): αποφυγή μολυσματικών ασθενειών (ιλαρά, ερυθρά), παρακολούθηση χρόνιων καταστάσεων όπως ο διαβήτης και έλεγχος για ασυμφωνία του παράγοντα ρέζους (Rh) — στις περισσότερες μητέρες με -Rh γίνεται ειδική ένεση αμέσως μετά από κάθε τοκετό ή αποβολή, η οποία εμποδίζει τη δημιουργία αντισωμάτων.

  4. Αποφυγή ακτινοβολίας (σελ. 165): η ιατρική απαγορεύει την έκθεση της εγκύου σε ακτινογραφία — ο γιατρός πρέπει να γνωρίζει αν μια γυναίκα που πρόκειται να κάνει ακτινογραφία είναι ή υπάρχει πιθανότητα να είναι έγκυος.

  5. Φροντίδα της ψυχολογικής της κατάστασης (σελ. 157-158): όταν μια έγκυος βιώνει συνεχώς το άγχος, την αγωνία, τον φόβο, τη θλίψη, την ανασφάλεια, ο οργανισμός της αντιδρά με βαθιές αλλαγές — αυξάνονται οι εκκρίσεις κορτιζόνης και αδρεναλίνης, και η κορτιζόνη καθοδηγεί τη ροή του αίματος προς τα εσωτερικά όργανα της μητέρας και όχι του εμβρύου, πράγμα το οποίο προκαλεί την ελάττωση του οξυγόνου στο έμβρυο. Όλες οι γυναίκες βιώνουν έναν βαθμό συναισθηματικής αστάθειας και έχουν ανάγκη ψυχολογικής στήριξης — σημαντικός είναι και ο ρόλος του πατέρα, αφού το πόσο ώριμα και θετικά θα δεχτεί την είδηση επηρεάζει την ψυχολογική κατάσταση της μητέρας.

  6. Προγραμματισμός των εγκυμοσυνών (σελ. 161): το ενδοκρινικό σύστημα της γυναίκας χρειάζεται 4 χρόνια μετά από μια γέννηση για να επανέλθει στα φυσιολογικά επίπεδα — μια άλλη εγκυμοσύνη πριν από αυτό το διάστημα μπορεί να βάλει το έμβρυο σε πιθανή μειονεκτική θέση· επίσης, βιολογικά η καλύτερη ηλικία είναι μεταξύ 22 και 29 ετών (σελ. 158).

  7. Τακτική ιατρική παρακολούθηση, ώστε να διαγνωστούν έγκαιρα καταστάσεις όπως η κατακράτηση υγρών με εμετούς, γρήγορη αύξηση βάρους και υψηλή πίεση — εάν δεν διαγνωστούν και δεν αντιμετωπιστούν, ο κίνδυνος για την έγκυο είναι ιδιαίτερα μεγάλος και μπορεί να φτάσει και μέχρι τον θάνατο (σελ. 157).

  8. Προετοιμασία για τον τοκετό (σελ. 173): με μεθόδους όπως η Lamaze, όπου η έγκυος μαθαίνει να συγκεντρώνεται στη διαδικασία, να αναπνέει σωστά και να κάνει τις ανάλογες κινήσεις — έρευνα έδειξε ότι όσες προετοιμάστηκαν θυμούνται τον τοκετό ως λιγότερο οδυνηρό και είχαν λιγότερο άγχος και ένταση.

  9. Επικοινωνία με το έμβρυο: αφού τα νεογνά προτιμούσαν τα νανουρίσματα που τους είχε διαβάσει η μητέρα τους κατά τους 6 τελευταίους μήνες της κύησης (σελ. 169), η ομιλία, το τραγούδι και η μουσική έχουν νόημα ήδη από την κύηση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με σωστή διατροφή (+20% θερμίδες, +45% πρωτεΐνη και ριβοφλαβίνη, +100% βιταμίνη C), αποφυγή φαρμάκων χωρίς ιατρική συνταγή, ναρκωτικών, καπνίσματος και αλκοόλ, προστασία της υγείας της από μολυσματικές ασθένειες και παρακολούθηση διαβήτη ή ασυμφωνίας Rh, αποφυγή ακτινοβολίας, φροντίδα της ψυχολογικής της κατάστασης (το άγχος αυξάνει την κορτιζόνη, που μειώνει το οξυγόνο στο έμβρυο) με τη στήριξη του πατέρα, προγραμματισμό των εγκυμοσυνών (τετραετές διάστημα, ιδανική ηλικία 22-29), τακτική ιατρική παρακολούθηση, προετοιμασία για τον τοκετό με μεθόδους όπως η Lamaze και επικοινωνία με το έμβρυο, αφού αυτό ακούει και μαθαίνει.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Συναισθήματα απέναντι σε παιδιά με προβλήματα

Ερώτηση: Πώς νιώθετε όταν έρχεστε σε επαφή με παιδάκια που έχουν γεννηθεί με κάποια προβλήματα, όπως σύνδρομο Down, κώφωση, τύφλωση κτλ.; Πώς εξηγείτε τα συναισθήματά σας;

Απάντηση:

• Άσκηση προσωπικού αναστοχασμού — ενδεικτική απάντηση. Ζητείται ειλικρινής καταγραφή των συναισθημάτων και ερμηνεία τους με τις έννοιες της Ψυχολογίας.

  Ενδεικτικά συναισθήματα που αναφέρονται συχνά:

  • Συμπόνια και τρυφερότητα για το παιδί.
  • Λύπη για τη δυσκολία που θα αντιμετωπίσει.
  • Αμηχανία ή αβεβαιότητα για το πώς να πλησιάσω και τι να πω.
  • Φόβος ή άγχος («θα μπορούσε να συμβεί και σε εμένα», «θα ξέρω να το φροντίσω σωστά;»).
  • Θαυμασμός για την προσπάθεια του παιδιού και της οικογένειάς του.
  • Ενίοτε ενοχή, επειδή κάποια πρώτη αντίδραση ήταν αποφυγή.

  Πώς εξηγούνται — με βάση το βιβλίο:

  • Το άγνωστο ερέθισμα: δεν μπορούμε να αντιληφθούμε κάτι πρωτόγνωρο, γιατί δεν έχουμε προηγούμενη γνώση-εμπειρία (κεφ. 2, σελ. 26). Η αμηχανία προέρχεται κυρίως από την έλλειψη εμπειρίας, όχι από αρνητική στάση απέναντι στο παιδί.
  • Ο ρόλος του συναισθήματος και των προσδοκιών στην αντίληψη: πέρα από το αντικειμενικό ερέθισμα υπάρχει το υποκειμενικό βίωμα, που καθορίζει ποιες εκφάνσεις του ερεθίσματος θα αντιληφθούμε και με τι τρόπο θα κρίνουμε και θα αισθανθούμε (σελ. 29) — γι' αυτό δύο άνθρωποι βλέπουν το ίδιο παιδί και νιώθουν διαφορετικά.
  • Μηχανισμοί άμυνας (κεφ. 3, σελ. 57-58): μπορεί να λειτουργήσει άρνηση («δεν είναι και τόσο σοβαρό»), προβολή («αυτό το παιδί δυστυχεί» ενώ δυσφορούμε εμείς) ή εκλογίκευση — ασυνείδητοι τρόποι με τους οποίους το άτομο αποφεύγει τον κίνδυνο που νιώθει το εγώ και ελαττώνει το άγχος.
  • Κοινωνικοί κανόνες και «κανόνες επίδειξης» (κεφ. 5-6): μαθαίνουμε τι επιτρέπεται να δείξουμε, γι' αυτό συχνά κρύβουμε την αμηχανία μας πίσω από υπερβολική ευγένεια ή αποφυγή.
  • Ενσυναίσθηση: η αναγνώριση των συναισθημάτων των άλλων είναι πολύ σημαντικός παράγοντας, ιδιαίτερα στα επαγγέλματα που σχετίζονται με κοινωνική προσφορά και διδασκαλία (κεφ. 4, σελ. 82) — και καλλιεργείται.
  • Στάσεις της κοινωνίας: το βιβλίο τονίζει ότι η κοινωνική μέριμνα και η καταπολέμηση των διακρίσεων παίζουν, όπως και σε κάθε μορφής απόκλιση, καθοριστικό ρόλο (σελ. 100).

  Πώς μετατρέπονται σε επαγγελματική στάση (ενδεικτικά, με βάση το κεφ. 4):

  • Ορολογία χωρίς στίγμα: το βιβλίο επιλέγει τον όρο «αποκλίνοντα άτομα», απαλλαγμένο από αρνητικές αποχρώσεις, για να τονίσει ότι μπορούν να είναι ενεργά και δημιουργικά, αρκεί να τους παρέχεται από μικρή ηλικία η κατάλληλη εκπαίδευση και η κοινωνική στήριξη (σελ. 97).
  • Εστίαση στις δυνατότητες: ένα άτομο με νοητική καθυστέρηση, αν τύχει της κατάλληλης φροντίδας και εκπαίδευσης, μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις ακόμη και να υπερέχει στις επιδόσεις του συγκριτικά με ένα φυσιολογικό νοητικά άτομο.
  • Πρακτική εξοικείωση: επισκέψεις, συνεργασία με ειδικούς και συνεχής επαφή μειώνουν την αμηχανία, όπως ακριβώς η εμπειρία διαμορφώνει την αντίληψη.
  • Στήριξη της οικογένειας: η συμπαράσταση της πολιτείας στους γονείς είναι απαραίτητη, ώστε να αποφεύγεται το συχνό φαινόμενο της εγκατάλειψης των ατόμων αυτών σε ιδρύματα για όλη τους τη ζωή (σελ. 100).

  Συμπέρασμα: τα συναισθήματα αυτά είναι φυσιολογικά και εξηγούνται από την έλλειψη εμπειρίας, το υποκειμενικό βίωμα και τους μηχανισμούς άμυνας· αναγνωρίζοντάς τα (πρώτος τομέας της συναισθηματικής νοημοσύνης) μπορούμε να τα ελέγξουμε και να τα μετατρέψουμε σε ενσυναίσθηση και επαγγελματική στάση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική απάντηση: συνήθη συναισθήματα είναι η συμπόνια και η τρυφερότητα, η λύπη, η αμηχανία για το πώς να πλησιάσω, ο φόβος («θα μπορούσε να συμβεί και σε εμένα»), ο θαυμασμός και ενίοτε η ενοχή· εξηγούνται από την έλλειψη προηγούμενης εμπειρίας με άγνωστα ερεθίσματα, από τον ρόλο του υποκειμενικού βιώματος και των προσδοκιών στην αντίληψη, από μηχανισμούς άμυνας όπως η άρνηση, η προβολή και η εκλογίκευση και από τους κοινωνικούς «κανόνες επίδειξης». Μετατρέπονται σε επαγγελματική στάση με ορολογία χωρίς στίγμα («αποκλίνοντα άτομα»), εστίαση στις δυνατότητες, πρακτική εξοικείωση και στήριξη της οικογένειας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Otto Rank και R. White για τη γέννηση

Ερώτηση: Χωριστείτε σε ομάδες 2-3 ατόμων. Συζητήστε τις δύο απόψεις για τη γέννηση: • Του Otto Rank, που βλέπει τη γέννηση ως μια τραυματική εμπειρία. • Του R. White, που μιλάει για τη φυσική τάση του ατόμου για αυτονομία και αυτάρκεια, η οποία επιτυγχάνεται με την έξοδο από τη μήτρα και την κοπή του ομφάλιου λώρου.

Απάντηση:

• Ομαδική άσκηση — ενδεικτική παρουσίαση και τοποθέτηση.

  Α. Η άποψη του Otto Rank — «το τραύμα της γέννησης» (σελ. 171-172)

  • Ο νεοφροϊδικός Otto Rank είδε τη γέννηση ως μια τραυματική, οδυνηρή διαδικασία και εξέφρασε την άποψη ότι όλες οι ψυχώσεις και οι νευρώσεις που παρουσιάζονται αργότερα σε όλες τις φάσεις της ανάπτυξης του ατόμου οφείλονται στην εμπειρία της γέννησης.
  • Το επιχείρημα: για εννέα μήνες το έμβρυο βρίσκεται σε ένα ιδανικό περιβάλλον, ζεστό και φιλόξενο, απαλό, ασφαλές, με απαλό φωτισμό, που του καλύπτει όλες τις φυσικές ανάγκες του — την ιδανική κατάσταση, στην οποία θα ήθελε να ζει για πάντα και την οποία θα αναπολεί για όλη την υπόλοιπη ζωή του. Έπειτα το περιβάλλον γίνεται στενόχωρο, οι συσπάσεις το πιέζουν προς μια άγνωστη κατεύθυνση και ακολουθούν πρωτόγνωρες και απειλητικές αισθητικές εμπειρίες: δυνατά φώτα, κρύο, χέρια που το σφίγγουν, κρέμασμα από τα πόδια, κτύπημα στα οπίσθια, εργαλεία, φωνές.
  • Πρακτικές συνέπειες: οδήγησε σε «ήπιες» τακτικές — τη μέθοδο Lamaze (φυσική γέννηση, με ρύθμιση της αναπνοής, χαλάρωση και συγκέντρωση, μαθήματα έξι εβδομάδων από τον 7ο μήνα και «προπονητή»: όσες προετοιμάστηκαν θυμούνται τον τοκετό ως λιγότερο οδυνηρό και είχαν λιγότερο άγχος και ένταση) και τη μέθοδο Leboyer (χαμηλά και απαλά φώτα, θερμοκρασία κοντά στη φυσιολογική, ήπιοι χειρισμοί, τοποθέτηση στην κοιλιά της μητέρας, απαλό μασάζ, κοπή του λώρου αφού σταματήσει να πάλλεται, ζεστό μπάνιο — με περισσότερη ηρεμία και ικανοποίηση στα νεογνά).

  Β. Η άποψη του R. White — η γέννηση ως πρώτο βήμα αυτονομίας (σελ. 175)

  • «Υπάρχει όμως και μια άλλη εξίσου αισιόδοξη άποψη, αυτή του Αμερικανού R. White, η οποία βλέπει τη γέννηση ως το πρώτο βήμα του ατόμου για να ικανοποιήσει την έμφυτη τάση του για αυτονομία και αυτάρκεια.»
  • «Επομένως, κατά τον White, η απεξάρτηση του εμβρύου από τη μητέρα με την έξοδό του από τη μήτρα και την κοπή του ομφάλιου λώρου αποτελεί το πιο θετικό βήμα για τη δημιουργία της αυτόνομης προσωπικότητας του ατόμου.»
  • Συγγένεια με άλλες θεωρίες: συνάδει με τις ουμανιστικές και νεοφροϊδικές προσεγγίσεις — έμφυτη τάση για ανάπτυξη και αυτοπραγμάτωση (Γιουνγκ, Φρομ, Ρόντζερς, Μάσλοου), όπου κύριος στόχος είναι να γίνει το άτομο αυτόνομο (κεφ. 3).

  Γ. Ενδεικτικά επιχειρήματα της συζήτησης

  • Υπέρ του Rank: οι σωματικοί κίνδυνοι του τοκετού είναι πραγματικοί (έλλειψη οξυγόνου, ασφυξία, εγκεφαλικές βλάβες, σελ. 170-171)· οι μέθοδοι Lamaze και Leboyer έδειξαν μετρήσιμη διαφορά στη συμπεριφορά των νεογνών — άρα η εμπειρία του τοκετού μετράει.
  • Κατά του Rank: τα θετικά αποτελέσματα της μεθόδου Leboyer είχαν μόνο τρίμηνη διάρκεια (Oliver & Oliver, 1978) — δύσκολα λοιπόν όλες οι μετέπειτα ψυχώσεις και νευρώσεις αποδίδονται στη γέννηση· επιπλέον, η ίδια η ψυχολογία δείχνει ότι η προσωπικότητα διαμορφώνεται από πλήθος παραγόντων — κληρονομικότητα, περιβάλλον, σχέσεις, μάθηση (κεφ. 3).
  • Υπέρ του White: η ίδια η ανάπτυξη είναι πορεία προς την αυτονομία — από την προσκόλληση στη βασική εμπιστοσύνη και έπειτα στην αυτονομία (κεφ. 9-10)· η θετική ανάγνωση δεν ενοχοποιεί ούτε τη μητέρα ούτε τη διαδικασία.
  • Σύνθεση: οι δύο απόψεις δεν είναι απαραίτητα ασυμβίβαστες — η γέννηση είναι ταυτόχρονα απότομη μετάβαση και αναγκαίο πρώτο βήμα αυτονομίας· το ζητούμενο, πρακτικά, είναι να γίνει η μετάβαση όσο πιο ήπια (Lamaze, Leboyer, άμεση επαφή με τη μητέρα) χωρίς να χάνεται η θετική της σημασία.

  Δ. Παιδαγωγική προέκταση για τον/την βρεφονηπιοκόμο: όποια άποψη κι αν υιοθετήσει κανείς, το συμπέρασμα για την πράξη είναι κοινό — η πρώτη επαφή με το νέο περιβάλλον πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο ομαλή και ήρεμη, με σταθερή, στοργική φροντίδα, κάτι που ισχύει και αργότερα στην προσαρμογή του βρέφους στον βρεφονηπιακό σταθμό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική παρουσίαση: ο Otto Rank βλέπει τη γέννηση ως τραυματική εμπειρία και αποδίδει σε αυτήν όλες τις μετέπειτα ψυχώσεις και νευρώσεις, με επιχείρημα τη βίαιη μετάβαση από το ιδανικό περιβάλλον της μήτρας σε πρωτόγνωρα και απειλητικά ερεθίσματα — άποψη που οδήγησε στις ήπιες μεθόδους Lamaze και Leboyer· ο R. White βλέπει αντίθετα τη γέννηση ως το πρώτο βήμα για την ικανοποίηση της έμφυτης τάσης για αυτονομία και αυτάρκεια, όπου η έξοδος από τη μήτρα και η κοπή του λώρου είναι το πιο θετικό βήμα για την αυτόνομη προσωπικότητα. Στη συζήτηση υπέρ του Rank συνηγορούν οι πραγματικοί κίνδυνοι του τοκετού και η μετρήσιμη διαφορά των ήπιων μεθόδων, ενώ κατά συνηγορεί το ότι τα αποτελέσματα Leboyer κράτησαν μόνο τρεις μήνες και ότι η προσωπικότητα διαμορφώνεται από πλήθος παραγόντων· οι δύο απόψεις μπορούν να συντεθούν, με πρακτικό ζητούμενο μια όσο το δυνατόν ομαλότερη μετάβαση.

Κριτήρια αξιολόγησης: